Astronomi ve Uzay Bilimleri

Astronomi ve uzay bilimlerinin en belirgin yanı, çalıştığı iki fiziksel kaynağın kamusal olarak paylaştırılan kaynaklar olmasıdır: elektromanyetik tayf ve uydu yörünge konumu. Gözlem yapılan bant da, bir uydunun oturduğu konum da sınırsız değildir ve bir tahsis rejiminin içinden geçer. Bu rejimin çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 5809 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "ELEKTRONİK HABERLEŞME KANUNU" olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır; ada yapışmış bir dipnot rakamı hiçbir okumada görülmemiştir.

Kanunun künye satırları iki okumada birebir aynı çıktığı için satır olarak aktarılabilmektedir: "Kanun Numarası : 5809", "Kabul Tarihi : 5/11/2008", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 10/11/2008 Sayı : 27050 (Mükerrer)" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 48". Etiket öneklerindeki ve iki nokta önündeki boşluklar kaynakta göründüğü hâldedir ve düzeltilmemiştir. Bu satır biçimlerinin yalnızca iki okumayla desteklendiği ayrıca kaydedilmelidir: üçüncü okuma künyeyi iki nokta öncesi boşluğu düşürerek yazdığı için satır biçimi sayımında dışarıda bırakılmıştır, buna karşılık künyenin sayısal değerleri üç okumada da aynıdır. Düstur satırı hakkında açık bir kayıt düşülmelidir: üç okuma da satırı cilt bilgisiyle bitirmiş, hiçbirinde sayfa öğesi görünmemiştir; satırın kaynakta böyle bir öğe taşıyıp taşımadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Belgenin ilk kısım başlığı iki okumada "BİRİNCİ KISIM" ve alt başlığı "Genel Hükümler" biçiminde; ilk bölüm başlığı "BİRİNCİ BÖLÜM" ve alt başlığı "Amaç, Kapsam ve Tanımlar" biçiminde satır olarak görülmüştür. İkinci bölümün başlığı ile alt başlığı ise yalnızca sözcük düzeyinde iki okumada teyit edilebilmiştir: "İKİNCİ BÖLÜM" ve "Elektronik Haberleşme Sektöründe Yetkili Merciler ve Görevleri". İlk beş maddenin kenar başlıkları üç okumada aynıdır: amaç, kapsam, tanımlar ve kısaltmalar, ilkeler, Bakanlığın görev ve yetkileri. Madde numarası öneki bu kanunda büyük harflidir ve uzun tire ile yazılmıştır.

Kanunun birinci maddesi kaynakta şöyledir: "MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı; elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir." Bu cümlede geçen kaynakların etkin ve verimli kullanılması ibaresi, bu rehberin kanunla kurduğu bağın çekirdeğidir: burada sözü edilen kaynaklar, astronomi öğrencisinin gözlem yaptığı elektromanyetik tayfı ve uzay bilimleri öğrencisinin çalıştığı yörünge konumunu da kapsayan kıt kaynaklardır.

İkinci madde kanunun kapsamını kurar: "MADDE 2 – (1) Elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir." Frekansın burada açıkça kıt kaynak olarak anılması, bir radyo gözlem düzeneğinin ya da bir uydu yer alım istasyonunun hangi kavramsal düzenin içine düştüğünü gösterir.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası kapsamın dışında tutulan kurumları sayar ve kaynakta şöyledir: "(3) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı ve kuruluş kanunları ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev sahaları ile ilgili konularda olmak üzere Dışişleri Bakanlığı, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekeleri ile bedeli bu kurumlar tarafından ödenerek işletmeciler tarafından kurulan veya kurulacak elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekeleri hakkında 36 ncı ve 39 uncu maddeler hariç, bu Kanun hükümleri uygulanmaz." Bu fıkra iki okumada birebir aynı geldiği için aktarılmıştır; üçüncü okumadan istenmemiştir. Fıkranın sonunda, cümle sonu noktasına boşluksuz yapışmış bir dipnot rakamı iki okumada da aynı yerde görülmüştür; bu kaynaşma burada düzeltilmemiş, ancak kaynakta böyle basılı olduğu da iddia edilmemektedir.

