Bitkisel Üretim ve Teknolojileri, tarla ve bahçe bitkilerinin yetiştirilmesini, bu bitkilerin korunmasını, ıslahını, çoğaltılmasını ve hasat sonrası ele alınmasını bir arada konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 4081 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 188,81–262,18
- Üniversite
- 4
- Genel kontenjan
- 115
- Meslek çıktısı
- 9
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Nedir?
Bitkisel Üretim ve Teknolojileri, insanın beslenmesi, hayvanın yemlenmesi ve sanayinin hammadde ihtiyacı için yetiştirilen bitkilerin üretimini ve bu üretimde kullanılan teknolojileri konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalışma nesnesi tek bir ürün ya da tek bir yetiştirme biçimi değildir: tahıl da, baklagil de, meyve de, sebze de, asma da, yem bitkisi de, süs bitkisi de, tıbbi ve aromatik bitki de aynı alanın içindedir. Programın adındaki ikinci sözcük, yani teknolojiler, bu üretimin elle ve göz kararıyla değil; ölçerek, deneyerek, sulama ve gübreleme planı kurarak, çoğaltım tekniği seçerek ve hasat sonrasını da hesaba katarak yapıldığını anlatır.
Programın adı bu rehberde Bitkisel Üretim ve Teknolojileri olarak yazılmıştır. Bu yazım, aşağıdaki başlıkta okunan üniversite sayfasında da birebir bu biçimde yayımlanmaktadır. Aynı alanın başka üniversitelerde başka adlarla açılabileceği bilinir; bu rehber hangi adın doğru olduğu konusunda bir iddia kurmaz ve okuduğu kaynağın yazımını değiştirmez.
Alanın birinci ayağı temel bilimlerdir. Bitkiyle çalışan kişinin önce bitkinin kendisini tanıması gerekir: hücresini, dokusunu, organını, su ve besin alışını, ışığa ve sıcaklığa verdiği tepkiyi. Aşağıda okunan planda bu ayak botanik, matematik, kimya, analitik kimya, biyokimya, zooloji, genetik, mikrobiyoloji, biyoistatistik ve bitki fizyolojisi konularıyla kurulmuştur. Bu ders adlarının okunan sayfada İngilizce yayımlandığını ve bu rehberde çevrilmediğini burada baştan belirtmek gerekir; adların birebir biçimleri ders planı başlığında verilmiştir.
Alanın ikinci ayağı üretimin kendisidir. Bir tarlaya tahıl ekmek, bir bahçeye meyve ağacı dikmek, sebzeyi açıkta ya da örtü altında yetiştirmek, bağ kurmak ve mera ile yem bitkisi yönetmek birbirine benzeyen ama aynı olmayan işlerdir. Her birinin ekim ya da dikim zamanı, sıra arası ve sıra üzeri düzeni, budama ve terbiye biçimi, sulama aralığı, hasat ölçütü ve ürünün depoya girme koşulu farklıdır. Bu program bu farkları tek tek öğretmeyi hedefler.
Alanın üçüncü ayağı bitki sağlığıdır. Bitki hastalığı, zararlı böcek, yabancı ot ve nematod, üretimin her aşamasında karşımıza çıkar. Bu ayakta iş yalnızca ilaç seçmek değildir: etmeni tanımak, ne zaman ve hangi eşikte müdahale edileceğine karar vermek, kalıntı ve çevre etkisini hesaplamak ve kimyasal olmayan yolları da hesaba katmak bu işin parçasıdır. Okunan planda bu ayak bitki patolojisi, entomoloji, bitki koruma yöntem ve ilaçları, nematoloji, yabancı ot ve entegre mücadele konularıyla kurulmuştur.
Alanın dördüncü ayağı toprak, su ve bitki beslemedir. Bitkinin bulunduğu ortam, üründen önce gelir. Toprağın yapısı, tuzluluğu, asitliği, organik maddesi ve biyolojisi; suyun ne kadar, ne zaman ve hangi yöntemle verildiği; gübrenin cinsi ve zamanlaması bir üretim planının belkemiğidir. Sulama ve drenaj bu ayakta ayrı bir başlıktır: fazla su da eksik su kadar sorun üretir.
