Uluslararası Ticaret, malın ve hizmetin ülke sınırlarını geçerken tabi olduğu iktisadi, hukuki ve operasyonel düzeni birlikte okuyan dört yıllık bir lisans programıdır. Program iktisat ve işletme derslerinin yanına ticaret hukuku, dış ticaret işlemleri, lojistik ve ticaret finansmanı derslerini koyar. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 3577 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- EA
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 176,80–485,02
- Üniversite
- 5
- Genel kontenjan
- 374
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Uluslararası Ticaret Nedir?
Uluslararası Ticaret, bir malın ya da hizmetin bir ülkeden çıkıp bir başka ülkeye girerken hangi iktisadi nedenlerle hareket ettiğini, hangi hukuki düzene tabi olduğunu ve hangi somut işlemlerle taşındığını aynı dört yıl içinde konu edinen bir lisans programıdır. Alanın çekirdeğinde tek bir soru vardır: sınırın iki yanı arasındaki fiyat, kural ve taşıma farkı bir işlemi nasıl mümkün ya da imkânsız kılar. Programın bütün dersleri bu sorunun bir yanını tutar.
Alanın birinci ayağı iktisattır. Genel iktisat dersleri, dış ticaret teorileri ve politikaları, iktisadi bütünleşme ve döviz kuru rejimleri bu ayağın konularıdır. Burada öğrenilen şey haber başlıklarının yorumu değil, karşılaştırmalı üstünlük, ticaret hadleri, korumacılık araçları ve kur hareketlerinin ticaret akımıyla ilişkisi gibi kavramların nasıl kurulduğudur. Bu ayak alanın en soyut tarafıdır ve programın sayısal derslerine dayanır.
İkinci ayak hukuktur. İşletmenin hukuki çevresi, uluslararası ekonomi hukuku ve rekabet hukuku bu ayağın konularıdır. Sınırı geçen her işlemin arkasında bir sözleşme, bir gümrük rejimi ve bir uyuşmazlık çözüm yolu bulunur; bu ayak öğrencinin bu metinleri okuyabilmesi içindir. Alanın hukuk ayağı bir hukuk fakültesi eğitiminin yerine geçmez, ticari işlemin hukuki iskeletini tanımaya yöneliktir.
Üçüncü ayak işletme ve muhasebe tarafıdır. Yönetim ve organizasyon, finansal muhasebe, finansal karar alma, pazarlama ilkeleri ve risk ile sigorta bu ayağın konularıdır. Bir dış ticaret işlemi aynı zamanda bir firmanın kararıdır; bu ayak o kararın maliyet, finansman ve pazarlama yanını verir.
Dördüncü ayak operasyon ve lojistiktir. Dış ticaret işlemleri, uluslararası lojistik, operasyon ve tedarik zinciri yönetimi ile ticaret finansmanı bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın en somut tarafıdır: belge, taşıma, ödeme yöntemi, sigorta ve teslim şekli burada birleşir. Alanın uygulama tarafına yakın duran öğrenciler için programın en tanıdık bölümü budur.
Beşinci ayak sayısal ve bilişim tarafıdır. Matematik ve kalkülüs girişleri, uygulamalı istatistik dersleri, nicel analiz ve uygulamaları ile ticaret için bilgi sistemleri bu ayağın konularıdır. Sınır ötesi bir işlemin fiyatlandırılması, bir pazarın büyüklüğünün tahmin edilmesi ve bir tedarik ağının izlenmesi bu ayak olmadan yapılamaz.
Altıncı ayak dil ve iletişimdir. Yabancı dil dersleri, İngilizce beceri dersleri, müzakere ve iş geliştirme tarafına bakan dersler bu ayağın konularıdır. Alanın gündelik işi büyük ölçüde farklı hukuk ve iş kültürlerinden gelen taraflarla yazışmak ve anlaşmaktır; dil bu programda bir yan ders değil, çalışma aracıdır.
