Alman Dili ve Edebiyatı

Alman Dili ve Edebiyatı, bir dili gündelik iletişim düzeyinde kullanmakla yetinmeyip o dili çözümleme aracı hâline getiren dört yıllık bir lisans programıdır. Programın konusu tek bir beceri değildir: dilin kurallarının öğrenilmesi, metnin okunması, edebiyat tarihinin izlenmesi, dilin kendisinin bilimsel olarak incelenmesi ve iki dil arasında aktarımın yapılması aynı planın içinde yan yana durur. Bu çokluk alanın karakterini belirler; mezun yalnızca Almanca bilen biri değil, Almanca üzerinden düşünen biridir.

Alanın birinci ayağı dil yetkinliğidir. Dilbilgisinin ileri düzeyde kurulması, yazılı anlatımın basamak basamak geliştirilmesi, sözlü anlatımın akıcı hâle gelmesi ve okuduğunu ayrıntısıyla anlama becerisi bu ayağın konularıdır. Bu ayak diğer bütün ayakların taşıyıcısıdır; dil zayıf kaldığında edebiyat da dilbilim de eksik kalır.

İkinci ayak metin çözümlemesidir. Bir metnin yapısının çıkarılması, anlatıcının konumunun belirlenmesi, biçim ile içerik arasındaki ilişkinin kurulması ve metnin yazıldığı dönemle bağının okunması bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanı bir dil kursundan ayırır: burada metin yalnızca anlaşılmaz, üzerine konuşulur.

Üçüncü ayak edebiyat tarihidir. Alman dilinde yazılmış edebiyatın dönemleri, akımları, temel yazarları ve bu edebiyatın Avrupa edebiyatı içindeki yeri bu ayağın konularıdır. Programlar bu ayağı çoğu zaman iki basamakta kurar: önce genel bir tarih çizgisi, sonra belirli dönemlere ve güncel edebiyata ayrılmış dersler.

Dördüncü ayak dilbilimdir. Dilin ses, biçim, söz dizimi ve anlam düzeylerinde nasıl işlediği, dil incelemesinin yöntemleri ve bu yöntemlerin belirli metinlere nasıl uygulandığı bu ayağın konularıdır. Bu ayak öğrenciye dili bir malzeme olarak görmeyi öğretir.

Beşinci ayak çeviridir. İki dil arasında anlamın, üslubun ve bağlamın nasıl taşındığı, çevirinin kendi kuramsal tartışmaları ve farklı metin türlerinin farklı çeviri kararları gerektirmesi bu ayağın konularıdır. Çeviri bu alanda hem bir beceri hem de bir inceleme konusudur.

Altıncı ayak kültür bilgisi ve bilimsel çalışmadır. Dilin konuşulduğu ülkelerin toplumsal ve kültürel arka planı, göç deneyiminin edebiyata yansıması, kaynak kullanımının kuralları ve bir bitirme çalışmasının nasıl kurulacağı bu ayağın konularıdır. Bu ayak, dört yılın sonunda öğrenciden beklenen ürünü hazırlar.

Bu altı ayak alanı hem öğretmenlik hem çeviri tarafına yakın kılar. Almancanın öğretimi tarafına ilgi duyan öğrenci için [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), çevirinin kendisine ilgi duyan öğrenci için [mütercim ve tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), başka bir dilin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) ve [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), kendi dilinin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) bu alanın en yakın komşularıdır.

Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer öğretmenlik tarafıdır. [Almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi) bir eğitim fakültesi programıdır ve planında dil derslerinin yanında öğretimin kendisine ayrılmış dersler bulunur; bu program ise edebiyat fakültesi çizgisinde kurulmuş, ağırlığını dil incelemesine ve edebiyata veren bir programdır. İki programın hedefi ve ders dengesi farklıdır ve tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi ders planından okunmalıdır.

İkinci karışma noktası çeviri tarafıdır. [Mütercim ve tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) çeviriyi merkeze alan programlardır; bu programda da çeviri dersleri bulunur ama plan çeviriyle sınırlı değildir, edebiyat ve dilbilim aynı ağırlıkta durur. Yalnızca çevirmen olmak isteyen bir öğrenci bu farkı baştan bilmelidir.

Üçüncü karışma noktası başka dillerin ve edebiyatların programlarıdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) aynı yöntemi başka bir dil ve edebiyat üzerinde uygular. Bu programların yöntemi benzer, malzemesi farklıdır; hangi dile yatırım yapılacağı burada belirleyici sorudur.

Dördüncü karışma noktası dile komşu insan bilimleridir. [Felsefe](/bolum/felsefe), [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) metinle ve kültürle çalışan başka yollardır. Dilin iletişim alanındaki kullanımına ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim); yabancı dili turizm alanında kullanmaya ilgi duyan öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); ülkeler arası ilişkilere ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); metnin ve belgenin düzenlenmesine ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) karşılaştırılmaya değer alanlardır.