Üçüncü madde alanın terimlerini tanımlar. Madde "MADDE 3 – (1) Bu Kanunda geçen;" cümlesiyle açılır ve bu oturumda doğrulanabilen bentleri şunlardır: "o) Elektromanyetik girişim (Enterferans): İlgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılan her türlü elektronik haberleşmeyi engelleyen, kesinti doğuran veya kalitesini bozan her türlü yayın veya elektromanyetik etkiyi,", "çç) Kullanım hakkı: Frekans, numara, uydu pozisyonu gibi kıt kaynakların kullanılması için verilen hakkı,", "kk) Spektrum: Elektronik haberleşme amacıyla kullanılan, frekansı 9 kHz-3000 GHz arasında olan ve uluslararası düzenleme yapılması halinde 3000 GHz'in üzerindeki frekanslar da dahil olmak üzere elektromanyetik dalgaların frekans aralığını,", "ss) Telsiz: Aralarında herhangi bir fiziki bağlantı olmaksızın elektromanyetik dalgalar yoluyla açık, kodlu veya kriptolu ses ve veri vermeye, almaya veya yalnızca vermeye veya almaya yarayan sistemleri," ve "ii) Radyo ve televizyon yayını: Karasal, kablo, uydu ve diğer ortamlar üzerinden, şifreli veya şifresiz olarak kitle haberleşmesi amacıyla yapılan ve bireysel iletişim hizmetlerini kapsamayan görüntü ve/veya ses iletimini,". Bu beş tanım alanla doğrudan ilişkilidir. Enterferans, bir radyo gözlem düzeneğinin gündelik teknik derdinin hukuki adıdır. Kullanım hakkı tanımı uydu pozisyonunu frekansla aynı cümlede kıt kaynak olarak sayar. Spektrum tanımı, radyo astronominin çalıştığı bandı da içine alan geniş bir aralığı sınırlarıyla birlikte yazar; kısaltmalar ve tire yazımı kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır. Telsiz tanımı ise özellikle dikkat çekicidir: tanım yalnızca verici sistemleri değil, yalnızca almaya yarayan sistemleri de kapsayacak biçimde kurulmuştur.

Dördüncü madde ilkeleri sayar ve giriş cümlesi kaynakta şöyledir: "MADDE 4 – (1) Her türlü elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekelerinin kurulması ve işletilmesine müsaade edilmesi, gerekli frekans, numara, uydu pozisyonu ve benzeri kaynak tahsislerinin yapılması ile bunların düzenlenmesi Devletin yetki ve sorumluluğu altındadır. İlgili merciler tarafından elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne alınır:" Üç okumada doğrulanan bentler şunlardır: "a) Serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması.", "f) Elektronik haberleşme sistemlerinin uluslararası normlara uygun olması.", "g) Teknolojik yeniliklerin uygulanması ile araştırma-geliştirme faaliyet ve yatırımlarının teşvik edilmesi." ve "i) Elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin kurulması, kullanılması ve işletilmesinde insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından asgarî uluslararası normların dikkate alınması." İki okumada doğrulanan iki bent daha vardır: "e) Bu Kanunda aksi belirtilmedikçe ya da objektif nedenler aksini gerektirmedikçe, niteliksel ve niceliksel devamlılık, düzenlilik, güvenilirlik, verimlilik, açıklık, şeffaflık ve kaynakların verimli kullanılmasının gözetilmesi." ve "l) Bilgi güvenliği ve haberleşme gizliliğinin gözetilmesi." Bu iki bent üçüncü okumadan istenmediği için ondan tanık alamamıştır. Uluslararası normlara uygunluk ile araştırma ve geliştirmenin teşviki ilkeleri, uluslararası ortak gözlem ve uydu projelerinin içinde çalışacak bir mezun için soyut değil doğrudan bağlamsal hükümlerdir.

Beşinci madde bakanlık düzeyindeki görevleri sayar: "MADDE 5 – (1) Bakanlığın elektronik haberleşme sektörüne ilişkin yetki ve görevleri şunlardır:" ve bu oturumda üç okumada doğrulanan ilk bent şudur: "a) Numaralandırma, internet alan adları, uydu pozisyonu, frekans tahsisi gibi kıt kaynaklara dayalı elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin strateji ve politikaları belirlemek." Aynı fıkranın bir başka bendi yalnızca birinci ve üçüncü okumada göründüğü için o iki okumayla doğrulanmıştır: "e) Elektronik haberleşme politikalarının tespiti ve uygulanması amacıyla gerekli araştırmaları yapmak ve yaptırmak." İkinci okuma bu bendi hiç getirmediği için burada üçüncü bir tanık yoktur ve bu durum açıkça kaydedilmektedir. Uydu pozisyonunun bir strateji ve politika konusu olarak yazılması, uzay bilimleri öğrencisinin okuduğu teknik konunun kamusal karar tarafını gösterir.

Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır ve bu kanunda sınır dardır: bağ altyapı ve kaynak tahsisi düzeyindedir, bilimsel içerik düzeyinde değildir. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir. Bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan maddelerde hiçbir müfredat, ders, laboratuvar, staj ya da yükseköğretim kurumu hükmü geçmemektedir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde astronomi ya da uzay bilimleri mezununa bir unvan, diploma şartı, sicil, yetki belgesi veya meslek icrası koşulu getirilmemektedir; yükümlü ve yetkili taraflar Devlet, Bakanlık, işletmeci ve Kurumdur. Kanun gözlemsel astronomiyi de düzenlemez: doğrulanan hükümler elektronik haberleşme amacıyla kullanılan tayfı ve haberleşme cihaz ve sistemlerini konu alır, bilimsel gözlem faaliyeti bu gövdelerde bir düzenleme konusu olarak görünmemektedir. Astronomi, radyo astronomi, gözlemevi, teleskop ya da uzay terimlerinin bu kanunda geçip geçmediğine dair burada hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen kapsamda böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir; buna karşılık uydu terimi dört ayrı doğrulanmış yerde teyit edilmiştir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde anılan kurum adlarının bugünkü karşılıkları ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: birinci okuma Türkçe istekle, ikinci okuma İngilizce yazılmış bir istekle ancak Türkçe kaynak metnin çevrilmeden verilmesi koşuluyla, üçüncü okuma ise farklı ifadeyle yazılmış ve düz metin isteyen bir Türkçe istekle yapılmıştır; yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan öğeler ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği tek tek kaydedilir: madde gövdelerinin çoğu üç okumanın tamamında aynıdır; ikinci maddenin üçüncü fıkrası ile dördüncü maddenin e ve l bentleri yalnızca birinci ve ikinci okumada teyit edilmiştir, çünkü bu kalemler üçüncü okumadan hiç istenmemiştir ve o okuma bunlara tanık olmamıştır; beşinci maddenin e bendi ise yalnızca birinci ve üçüncü okumada teyit edilmiştir, çünkü ikinci okuma yalnızca kendisinden istenen bentleri getirmiş ve bu bendi hiç vermemiştir. Künye satırlarının basılı biçimi de yalnızca ikinci ve üçüncü okumayla desteklenmektedir; birinci okuma iki nokta öncesi boşluğu düşürdüğü için satır biçimi sayımına alınmamıştır. Kısım ve bölüm başlıklarının satır biçimi aynı nedenle yalnızca iki okumaya dayanır; birinci okuma başlıkla alt başlığı tek satırda birleştirmiştir, üçüncü okuma ise ikinci bölüm başlığını hiç getirmemiştir, bu yüzden o başlık yalnızca sözcük düzeyinde anılmıştır. Dördüncü maddenin bir bendi iki okumada iki farklı biçimde görülmüştür: biri bendi noktayla bitirmiş, öteki aynı bendin sonuna bir dipnot rakamı eklemiştir; her iki varyant da tek okumada kaldığı için o bent hiç alıntılanmamış ve sonunda dipnot rakamı bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci maddenin ikinci fıkrası, içinde hem mülga bir ibarenin yerini tutan işaret hem de bir sözcüğe boşluksuz kaynamış dipnot rakamı taşıdığı için, iki okumada aynı görünmesine rağmen kayıt malzemesi olarak kullanılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Cümle sonu noktalarına ve bir sözcüğe yapışmış dipnot rakamları tam da bu nedenle mutabakatla elenememiştir ve bunların kaynakta böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Üçüncü maddenin tanım listesi eksiktir: listenin tamamı yalnızca bir okumada görünmüş, öteki iki okuma yalnızca kendilerinden istenen beş bendi getirmiştir; bu nedenle yukarıda yalnızca beş tanım kullanılmıştır ve listenin uzunluğu, sırası ya da başka tanımların bulunup bulunmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu bir kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir. Aynı biçimde beşinci maddenin öteki bentleri de yalnızca tek okumada göründüğü için alıntılanmamıştır; bunların içinde tek okumada görünen bir oran ifadesi de bilinçli olarak dışarıda bırakılmıştır ve kanun metninde böyle bir oranın bulunup bulunmadığına dair iddia kurulmamıştır. Beşinci maddenin bir bendinin mülga olduğu yolundaki ibare de yalnızca tek okumada kalmıştır; o bent hakkında burada hiçbir iddia yoktur. Kanunun altıncı ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; uydu haberleşmesi, telsiz kurma ve kullanma izni, telsiz ruhsatnamesi ve enterferansla ilgili ileri hükümler bu kapsamın dışında kalmıştır ve orada ne yazdığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiştir; dipnotların içeriği hakkında da hiçbir iddia yoktur. Düstur satırındaki sayfa öğesi hiçbir okumada gelmemiştir; bu da bir kapsam eksikliğidir. Bu program için bir yedek kanun numarası belirlenmiş, ancak asıl numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç çekilmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilir olup olmadığı hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Tertip beş adresi ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aynı oturumda okunan öteki kanun belgesinden bu kayda hiçbir malzeme alınmamıştır ve o belge hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; yukarıda geçen sayılar yalnızca künye değerleri, madde ve bent numaraları ile kanun metninin kendi teknik büyüklükleridir.

