İçeriğe geç
ünileniyorum
EALisans · 4 yıl

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği, yeme-içme hizmetinin üretimini, servisini, maliyetini, hijyenini ve yönetimini bir işletme disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2634 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği, yeme-içme hizmetinin üretimini, servisini, maliyetini, hijyenini ve yönetimini bir işletme disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2634 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
EA
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
250,84256,57
Üniversite
2
Genel kontenjan
110
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği Nedir?

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği, bir tabağın ya da bir bardağın arkasındaki bütün zinciri bir işletme problemi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Bu programı mutfak becerisiyle özdeşleştirmek en sık yapılan yanlıştır. Burada öğretilen şey yalnızca bir yemeğin nasıl yapıldığı değil, o yemeğin hangi maliyetle üretildiği, hangi hijyen koşulunda hazırlandığı, hangi mönü kurgusunun içinde durduğu, hangi personel düzeniyle servis edildiği, hangi fiyatla satıldığı ve hangi hukuki çerçevede sunulduğudur. Yani alanın nesnesi yemek değil, yemeği üreten ve satan işletmedir.

Alanın birinci ayağı üretimdir. Mutfak teknolojisi, yiyecek üretim teknikleri ve gıda bilimi başlıklı dersler, bir üretim biriminin nasıl kurulduğunu ve nasıl çalıştığını konu edinir. Buradaki soru bir tarifin lezzeti değildir; aynı ürünün her gün aynı nitelikte, aynı sürede ve aynı maliyetle çıkabilmesidir. Standart bir üretim çıktısı, bu alanda ustalıktan çok sistem kurmakla ilgilidir.

İkinci ayak servistir. Yiyecek içecek servisi başlıklı derslerin iki dönem hâlinde okutulması boşuna değildir: hazırlanan ürünün müşteriye ulaşma biçimi, bu alanda ürünün kendisi kadar belirleyicidir. Servis düzeni aynı zamanda bir iş akışı tasarımıdır; salonun yerleşimi, personelin hareket hattı, siparişin mutfağa iletilme yolu ve ödemenin alınma biçimi tek bir zincirin halkalarıdır.

Üçüncü ayak maliyet ve kontroldür. Yiyecek içecek maliyet analizi ve kontrolü başlıklı ders bu alanın en teknik yerlerinden biridir. Bir işletmenin kârı çoğu zaman satış tarafında değil, ürün maliyeti, porsiyon kontrolü, fire yönetimi, stok devri ve satın alma düzeni tarafında kazanılır ya da kaybedilir. Muhasebe, istatistik ve iktisat derslerinin planda erken yer alması bu ayağın altyapısıdır.

Dördüncü ayak mönü ve beslenmedir. Beslenme ilkeleri ve mönü planlama başlıklı ders, mönüyü bir liste değil bir karar seti olarak ele almayı öğretir: hangi ürünün mönüde durduğu, aynı malzemenin kaç üründe kullanıldığı, mutfağın hangi ekipmanla çalıştığı ve hangi beslenme dengesinin kurulduğu aynı anda düşünülmek zorundadır. Mönü, bu alanda hem bir pazarlama aracı hem bir üretim planıdır.

Beşinci ayak hijyen ve güvenliktir. Gıda ve personel hijyeni başlıklı dersin planda ayrı bir başlık olarak durması, bu alanın en sert kısıtını gösterir: yeme-içme hizmeti, hatasının doğrudan insan sağlığına dokunduğu ender işletme alanlarından biridir. Bu nedenle hijyen burada bir ek özen değil, işletmenin varlık koşuludur ve kamusal denetimin de ilk baktığı yerdir.

Altıncı ayak işletme ve pazarlamadır. Genel turizm, otel yönetimi, turizm pazarlaması, turizm ekonomisi ve turistik ürün çeşitleri başlıklı dersler, yiyecek içecek biriminin çoğu zaman daha büyük bir işletmenin içinde çalıştığını gösterir. Bir otelin yiyecek içecek departmanı, bağımsız bir restorandan farklı bir maliyet ve doluluk mantığıyla çalışır; ikisini aynı araçlarla yönetmek mümkün değildir.

Yedinci ayak dil, kültür ve mutfak mirasıdır. Türk mutfağı ve uygulamaları, gastronomi, turizm coğrafyası ve turizm sosyolojisi başlıklı dersler alanın kültürel tarafını kurar; mesleki İngilizce ile iş hayatı için İngilizce başlıklı derslerin planda birkaç dönem sürmesi ise misafirin çoğu zaman başka bir dilde konuştuğunu hatırlatır. Alanın kamusal çerçevesi ise bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.

Bu yedi ayak programı hem [turizm işletmeciliği](/bolum/turizm-isletmeciligi), [turizm ve otel işletmeciliği](/bolum/turizm-ve-otel-isletmeciligi) ve [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [işletme](/bolum/isletme) ve [pazarlama](/bolum/pazarlama) gibi geniş yönetim alanlarına, hem de [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) ile [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) gibi gıdanın bilimsel yüzüne yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 2634 Sayılı Kanun

Bir restoran açılır, bir mutfak kurulur, bir mönü yazılır; ama bu işletmenin turizm sektörü içinde faaliyet göstermesi ayrıca belgelendirilmiş ve denetlenmiş bir düzenin içinde olur. Bu ikinci halka teknik değil hukukidir ve alanın kamusal çerçevesini kurar. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2634 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TURİZMİ TEŞVİK KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı sözcük dizisiyle, tek satır olarak gelmiştir. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada görülmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.

Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü okuma yapılmamıştır. Aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler; PDF metne dönüştürülürken oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bu uyarının en çıplak örneği görülmüştür: Türkçe istekle yapılan okuma ile İngilizce istekle yapılan okuma, biçim eklemeleri arındırıldıktan sonra yüz dört içerik satırının yüz dördünde karakter karakter aynı çıkmıştır; tek fark, İngilizce isteğin sonuna eklediği İngilizce nottur. Bu kadar uzun bir metinde hiçbir noktada ayrışmamak, iki okumanın tek bir dönüşüm çıktısını okumuş olmasıyla tamamen tutarlıdır. Bu nedenle bu kanundaki üçlü mutabakatlarda asıl bağımsız tanık üçüncü okumadır ve iki okumanın aynı görünmesi kaynağın basılı biçimi hakkında bir kanıt sayılmamıştır.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 2634, Kabul Tarihi : 12/3/1982, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 16/3/1982 Sayı: 17635 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 21 Sayfa: 262. Bu belgede satır etiketinden sonraki iki nokta boşlukludur, satırın içindeki iki noktalar ise boşluksuzdur; bu iki biçim aynı satırda yan yana durmakta ve eşitlenmemiştir. Aynı oturumda okunan başka bir kanunun künyesi boşluklu iç biçimle geldiği hâlde bu iki biçim birbirine çevrilmemiştir. Düstur satırındaki Sayfa değeri üç okumada da geldiği için künye dört satırın dördünde tamdır. Kabul tarihi yayım tarihinden öncedir; kronoloji tutarlıdır.

Belgenin ilk iki bölüm başlığı üç okumada aynı görülmüştür: BİRİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar, ardından İKİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Genel Hükümler. Madde öneki Madde 1 – biçiminde, küçük harfli sözcük, boşluk ve uzun tire ile üç okumada aynıdır; aynı oturumda okunan başka kanunlarda önek başka biçimlerde geldiği hâlde bu üç biçim birbirine eşitlenmemiştir. Bu kanunda madde kenar başlıklarının hepsi iki nokta ile bitmektedir ve bu da düzeltilmemiştir: Amaç:, Kapsam:, Tanımlar:, Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ve niteliği:, Konaklama ve plaj işletmelerinin belgelendirilmesi ve diğer işlemler:, Doğal turizm kaynaklarının korunması ve kullanılması:, Planlar: ve Taşınmaz malların turizm amaçlı kullanımı:.

Kanunun birinci maddesi amacı tek cümlede kurar: Madde 1 – Bu Kanunun amacı; turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamaktır. İkinci madde kapsamı yazar: Madde 2 – Bu Kanun, turizm hizmeti ile bu hizmetin gereği kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ile geliştirilmelerine, turizm yatırım ve işletmelerinin teşvik edilmesine, düzenlenmesine ve denetlenmesine ilişkin hükümleri kapsar. Bu iki cümle birlikte okunduğunda alanın hukuki dili görünür hâle gelir: burada bir işletme yalnızca bir ticari birim değil, aynı zamanda teşvik edilen, düzenlenen ve denetlenen bir birimdir.

Üçüncü madde bu rehberin en can alıcı yeridir, çünkü sektörün gündelik sözcüklerini hukuki tanımlara bağlar. Madde Madde 3 – Bu Kanunda yer alan; cümlesiyle açılır ve İfade eder. cümlesiyle kapanır; kapanış satırının büyük harfle başlaması kaynakta böyle gelmiştir ve düzeltilmemiştir. Doğrulanan bentlerden bu programa doğrudan değenler şunlardır: a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını, e) Turizm İşletmeleri: Türk veya yabancı uyruklu, gerçek veya tüzel kişilerce birlikte veya ayrı ayrı gerçekleştirilen ve turizm sektöründe faaliyet gösteren ticari işletmeleri, f) Turizm Yatırım Belgesi: Turizm sektöründe yatırım yapana tespit edilen yatırım dönemi için Bakanlıkça verilen belgeyi, g) (Değişik: 18/7/2021-7334/1 md.) Turizm İşletmesi Belgesi: Basit konaklama tesisleri hariç olmak üzere, turizm sektöründe faaliyet gösteren turizm işletmelerine Bakanlıkça verilen belgeyi, h) Belgeli Turizm Yatırım veya İşletmeleri: Bakanlıkça belgelendirilmiş yatırım veya işletmeleri, o) (Ek: 18/7/2021-7334/1 md.) Belge sahibi: Adına turizm belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişileri, ve p) (Ek: 18/7/2021-7334/1 md.) Turizm belgesi: Turizm yatırımı belgesi, turizm işletmesi belgesi ve basit konaklama turizm işletmesi belgesini,

Aynı maddenin bir bendi bu program açısından ayrıca okunmayı hak eder: l) (Ek: 28/12/2006-5571/13 md.; Değişik: 7/5/2008-5761/1 md.) Sınıflandırma: Turizm işletme belgeli tesislerin asgari nitelikler, kapasite, fizikî özellikler, kullanılan malzeme standardı, işletme ve hizmet kalitesi ile personelinin nitelikleri ve eğitim düzeyi gibi ölçütlerinin, iki Bakanlık kontrolörü ile bir sektör temsilcisinin, sektör temsilcisinin bulunamadığı hallerde iki Bakanlık kontrolörünün yer aldığı Sınıflandırma Komisyonunca değerlendirilerek sınıfının Bakanlıkça belirlenmesini, Bu bentte personelin nitelikleri ve eğitim düzeyi bir sınıflandırma ölçütü olarak sayılmıştır; komisyonda bir sektör temsilcisinin yer aldığı da aynı bentte yazılıdır. Maddenin c) bendi üç okumada da yalnızca c) (Mülga: 24/7/2003-4957/1 md.) biçiminde gelmiştir; mülga bent gövdesinden hiçbir alıntı yapılmamıştır. Bent harflemesi a) ile p) arasında geldiği hâlde bazı Türkçe harfleri içermemektedir; diziliş olduğu gibi bırakılmış ve kaynakta başka bir harflemenin bulunup bulunmadığı hakkında iddia kurulmamıştır.

Dördüncü madde alan tespitinin ölçütlerini yazar ve Madde 4 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:18/7/2021-7334/2 md.) işaretiyle açılır: Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespitinde; ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınır. Aynı madde ayrıca Bakanlıkça uygun görülen bölgelerde alanın bütüncül bir anlayışla korunmasının, geliştirilmesinin, sosyal ve teknik altyapının gerçekleştirilmesinin ve işletilmesinin özel sektör iş birliği ile sağlanması amacıyla turizm hizmetleri yönetim birlikleri kurulmasında Bakanlığın yetkili olduğunu ve bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirlendiğini yazar.