Alanın beşinci ayağı ıslah ve çoğaltımdır. Bir çeşidin verimi, hastalığa dayanımı, kuraklığa ve tuza toleransı ve raf ömrü, o çeşidin genetik yapısıyla ilgilidir. Islah bu yapıyı yönlü olarak değiştirmenin adıdır; çoğaltım ise seçilmiş materyalin tohum, fide, fidan, çelik, aşı ya da doku kültürü yoluyla üretilmesidir. Bu ayakta moleküler yöntemler de plana girer ve alan klasik seleksiyondan moleküler ıslaha uzanan bir yelpazeye yayılır.
Alanın altıncı ayağı hasat sonrası ve sürdürülebilirliktir. Ürün dalından ya da tarladan koptuğunda canlılığı bitmez; solunumu, su kaybı, olgunlaşması ve bozulması sürer. Hasat sonrası fizyolojisi ve ürünün ele alınması bu yüzden ayrı bir konudur. Aynı ayakta organik ve sürdürülebilir tarım, tarımın çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve iklim değişikliği başlıkları da yer alır; alanın bugünkü gündemi verimle birlikte kaynağın korunmasını da içerir.
Bu altı ayağın üzerine bir de yöntem ve işletme boyutu binmektedir. Tarımsal ekoloji, tarım ekonomisi, araştırma ve deneme deseni, temel bilgisayar kullanımı ile iş sağlığı ve güvenliği okunan planda ilk yıllardan itibaren yer alır. Bu, mezunun yalnızca bitkiyi değil; denemeyi kurabilen, kaydı tutabilen, maliyeti hesaplayabilen ve tarlada güvenliği gözeten bir kişi olarak düşünüldüğünü gösterir.
Bu yapı alanı birçok komşusuna yakın kılar. Tarla ürünlerine ilgi duyan öğrenci için [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), meyve, sebze ve süs bitkilerine ilgi duyan öğrenci için [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri) ve [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), bitki sağlığına ilgi duyan öğrenci için [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), toprak ve besleme tarafına ilgi duyan öğrenci için [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), tohum ve çoğaltım tarafına ilgi duyan öğrenci için [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi), moleküler tarafa ilgi duyan öğrenci için [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji), örtü altı üretime ilgi duyan öğrenci için [seracılık](/bolum/seracilik) ve [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri), sertifikalı üretime ilgi duyan öğrenci için [organik tarım](/bolum/organik-tarim), makine ve altyapı tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri) ve [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 4081 Sayılı Kanun
Bitkisel üretim açık alanda yapılan bir iştir. Bir tarlanın ekini, bir bahçenin fidanı, bir bağın asması, bir sulama arkı, bir set, bir bent, bir çit ya da bir tarla yolu; kilitli bir kapının arkasında değil, kırda durur. Bu yüzden bu alanın kamusal çerçevesinin en eski ve en somut halkalarından biri, üretimin fiziksel unsurlarının korunmasıdır. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 4081 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta iki satıra bölünmüş biçimde, ÇİFTÇİ MALLARININ KORUNMASI ve HAKKINDA KANUN olarak, yani birleşik okunuşuyla ÇİFTÇİ MALLARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır. Bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıktığı için burada verilmektedir; adın küçük harfli ya da başlık biçimli bir varyantı bir okumada görülmüş olsa da belgede o biçimde bulunduğu teyit edilemediği için alıntılanmamıştır.
Kanunun künyesi kaynakta şu satırlarla yayımlanmıştır: "Kanun Numarası : 4081", "Kabul Tarihi : 2/7/1941", "Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 10/7/1941 Sayı: 4856" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 22 Sayfa: 505". Burada bir ayrımı açıkça yazmak gerekir: bu künye satırlarının tam biçimleri iki okumada birebir aynı çıkmıştır, satırların içindeki değerler ise üç okumada birebir aynı çıkmıştır. Bir okuma künye satırlarını kendi böldüğü kalemlere ayırmış ve satır başındaki etiket öneklerini taşımamıştır; bu nedenle satır biçimleri iki okuma, değerler üç okuma düzeyinde doğrulanmış sayılmıştır. Ayrıca Resmî Gazete satırında ilk iki nokta işaretinden önce boşluk bulunmaması, Düstur satırında ise bulunması üç okumada da aynı çıkmıştır; bu asimetri kaynaktaki biçim olarak korunmuş ve düzeltilmemiştir.