Bu programın somut bir örneği için Erciyes Üniversitesi'nin ders bilgi paketi sisteminde yayımladığı lisans programı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfada yayımlanmıştır; alan adından çıkarım değildir. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır: gezinti satırında lisans ifadesi basılı olarak görülmüştür, yani düzey yarıyıl sayısından yapılan bir çıkarım değildir. Programı yürüten birim sayfada Fen Fakültesi olarak basılıdır. Sayfa program adının hem Türkçe hem İngilizce yazımını basmaktadır; iki yazım tek biçime getirilmemiştir. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve sayfa üçüncü yarıyıldan itibaren zorunlu ve seçmeli dersleri ayrı alt başlıklar altında basmaktadır. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır ve bu rehberde sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır; hiçbir kısaltma açılmamıştır.

Birinci yarıyılın zorunlu dersleri Astronomiye Giriş I, Bilgisayar I, İş Sağlığı ve Güvenliği, Fizik 1 (Mekanik), İngilizce I, Genel Matematik I, Lineer Cebir ve Türk Dili I olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyıl alanı tek bir kapıdan değil, aynı anda gökbilim, fizik, matematik ve hesaplama kapısından açar. Fizik dersinin bu blokta rakamla, ikinci yarıyıldaki fizik dersinin ise Roma rakamıyla basılmış olması sayfadaki hâliyle bırakılmış, birleştirilmemiştir.

İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Astronomiye Giriş II, Bilgisayar II, Fizik II (Elek. ve Magn.), Fizik I (Mekanik) Lab, İngilizce II, Kariyer Planlama, Genel Matematik II ve Türk Dili II olarak yayımlanmıştır. Laboratuvar dersinin kuram dersinden bir yarıyıl sonra gelmesi, ölçme pratiğinin planda ayrı bir yer tuttuğunu gösterir.

Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Küresel Astronomi, Temel İstatistik, Fizik III (Modern Fizik), Fizik II (Elek. ve Magn.) Lab., Analitik Geometri I, Dif Denklemler I ve Atatürk İlk. ve İnk. Tar. I olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Gözlemsel Astronomi, Güneş Sistemi, Astronomi Tarihi ve Küp Uyduları ve Uzay Teknolojisi olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda plan alana özgü hesaba geçer: küresel astronomi, gökyüzündeki konumun hangi geometriyle söyleneceğini kurar. Sayfadaki kısaltmalar açılmamıştır.

Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Gök Mekaniği, Astrofiziye Giriş, Termodinamik, Optik Laboratuarı, Analitik Geometri II, Kısmi Türevli Denkl. ve Atatürk İlk. ve İnk. Tar. II olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Gözlemsel Astronomi, Güneş Sistemi, Astronomi Tarihi ve Küp Uyduları ve Uzay Teknolojisi olarak yayımlanmıştır; bu dört ad üçüncü yarıyılda da basılıdır ve sayfa aynı adları iki yarıyılda bastığı için burada da iki kez yazılmıştır. Optik laboratuvarı dersinin sayfadaki yazımı düzeltilmemiştir.

Beşinci yarıyılın zorunlu dersleri Yıldız Atmosferleri, Işıkölçüme Giriş, Kuantum Fiziği I ve Kompleks Fonksiyonlar Teorisi olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Astronomide Gözlem Araç ve Yöntemleri, Güneş Fiziği, Çift Yıldızlar, İleri Programlama II, İleri Programlama I, Kuramsal Radyo Astronomisi, Uzay Ortamı ve Yörünge Mekaniği olarak yayımlanmıştır. Sayfa ileri programlama derslerini ikinci olanı önce gelecek biçimde basmıştır ve bu sıra değiştirilmemiştir.

Altıncı yarıyılın zorunlu dersleri Yıldız İç Yapısı ve Evrimi, Tayfbilime Giriş, Astronomide Sayısal Çözüml. I ve Kuantum Fiziği II olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Astronomide Gözlem Araç ve Yöntemleri, Güneş Fiziği, Çift Yıldızlar, İleri Programlama II, İleri Programlama I, Kuramsal Radyo Astronomisi, Uzay Ortamı ve Yörünge Mekaniği olarak yayımlanmıştır; bu sekiz ad beşinci yarıyılda da basılıdır ve iki kez yazılmıştır, tekilleştirilmemiştir. Yıldızın içine ve tayfına aynı dönemde bakılması, ölçüm ile modelin planda birlikte yürüdüğünü gösterir.

