Arapça Öğretmenliği, Arapçanın bir yabancı dil olarak öğretilmesini ve bu öğretimi yürütecek öğretmenin yetiştirilmesini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6721 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 142,17–376,89
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 274
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Arapça Öğretmenliği Nedir?
Arapça Öğretmenliği, Arapçanın bir yabancı dil olarak öğretilmesini ve bu öğretimi yürütecek kişinin yetiştirilmesini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın çekirdeğinde iki iş aynı anda durur: öğrenci bir yandan Arapçayı ileri düzeyde kullanmayı öğrenir, bir yandan da bu dilin başka birine nasıl öğretileceğini öğrenir. Bu iki işten birinin eksik kalması alanın kimliğini bozar; bu nedenle plan boyunca dil dersleriyle eğitim dersleri yan yana yürür.
Alanın birinci ayağı dil becerileridir. Okuma becerileri, yazma becerileri, sözlü iletişim becerileri ve bunların ileri düzeydeki devamları bu ayağın konularıdır. Arapça, Türkçe konuşan bir öğrenci için sesletim, yazı sistemi ve sözcük türetme mantığı bakımından yeni bir düzen kurmayı gerektirir; bu nedenle beceri dersleri ilk yarıyıldan itibaren dizi hâlinde sürer.
İkinci ayak dilin yapısıdır. Arapçanın yapısı dersleri, karşılaştırmalı dil bilgisi ve dil bilimi dersleri bu ayağın konularıdır. Arapçada kök ve kalıp düzeni, adın ve fiilin çekimi, cümle kuruluşu ve i'rab meselesi kendi başına bir sistemdir; bu sistemin Türkçenin yapısıyla karşılaştırmalı olarak öğrenilmesi, öğretmenlik tarafı için ayrıca önemlidir çünkü öğrencinin yapacağı hataların çoğu bu iki sistemin farkından doğar.
Üçüncü ayak metin ve kültürdür. Arap edebiyatı dersleri ile diyalektlere ayrılan dersler bu ayağın konularıdır. Arapçanın yazılı geleneği çok geniştir ve bu dilin konuşulduğu coğrafyada yerel konuşma biçimleri yazı dilinden belirgin biçimde ayrışır. Bir Arapça öğretmeninin hem yazı dilini hem de konuşma biçimlerinin varlığını tanıması, sınıfta karşılaşacağı soruların önemli bir bölümünü karşılar.
Dördüncü ayak çeviridir. Arapça-Türkçe ve Türkçe-Arapça çeviri dersleri bu ayağın konularıdır. Çeviri burada başlı başına bir meslek olarak değil, iki dili karşı karşıya koyarak dilin yapısını görünür kılan bir öğrenme aracı ve öğretmenin sınıfta sık kullandığı bir teknik olarak yer alır.
Beşinci ayak eğitim bilimleridir. Eğitime giriş, eğitim psikolojisi, eğitim felsefesi, eğitim sosyolojisi, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri, sınıf yönetimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, eğitimde araştırma yöntemleri, eğitimde ahlâk ve etik, Türk eğitim tarihi ile Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi bu ayağın konularıdır. Bu ayak, programı bir dil ve edebiyat programından ayıran şeydir.
Altıncı ayak alan öğretimi ve uygulamadır. Arapça öğrenme ve öğretim yaklaşımları, Arapça öğretim programları, Arapça dil becerilerinin öğretimi dersleri, çocuklara yabancı dil öğretimi, özel eğitim ve kaynaştırma, okullarda rehberlik, topluma hizmet uygulamaları ve öğretmenlik uygulaması dersleri bu ayağın konularıdır. Son yıllar büyük ölçüde gerçek bir sınıfın içinde geçer.
Bu altı ayak alanı hem dil hem eğitim tarafına yakın kılar. Aynı dili edebiyat ve dil bilimi çerçevesinde okumak isteyen öğrenci için [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), aynı dili çeviri mesleği çerçevesinde okumak isteyen öğrenci için [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik), başka bir dilin öğretmenliğine ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), ana dilin öğretmenliğine ilgi duyan öğrenci için [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi), Arapçanın klasik metin geleneğine dinî ilimler çerçevesinden bakmak isteyen öğrenci için [ilahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6721 Sayılı Kanun
Bu alanın işi, eğitim kurumlarının içinde ve bu kurumlarda görev alacak öğretmen kadrosunun bir parçası olarak yürür. Türkiye'nin yurt dışında eğitim kurumu açan ve bu kurumlarda görev alacak eğitmenleri yetiştirmeyi kendi amaç maddesine yazan bir vakfı kanunla kurulmuştur ve bu çerçeveye değen metinlerden biri 6721 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "TÜRKİYE MAARİF VAKFI KANUNU" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 6721" ve "Kabul Tarihi : 17/6/2016" satırları ile "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 28/6/2016 Sayı : 29756" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 57" satırları yer alır.