Bu altı ayak programı hem bir iktisat bölümüne hem bir işletme bölümüne yakın kılar ama ikisiyle de aynı değildir. Sınır ötesi işlemin kendisini merkeze almak yerine genel firma yönetimini merkeze almak isteyen öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), iktisadi kuramın kendisini merkeze almak isteyen öğrenci için [iktisat](/bolum/iktisat), taşıma ve depolama tarafını merkeze almak isteyen öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik) bu alanın en yakın komşularıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu başlık alanın genel çerçevesini anlatır; hiçbir üniversitenin ders planına, hiçbir kanun hükmüne ve hiçbir istihdam düzenine dayandırılmamıştır. Alanın ayaklarını sayan bu döküm bir ağırlık ya da sıralama iddiası taşımaz; hangi ayağın hangi üniversitede ne kadar yer tuttuğu yalnızca o üniversitenin kendi ders planından okunabilir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Programın kaç üniversitede bulunduğu, hangi dilde yürütüldüğü ve mezun sayısı gibi bilgiler bu başlıkta iddia edilmemiştir; öğretim dili üniversiteden üniversiteye değişir ve yalnızca ilgili üniversitenin kendi sayfasından öğrenilebilir.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 3577 Sayılı Kanun
Sınır ötesi ticaret yalnızca firmaların kararlarıyla yürüyen bir alan değildir; ithal edilen malın yurt içindeki üretim dalları üzerindeki etkisi Türkiye'de kendi kanunları üzerinden düzenlenmiş bir konudur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 3577 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası: 3577" ve "Kabul Tarihi: 14/6/1989" satırları ile "Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 1/7/1989 Sayı: 20212" ve "Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 28 Sayfa: 329" satırları yer alır.
Aşağıdaki bütün alıntılarda imla, büyük ve küçük harf kullanımı, noktalama ve kaynakta yer alan değişiklik notları hiç değiştirilmemiş, kısaltmalar açılmamıştır.
Birinci maddenin kenar başlığı kaynakta "Amaç ve kapsam" olarak yayımlanmıştır. Madde şöyledir: "Madde 1 – (Değişik: 21/7/1999 - 4412/1 md.) Bu Kanun, ithalatta haksız rekabet hallerinde dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir Kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsar."
İkinci maddenin kenar başlığı kaynakta "Tanımlar" olarak yayımlanmıştır. Madde "Madde 2 – Bu Kanunda geçen deyimlerden;" diye başlar ve bentler hâlinde ilerler. Bentlerin kaynaktaki hâli şöyledir: "a) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Damping: Bir malın Türkiye'ye ihraç fiyatının, benzer malın normal değerinin altında olmasını,"; "b) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Sübvansiyon: Menşe veya ihracatçı ülkenin fayda sağlayan, doğrudan veya dolaylı mali katkısını veya GATT 1994'ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteğini,"; "c) İhraç fiyatı: İhraç amacıyla satılan mal için fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatı,"; "d) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Benzer Mal: Dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı özellikleri taşıyan bir malı, böyle bir malın bulunmaması halinde ise benzer özellikleri taşıyan başka bir malı,".
Aynı maddenin normal değer bendi iki alt bende ayrılır: "e) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Normal Değer:"; "1. İhracatçı veya menşe ülkede tüketime konu olan benzer mal için normal ticari işlemler sonucunda fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken karşılaştırılabilir fiyatı,"; "2. İhracatçı ülke veya menşe ülkenin iç piyasasında normal ticari işlemler çerçevesinde benzer malın satışlarının olmaması ya da bu satışların uygun bir karşılaştırma yapılmasına elverişli bulunmaması durumunda, benzer malın üçüncü bir ülkeye ihracatında temsil niteliğini haiz karşılaştırılabilir fiyatı veya menşe ülkedeki maliyetine makul bir kar marjının eklenmesiyle tespit edilen fiyatı,".
Maddenin devamındaki bentler şöyledir: "f) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Yönetmelik: İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliği,"; "g) Damping marjı: Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktarı,"; "h) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Sübvansiyon Miktarı: Menşe veya ihracatçı ülke tarafından ihraç edilen malın imal, üretim, ihracat veya taşınma aşamasında sağlanan, doğrudan veya dolaylı mali katkı veya GATT 1994'ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteği şeklindeki faydaların tutarını,"; "i) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Zarar: Bir üretim dalında maddi zararı, maddi zarar tehdidini veya bir üretim dalının kurulmasının fiziki olarak gecikmesini,".
Maddenin kurumsal bentleri şöyledir: "j) Bakanlık: İthalat Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığı,"; "k) Genel Müdürlük: İthalat Genel Müdürlüğünü,"; "l) Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu,". Maddenin son üç bendi anlaşmalara işaret eder: "m) (Ek: 21/7/1999 - 4412/2 md.) GATT 1994: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994'ü,"; "n) (Ek: 21/7/1999 - 4412/2 md.) Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması: 26.1.1995 tarihli ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve 3.2.1995 tarihli ve 95/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması Ek 1'de yer alan Anlaşmayı,"; "o) (Ek: 21/7/1999 - 4412/2 md.) GATT 1994'ün VI ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma: 26.1.1995 tarihli ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve 3.2.1995 tarihli ve 95/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması Ek 1'de yer alan Anlaşmayı." Bent dizisi kaynakta "İfade eder." satırıyla kapanır.