Beşinci madde belgelendirmeyi bir yükümlülüğe çevirir ve bu programın mezununun çalışacağı ortamı hukuken tarif eder. Madde Madde 5 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:18/7/2021-7334/3 md.) işaretiyle açılır. Doğrulanan fıkralardan bu rehbere taşınanlar şunlardır: Turizm sektöründe; bu Kanun ve diğer mevzuatta yer alan teşvik tedbirleri ile istisna, muafiyet ve haklardan yararlanabilmek için Bakanlıktan turizm yatırımı belgesi veya turizm işletmesi belgesi alınması zorunludur. Belgeli yatırımların, Bakanlıkça belirlenen süreler içinde tamamlanarak işletmeye açılması zorunludur. Ancak, Bakanlıkça bu süre uzatılabilir. Yetkili idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen konaklama işletmelerinin bu ruhsatı aldıkları tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlıktan turizm işletmesi belgesi almaları zorunludur. Bakanlık tarafından turizm işletmesi belgesi iptal edilen konaklama işletmelerinin, iptal kararının tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde yeniden turizm işletmesi belgesi almaları zorunludur. Kamu kurum veya kuruluşlarının misafirhaneleri, vilayetler evi ve ordu evleri için Bakanlıktan turizm belgesi alınması zorunlu değildir. Aynı maddede konaklama içermeyen müstakil plaj işletmelerinin ayrı bir belgelendirme rejimine bağlandığı, bu işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almalarını takiben yedi gün içerisinde başvuru yapmaları ve denetim sonucunda belirlenen eksiklikleri tebligat tarihinden itibaren otuz gün içerisinde gidererek belge almaları gerektiği yazılıdır.

Aynı maddenin bir fıkrası yeme-içme hizmetinin iki mevzuat bağını doğrudan adlandırır: Butik oteller ve özel konaklama tesisleri hariç oda sayısı onbeş ve altında olan turizm işletmesi belgeli konaklama işletmeleri ile turizm işletmesi belgeli plaj işletmeleri 19 uncu madde hariç bu Kanuna, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 178 inci maddesine, 5/1/1961 tarihli ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 61 inci maddesine ve 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 uncu maddesine tabidir. Yani umumi sağlık ile içki sunumu rejimleri, bu kanunun kendi metninde bu işletmelerin tabi olduğu hükümler olarak sayılmıştır; hijyen ve içecek servisi derslerinin hukuk metnindeki karşılığı buradadır. Maddenin yedinci ve onuncu fıkraları üç okumada da yalnızca Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiklerini bildiren ibareyle gelmiştir; iptal edilmiş fıkra gövdelerinden hiçbir alıntı yapılmamıştır ve karar künyesindeki kısaltmalar açılmamıştır.

Altıncı madde doğal turizm kaynaklarının kullanımını düzenler. Madde 6 – Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde ve turizm merkezlerinde; satırından sonra devam eden hükümlerden bu rehbere taşınanlar şunlardır: Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kamu yararına korunmasına veya kamu yararına kullanılmasına katkıda bulunacak yapı ve tesisler, bu Kanunun 3 üncü maddesindeki belgelere sahip olmak kaydıyla, tapu kaydı aranmaksızın 8 inci maddedeki koşullara uygun olarak, imar planlarına göre yapılabilir ve işletilebilir. Aynı maddede Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde çevre kirliliğinin önlenmesine ilişkin tüm önlemlerin alınması ve turizm yatırımı veya işletmesi belgesi alınması koşuluyla imar planı gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararlı, konaklama içermeyen, ücretsiz girişli günübirlik tesis yapılabileceği yazılıdır; ayrıca yerleşim tasarım ve yönetim planı ile koşulları belirlenen, doğal çevre ile uyumlu, kalıcı yapı içermeyen geçici lüks çadır tesisleri için kiralama yapılabileceği düzenlenmiştir. Maddenin son fıkrası ise Deniz, göl ve akarsular ile kıyıları, özelliklerini bozucu ve yıpratıcı şekilde kullanılamaz. cümlesiyle başlar. Bu maddenin üçüncü fıkrası bir oran ifadesi taşıdığı için bu rehberin kendi kuralı gereği alıntılanmamıştır; fıkranın doğrulanmış olması bu düşürmeyi değiştirmez ve fıkranın geri kalanı hakkında burada bir iddia kurulmamaktadır.

Yedinci madde planlama yetkisini düzenler ve Madde 7 – (Değişik: 24/7/2003-4957/2 md.) işaretiyle açılır. Doğrulanan fıkralardan biri şudur: Bakanlık; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki planları yapmaya, yaptırmaya, re'sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkilidir. Aynı maddede Bakanlıkça yapılacak alt yapı ve plânlama işlemlerine esas olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarından istenilen bilgi, belge ve görüşün otuz gün içinde verileceği, bu süre sonunda verilmemesi durumunda ilgili iş ve işlemlerin Bakanlıkça re'sen tesis edilebileceği ve turizm tesis alanı kullanımları için yatak kapasitesi belirlenmesinin esas olduğu yazılıdır. Kaynaktaki plânlama ve re'sen yazımları düzeltilmemiştir.