Kanunun birinci maddesi, korunacak çiftçi mallarını sayar ve bu sayım bitkisel üretimin fiziksel unsurlarıyla birebir örtüşür. Madde kaynakta şöyledir: "Madde 1 – Bu kanuna göre korunacak çiftçi malları aşağıda yazılıdır:" ve ardından üç bent gelir: "I - Ekili, dikili veya kendiliğinden yetişen bütün nebatlarla Orman Kanununun şumulüne girmeyen ağaçlar ve ağaçlıklar,", "II - Ziraatte kullanılan veya ziraatle alakalı olan her nevi menkul ve gayrimenkul mallar,", "III - Su arkları, set ve bentlerle hendek, çit, duvar ve emsali manialar, tarla ve bahçe yolları." Bu üç bent sırasıyla bitki materyalini, tarımda kullanılan taşınır ve taşınmaz malları ve sulama ile tarla-bahçe altyapısını sayar. Kaynaktaki eski imlâ, özellikle "şumulüne" biçimi, olduğu gibi bırakılmıştır.
Kanunun ikinci maddesi uygulama alanını tanımlar ve bu tanım da doğrudan üretim alanına bakar: "Madde 2 – Bu kanunun hükümleri:", "I - Köy sınırları içinde,", "II - Şehir ve kasaba haricinde olup, belediye hududu içinde veya dışında bulunsun, zirai mahsulat istihsal edilmekte olan sahalarda tatbik olunur." Burada kanunun kendi ölçütü idari sınır değil, üretimin yapılıp yapılmadığıdır: zirai mahsulat istihsal edilen sahalar. Bitkisel üretim ve teknolojileri mezununun çalıştığı yer tam olarak bu tanımın içine düşer.
Üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı maddeler bu koruma işini yürüten kamusal organları kurar. Üçüncü madde kaynakta şöyledir: "Madde 3 – Bu kanunda yazılı işlerden köylere taallük edenleri ihtiyar meclisi, ikinci maddenin ikinci fıkrasında yazılı sahalara ait olanları koruma meclisi tarafından ifa olunur. Her kaza ve vilayet merkezinde ayrıca bir murakabe heyeti de bulunur." Dördüncü madde bu organlara seçilme koşulunu kurar ve ilk fıkrası kaynakta şöyledir: "Madde 4 – Murakabe heyetiyle koruma meclisine aza seçilebilmek için belediye meclisine aza intihap edilebilmek hakkına malik olmak ve aynı zirai sahada ziraatle meşgul bulunmak şarttır. Şu kadar ki, bunların belde sakini olup olmadıklarına bakılmaz. Köy Kanununun 30 uncu maddesi bu seçimlerde de caridir." Aynı maddenin ikinci fıkrası seçim usulünü kurar: "Koruma meclisi azaları ticaret ve sanayi ve ziraat odaları bulunan yerlerde bunların da iştirakiyle toplanan belediye meclisi tarafından gizli reyle ve dört sene müddetle intihap olunurlar. Her intihapta beşi asli, beşi yedek aza olmak üzere on kişi seçilir. Asli azalar arasında inhilal vukuunda yedek azadan en fazla rey alan boşalan yere geçer. Müsavi rey almış olanlar arasında kur'a çekilir." Maddenin üçüncü fıkrası "Koruma meclisi azaları aralarından gizli reyle bir reis ve bir reis vekili seçerler." biçimindedir; dördüncü fıkrası ise bir ek hükümdür ve kaynakta "(Ek: 9/1/1952 - 5856/1 md.) Belediye meclislerinin her yenilenmesinde çiftçi mallarını koruma meclisi üyeleri ile murakabe heyeti üyeleri yukarki bentte bildirilen usule göre yeniden seçilirler." olarak yayımlanmıştır. Buradaki "yukarki" yazımı kaynağa aittir ve düzeltilmemiştir.