Üçüncü maddenin kenar başlığı kaynakta "Önlem alınmasını gerektiren haller" olarak yayımlanmıştır. Madde şöyledir: "Madde 3 – (Değişik: 21/7/1999 - 4412/3 md.) Önlem alınmasını gerektiren haller; dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye'de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesidir. Ancak, sübvansiyona konu ithalata karşı önlem alınabilmesi için, sübvansiyonun Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması'nın 2 nci maddesi çerçevesinde bir firma/firma grubu veya bir üretim dalı/üretim dalı grubuna yönelik olduğunun da tespit edilmiş olması gerekir."
Dördüncü maddenin kenar başlığı kaynakta "Şikayet ve inceleme" olarak yayımlanmıştır. Maddenin ilk fıkrası şöyledir: "Madde 4 – (Değişik: 21/7/1999 - 4412/4 md.) Genel Müdürlük şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen damping veya sübvansiyon incelemesi yapabilir. Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatından maddi zarar gördüğünü veya maddi zarar tehdidi altında bulunduğunu veya bu tür ithalatın bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirdiğini iddia eden üreticiler veya üretim dalı adına hareket eden gerçek veya tüzelkişi veya kuruluşlar Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunabilirler." Maddenin ikinci fıkrası kaynakta "(İkinci fıkra Mülga: 21/7/1999 - 4412/4 md.)" olarak yer alır. Üçüncü fıkra şöyledir: "Şikayet ve incelemeye ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikle tespit edilir."
Beşinci maddenin kenar başlığı kaynakta "Genel Müdürlüğün görevleri" olarak yayımlanmıştır. Madde şöyledir: "Madde 5 – Genel Müdürlüğün bu Kanunla ilgili görevleri şunlardır:"; "a) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/5 md.) Şikayet üzerine veya gerektiğinde re'sen, verilen bilgi ve belgeler veya mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak,"; "b) Soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda Kurula teklif sunmak,"; "c) (Değişik: 21/7/1999 - 4412/5 md.) Soruşturma açılması halinde, soruşturmayı yürütmek ve önlemlerle ilgili olarak Kurula teklif sunmak,"; "d) Kurulun sekreterlik hizmetlerini yürütmek ve Kurulca verilecek diğer görevleri yapmak."
Bu metnin bu programla ilişkisi konu ekseninde kurulur ve sınırı açıkça çizilmelidir. Bu rehber, kanunun bu programa, bu programın ders planına ya da mezununun görev tanımına ismen atıfta bulunduğu yönünde bir iddia kurmaz. Kesişme, kanunun düzenlediği konunun programın dördüncü ve birinci ayaklarıyla aynı kavram alanında bulunmasından doğar: damping, sübvansiyon, ihraç fiyatı, normal değer ve benzer mal kavramları dış ticaret teorileri ile dış ticaret işlemleri derslerinin çekirdek kavramlarıdır; şikayet, ön inceleme ve soruşturma düzeni ise bir ithalat işleminin hangi idari sürece konu olabileceğini gösterir. Bu kadarıyla metin, bir dış ticaret işleminin yalnızca firmalar arası bir sözleşme değil, aynı zamanda kamusal bir denetime konu bir işlem olduğunu görmek için okunabilir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun adı, numarası, kabul tarihi, Resmî Gazete ve Düstur satırları ile birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci maddeler üç ayrı okumada harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır. Dördüncü madde üç okumada tam olarak birleşmemiştir: bir okuma "ithalattan maddi zarar gördüğünü" biçimini, diğer iki okuma "ithalatından maddi zarar gördüğünü" biçimini vermiştir; burada iki okumanın kesiştiği biçim aktarılmış, tek okumada kalan biçim kullanılmamış ve bu fark bu paragrafta bildirilmiştir. Maddenin geri kalanı üç okumada aynıdır. Altıncı madde ve sonrası hiçbir okumada talep kapsamına alınmadığı için gövde metni doğrulanmamış ve bu rehberde hiç yer almamıştır; kanunun kalan maddeleri için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır. Kanunda kısım ve bölüm bölümlemesi okumalarda görünmemiştir; bu nedenle bu rehber kanunun kısım ya da bölüm yapısı konusunda bir iddia kurmaz. İki okumanın verdiği yirmi bir satırlık başlık listesi kısım başlığı değil madde kenar başlıkları listesidir ve yalnızca iki okumada kesişmiştir; bu nedenle yukarıda liste hâlinde değil, yalnızca gövdesi doğrulanmış maddelerin kenar başlıkları tek tek aktarılmıştır. Yürürlük ve yürütme maddeleri ile ek ve geçici maddeler bu rehberde yer almamıştır. Kanunun uyguladığı vergi ve önlemlere ilişkin hiçbir oran, tutar ya da hesap burada verilmemiştir. Üç okumanın aynı adres üzerinde ve kısa bir zaman aralığında yapılmış olması nedeniyle mutabakatın yalnızca yorum ve özetleme hatasını elediği, belgeden metne dönüştürme hatasını elemediği doğrulama raporunda ayrıca kaydedilmiştir. Hiçbir okuma özet, yer tutucu ya da kesme üretmediği için bu kanunda reddedilmiş okuma bulunmamaktadır.