Sekizinci madde taşınmazların turizm amaçlı kullanımını A. harfinden N. harfine kadar uzanan fıkralarla düzenler ve Madde 8 – A. Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde bulunan, Bakanlık tarafından turizm amaçlı değerlendirilmesinde yarar görülen ve ilgili Bakanlığa bildirilen taşınmazlardan; ibaresiyle açılır. Bu maddede sağlık turizmi, termal turizm, kış turizmi, eko-turizm, golf turizmi, deniz turizmi ve turizm amaçlı spor tesisleri gibi turizm türleri tesis türleri olarak adlandırılmıştır; ayrıca B. fıkrası tahsis edilen taşınmazlar yatırımcıya intikal ettirilinceye kadar Hazinece Bakanlıktan bir ödeme talep edilmeyeceğini, C. ve D. fıkraları tahsis, kiralama ve irtifak hakkı tesisine ilişkin esasların hangi bakanlıklarca müştereken tespit edildiğini ve tahsis yetkisinin Bakanlıkta olduğunu yazar. Bu maddenin orman sayılan yerlere ilişkin iki bendi oran ifadesi taşıdığı için bu rehberin kendi kuralı gereği alıntılanmamıştır; ayrıca maddede geçen iptal edilmiş cümleler yalnızca iptal ibaresiyle anılmış, gövdelerinden alıntı yapılmamıştır. Maddenin hiçbir yerinde lira, kuruş ya da idari para cezası tutarı geçmemektedir ve bu rehbere hiçbir para tutarı aktarılmamıştır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir, bir bölüm adı saymaz, doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, program veya diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını da belirlemez: üçüncü maddede geçen personelin nitelikleri ve eğitim düzeyi ibaresi bir tesis sınıflandırma ölçütüdür, bir müfredat hükmü değildir; bir dersin adı ile bir sınıflandırma ölçütünün örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde yiyecek ve içecek işletmecisine, restoran yöneticisine ya da mutfak sorumlusuna bir unvan, yetkilendirme, sicil ya da mesleğe giriş koşulu getirilmemektedir; belgelendirme ve denetimi yapan özne Bakanlık, yetkili idare ve Sınıflandırma Komisyonu olarak yazılıdır. Yiyecek ve içecek, restoran ya da yeme-içme tesisi terimlerinin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir tanım bendinin iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, dönüşüm hatasını elemez. Bu belgede bunun somut kanıtı şudur: Türkçe istekle yapılan okuma ile İngilizce istekle yapılan okuma yüz dört içerik satırının yüz dördünde birebir aynı çıkmıştır, yani iki tanık bağımsız olmayabilir; bu yüzden bu bölümdeki her üçlü mutabakatta asıl bağımsız tanık üçüncü okumadır ve bu açıkça yazılmaktadır. Doğrulanan sekiz madde gövdesinin hepsi üç okumanın mutabakatıyla gelmiştir; buna karşılık altıncı maddenin üçüncü fıkrasındaki üç nokta karakterinin biçimi yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır ve üçüncü okuma aynı yeri farklı bir üç nokta biçimiyle, ardından boşluk olmadan vermiştir. Hangi biçimin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır ve o fıkra zaten oran ifadesi nedeniyle alıntılanmamıştır. Altıncı maddenin giriş satırından sonraki satır kırığı üçüncü okumada yoktur; sekizinci maddenin A harfli fıkrasının üçüncü bendinde de bir cümle iki okumada ayrı paragraf, üçüncü okumada aynı paragrafın devamı olarak gelmiştir. Bu iki yerde karşılaştırma satır sonu göz ardı edilerek yapılmıştır; sözcük dizisi üç okumada aynıdır, paragraf yapısı değildir ve kaynakta satırın nerede bittiğine dair burada iddia yoktur. İngilizce istekle yapılan okumanın çıktı sonuna eklediği İngilizce not bir editör yorumudur; kaynak sayılmamış, tanık sayılmamış, alıntılanmamış ve hiçbir çıkarıma temel yapılmamıştır. Okuma katmanının eklediği başlık ve kalınlaştırma işaretleri ile yatay çizgiler biçim eklemesi sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Dokuzuncu madde ve sonrası hiçbir okumadan istenmemiştir; kanunun geri kalanı hakkında burada tek bir iddia yoktur ve bu bir kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir. Dipnot işaretleri ve dipnot gövdeleri hiçbir okumada istenmemiş ve doğrulanmamıştır; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. İkinci bölümden sonraki bölüm başlıkları hiçbir okumadan istenmemiştir; varlıkları ya da yoklukları hakkında da iddia yoktur. Üçüncü maddenin mülga bendi ile beşinci ve sekizinci maddelerin iptal edilmiş fıkra ve cümleleri yalnızca mülga ya da iptal ibaresiyle anılmış, gövdelerinden hiçbir biçimde alıntı yapılmamıştır. Dördüncü ve beşinci maddenin başlıklarıyla birlikte bir tarihte değiştirilmiş olarak işaretli olmasına karşın gövdelerinde daha sonraki tarihli müdahale ibareleri bulunması bir iç gerilim olarak kaydedilmiş, hiçbir iddiaya bağlanmamıştır; buna dair kapsayıcı bir değişiklik ibaresi bu oturumun okumalarına gelmemiştir ve bu bir kapsam eksikliğidir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir; bu bir ölü adres kaydı değildir, denenmemişliktir. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir; aynı oturumda üç ayrı kanunda üç ayrı madde öneki biçimi ve iki ayrı künye iki nokta biçimi görülmüş ve bunlar birbirine eşitlenmemiştir. Oran ifadesi taşıyan pasajlar bu rehberin kendi kuralı gereği düşürülmüştür ve bu rehber yorum olarak hiçbir oran ya da yüzde üretmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların yakınlığıdır. En sık karıştığı yer mutfak eğitimidir. Önlisans düzeyindeki [aşçılık](/bolum/ascilik) ile lisans düzeyindeki [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) bu programın adıyla sık sık yer değiştirir; oysa bu rehberde okunan planların adı bunlardan farklı bir ad olarak yayımlanmıştır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder ve tercih kararının ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılarak verilmesi gerektiğini söyler.

İkinci karışma noktası konaklama ve turizm işletmeciliğidir. [Turizm işletmeciliği](/bolum/turizm-isletmeciligi), [turizm ve otel işletmeciliği](/bolum/turizm-ve-otel-isletmeciligi) ve [turizm ve gastronomi yönetimi programları](/bolum/turizm-ve-gastronomi-yonetimi-programlari) yeme-içme birimini daha geniş bir işletmenin bir parçası olarak ele alır. Bu programda ise yeme-içme birimi merkeze konur; otel yönetimi dersi bu programı bir otelcilik programına dönüştürmez.

Üçüncü karışma noktası seyahat ve rehberlik tarafıdır. [Turizm ve seyahat hizmetleri](/bolum/turizm-ve-seyahat-hizmetleri), [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turizm animasyonu](/bolum/turizm-animasyonu) misafirin hareketiyle, anlatımıyla ve boş zamanıyla ilgilenir. Bu programda turizm coğrafyası ve turistik ürün çeşitleri derslerinin bulunması, programı bir rehberlik programı yapmaz.