Beşinci madde murakabe heyetinin bileşimini kurar ve bu bileşim tarımın teknik kadrosunu doğrudan işin içine alır: "Madde 5 – Murakabe heyeti, vilayet merkezinde valinin idare mensupları arasından seçeceği bir zatın, kazalarda kaymakamın reisliği altında, ziraat ve veteriner müdür veya memurları ile dördüncü madde hükümleri dairesinde intihap olunan beş azadan teşekkül eder. Kaymakamın bulunmadığı hallerde heyete ziraat veya veteriner müdür veya memuru, bunların da, bulunmaması halinde kaymakamın tensip edeceği aza reislik eder." Altıncı madde ise bu organların toplanma ve karar usulünü kurar: "Madde 6 – Murakabe heyeti, koruma ihtiyar meclisleri mürettep aza adedinin ekseriyetiyle içtima ederler." ve ikinci fıkrası kaynakta şöyledir: "Kararlar, mevcudun ekseriyetiyle verilir. Reylerde müsavat halinde reisin bulunduğu taraf tercih olunur. Reis ve azalar kendilerinin veya Köy Kanununun 30 uncu maddesinde yazılı hısımlarının alakalı oldukları işlerin müzakeresine iştirak edemezler. Bu gibi hallerde veya hastalık yahut diğer meşru mazeretler dolayısiyle aza noksanı yüzünden içtima edemiyen heyet veya meclis yedek azalarla tamamlanır." Kaynaktaki "dolayısiyle" ve "edemiyen" biçimleri korunmuştur.
Bu altı maddenin bu program için anlamı doğrudandır. Bitkisel üretim mezununun gündelik olarak üzerinde çalıştığı üç varlık kümesi — bitki materyali, tarımda kullanılan araç ve arazi, sulama ile tarla-bahçe altyapısı — birinci maddede sayılan üç bendin tam karşılığıdır. Mezunun çalıştığı alan ise ikinci maddenin tarif ettiği, üretim yapılan sahadır. Üçüncü ve sonraki maddeler bu alanın korunmasını bir kamusal örgütlenmeye bağlar ve beşinci maddede bu örgütlenmenin içinde ziraat müdür veya memurlarına yer verilir. Yani alanın teknik kadrosu ile bu kanunun kurduğu koruma düzeni aynı sahada buluşur. Bağ, sözcük benzerliğinden değil, doğrulanmış madde gövdelerinden çıkmaktadır.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bitkisel üretim ve teknolojileri programının kanunu değildir. Bu programı kurmaz, adını koymaz, ders planını belirlemez, mezununun unvanını ya da meslek tanımını düzenlemez, mezuna doğrudan bir yetki ya da yükümlülük yüklemez. Kanunun buradaki işlevi yalnızca alanın çalıştığı varlıkların ve sahanın kamusal koruma çerçevesini göstermektir. Kanunun bugünkü yürürlükteki hâli, sonraki değişiklikleri ve ek hükümleri için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehberdeki alıntılar bir oturumda yapılan okumalara dayanır ve mevzuatın güncel hâlinin yerine geçmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istemle, biri İngilizce yazılmış ama çeviri istemeyen bir istemle, biri farklı ifadeyle yazılmış ikinci bir Türkçe istemle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü bir okuma hiçbir öğe için yapılmamıştır; tek okumada kalan hiçbir malzeme dördüncü bir okumayla kurtarılmaya çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: sayfayı okuyan araç aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığından üç okuma büyük olasılıkla tek bir metin dönüşümü üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu oturumda aynı yöntemle okunan başka bir belgede karakter düzeyinde somut bir dönüşüm bozulması görülmüş, bir madde numarasında rakam yerine harf çıkmıştır; bu nedenle satır kırılmalarının yerleri bu rehberde hiçbir öğe için doğrulama malzemesi sayılmamıştır. Kanunun yedinci ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur. Madde kenar başlıkları hiçbir okumada gelmemiştir; bu nedenle doğrulanmış madde başlığı malzemesi yoktur ve kanunda madde başlığı bulunup bulunmadığı yönünde hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır, yalnızca iki okumada birebir teyit edilemedikleri kaydedilmiştir. Dipnot işareti ve dipnot gövdesi de hiçbir okumada gelmemiştir; dipnot malzemesi yoktur ve dipnot bulunup bulunmadığına dair de bir iddia kurulmamıştır. İki okumanın çıktısına belgede bulunmayan üst başlık satırları eklenmiştir; biri Türkçe, biri İngilizce olan bu satırlar okuyucunun eklediği başlıklar sayıldığı için alıntılanmamıştır. Künyenin tam satır biçimleri iki okuma, değerleri üç okuma düzeyinde doğrulanmıştır ve bu ayrım yukarıda ayrıca yazılmıştır. Kanun numarası için önce başka bir tertip adresi denenmiş, o adres bulunamamış ve yalnızca izin verilen tertip sırası izlenerek belgeye ulaşılmıştır; bulunamayan adres için başka hiçbir araç, ayna, arşiv ya da önbellek kullanılmamıştır. Bu program için belirlenen yedek aday kanun numaraları, birincil aday açıldığı için hiç çekilmemiştir; o numaralar hakkında bu rehberde hiçbir künye, ad ya da madde malzemesi yoktur. Puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı türü hiçbir veri toplanmamıştır. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamış, imlâ, büyük-küçük harf ve noktalama düzeltilmemiştir.