Burada en başta söylenmesi gereken bir şey vardır: bu kanun ile bu program arasındaki konu örtüşmesi kısmîdir. Kanun, yurt dışında eğitim kurumları açan, burs veren, yurt ve tesis kuran bir vakfın kurulmasını ve işleyişini düzenler. Arapça Öğretmenliği programının müfredatını, bu programın ders planını, öğretim içeriğini ya da mezununun görev tanımını düzenlemez. Örtüşme, kanunun kendi doğrulanmış metninin eğitim kurumu, öğretim ve eğitmen yetiştirme kalemlerini sayması noktasındadır; bundan öteye geçmez ve bu rehber öteye geçen hiçbir iddia kurmaz.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Amaç ve kapsam" olarak yayımlanmıştır. Maddenin metni kaynakta şöyledir: "MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; yurt dışında insanlığın ortak birikim ve değerlerini esas alarak örgün ve yaygın eğitim hizmetleri vermek ve geliştirmek amacıyla okul öncesi eğitimden üniversite eğitimine kadar tüm eğitim süreçlerinde burslar vermek, okullar, eğitim kurumları ve yurtlar gibi tesisler açmak, yurt içi de dâhil olmak üzere bu kurumlarda görev alabilecek eğitmenleri yetiştirmek, bilimsel araştırmalar ve araştırmageliştirme çalışmaları yapmak, yayınlar yapmak ve metotlar geliştirmek ve faaliyet gösterdiği ülkenin mevzuatına uygun diğer eğitim faaliyetlerini yürütmek için merkezi İstanbul'da olan Türkiye Maarif Vakfının kurulması ve işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir." Bu gövdedeki "araştırmageliştirme" yazımı kaynakta göründüğü biçimde bırakılmıştır ve düzeltilmemiştir.
Kanunun ikinci maddesinin kenar başlığı "Türkiye Maarif Vakfının faaliyetleri" olarak yayımlanmıştır. Maddenin birinci fıkrasının girişi ile eğitim ve öğretime ayrılmış bendi kaynakta şöyledir: "MADDE 2- (1) Türkiye Maarif Vakfının 1 inci maddede tanımlanan amaçları gerçekleştirmek için yapacağı faaliyetler şunlardır:" ve "a) Eğitim ve öğretim ile ilgili olarak;". Bu bendin altındaki beş alt madde şöyle yayımlanmıştır: "1) Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumları açmak,", "2) Yaygın eğitim amaçlı kurslar, etüt merkezleri ve kültür merkezleri gibi tesisler kurmak,", "3) Eğitim tesislerinin mütemmim cüzü sayılacak kütüphaneler, laboratuvarlar, sanat ve spor tesisleri kurmak,", "4) Eğitim amaçlı internet sitesi gibi yayın organları kurmak, Millî Eğitim Bakanlığının uygun gördüğü eğitim program ve içeriklerini geliştirmek, üretmek ve yayımlatmak," ve "5) Eğitim kurumlarında hizmet veren ve eğitim alan kişilerin barınma ihtiyacını karşılayacak yurt, pansiyon ve lojman gibi tesisler kurmak."
