Bilgi Güvenliği Teknolojisi

Bilgi Güvenliği Teknolojisi, bilgi sistemlerini saldırıya, veri kaybına ve yetkisiz erişime karşı korumayı bir mühendislik disiplini olarak öğreten lisans programıdır. Alanın çıkış noktası şudur: çalışan bir sistem kurmak ile güvenli çalışan bir sistem kurmak aynı iş değildir. Bir yazılım doğru sonucu üretiyor olabilir ama aynı yazılım, tasarımında düşünülmemiş bir yoldan başkasının verisini açığa çıkarabilir. Bu alan tam olarak o farkla uğraşır.

Programın ilk gövdesi yazılım ve sistem temelidir. Programlama, veri yapıları, işletim sistemleri, veri tabanları ve bilgisayar mimarisi olmadan güvenlik konuşulamaz; çünkü bir açığı görebilmek için sistemin nasıl çalıştığını bilmek gerekir. Bu taraf [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) programlarının konularıyla ortaktır.

İkinci gövde ağdır. Verinin bir noktadan diğerine nasıl gittiği, hangi katmanda hangi protokolün çalıştığı ve bu yolculuğun neresinde dinlenebileceği ya da değiştirilebileceği bu tarafın konusudur. Ağ tasarımı ve yönetimi tarafında alan [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri) konularıyla komşudur.

Üçüncü gövde kriptografidir. Şifreleme, özet fonksiyonları, açık ve gizli anahtar düzeni ile elektronik imza bu tarafın konusudur. Bu konu alanın en matematiksel başlığıdır ve doğrudan hukuki sonuçları olan tek teknik başlıktır: bir imzanın geçerli sayılması bu düzenin doğru kurulmasına bağlıdır.

Dördüncü gövde saldırı ve savunma pratiğidir. Sızma testi, zafiyet analizi, kötücül yazılım incelemesi ve olay müdahalesi bu tarafta yer alır. Buradaki iş, sistemi saldıranın bakış açısıyla okumaktır.

Beşinci gövde yönetim ve uyumdur. Güvenlik yalnızca teknik bir konu değildir; politika yazmak, erişim yetkilerini düzenlemek, risk değerlendirmesi yapmak ve kuruluşun tabi olduğu kuralları izlemek de işin parçasıdır. Bu taraf [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) alanlarının konularına değer.

ÖSYM kılavuzunda adları birbirine çok yakın iki program vardır ve öğretim düzeyleri farklıdır. Bu sayfanın konusu olan Bilgi Güvenliği Teknolojisi dört yıllık bir lisans programıdır. [Bilişim güvenliği teknolojisi](/bolum/bilisim-guvenligi-teknolojisi) ise iki yıllık bir ön lisans programıdır ve tekniker düzeyinde eğitim verir. Tercih listesi yapılırken bu iki adın karıştırılması gerçek bir risktir; programın öğretim düzeyi ÖSYM kılavuzunda hangi tabloda yer aldığından doğrulanmalıdır. Bu sayfada iki programın ders planları arasındaki farkın ne olduğu yönünde bir iddia yapılmıyor.

Adı yakın başka programlar da vardır. ÖSYM kılavuzunda lisans düzeyinde Siber Güvenlik Mühendisliği, ön lisans düzeyinde ise Siber Güvenlik ile Siber Güvenlik Analistliği ve Operatörlüğü programları yer alır. Bu programların hiçbiri bu sayfanın konusu değildir ve bu sitede karşılığı olan birer sayfası bulunmadığı için adları link verilmeden anıldı. Her birinin ders planı ve öğretim düzeyi kendi kaynağından okunmalıdır.

Bir başka ayrım kapsam düzeyindedir. Bilgisayar Mühendisliği ve Yazılım Mühendisliği çok daha geniş bir alanı kapsar; güvenlik o programlarda bir başlıktır. Bilgi Güvenliği Teknolojisi ise aynı yazılım ve ağ temelini kurduktan sonra bütün üst yılını güvenliğe ayırır. Hangi yaklaşımın daha uygun olduğu öğrencinin hedefine bağlıdır; bu sayfada programlar arasında bir üstünlük iddiası yapılmıyor.