Uluslararası Ticaret ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu programın adı birden çok komşu programın adıyla kısmen örtüşür ve bu yüzden en sık karışan alanlardan biridir. Tercih listesi yapılırken adın değil, planın okunması gerekir.
Birinci karışma noktası adın uzun sürümleridir. [Uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman), [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik) ve [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) ayrı programlardır; adlarındaki ikinci sözcük öbeği planın hangi tarafa ağırlık verdiğini gösterir. Bu rehber bu programların planları hakkında bir iddia kurmaz; ancak ad farkının bir yazım farkı olmadığı, ayrı program adları olduğu açıkça bilinmelidir. [Dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) da ayrı bir program adıdır ve bulunduğu öğretim düzeyi üniversiteden üniversiteye değişebilir.
İkinci karışma noktası iktisat ve işletme tarafıdır. [İktisat](/bolum/iktisat) ve [ekonomi](/bolum/ekonomi) kuramı ve genel iktisat politikasını merkeze alır, dış ticaret bu programlarda alanın bir bölümüdür. [İşletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi) firmanın bütün fonksiyonlarını yürütür; sınır ötesi işlem bu planlarda seçmeli bir tarafta kalabilir. [Uluslararası işletme yönetimi](/bolum/uluslararasi-isletme-yonetimi) firmanın sınır ötesi yönetimini merkeze alır ve ticaret işleminin operasyonundan çok yönetim tarafına yakın durur.
Üçüncü karışma noktası finans tarafıdır. [Ekonomi ve finans](/bolum/ekonomi-ve-finans), [finans ve bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik), [uluslararası finans ve bankacılık](/bolum/uluslararasi-finans-ve-bankacilik), [sermaye piyasası](/bolum/sermaye-piyasasi) ve [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) para ve sermaye tarafını merkeze alır. Bu programda finans bir ayaktır; o programlarda çekirdektir. [Bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [sigortacılık](/bolum/sigortacilik) ise riskin fiyatlanması ve devri işine odaklanır.
Dördüncü karışma noktası taşıma ve gümrük tarafıdır. [Lojistik](/bolum/lojistik) ve [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) malın fiziki hareketini ve depolanmasını merkeze alır; [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) taşımanın deniz ayağını ve liman işletmesini, [gümrük işletme](/bolum/gumruk-isletme) gümrük işlemlerini konu edinir. Bu program bu işlemleri ticari kararın ve iktisadi çerçevenin içine yerleştirir; onlar aynı işlemleri kendi teknik alanı olarak ele alır.
Beşinci karışma noktası siyaset ve kamu tarafıdır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) devletler arası ilişkiyi ve dış politikayı merkeze alır; ticaret bu programlarda bir konu başlığıdır. [Kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [maliye](/bolum/maliye) kamu örgütünü ve kamu gelir gider düzenini konu edinir. [Hukuk](/bolum/hukuk) ise bu programın hukuk derslerinin yerine geçmez; ayrı ve bütünlüklü bir programdır ve kendi meslek koşullarına tabidir.