Bitkisel Üretim ve Teknolojileri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın bir bölümü ders adlarından doğar. Bu yüzden en başta şu ayrım kurulmalıdır: bir programın ders planında bir başka programın adıyla aynı yazılmış bir ders adı bulunması, o iki programın aynı şey olduğu anlamına gelmez. Aşağıda okunan planda tarla bitkileri, bahçe bitkileri, bitki koruma ve hayvansal üretim başlıklarını çağıran ders adları yer alır; bunlar ders adıdır, program kimliği değildir ve bu rehberde hiçbir yerde birbirinin yerine kullanılmamıştır.
Birinci karışma noktası tek ürün grubuna odaklanan klasik ziraat bölümleridir. [Tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri) tahıl, baklagil, endüstri bitkisi ve yem bitkisi eksenine; [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri) meyve, sebze, bağ ve süs bitkisi eksenine yoğunlaşır. Bitkisel üretim ve teknolojileri ise bu iki ekseni birlikte alan bir programdır: okunan planda hem tahıl ve baklagil, endüstri bitkileri, mera ve yem bitkileri hem de meyve, sebze ve bağcılık dersleri aynı plan içinde yer alır. Genişlik burada bir tercih meselesidir: tek eksende derinleşmek isteyen öğrenci ile iki ekseni birlikte görmek isteyen öğrenci aynı programdan aynı şeyi beklememelidir.
İkinci karışma noktası bitki sağlığıdır. [Bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) hastalık, zararlı ve yabancı otu başlı başına bir alan olarak kurar ve mezununu bu eksende yetiştirir. Bu programda bitki sağlığı güçlü bir ayaktır ama tek ayak değildir; koruma, üretim planının bir parçası olarak öğretilir. Aynı biçimde [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme) toprağı ve besleme rejimini kendi başına bir alan olarak ele alır; burada ise toprak ve gübreleme, yetiştirilen bitkinin ihtiyacı üzerinden ele alınır.
Üçüncü karışma noktası tohum, çoğaltım ve moleküler taraftır. [Tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi) tohumun üretimi, işlenmesi ve kalitesi ekseninde durur; [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik) ve [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) laboratuvar ve moleküler yöntem ağırlıklıdır. Bu programda moleküler ıslah ve moleküler genetik konuları plana girer; ancak programın merkezi laboratuvar değil, üretim alanıdır.
Dördüncü karışma noktası hayvansal üretim tarafıdır. [Zootekni](/bolum/zootekni), [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) ve [arıcılık](/bolum/aricilik) hayvanı ve arıyı merkeze alır. Okunan planda hayvansal üretim, organik hayvansal üretim, kanatlı üretimi, ipekböcekçiliği ve arıcılık ile tozlaşma adlarını taşıyan seçmeli dersler bulunmaktadır; bu dersler bitkisel üretim mezununu hayvansal üretim mezunu yapmaz, yalnızca tarım işletmesinin bütününü tanımasını sağlar. Aynı biçimde bu planda arıcılık ve tozlaşma dersinin bulunması, alanın tozlaşma yoluyla bitkisel üretime bakan yüzüyle ilgilidir.
