Amerikan Kültürü ve Edebiyatı, Amerika Birleşik Devletleri'nin edebiyatını, tarihini ve kültürel üretimini kaynak dilinden okuyarak inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın önemli bir bölümü yabancı dille yürütüldüğü için, alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 2923 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 157,23–489,56
- Üniversite
- 10
- Genel kontenjan
- 595
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Nedir?
Amerikan Kültürü ve Edebiyatı, Amerika Birleşik Devletleri'nde üretilmiş edebî metinleri, bu metinlerin içinden çıktığı tarihi ve bu tarihin kurduğu kültürel dünyayı kaynak dilinden okuyarak inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın adındaki iki sözcük programın iki ayağını gösterir: bir yanda edebiyat, yani metnin kendisi; öbür yanda kültür, yani metnin içinde durduğu toplumsal ve tarihsel zemin. Bu programda bir roman yalnızca bir hikâye olarak değil, belirli bir dönemin, belirli bir toplumun ve belirli bir dilin ürünü olarak okunur.
Alanın birinci ayağı metin okumadır. Yakın okuma, metin çözümlemesi, edebî kavram ve terim bilgisi ile anlatı çözümlemesi bu ayağın konularıdır. Bir metnin ne söylediğini anlamak ile nasıl söylediğini görmek ayrı işlerdir; bu programın ilk yılı büyük ölçüde ikinci beceriyi kurmaya ayrılır.
İkinci ayak yazmadır. Açıklayıcı yazma, akademik yazım, sunum teknikleri ve metne yanıt yazma bu ayağın konularıdır. Bu alanda okumanın karşılığı yazmaktır; öğrenci dört yıl boyunca okuduğu metinler üzerine düzenli olarak yazar ve bu yazıların dili çoğunlukla programın öğretim dilidir.
Üçüncü ayak edebiyat tarihidir. İngiliz edebiyatının genel görünümü, batı edebiyatı tarihi, Amerikan edebiyatının genel görünümü, mitoloji ve edebî akımlar bu ayağın konularıdır. Bir metnin kendinden önceki metinlerle kurduğu bağ, bu alanın en verimli çalışma alanlarından biridir.
Dördüncü ayak tarihtir. Amerika Birleşik Devletleri tarihi, kuruluş dönemi, iç savaş, göç dalgaları, sanayileşme ve yirminci yüzyılın toplumsal hareketleri bu ayağın konularıdır. Bu ayak programı bir dil ve edebiyat programından ayırır: burada kültür, edebiyatın yanında bağımsız bir inceleme konusudur.
Beşinci ayak dil bilimidir. Dil bilimine giriş, dilin yapısı, anlam ve söylem bu ayağın konularıdır. Metnin dilini çözümleyebilmek için dilin kendisinin nasıl çalıştığını bilmek gerekir.
Altıncı ayak kültür incelemeleridir. Amerikan kültürüne giriş, popüler kültür, sinema, medya, kimlik ve çokkültürlülük tartışmaları bu ayağın konularıdır. Bu alanda bir dizi, bir şarkı ya da bir film de tıpkı bir roman gibi çözümlenebilecek bir metindir.
Bu altı ayak alanı hem dil hem kültür tarafına yakın kılar. Aynı dilin İngiltere tarafındaki edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), çeviriye ilgi duyan öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), öğretmenliğe ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), toplumun ve tarihin kendisine ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2923 Sayılı Kanun
Bu programın günlük hayatı büyük ölçüde yabancı bir dilde geçer: okunan metinler kaynak dilindedir, yazılan ödevler çoğunlukla o dilde yazılır ve pek çok üniversitede derslerin kendisi de o dille yürütülür. Yabancı dille eğitim ve öğretimin hangi esaslara tabi olduğu ise Türkiye'de kendi kanunu üzerinden düzenlenmiş bir konudur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 2923 sayılı kanundur.
Kanunun adı kaynakta "YABANCI DİL EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE TÜRK VATANDAŞLARININ FARKLI DİL VE LEHÇELERİNİN ÖĞRENİLMESİ HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Künyede kanun numarası 2923, kabul tarihi 14/10/1983 olarak yer alır; yayımlandığı Resmî Gazete için "Tarih: 19/10/1983" ve "Sayı: 18196", yayımlandığı Düstur için ise "Tertip: 5", "Cilt: 22" ve "Sayfa: 758" değerleri bulunur.