Buradan çıkarılması gereken sonuç şudur: metin, örgün ve yaygın eğitim hizmetleri verilmesini, okul ve eğitim kurumu açılmasını, yaygın eğitim amaçlı kursların kurulmasını ve eğitim program ve içeriklerinin geliştirilip üretilmesini bir vakfın faaliyet kalemleri olarak sayar; ayrıca bu kurumlarda görev alabilecek eğitmenlerin yetiştirilmesini de amaç maddesine yazar. Bir dil öğretmenliği programının mezununun fiilen içinde bulunduğu iş alanı ile bu kalemler aynı çerçeveye değer. Ancak bu değme, kanunun bu programı ya da bu programın ders planını düzenlediği anlamına gelmez; yukarıda yazıldığı gibi örtüşme kısmîdir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Kanunun adı, künye satırları, iki kenar başlığı ile ikinci maddenin birinci fıkra girişi, bendi ve beş alt maddesi üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır; birinci maddenin gövdesi ise iki okumada örtüşmüştür. Birinci maddenin gövdesinde bir sözcük çifti okumalar arasında çelişkilidir: iki okuma bu çifti kaynaşmış, bir okuma tireli biçimde vermiştir. Dördüncü bir okuma yapılmadığı için hangi biçimin kaynak dizgisi olduğu belirlenmemiş, çelişkili varyant alıntılanmamıştır. Kanunun bölüm başlıkları yalnızca tek okumada göründüğü için düşürülmüştür. İkinci maddenin eğitim ve öğretim bendinden sonra gelen diğer bentleri ile üçüncü ve sonraki maddeler hiçbir okumada istenmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde malzeme yoktur ve bunların kaynakta bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. Düstur satırında bir sayfa öğesi üç okumada da görünmemiştir; satır göründüğü biçimde aktarılmıştır. Alıntılanan maddelerin kaynaktaki satır kırılmaları buraya taşınmamış, gövdeler akan metin hâline getirilmiştir. Okumalardan birinin çıktısına eklediği ve belgede bulunmayan çerçeve cümlesi alınmamıştır. Okuma yöntemi yalnızca okuma hatasını eler; kaynağın belge biçiminden metne dönüştürülmesi aşamasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Arapça Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu programın en sık karıştığı yer, aynı dilin adını taşıyan diğer programlardır. Şunu açıkça yazmak gerekir: Arapça Öğretmenliği, [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ayrı programlardır ve karıştırılmamalıdır. Arap dili ve edebiyatı dili bir filoloji nesnesi olarak ele alır; metnin, edebiyat tarihinin ve dil biliminin merkezde olduğu bir çerçeve kurar. Arapça mütercim ve tercümanlık dili bir çeviri mesleğinin aracı olarak ele alır; yazılı çeviri, sözlü çeviri, terim çalışması ve alan metinleri merkezdedir. Arapça öğretmenliği ise dili bir öğretim nesnesi olarak ele alır; sorusu "bu metin ne anlatıyor" ya da "bu metin nasıl çevrilir" değil, "bu yapı bir öğrenciye hangi sırayla ve hangi yöntemle öğretilir" sorusudur. Üç programın ders planları da bu üç soruya göre ayrışır.
İkinci karışma noktası öğretmenlik programlarının kendi içindeki ayrımdır. [İngilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi) aynı eğitim bilimleri gövdesini paylaşır ama dil tarafı bütünüyle farklıdır; [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi) ise bir yabancı dilin değil ana dilin öğretimini konu edinir. [Sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) ve [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) yaş grubu ve öğrenci grubu ekseninde ayrışan programlardır.
Üçüncü karışma noktası edebiyat programlarıdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) dilin ve metnin kendisini merkeze alır. Bu programlarda öğretmenlik formasyonu planın asli gövdesi değildir; bu programda ise eğitim bilimleri ve öğretmenlik uygulaması planın omurgasındadır.
Dördüncü karışma noktası çeviri programlarıdır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) çeviriyi bir meslek olarak kurar. Bu programda da çeviri dersleri vardır; ama bunlar mesleki çeviri yetkinliği kazandırmak için değil, iki dili karşılaştırarak dil bilincini ve öğretim becerisini geliştirmek için plandadır. Bu ayrımı gözden kaçıran bir öğrenci beklentisini yanlış kurar.
Beşinci karışma noktası Arapçanın klasik metin geleneğine bakan programlardır. [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler) programlarında Arapça yoğun biçimde öğretilir, ancak bu programların amacı dinî ilimlerin kaynak metinlerini okuyabilmektir; dil orada bir araçtır, öğretim nesnesi değildir. Aynı biçimde [tarih](/bolum/tarih) ve [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) programlarında Arapça kaynak okuma dersleri bulunabilir; bu da alanı bir dil öğretmenliği programına dönüştürmez.
Altıncı karışma noktası, dilin bir iletişim ve hizmet aracı olduğu alanlardır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) alanlarında Arapça bilmek belirgin bir avantajdır; ama bu alanların hiçbiri dil öğretimini konu edinmez.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi'nin öğretim programı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfanın kendi metninde yayımlanmaktadır; bu nedenle buradaki üniversite adı bir çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Program adı da sayfada "Arapça Öğretmenliği" dizgesiyle birebir basılıdır. Sayfa öğretim düzeyini "Lisans" ifadesiyle yayımlar. Dersler sekiz yarıyıl başlığı altında toplanmıştır ve ders adları Türkçe yayımlanmıştır; hiçbiri çevrilmemiştir.