Dördüncü karışma noktası gıdanın bilimsel ve teknolojik yüzüdür. [Gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) gıdanın kendisini, bileşimini ve endüstriyel işlenmesini konu edinir. Bu programda gıda bilimi ve teknolojisi dersinin bulunması bir tasarım ve yönetim girdisidir; programı bir gıda mühendisliği programına dönüştürmez.

Beşinci karışma noktası beslenmedir. [Beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) sağlıklı beslenmenin ve klinik diyetin uzmanlığıdır. Bu programda beslenme ilkeleri ve mönü planlama dersinin bulunması, mezuna bir sağlık mesleği yetkisi vermez; bu rehber böyle bir iddia kurmaz.

Altıncı karışma noktası genel işletmeciliktir. [İşletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [pazarlama](/bolum/pazarlama), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) aynı temel derslerin çoğunu okutur. Ayrım bağlamdadır: burada ürün bozulabilir, talep saat saat değişir ve hizmet üretimle aynı anda tüketilir.

Yedinci karışma noktası hizmet sektörünün öteki işletmecilikleridir. [Sağlık kurumları işletmeciliği](/bolum/saglik-kurumlari-isletmeciligi), [sağlık turizmi işletmeciliği](/bolum/saglik-turizmi-isletmeciligi), [perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi) ve [rekreasyon yönetimi](/bolum/rekreasyon-yonetimi) benzer yönetim araçlarını kullanır ama farklı bir hizmete bakar.

Sekizinci karışma noktası kültür ve miras tarafıdır. [Kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm) ile [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi) mirasın korunmasını ve sunumunu merkeze alır. Bu programda Türk mutfağı ve uygulamaları dersinin bulunması, mutfak mirasını bir koruma disiplini hâline getirmez; buradaki bakış üretim ve işletme bakışıdır.

Bir Üniversitenin Ders Planları: Pamukkale Üniversitesi ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı üniversitenin herkese açık biçimde yayımladığı iki ayrı ders planı okundu. İki liste birleştirilmemiştir; her biri kendi kaynağının bastığı biçimde, kendi başlıklarıyla aktarılmıştır. Buradaki planlar tek tek üniversitelerin yayımladığı planlardır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Her iki sayfa da puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfalara değil.

Birinci kaynak Pamukkale Üniversitesi eğitim bilgi sistemi üzerindeki program sayfasıdır. Sayfada ana başlık birebir 603 YİYECEK VE İÇECEK İŞLETMECİLİĞİ biçiminde basılıdır; başlıktaki sayı öneki sayfanın bastığı biçimin parçasıdır ve kaldırılmamıştır. Kırıntı yolu ise LİSANS > TURİZM İŞLETMECİLİĞİ VE OTELCİLİK YÜKSEKOKULU > YİYECEK VE İÇECEK İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ biçiminde alıntılanmıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır ve yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir; üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır. Ders adları tamamı büyük harfle, yer tutucu satırlar karışık harfle basılmıştır ve bu fark düzeltilmemiştir.

Bu sayfada yedi yarıyıl bloğu basılıdır. Birinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ - I, GENEL TURİZM, TURİZM SOSYOLOJİSİ, İKTİSADA GİRİŞ - I, TURİZM COĞRAFYASI, PAZARLAMA, MUHASEBE ve Yabancı Dil-I olarak yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan bir giriş dersi bu yarıyılda değil, ikinci yarıyılda yer alır: ikinci yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ - II, YİYECEK İÇECEK İŞLETMECİLİĞİNE GİRİŞ, OTEL YÖNETİMİ, TURİZM VE ÇEVRE, TURİZM EKONOMİSİ, TURİZM PAZARLAMASI, İSTATİSTİK, STAJ - 30 İŞ GÜNÜ ve Yabancı Dil-II olarak basılıdır. Stajın daha birinci yılda bir satır olarak görünmesi, alanın sahaya erken bağlandığını gösterir.

Üçüncü yarıyılın satırları TÜRK DİLİ - I, GIDA BİLİMİ VE TEKNOLOJİSİ, MUTFAK TEKNOLOJİSİ, YİYECEK İÇECEK SERVİSİ-1, ÖN BÜRO İŞLEMLERİ, GASTRONOMİ, MESLEKİ İNGİLİZCE I ve iki kez basılı İsteğe Bağlı Formasyon - I yer tutucu satırıdır. Dördüncü yarıyılın satırları TÜRK DİLİ - II, MESLEKİ İNGİLİZCE II, BESLENME İLKELERİ VE MÖNÜ PLANLAMA, GIDA VE PERSONEL HİJYENİ, YİYECEK İÇECEK SERVİSİ-II, TERMAL TURİZM ve iki kez basılı İsteğe Bağlı Formasyon - II yer tutucu satırıdır. Servis dersinin ilk döneminin Arap rakamıyla, ikinci döneminin Roma rakamıyla basılması sayfanın yazımıdır ve düzeltilmemiştir; gıda bilimi ile mutfak teknolojisinin aynı yarıyılda durması, hijyen dersinin bir dönem sonra gelmesi ise üretim ile güvenliğin birlikte kurulduğunu gösterir.

Beşinci yarıyılın satırları İNGİLİZCE OKUMA KONUŞMA I, YİYECEK İÇECEK MALİYET ANALİZİ VE KONTROLÜ, TURİSTİK ÜRÜN ÇEŞİTLERİ VE ANALİZİ ile iki kez basılı Seçmeli-1 ve bir İsteğe Bağlı Formasyon - III yer tutucu satırıdır. Altıncı yarıyılın satırları İNGİLİZCE OKUMA KONUŞMA II, YİYECEK ÜRETİM TEKNİKLERİ, YİYECEK VE İÇECEK İŞLETMELERİNDE PAKET PROG. KULLANIMI ile iki kez basılı Seçmeli-2 ve iki kez basılı İsteğe Bağlı Formasyon - IV yer tutucu satırıdır; kaynaktaki kısaltma açılmamıştır. Yedinci yarıyılın satırları İŞ HAYATI İÇİN İNGİLİZCE-I, TÜRK MUTFAĞI VE UYGULAMALARI ile iki kez basılı Seçmeli-3, bir Bölüm Dışı Seçmeli-1 ve bir İsteğe Bağlı Formasyon - V yer tutucu satırıdır. Maliyet analizinin beşinci yarıyılda, paket program kullanımının altıncı yarıyılda durması, sayısal kontrolün son yıllara doğru ağırlaştığını gösterir.