Aşağıdaki ders adları Yeditepe Üniversitesi'nin yayımladığı akademik program belgesinden alındı. Belgede programın adı Bilgi Güvenliği Teknolojisi Bölümü olarak, bağlı olduğu birim Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi olarak, öğretim düzeyi lisans olarak ve öğretim süresi dört yıl olarak yazılıdır. Kaynak yarıyılları güz ve bahar olarak adlandırır; aşağıda bu adlandırma korunmuştur.

Birinci yarıyıl, güz: Akademik İngilizce I, Yazılım Geliştirmenin Temelleri, Siber Güvenliğe Giriş, Mikroekonominin Temelleri, Temel Matematik.

İkinci yarıyıl, bahar: İleri Veri Tabanı Uygulamaları, Nesne Yönelimli Veri Yapıları, Nesne Yönelimli Yazılım Geliştirme, Uygarlık tarihi, İleri Matematik, İstatistik.

Üçüncü yarıyıl, güz: Ağ Oluşturma I, Programlama Dillerinin Kavramları, Algoritmalar, Lineer Cebir, İleri İstatistik Uygulamaları, Türk Dili I.

Dördüncü yarıyıl, bahar: Ağ Oluşturma II, Veritabanı Yönetim Sistemleri, İşletim Sistemleri I, Bilgi Sistemleri Güvenliği, Hesaplamalı Rastsal Süreçler, Türk Dili II.

Beşinci yarıyıl, güz: Kriptoloji ve Siber Güvenlik, İşletim Sistemlerinin Güvenliği, İleri Bilgisayar Organizasyonu ve Çevirici Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Bölüm Seçmeli I, Serbest Seçmeli I.

Altıncı yarıyıl, bahar: Kablosuz Ağlar ve Mobil İletişim Sistemleri, Ağ Programlama, Sızma Testleri ve Etik Hackleme, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Bölüm Seçmeli II, Serbest Seçmeli II.

Yedinci yarıyıl, güz: Bilişim Yönergeleri, Zorunlu Staj Bilgi Güvenliği, Bölüm Seçmeli III, Serbest Seçmeli III, Serbest Seçmeli IV.

Sekizinci yarıyıl, bahar: Bitirme Projesi, Bölüm Seçmeli IV, Bölüm Seçmeli V, Bölüm Seçmeli VI, Bölüm Seçmeli VII.

Bu listenin sınırları açıkça yazılmalıdır. İkinci yarıyıldaki "Uygarlık tarihi" adı kaynakta ikinci kelimesi küçük harfle yayımlandığı için bu haliyle korundu. Bölüm seçmeli ve serbest seçmeli başlıklarının altındaki havuzlar kaynak açmadığı için açılmadı; bu havuzlarda hangi derslerin bulunduğu bu sayfada iddia edilmiyor. Derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğu ayrımı, ders adının kendisi bunu söylemedikçe yapılmadı. Ders kodu, kredi ve AKTS değeri bilerek aktarılmadı; staj dersinin süresi de yazılmadı. Bu liste tek bir üniversitenin akademik programıdır ve her üniversitenin planı farklıdır.

Listenin akışı alanın mantığını gösterir: ilk yıl programlama, matematik ve güvenliğe giriş ile zemin kurulur; ikinci yıl veri yapıları, veri tabanı ve istatistik ile yazılım tarafı derinleşir; üçüncü yıl ağ, işletim sistemi güvenliği ve kriptoloji ile alanın çekirdeği gelir; dördüncü yıl sızma testi, ağ programlama, staj, bitirme projesi ve seçmeli havuzlarla uzmanlaşmaya ayrılır.

Alanın ilk çalışma yeri kurumsal bilgi güvenliği birimleridir. Bankalar, telekomünikasyon şirketleri, büyük perakende ve lojistik kuruluşları ile kamu kurumlarının bilgi işlem birimleri güvenlik uzmanı istihdam eder. Buradaki iş güvenlik olaylarının izlenmesi, log incelemesi, yetki yönetimi ve olay müdahalesidir.