Beşinci karışma noktası mühendislik programlarıdır. [Biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi), [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi) ve [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) tarımın makine, yapı, enerji ve süreç tarafını mühendislik diliyle kurar. Okunan planda biyosistem başlıklı bir ders bulunması bu programı bir mühendislik programına dönüştürmez; buradaki amaç üretimin makine ve altyapı boyutunu tanımaktır. Aynı biçimde [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ürünün işlenmesi ve denetimi tarafında durur; bu program ürünü yetiştirme ve hasat sonrası ele alma tarafında kalır.
Altıncı karışma noktası ön lisans düzeyindeki tarım programlarıdır. [Seracılık](/bolum/seracilik), [organik tarım](/bolum/organik-tarim), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama), [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi), [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi), [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler) ve [zeytincilik ve zeytin işleme teknolojisi](/bolum/zeytincilik-ve-zeytin-isleme-teknolojisi) gibi programların bir bölümü iki yıllık düzeyde açılmaktadır ve doğrudan uygulama becerisine yönelir. Bu program dört yıllıktır ve temel bilimler, ıslah, araştırma yöntemi ve bitirme çalışması ile birlikte yürür. İki düzeyin süresi, ders yükü ve unvanı birbirinden ayrıdır; bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Yedinci karışma noktası peyzaj ve orman taraflarıdır. [Peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi) bitkiyi bir tasarım ve mekân ögesi olarak ele alır; [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi) ve [ormancılık ve orman ürünleri](/bolum/ormancilik-ve-orman-urunleri) orman ekosistemini ve odun hammaddesini konu edinir. Bu programın ilgi alanı tarımsal üretim amacıyla yetiştirilen bitkidir. Kanun başlığında geçen birinci maddenin birinci bendinin, Orman Kanununun kapsamına giren ağaçları ayrı tuttuğu da bu ayrımın kamusal tarafında ayrıca görülür.
Sekizinci karışma noktası çevre ve iklim taraflarıdır. [Çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) kirliliğin ve atığın mühendisliğini yapar; bu programda tarımın çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve iklim değişikliği seçmeli ders düzeyinde plana girer. Aynı biçimde veri ve dijital taraf için [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ve [istatistik](/bolum/istatistik) ayrı yollardır; bu planda biyoistatistik ile araştırma ve deneme deseni dersleri bulunması programı bir veri programına dönüştürmez.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi'nin ders planı sayfası okundu. Sayfa program adını birebir Bitkisel Üretim ve Teknolojileri yazımıyla yayımlamaktadır; bir okuma sayfa başlığını da birebir aktarmış ve başlık Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ders Planları olarak görülmüştür. Üniversitenin adı sayfa metninde yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; fakülte adı da sayfada Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi olarak basılıdır. Plan sekiz yarıyıl bloğu üzerine kuruludur ve bloklar birinci sınıftan dördüncü sınıfa, her sınıfta güz ve bahar olmak üzere yayımlanmıştır. Ders adları bu sayfada İngilizce yayımlanmıştır ve bu rehberde çevrilmemiştir; aşağıdaki adlar sayfadaki yazımıyla, büyük harfli biçimiyle ve içindeki yazım hataları düzeltilmeden verilmektedir.
Birinci sınıf güz yarıyılının dersleri ATATURK PRINCIPLES AND THE HISTORY OF REVOLUTION I, BOTANY, MATHEMATICS, CHEMISTRY, AGRICULTURAL ECOLOGY, FOREIGN LANGUAGE I, BASIC COMPUTER, SAFETY AND HEALTH AT WORK I ve TURKISH LANGUAGE I olarak yayımlanmıştır. İlk dönem bitkinin kendisini, sayısal temeli, kimyayı ve tarımsal ekolojiyi bir arada açar; iş sağlığı ve güvenliğinin daha ilk yarıyılda yer alması, alanın tarlada ve makine yanında çalışılan bir alan olduğunun plandaki karşılığıdır.