İkinci kaynak Aydın Adnan Menderes Üniversitesi turizm fakültesinin dersler sayfasıdır. Bu sayfa program adını iki farklı yazımla basmaktadır: kırıntı yolunda Yiyecek İçecek İşletmeciliği Programı biçiminde, bölüm adı olarak ise Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği Bölümü biçiminde. İki yazım birleştirilmemiş, hiçbiri doğru ilan edilmemiştir. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır ve okumanın bildirdiği biçim Adnan Menderes Üniversitesi olmuştur; aynı kurumun bir belgesi adı tamamı büyük harfle ve Aydın önekiyle basmaktadır, iki yazım birleştirilmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılı değildir ve sekiz yarıyıl bloğu ile bir hazırlık bloğunun basılmasından çıkarılmıştır; bu bir çıkarımdır.

Bu sayfanın birinci ve ikinci yarıyıl blokları, dil dersleri dışında birebir aynı ders adlarını basmaktadır ve bu tekilleştirilmemiştir: Temel Bilgi Teknolojileri, Mitoloji II, Selçuklu Sanatı, Turist Rehberliği, Beden Dili ve İletişim, İçecek Bilimi, İletişim Yönetimi, İlkyardım, İnsan Hakları, Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Acil Durum ve Afet Yönetimi satırları iki blokta da yer alır; birinci yarıyılda Almanca I, Fransızca I ve Rusça I, ikinci yarıyılda Almanca II, Fransızca II ve Rusça II basılıdır. Mitoloji adının birinci yarıyılda da ikinci sıra ekiyle basılması sayfanın yazımıdır ve düzeltilmemiştir. İçecek Bilimi dersinin daha ilk yarıyılda görünmesi, bu planda içecek tarafının erken açıldığını gösterir.

Üçüncü ve dördüncü yarıyıl blokları da büyük ölçüde aynı satırları basmaktadır: Hukuka Giriş, Barista Eğitimi, Flora ve Fauna, Duygusal Zeka Yönetimi, Müşteri İlişkileri Yönetimi, İnsan Kaynakları Yönetimi, Bağımlılıkla Mücadele ve Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği satırları iki blokta da yer alır; üçüncü yarıyılda ayrıca İş Sağlığı ve Güvenliği ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, dördüncü yarıyılda ise Türk Dili ile İngilizce Dil Becerileri basılıdır, dil dersleri üçüncü ve dördüncü sıra ekleriyle sürer. Barista eğitiminin ve bağımlılıkla mücadelenin aynı blokta durması, içecek servisinin iki yüzünün de planda karşılık bulduğunu gösterir.

Beşinci ve altıncı yarıyıl blokları Yiyecek-İçecek Otomasyon Sistemleri, Sunum Teknikleri, Yiyecek Stilistliği ve Fotoğrafçılığı, Yemek Vlogları, Duyusal Pazarlama, Restoran İşletmeciliği ve Örgütsel Davranış satırlarını ortak basar; altıncı yarıyılda ayrıca Staj I yer alır ve dil dersleri beşinci ile altıncı sıra ekleriyle sürer. Yedinci yarıyılın satırları Yöneticiler İçin İletişim Becerileri I, Yiyecek - İçecek Sektöründe Girişimcilik, Sektörde Uygulama I ile Fransızca VII, Rusça VII ve Almanca VII olarak basılıdır. Sekizinci yarıyılın satırları Kabiliyet Geliştirme, Yöneticiler İçin İletişim Becerileri II, Halkla İlişkiler Stratejileri, Yiyecek - İçecek Trendleri, Sektörde Uygulama II ile Fransızca VIII, Rusça VIII ve Almanca VIII olarak basılıdır. Hazırlık bloğunda tek bir satır vardır: İngilizce Hazırlık Sınıfı. Otomasyon sistemleri adındaki tireleme ile girişimcilik ve trendler adlarındaki boşluklu tireleme arasındaki fark sayfanın yazımıdır ve tek biçime düzeltilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Her iki kaynak da iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Birinci kaynaktan otuz sekiz ders adı satırı alınmıştır ve düşürülen yer tutucu satır sayısı iki değerde durmaktadır: on beş ve on yedi. İki sayı da tekleştirilmemiş ve hakemlik yapılmamıştır; farkın kaynağı, yabancı dil satırlarının yer tutucu sayılıp sayılmadığının sayfadan doğrulanamamasıdır ve bu belirsizlik çözülmüş gibi sunulmamaktadır. Yer tutucu satır sayımını yalnızca ikinci okuma yapmış, birinci okuma hiç saymamıştır; bu da olduğu gibi yazılmaktadır. Bu sayfada sekizinci yarıyıl bloğu basılı değildir ve iki okuma da bunu aynı biçimde bildirmiştir; bu bir gözlemdir, programın sekizinci yarıyılı olmadığı iddiası değildir ve başka bir yıl ya da dönem parametresiyle sayfa yeniden denenmemiştir. Bu kaynakta düzey sayfada yazılıdır, üniversite adı sayfada yayımlıdır ve hiçbir okuma reddedilmemiştir. İkinci kaynaktan doksan ders adı alınmıştır ve bu kaynakta düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır, çünkü sayfa adı boş bırakılmış bir havuz satırı basmamakta, seçmeli dersleri adlarıyla basmaktadır. Bu kaynakta düzey sayfada yazılı değildir ve sekiz yarıyıl ile bir hazırlık bloğundan çıkarılmıştır; üniversite adı sayfada yayımlıdır. Bu kaynakta ders listesi ikinci okumanın dökümünden alınmıştır, çünkü birinci okuma blokları birleştirip özetlemiş ve bazı satırları hiç yazmamıştır; birinci okuma yanlış ilan edilmemiş, yalnızca eksik olduğu kaydedilmiştir ve iki okuma birbirini yanlışlamamıştır. Bu sayfada satır sonlarında görünen tür harflerini yalnızca ikinci okuma bildirmiştir; bu harflerin ayrı bir sütun mu ders adının bir eki mi olduğu doğrulanamamıştır ve harfler ders adına kaynaştırılmamış, ders adı olarak da taşınmamıştır. Bu sayfa ağırlıklı olarak seçmeli işaretli satırlar basmakta ve bazı yarıyıllarda yalnızca birkaç zorunlu satır görünmektedir; programın zorunlu ders listesinin eksik olduğu iddia edilmemekte, yalnızca sayfanın bastığı satırlar aktarılmaktadır. Aynı ders adının bir sayfada iki kez basıldığı yerlerde iki kez yazılmıştır ve tekilleştirme yapılmamıştır; her iki sayfada da seçmeli havuzlar doldurulmamış, havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü hiç yazılmamıştır. Ders kodu, kredi, iş yükü ve benzeri sütunlar iki sayfada da basılıydı, alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. İki sayfa da taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan yayımlamamaktadır ve bunlar zaten toplanmazdı. Bir üçüncü kurum bu program için aday olmuştur ve sayfaları açılmıştır, ancak ders planını yalnızca bu çalışmanın yasak listesinde bulunan bir katalog makinesi üzerinden yayımladığı için o adrese hiç dokunulmamış ve o kurumdan tek bir ders adı alınmamıştır; bu kurumun planı olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aynı kurumun bir belgesi ders adı vermiş olmasına karşın hiç yarıyıl başlığı basmadığı ve program adında aradaki bağlacı hiç basmadığı için o kayıt ertelenmiş ve o belgeden ders adı toplanmamıştır. Hedef adı basmayan sayfalar hiç açılmamıştır ve bu kurumların planı olmadığı yönünde de bir iddia kurulmamaktadır. Devralınan yasak ve engelli listelerdeki alan adlarına hiç dokunulmamış, hiçbir adres başka bir araçla, arşivle, önbellekle ya da aynayla çekilmeye çalışılmamıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, imla ile büyük ve küçük harf kullanımı kaynakta göründüğü gibi bırakılmıştır.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı yiyecek içecek biriminin yönetimidir. Bir restoranın, bir kafenin ya da bir otelin yiyecek içecek departmanının günlük işleyişinin kurulması, personelin görevlendirilmesi, vardiya düzeninin planlanması ve hizmet standardının denetlenmesi bu işin gövdesidir. Planlarda otel yönetimi, restoran işletmeciliği ve örgütsel davranış derslerinin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.