Birinci yarıyılın dersleri Eğitime Giriş, Eğitim Psikolojisi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Yabancı Dil I, Türk Dili I, Sözlü İletişim Becerileri I, Okuma Becerileri I, Yazma Becerileri I ve Arapçanın Yapısı I olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyılın dersleri Eğitim Felsefesi, Eğitim Sosyolojisi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Yabancı Dil II, Türk Dili II, Bilişim Teknolojileri, Sözlü İletişim Becerileri II, Okuma Becerileri II, Yazma Becerileri II ve Arapçanın Yapısı II olarak yayımlanmıştır. İlk yıl dört temel dil becerisini ve Arapçanın yapısını dizi hâlinde açarken eğitim bilimlerinin giriş derslerini de yanına koyar.
Üçüncü yarıyılın dersleri Türk Eğitim Tarihi, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Arapça Öğrenme ve Öğretim Yaklaşımları, Arap Edebiyatı I, Karşılaştırmalı Arapça-Türkçe Dil Bilgisi, Arapça-Türkçe Çeviri I, İleri Okuma Becerileri I, İleri Konuşma Becerileri I, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders I, Genel Kültür Seçmeli Ders I ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders I olarak yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyılın dersleri Öğretim Teknolojileri, Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Arapça Öğretim Programları, Arap Edebiyatı II, Arapça-Türkçe Çeviri II, İleri Okuma Becerileri II, İleri Konuşma Becerileri II, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders II, Genel Kültür Seçmeli Ders II ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders II olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl alanın kendi öğretim derslerinin plana girdiği yıldır: dilin öğretilme yaklaşımları ve öğretim programları bu yıl açılır.
Beşinci yarıyılın dersleri Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Dilbilimi I, Arapça Dil Becerilerinin Öğretimi I, Türkçe-Arapça Çeviri I, Dil Edinimi, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders III, Genel Kültür Seçmeli Ders III ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders III olarak yayımlanmıştır. Altıncı yarıyılın dersleri Eğitimde Ahlâk ve Etik, Sınıf Yönetimi, Topluma Hizmet Uygulamaları, Arapça Dil Becerilerinin Öğretimi II, Türkçe-Arapça Çeviri II, Dilbilimi II, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders IV, Genel Kültür Seçmeli Ders IV ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders IV olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl dil becerilerinin öğretimi dizisini, ölçme değerlendirmeyi, sınıf yönetimini ve dil edinimi kuramını bir araya getirir.
Yedinci yarıyılın dersleri Öğretmenlik Uygulaması I, Okullarda Rehberlik, Arapça Diyalektler 1, Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders V ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders V olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın dersleri Öğretmenlik Uygulaması II, Özel Eğitim ve Kaynaştırma, Mesleki Arapça, Arapça Diyalektler II, Meslek Bilgisi Seçmeli Ders VI ve Alan Eğitimi Seçmeli Ders VI olarak yayımlanmıştır. Son yıl ağırlığını iki dönem süren öğretmenlik uygulamasına verir; diyalekt dersleri ve mesleki Arapça da bu yılda yer alır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, program adı, öğretim düzeyi, sekiz yarıyıl başlığı ve yukarıda sayılan yetmiş ders adı sayfanın iki ayrı okumasında birebir aynı çıktığı için aktarılmıştır; hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Üniversite adı sayfada yayımlanmaktadır, alan adından çıkarım yapılmamıştır. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır; ancak düzeyi bildiren başlığın sözcükleri iki okumada farklı bildirilmiştir, biri plan biri program sözcüğüyle. Bu fark işaretlenmiş, tek biçime düzeltilmemiştir. Program adı iki okumada büyük-küçük harf düzeni bakımından farklı bildirilmiştir ve bir okuma adın yanında Arapça öğretim oranına ilişkin bir parantez de bildirmiştir; bu fark düzeltilmemiş, parantezin içindeki oran ifadesi ise buraya aktarılmamıştır. Seçmeli satırların adları yalnızca ikinci okumadan alınmıştır; birinci okuma bu satırları sayı verip özetlediği için o okumadan kullanılmamıştır ve bu durum burada işaretlenmiştir. Seçmeli satırlar sayfada yer tutucu adlarla basılıdır; bu satırların altında hangi derslerin bulunduğu bu okumalarda yayımlanmadığı için bu konuda hiçbir çıkarım yapılmamıştır. Dördüncü yarıyıl için ikinci okuma bildirdiği satır sayısı ile döktüğü satır sayısı arasında bir fark bırakmıştır; eksik olabilecek satır tamamlanmamış, uydurulmamıştır ve bu fark burada açıkça kaydedilmiştir. Ders adları sayfada hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmıştır; bu nedenle yedinci yarıyıldaki diyalekt dersinin sayı ekinin sekizinci yarıyıldakinden farklı yazılmış olması düzeltilmemiştir. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu ayrımı, seçmeli yer tutucu satırların adları dışında bu okumalarda ayırt edilebilir biçimde yayımlanmadığı için yapılmamıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır.