Yedinci yarıyılın zorunlu dersleri Bitirme Tezi I, Bitirme Tezi II, Galaksiler ve Kozmoloji ile bir elektromanyetik teori dersi olarak yayımlanmıştır. Bu son dersin adı okumalar arasında ayrıştığı için burada tek bir yazımla verilmemiştir; ayrışma aşağıdaki ifşa paragrafında açıkça yazılmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Yıldızlararası Madde, Astronomide Veri Analizi I, Astronomide Sayısal Çözümleme II, Pratik Astronomi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Kümeler ve Oymaklar olarak yayımlanmıştır.

Sekizinci yarıyılın zorunlu dersleri Bitirme Tezi I, Bitirme Tezi II, Görsel Bölge Dışı Astronomi ve Değişen Yıldızlar olarak yayımlanmıştır; ilk iki ad yedinci yarıyılda da basılıdır ve iki kez yazılmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Yıldızlararası Madde, Astronomide Veri Analizi I, Astronomide Sayısal Çözümleme II, Pratik Astronomi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Kümeler ve Oymaklar olarak yayımlanmıştır; bu altı ad yedinci yarıyılda da basılıdır ve iki kez yazılmıştır. Son yarıyıl görsel bölge dışı gözlemle bitirme tezini bir araya getirir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç okumayla okunmuştur: birinci ve ikinci okuma farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı istekle sayfanın tamamını dökmüş, üçüncü okuma ise yalnızca iki ders adının yazımı ile üniversite adı, fakülte adı ve düzey ifadesinin sayfada basılı olup olmadığını hedefli biçimde sınamıştır. Bölüm sayfasının ve parametresiz kök adresin açılması okuma sayılmamış, ön adım olarak işaretlenmiştir. Sayfadan toplanan ders adı satırı sayısı sekiz yarıyıl boyunca seksen ikidir; bunun otuz üçü zorunlu, kırk dokuzu seçmeli satırıdır ve tekrar eden adlar sayfada basıldığı kadarıyla ayrı ayrı sayılmıştır. Düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır: bu sayfa seçmeli dersleri bölüm seçmeli ya da üniversite seçmeli gibi yer tutucularla değil, tek tek ders adlarıyla basmaktadır, dolayısıyla doldurulan bir havuz yoktur ve hiçbir havuz tahminle doldurulmamıştır. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Buna karşılık yedinci yarıyıldaki elektromanyetik teori dersinin adı üç okumada üç ayrı biçimde bildirilmiştir: bir okuma adı ilgi ekiyle, bir okuma eksiz, bir okuma ise tamamı büyük harfle ve harf farkı taşıyan bir yazımla vermiştir. Bu ayrışma çözülmemiş, taraf tutulmamış ve ders yukarıda tek bir yazımla yazılmamıştır. Büyük ve küçük harf biçiminde de okumalar ayrışmıştır: iki okuma ders adlarını başlık biçiminde, üçüncü okuma sorulan iki satırı tamamı büyük harf olarak bildirmiştir; yukarıdaki liste başlık biçimindedir ve büyük harfli biçim yanlış ilan edilmemiştir. Zorunlu ve seçmeli ayrımını yalnızca ikinci okuma bildirmiştir; birinci okumanın ayrımsız dökümü yanlış ilan edilmemiştir. Kısaltmalar açılmamış, ders adları çevrilmemiş ve sayfadaki yazım düzeltilmemiştir; sayfanın bastığı İngilizce ders adı sütunu hiç alınmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır ve yarıyıl sayısından yapılan bir çıkarım değildir; sekiz yarıyıllık yapı bu tespitin yalnızca destekleyicisidir. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır ve alan adından yapılan bir çıkarım değildir; adın Türkçe ve İngilizce iki yazımı da basılıdır ve birleştirilmemiştir, fakülte adı da sayfada basılıdır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır ve sayfa taban puan ya da kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir okunabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir: bir üniversitenin ders programı adresi robot kısıtı gereği reddedilmiş, başka bir üniversitenin ders bilgi sistemi sayfaları açılmış ancak müfredat ders satırları boş dönmüş, bir başka üniversitenin kaydı ise arama sonuçlarında çıkmasına rağmen alan adı engelli listede olduğu için hiç açılmamıştır; bu adreslerde arşiv, ayna ya da önbellek hiç denenmemiştir. Bu programı yürüten başka bir üniversitenin planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.