İkinci alan maliyet ve gelir kontrolüdür. Ürün maliyetinin hesaplanması, porsiyon ve fire kontrolü, satın alma ve stok düzeninin kurulması, fiyatlandırma kararlarının hazırlanması ayrı bir uzmanlıktır. Planlarda maliyet analizi ve kontrolü, muhasebe, istatistik ve iktisat derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar.

Üçüncü alan mönü geliştirme ve ürün tasarımıdır. Mönünün kurgulanması, yeni ürünlerin denenmesi, tarif standartlarının yazılması ve beslenme dengesinin gözetilmesi bu işin içeriğidir; planlarda beslenme ilkeleri ve mönü planlama, yiyecek üretim teknikleri ile gastronomi dersleri buraya değer.

Dördüncü alan servis ve misafir deneyimidir. Salon düzeninin kurulması, servis akışının tasarlanması, sunum tekniklerinin belirlenmesi ve müşteri ilişkilerinin yönetilmesi bu tarafın işidir; planlarda yiyecek içecek servisi, sunum teknikleri ve müşteri ilişkileri yönetimi dersleri bu alana açılır.

Beşinci alan hijyen ve gıda güvenliği uygulamalarıdır. Kanun metninde turizm işletmesi belgeli konaklama ve plaj işletmelerinin umumi sağlığa ilişkin bir kanunun belirli maddesine tabi olduğu yazılıdır; bu, işletme içinde hijyen düzeninin kurulması ve sürdürülmesi etrafında oluşan bir çalışma alanına işaret eder. Planlarda gıda ve personel hijyeni ile iş sağlığı ve güvenliği dersleri bu tarafa hazırlar.

Altıncı alan içecek yönetimidir. İçecek listesinin kurulması, kahve ve benzeri içecek uygulamalarının standartlaştırılması ve içki sunumunun mevzuata uygun yürütülmesi ayrı bir başlıktır. Kanun metninde bu işletmelerin içki sunumuna ilişkin bir kanunun belirli maddesine tabi olduğu yazılıdır; planlarda içecek bilimi ve barista eğitimi dersleri bu alana açılır.

Yedinci alan belgelendirme ve mevzuat uyumudur. Kanun metninde turizm yatırımı belgesi ile turizm işletmesi belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, ruhsat sonrası belge alma sürelerinin belirlendiği ve tesislerin bir sınıflandırma değerlendirmesine tabi olduğu yazılıdır. Bu, işletme içinde belge, denetim ve uyum dosyalarının yürütülmesi etrafında oluşan bir çalışma alanına işaret eder.

Sekizinci alan pazarlama, iletişim ve girişimciliktir. Duyusal pazarlama, halkla ilişkiler stratejileri, yemek içerikleri üretimi ve sektörde girişimcilik başlıklı derslerin planlarda yer alması, mezunun kendi işletmesini kurma ya da bir işletmenin ticari iletişimini yürütme yoluna da hazırlandığını gösterir.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: sayılarla çalışmayı göze alıyor musunuz? Bu alan dışarıdan bakıldığında lezzet ve sunum alanı gibi görünür; içeride ise maliyet, porsiyon, fire, stok ve doluluk hesabıyla yürür. Muhasebe, istatistik, iktisat ve maliyet kontrolü derslerinden kaçmayı planlayan bir öğrenci alanın yönetim tarafını kendine kapatmış olur.

İkinci soru insanla çalışmaktır. Bu alanda ürün, üretildiği anda tüketilir ve misafirle aynı mekânda bulunulur. Yoğun saatlerde sakin kalmayı, ekip içinde çalışmayı ve şikâyeti kişisel almamayı zorlayıcı bulan bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.