Altıncı karışma noktası sayısal ve dijital taraftır. [Ekonometri](/bolum/ekonometri) ve [istatistik](/bolum/istatistik) yöntemin kendisini merkeze alır; [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) veriyi ve sistemi merkeze alır. [Pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi) satışın ve dijital kanalın tarafından bakar. Bu programda bu konular birer ders olarak yer alır, çekirdek değildir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu karşılaştırma programların adlarının ve genel yönelimlerinin karşılaştırmasıdır; hiçbir üniversitenin ders planından ya da mevzuat hükmünden çıkarılmamıştır. Hangi programın mezununun hangi görevlere başvurabileceği, hangi alan için hangi belge, sınav ya da sicil koşulunun arandığı konusunda bu rehber bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Programların hangi puan türünden öğrenci aldığı, hangi üniversitelerde bulunduğu, hangi öğretim düzeyinde açıldığı ve planlarının birbirine ne kadar benzediği burada iddia edilmemiştir; adı benzeyen programların planları yalnızca ilgili üniversitenin kendi sayfasından karşılaştırılabilir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Boğaziçi Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Boğaziçi Üniversitesi'nin lisans programı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfanın kendi metninde "Boğaziçi Üniversitesi" olarak yayımlanmaktadır; bu nedenle buradaki üniversite adı alan adından çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Sayfa bölüm adını "Uluslararası Ticaret Bölümü", program adını "Uluslararası Ticaret" olarak yayımlar; bölümün ana sayfasında ayrıca "Yönetim Bilimleri Fakültesi" ifadesi geçmektedir. Öğretim düzeyi sayfada "Uluslararası Ticaret (lisans)" biçiminde birebir yazılıdır; yani düzey dönem sayısından çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir.
Sayfa dersleri sekiz dönem başlığı altında toplar ve sekiz dönemin tamamı yayımlanmıştır. Ders adları sayfada İngilizce yayımlandığı için burada da İngilizce bırakılmış, hiçbiri çevrilmemiştir. Ders adlarının önünde sayfada ders kodları da yer alır; kodlar bu rehbere hiç alınmamıştır.
Birinci Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Economics I, Information Systems for Trade, Legal Environment of Business, Introduction to Finite Mathematics, Foreign Language, Critical Skills in English, Humanities and Social Sciences Elective. Bu dönem alanın üç ayağını birden açar: iktisat, işletmenin hukuki çevresi ve sayısal giriş.
İkinci Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Economics II, Management and Organizations, Creative Thinking and Innovation, Introduction to Calculus for Social Sciences, Foreign Language, Humanities and Social Sciences Elective. İktisat dizisi burada ikinci basamağına geçer ve yönetim tarafı programa girer.
Üçüncü Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Financial Accounting, International Trade Theories and Policies, Applied Statistics I, International Economic Law, Turkish for Native Speakers I, Foreign Language. Bu dönem alanın adını taşıyan çekirdek dersin açıldığı yerdir; yanında muhasebe, uygulamalı istatistik ve uluslararası ekonomi hukuku bulunur.
Dördüncü Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Exchange Rate Regimes and Trade, Applied Statistics II, Principles of Marketing, International Trade Operations, Financial Decision Making, Turkish for Native Speakers II, Foreign Language. Kur rejimleri ile ticaret arasındaki bağ ve dış ticaret işlemleri bu dönemde yan yana yürür; program burada teoriden operasyona geçer.
Beşinci Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Quantitative Analysis and Applications, International Management, Electronic Commerce, Risk and Insurance, Unrestricted Elective, History of Turkish Republic I. Nicel analiz, uluslararası yönetim, elektronik ticaret ve risk ile sigorta bu dönemde bir araya gelir.
Altıncı Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Operations and Supply Chain Management, Research Methodology, Business Ethics, Economic Integration and the European Union, Trade Financing, Departmental or Complementary Elective, History of Turkish Republic II. Tedarik zinciri, araştırma yöntemi, iktisadi bütünleşme ve ticaretin finansmanı bu dönemin konularıdır.
Yedinci Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: International Logistics, International Marketing, Politics of Globalization, Departmental Elective, Departmental or Complementary Elective. Bu dönemde uluslararası lojistik ve uluslararası pazarlama birlikte yürür ve seçmeli ağırlığı artar.
Sekizinci Dönem başlığı altında yayımlanan dersler şunlardır: Internship, Business Development and Entrepreneurship, Negotiations in International Trade, Competition Law, Complementary Elective, Departmental Elective. Son dönem bir staj dersi, iş geliştirme ve girişimcilik, uluslararası ticarette müzakere ve rekabet hukuku ile kapanır.