Bu başlıkta ayrıca bir ikinci kaynağın bilinçli olarak kullanılmadığı kaydedilmelidir. Bu program için bulunan bir başka üniversitenin müfredat belgesi, Süleyman Demirel Üniversitesi'nin yayımladığı bir belgedir; bu belge program adını "Arap Dili Eğitimi" yazımıyla basmakta ve "Arapça Öğretmenliği" dizgesini hiç kullanmamaktadır. Yakın-ad ayrımına uyulması gerektiği için bu kaynak bilinçli olarak kullanılmamıştır; ayrıca belgede öğretim düzeyi ve üniversite adı basılı olmadığı ve belgenin üç okuması birbirini tutmadığı da kaydedilmiştir. Aynı biçimde, program adını "Arap Dili Eğitimi" yazımıyla basan bir başka üniversitenin sayfalarından da hiçbir ders adı alınmamıştır. Bu reddedilen kaynakların içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır; yalnızca kullanılmadıkları ve niçin kullanılmadıkları yazılmaktadır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı okullarda Arapça öğretmenliğidir. Dersin planlanması, sınıf düzeyine uygun malzemenin seçilmesi, dört becerinin dengeli biçimde çalıştırılması, ölçme araçlarının hazırlanması ve öğrencinin hatalarının kaynağına inilmesi bu işin gündelik gövdesidir. Öğretmenlik mesleğine giriş koşulları ayrı bir mevzuatla düzenlenir ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
İkinci alan yaygın eğitim tarafıdır. Kurslar, dil merkezleri ve kurumsal eğitim birimleri yetişkinlere yönelik Arapça öğretimi yürütür. Bu tarafta çalışan kişinin işi sınıf öğretmenliğinden farklı bir düzenle yürür: grup küçüktür, hedef genellikle belirli bir kullanım alanına dönüktür ve program süresi kısadır.
Üçüncü alan içerik ve materyal üretimidir. Ders kitabı, çalışma kitabı, dijital ders malzemesi, sınav bankası ve öğretim programı geliştirme işleri bu tarafa girer. Bir dil öğretmenliği programının mezunu bu işte hem dili hem öğretim yöntemini bildiği için aranır.
Dördüncü alan yurt dışında ve uluslararası kurumlarda öğreticiliktir. Türkiye'nin yurt dışında işlettiği eğitim kurumları ile kültür ve eğitim kuruluşları bu tarafın adresleridir. Beşinci alan çeviri ve dil desteği tarafıdır; kurumların yazışmalarında, yayınlarında ve görüşmelerinde Arapça dil desteği verilmesi bu tarafa girer. Bu işin mesleki çeviri yetkinliği gerektiren biçimleri için ayrı bir eğitim ve yetkinlik yolu bulunduğu bilinmelidir.
Altıncı alan yayıncılık ve editörlüktür; Arapça metinlerin hazırlanması, düzeltilmesi ve yayına verilmesi işleri bu tarafa girer. Yedinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile dil öğretimi, dil bilimi ya da edebiyat tarafında kalmak bu alanda mümkündür. Kamu kurumlarında ve uluslararası kuruluşlarda çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz. Alanda bazı görevlerin belirli belge, sınav ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi görevin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kuruma, bölgeye, dil düzeyine ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: yeni bir yazı sistemine ve yeni bir dil bilgisi mantığına baştan başlamaya hazır mısınız? Arapça, Türkçe konuşan bir öğrenci için akraba bir dil değildir; yazı yönü, sesletim ve kök-kalıp düzeni ayrı bir alışkanlık gerektirir. Bu alışkanlığı kurmak günlük ve düzenli çalışma ister.