Üçüncü soru ayak üstü ve düzensiz saatlerde çalışmaktır. Yeme-içme hizmeti akşam, hafta sonu ve tatil dönemlerinde yoğunlaşır; staj satırlarının planlarda erken görünmesi de bunun bir işaretidir. Düzenli ve sabit bir çalışma takvimi bekleyen bir öğrenci alanın gündelik ritmini baştan bilmelidir.

Dördüncü soru hijyene karşı tutumdur. Bu alanda kural, bir formalite değil işletmenin varlık koşuludur; kanun metninin bu işletmeleri umumi sağlığa ilişkin bir hükme bağlaması bunun hukuki karşılığıdır. Ayrıntıya ve kayıt tutmaya tahammülü olmayan bir öğrenci burada en riskli hataları yapar.

Beşinci soru dildir. Bu rehberde okunan planlarda mesleki İngilizce, iş hayatı için İngilizce, İngilizce dil becerileri, Almanca, Fransızca ve Rusça satırları birkaç dönem boyunca sürmektedir. Yabancı dil öğrenmeye isteksiz bir öğrenci hem derste hem meslekte kendini sınırlı bulur.

Altıncı soru kültür ve merak tarafıdır. Turizm sosyolojisi, turizm coğrafyası, gastronomi ve Türk mutfağı uygulamaları gibi dersler alanın kültürel yüzünü kurar. Yemeği yalnızca bir ürün olarak gören bir öğrenci bu derslerden alacağını alamaz.

Yedinci soru kurala ve belgeye karşı sabırdır. Bu alanda bir işletme yalnızca iyi çalışmakla yetinemez; belgelendirilmiş, denetlenebilir ve sınıflandırılabilir olmak zorundadır. Mevzuat okumayı ve dosya hazırlamayı gereksiz gören bir öğrenci mutfakta güçlü olsa bile işin bir yarısını yapmış olur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Bu rehberde okunan iki kaynaktan biri adı bir sayı önekiyle ve tamamı büyük harfle basmakta, diğeri aynı sayfada iki farklı yazım kullanmaktadır; biri bölüm, diğeri program sözcüğüyle bitirmektedir. Bu adların altındaki ders planları da birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir: okunan iki planın biri turizm ekonomisi ve otel yönetimi ağırlıklı bir gövde kurmakta, diğeri geniş bir seçmeli havuzu ve çok dilli bir yapı basmaktadır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Yarıyıl yapısı ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan kaynaklardan biri yedi yarıyıl bloğu basmaktadır ve sekizinci yarıyıl o sayfada görünmemektedir; bu bir sayfa gözlemidir, programın sekizinci yarıyılı olmadığı anlamına gelmez. Diğeri sekiz yarıyıl bloğunun yanında bir hazırlık bloğu da basmaktadır. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Uygulama, mutfak ve staj düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin uygulama mutfağına, servis salonuna ve laboratuvara erişip erişemediği, staj satırlarının hangi dönemlerde ve hangi sürelerle kurulduğu, sektörde uygulama başlıklı derslerin gerçek işletmelerde mi yürüdüğü ve seçmeli havuzların içinde hangi derslerin bulunduğu sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planlarda staj ve sektörde uygulama satırları farklı yarıyıllarda görünmektedir; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için mutfak ve gastronomi tarafına ilgi duyanlar [aşçılık](/bolum/ascilik) ve [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari); turizm ve konaklama işletmeciliğine ilgi duyanlar [turizm işletmeciliği](/bolum/turizm-isletmeciligi), [turizm ve otel işletmeciliği](/bolum/turizm-ve-otel-isletmeciligi), [turizm ve gastronomi yönetimi programları](/bolum/turizm-ve-gastronomi-yonetimi-programlari) ve [sağlık turizmi işletmeciliği](/bolum/saglik-turizmi-isletmeciligi); seyahat, rehberlik ve boş zaman tarafına ilgi duyanlar [turizm ve seyahat hizmetleri](/bolum/turizm-ve-seyahat-hizmetleri), [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi), [turizm animasyonu](/bolum/turizm-animasyonu), [rekreasyon](/bolum/rekreasyon) ve [rekreasyon yönetimi](/bolum/rekreasyon-yonetimi); gıdanın bilimsel ve teknolojik yüzüne ilgi duyanlar [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ve [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik); işletme ve yönetim çerçevesine ilgi duyanlar [işletme](/bolum/isletme), [işletme yönetimi](/bolum/isletme-yonetimi), [pazarlama](/bolum/pazarlama), [muhasebe ve finans yönetimi](/bolum/muhasebe-ve-finans-yonetimi), [muhasebe ve vergi uygulamaları](/bolum/muhasebe-ve-vergi-uygulamalari), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi), [iktisat](/bolum/iktisat) ve [ekonomi](/bolum/ekonomi); satış, perakende ve ticaret tarafına ilgi duyanlar [perakende satış ve mağaza yönetimi](/bolum/perakende-satis-ve-magaza-yonetimi), [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret), [uluslararası girişimcilik](/bolum/uluslararasi-girisimcilik) ve [lojistik](/bolum/lojistik); iletişim ve tanıtım tarafına ilgi duyanlar [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik); kültür, miras ve mekân tarafına ilgi duyanlar [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi) ve [coğrafya](/bolum/cografya); alanın hukuki ve güvenlik tarafına ilgi duyanlar [hukuk](/bolum/hukuk) ve [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi); hizmet sektörünün öteki işletmeciliklerine ilgi duyanlar [sağlık kurumları işletmeciliği](/bolum/saglik-kurumlari-isletmeciligi), [deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ve [marina ve yat işletmeciliği](/bolum/marina-ve-yat-isletmeciligi) yollarını karşılaştırmaya değer bulur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

256,57
en yüksek taban
250,84
en düşük taban
110
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Yiyecek ve içecek işletme yöneticisiRestoran müdürüOtel yiyecek içecek departmanı sorumlusuYiyecek içecek maliyet kontrol sorumlusuMönü planlama ve ürün geliştirme sorumlusuServis ve misafir deneyimi sorumlusuGıda ve personel hijyeni uygulama sorumlusuİçecek yönetimi ve barista uygulamaları sorumlusuTurizm işletmelerinde belge ve mevzuat uyum sorumlusu

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.