Birinci maddenin kenar başlığı "Amaç" olarak yayımlanmıştır. Madde kaynakta "Madde 1 – (Değişik: 3/8/2002-4771/11 md.)" işaretiyle başlar ve metni şöyledir: "Bu Kanunun amacı, eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ile Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tâbi olacağı esasları düzenlemektir." Bu cümle kanunun konusunu üç başlıkta toplar: okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ve farklı dil ve lehçelerin öğrenimi.
İkinci maddenin kenar başlığı "Esaslar" olarak yayımlanmıştır. Bu noktada bir düzeltme gereklidir: bu rehberin hazırlık aşamasında bu maddenin kenar başlığının "Kapsam" olduğu varsayılmıştı; kaynağın üç ayrı okumasının üçünde de kenar başlığı "Esaslar" çıkmıştır ve bu rehberde doğru başlık yazılmıştır. Maddenin giriş cümlesi kaynakta şöyledir: "Madde 2 – Milletlerarası andlaşma hükümleri saklı olmak üzere, resmi ve özel her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak yabancı dillerin ve yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar şunlardır:" Bu cümleden sonra kaynakta bentler halinde sıralanan esaslar gelir.
Bu bentlerden yalnızca biri iki ayrı okumada birebir aynı çıkmıştır ve buraya yalnızca o alınmıştır. Bendin birinci cümlesi kaynakta şöyledir: "b) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında, Atatürkçü düşünce, Atatürk ilke ve inkılaplarını konu olarak alan Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ve Türk Kültürüyle ilgili diğer dersler; yabancı dille okutulamaz ve öğretilemez."
Dördüncü maddenin kenar başlığı "Yürürlük" olarak yayımlanmıştır ve maddenin metni tek cümledir: "Madde 4 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer." Burada da bir düzeltme gereklidir: bu rehberin hazırlık aşamasında dördüncü maddenin yabancı dille öğretimi düzenleyen madde olduğu varsayılmıştı; kaynağın üç ayrı okumasının üçünde de dördüncü madde yürürlük maddesidir ve yabancı dille eğitim ve öğretime ilişkin esaslar ikinci maddede yer almaktadır. Bu varsayım hatası burada açıkça düzeltilmiştir ve bu rehberde dördüncü madde yalnızca yürürlük maddesi olarak aktarılmıştır.
Bu maddelerin bu alan için taşıdığı anlam şudur: yabancı dille eğitim ve öğretim Türkiye'de kendiliğinden değil, kanunla çizilmiş bir çerçeve içinde yürür ve bu çerçevenin esasları kanunun ikinci maddesinde toplanmıştır. Bu programın öğretim dili ve dersleri de bu genel çerçevenin içinde durur. Ancak bu rehber, kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da bu programın mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde hiçbir iddia kurmamaktadır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Künye, birinci maddenin değişiklik ibaresi ve gövdesi, ikinci maddenin kenar başlığı ve dördüncü maddenin kenar başlığı ile gövdesi üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır. Kanunun adı yalnızca iki okumada örtüşmüştür; üçüncü okuma hiç başlık vermemiştir. Birinci maddenin kenar başlığı ile ikinci maddenin (b) bendinin birinci cümlesi de yalnızca iki okumada örtüşmüştür. İkinci maddenin giriş cümlesi yine iki okumada örtüşmüş, üçüncü okuma bu cümleyi atlayarak doğrudan bende geçmiştir. İkinci maddenin (a), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinin tamamı ile (b) bendinin ikinci cümlesi yalnızca bir okumada göründüğü için düşürülmüştür; bu nedenle bu rehber, ana dil olarak okutulabilecek diller, Türkiye'de eğitimi ve öğretimi yapılacak yabancı dillerin nasıl belirlendiği ve diğer bentlerde yer alan esaslar konusunda hiçbir iddia kurmaz. Okumalardan biri ikinci maddenin bentlerini aktarmak yerine yalnızca bent harflerini sıralayan bir özet not koymuş, bu not metin aktarımı sayılmamıştır. Üçüncü madde bu turda hiç hedeflenmemiş ve okunmamıştır. Dördüncü maddeden sonraki maddeler, ek ve geçici hükümler de bu turda hedeflenmemiştir. Hiçbir okuma telif ya da kopyalama gerekçesiyle reddedilmemiş, dördüncü bir okuma yapılmamış ve alternatif erişim yolu denenmemiştir.