İkinci soru öğretmenlikle ilgilidir. Bu program bir dil programı değil, bir öğretmen yetiştirme programıdır. Planın önemli bir bölümü eğitim bilimlerine, öğretim yöntemlerine, ölçme değerlendirmeye ve gerçek sınıfta yapılan uygulamaya ayrılmıştır. Sınıfın önünde durmayı, öğrenciyle uğraşmayı ve bir dersi baştan sona taşımayı istemeyen bir öğrenci için bu planın yarısı yorucu olur.
Üçüncü soru süreklilikle ilgilidir. Dil becerileri dersleri dizi hâlinde ilerler ve bir yarıyılın eksiği sonraki yarıyıla doğrudan yansır. Ayrıca dilin kendisi kullanılmadığında geriler; bu nedenle bu alan mezuniyetten sonra da düzenli okuma, dinleme ve konuşma pratiği isteyen bir alandır.
Dördüncü soru metin ve kültürle ilgilidir. Bu planda edebiyat ve diyalekt dersleri bulunur. Arapçanın yazılı geleneğine ve konuşulduğu coğrafyanın kültürüne ilgi duymayan bir öğrenci, dilin yalnızca dil bilgisi tarafında kalır ve bu da öğretmenlik için yetersiz bir zemin oluşturur.
Beşinci soru yol seçimiyle ilgilidir. Aynı dile ilgi duyan bir öğrencinin önünde birbirinden ayrı üç yol vardır: öğretmenlik, filoloji ve çeviri. Bu üç yol aynı mezun profilini üretmez. Tercihten önce hangi soruya ilgi duyulduğuna karar verilmesi, sonradan yol değiştirmekten çok daha kolaydır. Ayrıca bu programın hangi puan türüyle alındığı ve girişte hangi yabancı dil testinin geçerli olduğu konusu tercihten önce ÖSYM kılavuzundan okunmalıdır; bu rehber bu konuda bir yönlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşır. Bu rehberde okunan kaynak program adını "Arapça Öğretmenliği" biçiminde basmaktadır; buna karşılık bazı üniversiteler aynı işi tarif eden birimi "Arap Dili Eğitimi" yazımıyla yayımlamaktadır. Bu iki yazımın altındaki planların aynı olup olmadığı konusunda bu rehber bir iddia kurmaz; tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın dil ağırlığı ve öğretim dili sorulmaya değer. Bazı programlar derslerinin bir bölümünü Arapça yürütür ve bunu program adının yanında ayrıca belirtir. Öğretimin ne kadarının Arapça yürüdüğü, hazırlık sınıfı bulunup bulunmadığı ve giriş düzeyinde Arapça bilgisi beklenip beklenmediği tercihten önce ilgili üniversiteden öğrenilmelidir. Bu rehberde okunan sayfa bu oranı program adının yanında bir parantezle bildirmektedir; oran ifadesi buraya aktarılmamıştır.
Üçüncü not: Uygulama düzeni sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda öğretmenlik uygulaması son iki yarıyıla yayılmış, ayrıca topluma hizmet uygulamaları ve çocuklara yabancı dil öğretimi dersleri de plana girmiştir. Uygulamanın hangi okullarda yürüdüğü, bir öğrencinin kaç ders saati fiilen sınıfta bulunduğu, danışman öğretmen düzeninin nasıl kurulduğu ve seçmeli blokların altında gerçekte hangi derslerin açıldığı tercihten önce sorulmaya değer.
Dördüncü not: Aynı dile filoloji ve çeviri tarafından bakmak isteyen öğrenci için [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik); başka bir yabancı dilin öğretmenliğine ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi); ana dilin öğretimine ilgi duyan öğrenci için [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi); başka dillerin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); öğretmenliğin başka alanlarına ilgi duyan öğrenci için [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi), [tarih öğretmenliği](/bolum/tarih-ogretmenligi) ve [coğrafya öğretmenliği](/bolum/cografya-ogretmenligi); okulun rehberlik ve teknoloji tarafına ilgi duyan öğrenci için [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi); Arapçanın klasik metin geleneğine dinî ilimler çerçevesinden bakmak isteyen öğrenci için [ilahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler); insan ve toplum tarafına ilgi duyan öğrenci için [psikoloji](/bolum/psikoloji), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [felsefe](/bolum/felsefe); tarih ve kültür tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm); dili uluslararası bir çalışma alanında kullanmak isteyen öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ve [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret); misafiri karşılama tarafına ilgi duyan öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); metin, kayıt ve iletişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [gazetecilik](/bolum/gazetecilik); dilin gelişim ve bozukluk tarafına ilgi duyan öğrenci için [dil ve konuşma terapisi](/bolum/dil-ve-konusma-terapisi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 12 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.