Bu plan okunduğunda programın yönelimi görülebilir: iktisat ve sayısal derslerle açılan bir çekirdek, ortada hukuk ve muhasebe ile desteklenen bir dış ticaret ekseni, sonda lojistik, pazarlama, müzakere ve rekabet hukuku ile kapanan bir uygulama tarafı. Yabancı dil dersleri plan boyunca dört dönem sürer.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu bölümde yalnızca tek bir üniversitenin planı aktarılmıştır ve bu bir eksiklik olarak açıkça kaydedilmelidir: doğrulama çalışmasında iki ya da üç ayrı üniversite kaynağı hedeflenmiş, ancak hem program adı hem öğretim düzeyi iki ayrı okumada birebir doğrulanan ve ders planını dönem dönem yayımlayan yalnızca bir kaynak bulunabilmiştir. İki kaynak bilerek düşürülmüştür. İstanbul Ticaret Üniversitesi sayfası, iki okumanın yarıyıl eşlemesi maddi olarak farklı çıktığı için kullanılmamıştır: bir okuma birtakım dersleri birinci yılın ikinci yarıyılına yerleştirirken diğer okuma aynı dersleri birinci yarıyıl bloğunda listelemiş ve ikinci yarıyıla bambaşka dersler yazmıştır. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi belgesi, iki okumanın öğretim düzeyi konusunda çelişmesi nedeniyle kullanılmamıştır: bir okuma belgede düzey ifadesinin bulunduğunu bildirirken diğer okuma bu ifadenin belgede birebir yazılı olmadığını bildirmiştir. Bu iki kaynaktan hiçbir ders adı alınmamıştır ve yukarıdaki dönem listelerinde bu kaynaklardan gelen tek bir satır yoktur. Ayrıca adı tam olarak eşleşmeyen programların, örneğin adı "Uluslararası Ticaret ve Finansman" ya da "Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik" olan programların planları bu programın planı gibi sunulmamıştır. Ders kodları sayfada ders adlarının önünde yayımlanmış olmasına rağmen bu rehbere alınmamıştır. Kredi ve iş yükü değerleri, haftalık teorik ve uygulama saatleri, ders içerikleri ve tanımları, öğretim üyesi adları hiç aktarılmamıştır. Seçmeli havuzlarının tek tek dökümü verilmemiştir; sayfada bu satırlar yalnızca yer tutucu adlarla yayımlanmıştır ve havuzların ek liste sayfaları okunmamıştır. Öğretim dili, staj süresi ve koşulları, çift ana dal ve yan dal olanakları ile hazırlık programı düzeni bu başlıkta iddia edilmemiştir. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan ve yerleşme bilgileri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Yukarıdaki dönem sıralaması bu üniversitenin kendi sayfasındaki düzendir; başka bir üniversitenin planının aynı olduğu iddia edilmemiştir.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu bölümün mezunu ortak bir yetkinlik kümesiyle mezun olur: bir malın ya da hizmetin sınırı geçerken hangi iktisadi nedene, hangi sözleşmeye, hangi belgeye ve hangi ödeme yöntemine bağlı olduğunu bir arada okuyabilmek. Aşağıdaki döküm bu yetkinliğin karşılık gelebileceği çalışma alanlarını gösterir; bir istihdam vaadi değildir.
Birinci alan dış ticaret operasyonudur. İthalat ve ihracat işlemlerinin hazırlanması, belge düzeninin kurulması, teslim ve ödeme şekillerinin izlenmesi, taşıma ve sigorta düzenlemelerinin takibi bu alanın işidir. Programın dış ticaret işlemleri, uluslararası lojistik ve ticaret finansmanı dersleri doğrudan bu alana bakar.
İkinci alan tedarik zinciri ve lojistik yönetimidir. Tedarikçi seçimi, sipariş ve stok düzeni, taşıma modlarının karşılaştırılması ve teslim sürelerinin planlanması bu alanın konularıdır. Operasyon ve tedarik zinciri yönetimi ile uluslararası lojistik dersleri bu alanın temelidir.
Üçüncü alan uluslararası pazarlama ve iş geliştirmedir. Yeni pazarların incelenmesi, ürünün farklı pazarlara uyarlanması, dağıtım kanallarının kurulması ve müzakere süreçlerinin yürütülmesi bu alanın işidir. Pazarlama ilkeleri, uluslararası pazarlama, elektronik ticaret ve müzakere dersleri bu alana bakar.
Dördüncü alan ticaret finansmanı ve risk tarafıdır. Ödeme yöntemlerinin seçilmesi, kur ve fiyat riskinin izlenmesi, alacak ve teminat düzeninin kurulması bu alanın konularıdır. Finansal muhasebe, finansal karar alma, risk ile sigorta ve ticaret finansmanı dersleri bu alanın dayanağıdır.
Beşinci alan mevzuat ve uyum tarafıdır. Ticari işlemin tabi olduğu düzenlemelerin izlenmesi, gümrük ve rekabet mevzuatının işleme etkisinin değerlendirilmesi ve kurumsal uyum süreçlerinin desteklenmesi bu alanın işidir. İşletmenin hukuki çevresi, uluslararası ekonomi hukuku ve rekabet hukuku dersleri bu alana bakar.