Birinci sınıf bahar yarıyılının dersleri ATATURK PRINCIPLES AND THE HISTORY OF REVOLUTION II, ANALYTICAL CHEMISTRY, AGRICULTURAL ECONOMY, INTRODUCTION TO PLANT PRODUCTION AND TECHNOLOGIES, ZOOLOGY, GENETICS, FOREIGN LANGUAGE II, SAFETY AND HEALTH AT WORK II ve TURKISH LANGUAGE II olarak yayımlanmıştır. Alanın kendi giriş dersi bu yarıyılda yer alır; genetik ve zooloji de aynı dönemde açılır, yani ıslahın ve tarım işletmesindeki hayvan boyutunun temeli erken atılır.
İkinci sınıf güz yarıyılının dersleri BIOCHEMISTRY, SOIL SCIENCES, BIOSYSTEM ENGINEERING, MICROBIOLOGY, BIOSTATISTICS ve PLANT PHYSIOLOGY olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl planın geçiş noktasıdır: genel bilimlerden alanın kendi bilimlerine, yani toprağa, bitki fizyolojisine, mikrobiyolojiye ve deneme verisinin çözümlenmesine geçilir.
İkinci sınıf bahar yarıyılının dersleri FRUIT PRODUCTION, PLANT PATHOLOGY, AGRICULTURAL IRRIGATION AND DRAINAGE, AGRICULTURAL RESEARCH AND EXPERIMENTAL DESIGN, VEGETABLE PRODUCTION, ENTOMOLOGY ve INTERNSHIP I olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl üretimin ilk iki büyük başlığını, yani meyve ve sebze üretimini açar; aynı dönemde hastalık ve zararlı tarafı ile sulama ve drenaj tarafı da başlar ve ilk staj plana girer.
Üçüncü sınıf güz yarıyılının zorunlu dersleri PRINCIPLES OF PLANT BREEDING, PLANT PROTECTION METHODS AND PESTICIDES, CEREALS AND FOOD LEGUME CROPS ve PLANT PROPAGATION METHODS olarak yayımlanmıştır. Islahın ilkeleri, ilaç ve yöntem tarafı, tahıl ve yemeklik baklagiller ile çoğaltım teknikleri aynı dönemde bir araya gelir.
Aynı yarıyıl için sayfada iki teknik seçmeli grubu yayımlanmıştır. Sayfadaki grup başlığı V. TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES I biçiminde yazılmış olan grupta ANIMAL PRODUCTION AND TECHNOLOGIES, METEOROLOGY, HYDROLOGY, BREEDING OF HORTICULTURAL CROPS ve MOLECULAR GENETICS dersleri yer alır. V. TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES II başlıklı grupta ise NEMATOLOGY, MICROBIAL GENETICS, SUBTROPICAL AND BERRY FRUITS ve ORNAMENTAL PLANTS dersleri yayımlanmıştır. Grup başlıklarının bu İngilizce biçimi sayfayı okuyan üçüncü okumanın bildirdiği biçimdir ve düzeltilmemiştir.
Üçüncü sınıf bahar yarıyılının zorunlu dersleri INDUSTRIAL CROPS, VITICULTURE AND TECHNOLOGIES, PASTURE AND FORAGE CROPS, FERTILIZERS AND FERTILIZATION ve INTERNSHIP II olarak yayımlanmıştır. Endüstri bitkileri, bağcılık, mera ve yem bitkileri ile gübre ve gübreleme aynı dönemde durur; ikinci staj da bu yarıyıla düşer.
Aynı yarıyılın seçmeli gruplarından VI.TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES III başlıklı olanında ORGANIC ANIMAL PRODUCTION, BEEKEEPING AND POLLINATION, EVALUATION OF ENVIRONMENTAL EFFECTS IN AGRICULTURE, POULTRY PRODUCTION, SILKWORM HUSBANDRY, CLIMATE CHANGES ve BREEDING OF AGRONOMY PLANTS dersleri yayımlanmıştır. VI.TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES IV başlıklı grupta ise SOILLESS CULTURE, NUTS, POME AND STONE FRUITS, INTEGRATED PEST MANAGEMENT, SOIL ECOLOGY AND BIOLOGY, MOLECULAR PLANT BREEDING ve PASTURE MANAGEMENT AND IMPROVEMENT dersleri yer alır. Bu iki grup alanın genişliğini iyi gösterir: topraksız kültürden entegre mücadeleye, iklim değişikliğinden moleküler ıslaha uzanan bir yelpaze aynı yarıyılda seçime açılmıştır.