İkinci alan sızma testi ve danışmanlıktır. Siber güvenlik hizmeti veren firmalar, müşteri sistemlerinde zafiyet analizi ve sızma testi yapar, bulgularını raporlar ve düzeltme önerisi verir. Bu taraf teknik derinlik ve rapor yazma becerisini birlikte ister.

Üçüncü alan güvenlik ürünü geliştirmedir. Güvenlik yazılımı üreten şirketlerde geliştirici olarak çalışmak mümkündür; bu tarafta alan doğrudan [yazılım geliştirici](/meslek/yazilim-gelistirici) mesleğiyle örtüşür.

Dördüncü alan ağ ve sistem yöneticiliğidir. Güvenlik duvarı, erişim düzeni ve ağ mimarisinin kurulması ve işletilmesi bu tarafın işidir.

Beşinci alan uyum, denetim ve yönetişimdir. Bilgi güvenliği yönetim sistemi kurulumu, iç denetim ve kişisel veri süreçlerinin gözden geçirilmesi bu tarafta yer alır. Hangi belgenin ya da sertifikanın hangi iş için arandığı işverene göre değişir ve bu sayfada iddia edilmiyor.

Altıncı alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile araştırma tarafında çalışılabilir.

Bu rehberde hiçbir pozisyon için kazanç aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor. Bu rakamlar yıla, şehre, kurumun büyüklüğüne ve çalışma biçimine göre değişir; doğrulanmış kaynak olmadan yazılması yanlış bilgi üretmek olur.

Program, sistemin nasıl çalıştığını sökerek anlamaktan hoşlanan öğrenciye uygundur. Bu alanda iyi olmak, bir aracı kullanmayı öğrenmekten çok, o aracın hangi varsayımla çalıştığını görmeyi gerektirir.

Programlama isteği şarttır. Ders planının önemli bir bölümü yazılım geliştirme, veri yapıları ve ağ programlamadır. Kod yazmaya ilgisi olmayan biri için alanın ilk iki yılı ağır gelir.

Matematik temeli belirleyicidir. Kriptoloji, lineer cebir, olasılık ve rastsal süreç dersleri soyut düşünme ister. Bu ders planında matematik derslerinin dört yarıyıla yayılması bu yüzdendir.

Etik duyarlılık alanın ayrılmaz parçasıdır. Bu programda öğretilen yöntemler izinsiz kullanıldığında suç oluşturur; sızma testi ancak yetkilendirilmiş sınırlar içinde yapılır. Alanın mesleki itibarı bu sınırın korunmasına bağlıdır.

Sürekli öğrenmeye açık olmak gerekir. Saldırı yöntemleri ve savunma araçları hızla değişir; mezuniyet sonrası öğrenmenin bitmediği alanlardan biridir. Bu sayfada hiçbir teknoloji için güncellik ya da geçerlilik süresi iddiası yapılmıyor.

Son olarak yabancı dil pratik bir gerekliliktir. Alanın teknik dokümantasyonu ve güvenlik bültenleri büyük ölçüde İngilizcedir.

Birinci not: Programın öğretim düzeyi mutlaka doğrulanmalıdır. Adı benzeyen ön lisans programları vardır ve tercih listesinde bunlar ayrı satırlarda yer alır. Programın lisans mı ön lisans mı olduğu ÖSYM kılavuzundan kontrol edilmelidir.

İkinci not: Öğretim dili tercihte gerçek bir değişkendir. Bu alandaki bazı programlar tamamen ya da kısmen İngilizce yürütülür ve hazırlık düzeni buna göre değişir. Programın öğretim dili ÖSYM kılavuzundan ve üniversitenin kendi sayfasından doğrulanmalıdır.

Üçüncü not: Ders planları üniversiteler arasında belirgin biçimde farklılaşır. Bazı programlar kriptografi ve teorik tarafı, bazıları ağ güvenliği ya da uygulamalı sızma testi tarafını ağırlıklandırır. Seçmeli havuzların içeriği de programlar arasında değişir; tercihten önce her programın kendi planı okunmalıdır.

Dördüncü not: Laboratuvar ve uygulama olanakları bu alanda doğrudan nitelik belirler. Programın güvenlik laboratuvarı bulunup bulunmadığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve öğrencilerin uygulama ortamına erişip erişemediği tercihten önce sorulmalıdır.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.