Altıncı alan analiz ve raporlamadır. Ticaret verilerinin derlenmesi, pazar ve fiyat analizlerinin yapılması, rapor ve sunumların hazırlanması bu alanın konularıdır. Uygulamalı istatistik, nicel analiz ve uygulamaları, araştırma yöntemi ve ticaret için bilgi sistemleri dersleri bu alana dayanır.
Yedinci alan kurumsal ve girişimcilik tarafıdır. Kendi ticari işini kuran mezun için iş geliştirme ve girişimcilik dersleri, bir kurumda çalışan mezun için uluslararası yönetim ve iş etiği dersleri bu tarafın karşılığıdır. Programın staj dersi bu tarafın plan içindeki en somut ayağıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu döküm alanın genel çerçevesi ile okunan tek ders planından çıkarılmış çalışma alanı tarifleridir; hiçbir kurumun kadro adı, görev tanımı ya da ilan metnine dayandırılmamıştır. Hangi görev için hangi diploma, sertifika, sınav ya da yetki belgesinin arandığı konusunda bu rehber bir iddia kurmaz; bu koşullar ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Maaş, ücret, işe girme oranı, sektörlere dağılım ve kariyer süresi gibi hiçbir sayısal bilgi bu rehberde verilmez. Mezunun kamu görevlerine hangi yollarla başvurabileceği, hangi meslek unvanlarını kullanabileceği ve hangi meslek kuruluşlarına kayıt olabileceği burada iddia edilmemiştir. Aşağıdaki meslek listesi bir tam liste değildir ve bir sıralama içermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı tercih etmeyi düşünen öğrencinin kendisine soracağı ilk soru, soyut bir iktisadi çerçeve ile somut bir işlem takibini aynı anda sürdürmekten hoşlanıp hoşlanmadığıdır. Bu program yalnızca kuram ya da yalnızca uygulama isteyen öğrenci için değildir; iki tarafı birbirine bağlamaktan hoşlanan öğrenci için kurulmuştur.
Sayısal dersleri sorun etmeyen öğrenci bu programda rahat eder. Plan matematik ve kalkülüs girişleri, iki dönem uygulamalı istatistik ve bir nicel analiz dersi içerir. Bu dersler mühendislik düzeyinde bir matematik istemez ama sayıdan kaçan bir öğrenci için yorucu olur.
Metin okumaktan sıkılmayan öğrenci bu programda kazançlı çıkar. Alanın hukuk ayağı sözleşme, yönetmelik ve kanun metinleriyle çalışmayı gerektirir; bu rehberin kanun bölümünde alıntılanan cümlelerin dili bu tarafın gündelik dilidir. Bu tür metinlerin dikkatli okunması alanın en ayırt edici becerilerinden biridir.
Yabancı dille çalışmaya hazır öğrenci bu programda öne geçer. Okunan planda yabancı dil dersleri dört dönem sürmekte ve ders adları İngilizce yayımlanmaktadır. Alanın gündelik işi farklı ülkelerden taraflarla yazışmak ve müzakere etmektir; dil bu programda araçtır.
Ayrıntıya tahammülü olan öğrenci bu programda başarılı olur. Bir dış ticaret işlemi belge, tarih, tutar ve teslim koşullarının hatasız takibiyle yürür; ayrıntıyı gözden kaçırmanın maliyeti bu alanda görünürdür.
Buna karşılık yalnızca iktisat kuramıyla ilgilenen öğrenci için [iktisat](/bolum/iktisat) ya da [ekonometri](/bolum/ekonometri), yalnızca firma yönetimiyle ilgilenen öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), yalnızca taşıma ve depolamayla ilgilenen öğrenci için [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi), yalnızca devletler arası siyasetle ilgilenen öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) daha doğru adres olabilir. Bu rehber bu programların hiçbirini bir diğerine üstün tutmaz.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu başlıktaki değerlendirmeler alanın genel çerçevesi ile okunan tek ders planından çıkarılmıştır; hiçbir ölçme aracına, anket sonucuna ya da başarı verisine dayanmamaktadır. Öğrencinin hangi lise alanından geldiğinde bu programda daha rahat edeceği, hangi puan türünden öğrenci alındığı ve hangi sıralama aralığının gerektiği burada iddia edilmemiştir. Programın hangi üniversitede hangi öğretim diliyle yürütüldüğü, hazırlık programı bulunup bulunmadığı ve staj koşulları bu başlıkta iddia edilmemiştir; bunlar yalnızca ilgili üniversitenin kendi sayfasından öğrenilebilir. Yukarıdaki karşılaştırma bağlantıları yalnızca komşu alanlara işaret eder, bir yönlendirme değildir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı komşu programların adlarıyla kolayca karışır. "Uluslararası Ticaret" tek başına bir program adıdır; "Uluslararası Ticaret ve Finansman", "Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik", "Uluslararası Ticaret ve Lojistik" ve "Dış Ticaret" ayrı program adlarıdır. Tercih listesi kurulurken adın sonundaki ek sözcükler bir ayrıntı değil, planın yönelimini gösteren bilgidir; bu nedenle listeye giren her programın kendi ders planı okunmalıdır.