Amerikan Kültürü ve Edebiyatı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer aynı dilin öteki edebiyatıdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) ile bu program aynı dili paylaşır ve ortak bir edebiyat tarihi zemininde buluşur; ayrışma coğrafyada ve dönemde olur. Bu programın ağırlık merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nin edebiyatı, tarihi ve kültürel üretimidir; ötekinin merkezi ise İngiliz edebiyatının kendi tarihidir. İki program çoğu üniversitede birbirine yakın ders havuzları kullanır, ama aynı program değildir.
İkinci karışma noktası çeviri programlarıdır. [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) iki dil arasında metin aktarma becerisini merkeze alır ve bu becerinin kendi kuramı, kendi teknikleri ve kendi uygulama düzeni vardır. Bu programda dil bir araçtır, hedef değildir; mezunun çeviri yapabilmesi mümkündür ama program bir çevirmen yetiştirme programı olarak kurulmaz.
Üçüncü karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. [İngilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) dilin öğretilmesini, öğretim yöntemlerini ve eğitim bilimlerini merkeze alan bir programdır. Bu programda ise edebiyat ve kültür incelemesi merkezdedir. Öğretmenlik yolunun kendi koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Dördüncü karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [Alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) aynı yöntemi başka dillerin edebiyatına uygular. Yöntem ortaktır, malzeme farklıdır.
Beşinci karışma noktası sosyal bilim programlarıdır. [Tarih](/bolum/tarih) geçmişin kaynak temelli incelemesini, [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) toplumsal yapıyı, [antropoloji](/bolum/antropoloji) kültürün kendisini, [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) devletler arası düzeni merkeze alır. Bu programda bu alanların hepsine dokunulur, ama giriş kapısı her zaman metindir.
Altıncı karışma noktası iletişim programlarıdır. [Medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) içeriğin üretimine ve dolaşımına bakar. Bu programda popüler kültür ve sinema incelenebilir, ancak üretim değil, çözümleme yapılır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Haliç Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Haliç Üniversitesi'nin Bologna ders planı sayfası okundu. Burada bir uyarı gereklidir: üniversitenin adı sayfanın iki okumasının hiçbirinde birebir aktarılmamıştır; okumalardan biri yalnızca programın bağlı olduğu fakültenin adını, Fen Edebiyatı Fakültesi ifadesini vermiştir. Bu nedenle bu rehberdeki üniversite adı ALAN ADINDAN ÇIKARIM sayılmıştır. Yani buradaki üniversite adı sayfanın gövdesinden okunmuş bir bilgi değil, sayfanın adresinden yapılmış bir çıkarımdır ve bu ayrım burada açıkça belirtilmektedir.
Sayfanın kendisinden okunan bilgiler şunlardır: program adı sayfada "Amerikan Kültürü ve Edebiyatı (İngilizce)" olarak yayımlanmıştır ve öğretim düzeyi olarak lisans ifadesi iki okumada da sayfadan aktarılmıştır. Öğretim düzeyi bu programda bir çıkarım değildir; sayfanın kendi bilgisidir. Program adının sonundaki parantez içi ibare de sayfadaki hâliyle bırakılmıştır.
Burada okuyucunun bilmesi gereken önemli bir nokta vardır: bu programın dersleri sayfada İNGİLİZCE olarak yayımlanmıştır ve BU REHBERDE ÇEVRİLMEMİŞTİR. Ders adları aşağıda sayfadaki dilinde ve sayfadaki yazımıyla verilmektedir; hiçbiri Türkçeye aktarılmamış, hiçbir kısaltma açılmamış ve hiçbir yazım düzeltilmemiştir. Bu rehberin genel kuralı budur: kaynak neyi hangi dilde yayımlamışsa o dilde bırakılır, çünkü çeviri kaynak metin değildir.
Sayfanın iki ayrı okumasında birebir aynı çıkan ders adları şunlardır: Textual Analysis, Expository Writing and Presentation Techniques, Mythology, Survey of English Literature I, U.S. History I, Literary Concepts and Terminology, Türk Dili I, Introduction to Linguistics, History of Western Literature, Narrating and Responding to Literary Texts, Survey of English Literature II, U.S. History II, Career Planning, Türk Dili II, Survey of American Literature I ve Introduction to American Culture.