Bu programın mezununun ilk çalışma alanı çeviridir. Sözleşmelerin, kullanım kılavuzlarının, kurumsal yazışmaların ve tanıtım metinlerinin Almancadan Türkçeye ya da Türkçeden Almancaya aktarılması bu işin gündelik gövdesidir. Bu iş hem büro içinde hem serbest çalışma düzeninde yürütülür ve zamanla belirli bir metin türünde uzmanlaşmaya doğru gider.

İkinci alan yayıncılık ve editörlüktür. Metnin dil ve anlatım bakımından düzenlenmesi, çevirinin aslıyla karşılaştırılması ve yayına hazırlanması bu tarafın işleridir. Üçüncü alan kurumsal iletişim ve dış ilişkiler tarafıdır: Almanca konuşulan ülkelerle iş yapan kuruluşlarda yazışmanın yürütülmesi, toplantıların takip edilmesi ve belgelerin hazırlanması burada mezunun katkı yaptığı yerdir.

Dördüncü alan turizm ve kültür kuruluşlarıdır; burada dil doğrudan hizmetin parçasıdır. Beşinci alan özel öğretim kuruluşlarında dil eğitmenliğidir; bu yolun kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz. Altıncı alan akademik yoldur: yüksek lisans ve doktora ile edebiyat, dilbilim ya da çeviri alanında araştırmaya devam etmek bu programda yaygın bir tercihtir. Kamu kurumlarında ve resmî çeviri gerektiren işlerde çalışmanın da kendi giriş koşulları ve kendi belgelendirme düzeni vardır; bu rehber bu düzenler hakkında bir iddia kurmaz.

Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kuruluşun büyüklüğüne, bölgeye, sektöre ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır. Bu programın mezunu için yasa ile kurulmuş bir unvan ve yetki çerçevesi de bu rehberde iddia edilmemektedir.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: okumak sizin için bir yük mü, yoksa bir alışkanlık mı? Bu alanın günlük işi metin okumak, okuduğunu not almak ve okuduğu üzerine yazmaktır. Yılda okunacak sayfa miktarı küçümsenmemelidir.

İkinci soru dille ilgilidir. Programa gelen öğrencilerin dil geçmişi farklıdır; kimi Almancayı lisede öğrenmiş olarak gelir, kimi sıfırdan başlar. Örnek olarak okunan planda ilk dönemde bir hazırlık başlığının yer alması, bu düzenin üniversiteden üniversiteye değişebildiğini hatırlatır. Hangi düzeyde başlanacağı ve hazırlık düzeninin nasıl işlediği tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü soru yazmayla ilgilidir. Bu alanda başarı, doğru cevabı bulmakla değil, savunulabilir bir yorumu düzgün kurmakla ölçülür. Yazmaktan kaçınan bir öğrenci planın son iki yılında zorlanır; bitirme çalışması derslerinin varlığı bunu baştan gösterir.

Dördüncü soru sabırla ilgilidir. Bir yabancı dilde edebiyat okumak ilk yıllarda yavaş ilerler ve ilerleme uzun süre görünmez. Bu yavaşlığa dayanabilen öğrenci için dördüncü yılda gelen rahatlık büyüktür. Son olarak bu alanın iş karşılığının büyük ölçüde dilin gerçekten iyi kullanılmasına bağlı olduğu bilinmelidir; diploma tek başına yeterli sayılmaz ve bu rehber bu konuda bir güvence vermez.

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında aynı olsa da ders planları farklılaşır. Bazı planlar edebiyat tarihini, bazıları dilbilimi, bazıları çeviriyi ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır; bu rehberdeki plan yalnızca bir örnektir.

İkinci not: Hazırlık ve dil düzeyi düzeni sorulmaya değer. Hazırlık sınıfının zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu, muafiyet sınavının nasıl yürüdüğü ve derslerin hangi oranda Almanca yürütüldüğü aynı adı taşıyan iki programı birbirinden çok farklı hâle getirir. Bu bilgi tercihten önce bölümün kendi sayfasından öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Değişim programları ve yurt dışı imkânları sorulmalıdır. Almanca konuşulan bir ülkede bir dönem geçirme imkânı, bu alanda dil düzeyini doğrudan etkileyen en güçlü etkenlerden biridir. Bölümün hangi üniversitelerle anlaşması olduğu ve öğrencilerin bu imkândan ne ölçüde yararlanabildiği sorulmaya değer.

Dördüncü not: Almancanın öğretimi tarafına ilgi duyan öğrenci için [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi); çevirinin kendisine ilgi duyan öğrenci için [mütercim ve tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik); başka bir dilin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); İngilizcenin öğretimi tarafına ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi); metinle ve kültürle çalışan başka yollara ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe), [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji); dilin iletişim alanındaki kullanımına ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim); yabancı dili turizmde kullanmaya ilgi duyan öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); ülkeler arası ilişkilere ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); belgenin ve arşivin düzenlenmesine ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.