İkinci not: Programın ağırlığı üniversiteden üniversiteye değişir. Bazı planlar iktisat ve sayısal dersleri öne çıkarır, bazıları işletme ve muhasebe tarafını genişletir, bazıları lojistik ve gümrük işlemlerini plana daha çok yerleştirir. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez. Bu rehberde okunan plan iktisat, hukuk ve sayısal derslerle açılan, sona doğru lojistik ve pazarlama tarafına genişleyen bir düzen gösterir; bu düzenin başka üniversitelerde de aynı olduğu iddia edilmemiştir.
Üçüncü not: Öğretim dili, staj ve seçmeli düzeni tercihten önce sorulmalıdır. Okunan planda ders adları İngilizce yayımlanmıştır, dört dönem yabancı dil dersi bulunmaktadır ve son dönemde bir staj dersi yer almaktadır; seçmeli satırlar ise yalnızca yer tutucu adlarla yayımlanmıştır. Öğretim dilinin ne olduğu, hazırlık programı bulunup bulunmadığı, stajın nasıl yürütüldüğü ve seçmeli havuzlarının gerçekte hangi derslerle açıldığı yalnızca ilgili üniversitenin kendi sayfasından öğrenilebilir.
Dördüncü not: Aynı yönelime sahip programları karşılaştırmak isteyen öğrenci için adın uzun sürümleri olan [uluslararası ticaret ve finansman](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-finansman), [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik), [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret); firmanın sınır ötesi yönetimine ilgi duyan öğrenci için [uluslararası işletme yönetimi](/bolum/uluslararasi-isletme-yonetimi), [işletme](/bolum/isletme) ve [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi); iktisadi kuramı merkeze almak isteyen öğrenci için [iktisat](/bolum/iktisat), [ekonomi](/bolum/ekonomi), [ekonometri](/bolum/ekonometri) ve [istatistik](/bolum/istatistik); para ve sermaye tarafına ilgi duyan öğrenci için [ekonomi ve finans](/bolum/ekonomi-ve-finans), [finans ve bankacılık](/bolum/finans-ve-bankacilik), [uluslararası finans ve bankacılık](/bolum/uluslararasi-finans-ve-bankacilik), [sermaye piyasası](/bolum/sermaye-piyasasi) ve [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi); riskin fiyatlanmasına ilgi duyan öğrenci için [bankacılık ve sigortacılık](/bolum/bankacilik-ve-sigortacilik) ve [sigortacılık](/bolum/sigortacilik); malın fiziki hareketine ilgi duyan öğrenci için [lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi), [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ve [gümrük işletme](/bolum/gumruk-isletme); satışın ve dijital kanalın tarafına ilgi duyan öğrenci için [pazarlama](/bolum/pazarlama), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama) ve [elektronik ticaret ve yönetimi](/bolum/elektronik-ticaret-ve-yonetimi); veri ve sistem tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri); kamusal ve siyasi çerçeveye ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi), [maliye](/bolum/maliye) ve [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu notlar okunan tek ders planı ile alanın genel çerçevesinden çıkarılmıştır; hiçbir üniversite adı önerilmemiş, hiçbir üniversitenin planı bir diğerine üstün tutulmamıştır. Bu rehberde yalnızca bir üniversitenin planının okunabildiği, hedeflenen iki ya da üç kaynağa ulaşılamadığı ve iki adayın çelişen okumalar nedeniyle düşürüldüğü ders planı başlığında ayrıca kaydedilmiştir. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, yerleşme verisi, ücret ve işe girme bilgisi bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Yukarıda karşılaştırma için verilen bağlantılar yalnızca komşu alanlara işaret eder; bu programların hangisinin hangi öğrenciye daha uygun olduğu konusunda bir karar önerilmemiştir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 5 üniversitede, 10 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.