Bu on altı ad programın kuruluşunu açıkça gösterir. Metin çözümlemesi ve edebî kavram bilgisi daha ilk dönemde plana girer; bunun hemen yanında yazma ve sunum becerisini kuran bir ders bulunur. Mitoloji ve batı edebiyatı tarihi dersleri, Amerikan edebiyatının içinden çıktığı daha eski katmanı açar. İngiliz edebiyatının genel görünümünü veren ders iki dönem arka arkaya sürer ve ancak bundan sonra Amerikan edebiyatının genel görünümüne geçilir; bu sıralama alanın kendi mantığını yansıtır. Tarih çizgisi de aynı biçimde iki dönem sürer ve edebiyat derslerine paralel ilerler. Dil bilimine giriş dersi metnin dilini çözümleyecek araçları verir, Amerikan kültürüne giriş dersi ise kültür incelemesi ayağını açar. Türk dili dersleri ile kariyer planlama dersi de planda yer alır; Türk dili derslerinin adı sayfada Türkçe yayımlanmıştır ve burada da öyle bırakılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Program adı, öğretim düzeyi ve yukarıda sayılan on altı ders adı sayfanın iki ayrı okumasında birebir aynı çıktığı için aktarılmıştır. Üniversitenin adı yukarıda açıklandığı gibi çıkarımdır. Ders adları sayfada yayımlandığı dilde bırakılmış ve çevrilmemiştir. İki okumada farklılaşan adlar düşürülmüştür: bir Türk dili dersinin yanında bir okumada uluslararası öğrencilere yönelik bir ders adının da yer aldığı görülmüş, öteki okumada aynı satır tek bir adla aktarıldığı için yalnızca birebir örtüşen biçim listeye alınmıştır; ayrıca bir seminer dersinin adı iki okumada iki nokta işaretinden sonraki boşluk bakımından farklılaştığı için o ad hiç alınmamıştır. Bu düşürülen adlar burada tırnak içinde alıntılanmamıştır, çünkü doğrulanmamış metin alıntılanmaz. Sayfada bu on altı adın dışında başka ders adları bulunduğu görülmüştür; dolayısıyla bu rehber planın tamamını yayımladığını iddia etmez ve derslerin hangi yarıyıla ait olduğu konusunda da bir iddia kurmaz. Ders kodları ile ders tablosunun sayısal sütunları bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu bu okumalarda ayırt edilebilir biçimde örtüşmediği için bu ayrım yapılmamıştır. Bu programın planı için başka üniversitelerin sayfaları da denenmiş, ancak sonuç alınamamıştır: bir üniversitenin sayfası, robot erişim dosyası çekilemediği için okunamamış ve başka yolla denenmemiştir; bir başka üniversitenin sayfası açılmış, ancak orada bulunan liste lisans değil yüksek lisans programına ait olduğu için kullanılmamıştır. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun elindeki en somut sermaye ileri düzeyde bir yabancı dil ile metin çözümleme ve yazma becerisidir. Bu birleşim tek bir sektöre bağlı değildir; bu nedenle mezunların çalışma alanı geniş ama tanımı gevşektir.
İlk alan çeviri ve yerelleştirmedir. Yazılı çeviri, altyazı, kitap çevirisi ve kurumsal metinlerin aktarımı bu tarafa girer. Bu işlerin bir bölümünün ayrı belge ya da yeterlik şartlarına bağlı olabileceği bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz.
İkinci alan yayıncılıktır. Editörlük, redaksiyon, telif ve haklar takibi, yabancı yayınların izlenmesi ve içerik değerlendirmesi bu tarafa girer. Üçüncü alan medya ve içerik üretimidir; kurumsal içerik, dijital yayın, kültür sanat gazeteciliği ve tanıtım metinleri bu tarafa girer.
Dördüncü alan eğitimdir. Yabancı dil kurumlarında ve özel öğretim kurumlarında dil eğitimi bu tarafa girer; ancak devlet okullarında öğretmenlik yapmanın ayrı koşulları vardır ve bu rehber bu koşullar hakkında bir iddia kurmaz. Bu yolu düşünen öğrencinin pedagojik formasyon ve atama koşullarını yetkili kurumdan öğrenmesi gerekir.
Beşinci alan uluslararası çalışan kurumlardır: dış ticaret şirketleri, uluslararası kuruluşlar, elçilik ve konsolosluk birimleri, sivil toplum kuruluşları ve kültür kurumları bu tarafa girer. Altıncı alan kurumsal iletişim ve insan kaynaklarıdır; yabancı dilde yazışma, sunum ve raporlama gerektiren pozisyonlar bu tarafa girer.
Yedinci alan turizm ve kültür tarafıdır; müze, festival ve kültür kurumlarının uluslararası ilişkileri bu tarafa girer. Sekizinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile Amerikan çalışmaları, karşılaştırmalı edebiyat ve kültür incelemeleri alanlarında kalmak mümkündür.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez; bunlar kurumun büyüklüğüne, şehre ve kişinin kendi birikimine göre değişir ve bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: okumayı seviyor musunuz? Bu alanın günlük işi metin okumaktır ve okunan metinlerin uzunluğu ile sayısı yıllar içinde artar. Okuma alışkanlığı olmayan bir öğrenci bu programda daha ilk yıldan zorlanır.
İkinci soru dille ilgilidir. Bu programın puan türü dil tarafında durur ve metinlerin büyük bölümü kaynak dilinde okunur. İngilizcesi orta düzeyde olan bir öğrenci bu programa girebilir, ancak dilini hızla ileri düzeye taşıması gerekir; birçok üniversitede bu nedenle hazırlık sınıfı bulunur ve bu sınıfın koşulları üniversiteden üniversiteye değişir.
Üçüncü soru yazmayla ilgilidir. Bu alanda not, sınavdan çok yazılan metinle belirlenir: dönem ödevleri, çözümleme yazıları ve sunumlar işin gövdesidir. Yazmaktan hoşlanmayan bir öğrenci için bu düzen yorucudur.
Dördüncü soru tarih ve kültür merakıyla ilgilidir. Bu program yalnızca edebiyat okutmaz; Amerika Birleşik Devletleri'nin tarihi, toplumsal yapısı ve kültürel tartışmaları da planın parçasıdır. Bu tarafı sıkıcı bulan bir öğrenci için salt bir dil ya da çeviri programı daha uygun olabilir.
Beşinci soru meslek tanımıyla ilgilidir. Bu program tek ve net bir meslek tanımı üretmez; mezunun yolu büyük ölçüde dil düzeyine, yan becerilerine ve kendi yönelimine göre şekillenir. Belirli ve tanımlı bir meslek arayan öğrenci bunu baştan bilmelidir. Son olarak bu programın adının bazı üniversitelerde parantez içinde öğretim diliyle birlikte yayımlandığı ve öğretim dilinin tercihten önce mutlaka kontrol edilmesi gerektiği hatırlanmalıdır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve öğretim dili üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik Amerikan kültürü ve edebiyatı, Amerikan kültürü ve edebiyatı (İngilizce) ya da karşılaştırmalı edebiyat başlıklı adlarla açılabilmektedir. Bu rehberde okunan sayfada program adı parantez içinde öğretim diliyle birlikte yayımlanmıştır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının ve öğretim dilinin okunması gerekir.
İkinci not: Hazırlık sınıfı düzeni ayrıca sorulmalıdır. Öğretim dili yabancı dil olan programlarda hazırlık sınıfının zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu, muafiyet sınavının nasıl yürüdüğü ve hazırlık sınıfının öğrenim süresine eklenip eklenmediği tercihten önce öğrenilmelidir. Bu rehberde verilen dört yıllık süre bu programın lisans öğretim süresidir ve hazırlık sınıfı bu sürenin dışındadır.
Üçüncü not: Programın ağırlık merkezi sorulmaya değer. Bazı planlar edebiyat metinlerini, bazıları kültür incelemelerini, bazıları da dil bilimi ve çeviri tarafını öne çıkarır. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez. Ayrıca çift ana dal ve yan dal imkânlarının bulunup bulunmadığı bu alanda özellikle önemlidir; bu program birçok üniversitede başka bir alanla birleştirildiğinde mezunun elindeki seçenekleri belirgin biçimde genişletir.
Dördüncü not: Aynı dilin öteki edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati); çeviriye ilgi duyan öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik); öğretmenliğe ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi) ve [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi); başka dillerin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); geçmişin ve toplumun incelenmesine ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [coğrafya](/bolum/cografya); devletler arası düzene ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi); iletişim ve içerik tarafına ilgi duyan öğrenci için [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); sanatın ve kültür varlıklarının tarihine ilgi duyan öğrenci için [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); dille yürüyen uluslararası iş kollarına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ticaret ve işletmecilik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-isletmecilik), [uluslararası işletme yönetimi](/bolum/uluslararasi-isletme-yonetimi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); hukukun ve kamunun tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 10 üniversitede, 16 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.