Dördüncü sınıf güz yarıyılının zorunlu dersleri GRADUATION THESIS ve POSTHARVEST PHYSIOLOGY AND HANDLING OF HORTICULTURAL CROPS olarak yayımlanmıştır. Son yılın ilk döneminde zorunlu yük hafifler ve öğrenci bitirme çalışmasına yönelir; hasat sonrası fizyolojisi ve ürünün ele alınması bu dönemde zorunlu olarak durur.
Aynı yarıyıl için sayfada bir sosyal seçmeli grubu ve iki teknik seçmeli grubu yayımlanmıştır. VII. TH SEMESTER SOCIAL ELECTIVE COURSES I başlıklı grupta WRITING AND PRESENTATION TECHNIQUES, SCIENTIFIC RESEARCH METHODS, PROFESSIONAL COMMUNICATION, ENTERPRISE PLANNING, ENTREPRENEURSHIP, PROJECT PREPARATION AND APPRAISAL, SPANISH I ve RUSSIAN I dersleri yer alır. VII. TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES V başlıklı grupta OIL CROPS, PLANT DISEASES, SOIL, WATER AND PLANT ANALYZING METHODS, MUSHROOM CULTIVATION ve TURFGRASS dersleri; VII. TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES VI VII başlıklı grupta ise TRAINING SYSTEMS IN HORTICULTURE, FIBER PLANTS, HERBOLOGY, SOIL FERTILITY IN ORGANIC AGRICULTURE, PLANT PARASITIC NEMATODES AND MANAGEMENT, SEED PATHOLOGY ve PROTECTED HORTICULTURE CULTIVATION dersleri yayımlanmıştır.
Dördüncü sınıf bahar yarıyılının zorunlu dersi ORGANIC AND SUSTAINABLE AGRICULTURE olarak yayımlanmıştır. Planın son zorunlu dersinin organik ve sürdürülebilir tarım olması, bu planın kapanış vurgusudur.
Son yarıyılın seçmeli grupları da sayfada yayımlanmıştır. VIII.TH SEMESTER SOCIAL ELECTIVE COURSES II başlıklı grupta ENVIRONMENT AND SOCIETY, THE HISTORY OF TURKISH DEMOCRACY, TURKEY AND EUROPEAN UNION RELATIONS, WORLD MUSIC CULTURES, INTERNATIONAL AFFAIRS AND GLOBALIZATION, DEMOCRACY AND HUMAN RIGHTS, MODERN POLITICAL ISSUES, ART HISTORY, INTRODUCTION TO PHILOSOPHY, INTRODUCTIN TO SOCIOLOGY, ARCHAEOLOGY, POLITICAL SCIENCE, THE HISTORY AND PHILOSOPHY OF SCIENCE, SCIENCE SOCIOLOGY, SPANISH II ve RUSSIAN II dersleri yer alır; bu listedeki INTRODUCTIN TO SOCIOLOGY yazımı sayfadaki hâliyle bırakılmış ve düzeltilmemiştir. VIII.TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES IX X başlıklı grupta ORCHARD ESTABLISHMENT AND MANAGEMENT, AGRICULTURAL EPIDEMIOLOGY, MEDICAL AND AROMATIC PLANTS, PEST MANAGEMENT IN ORGANIC AGRICULTURE, SPECIAL VEGETABLE PRODUCTION ve WEED MANAGEMENT dersleri; VIII.TH SEMESTER TECHNICAL ELECTIVE COURSES VIII başlıklı grupta ise NURSERY PLANT PRODUCTION, INVERTEBRATE PESTS OF AGRICULTURAL CROPS ve STARCH AND SUGAR PLANTS dersleri yayımlanmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Sayfa üç ayrı okumayla, farklı ifadeyle yazılmış üç ayrı istekle okunmuştur ve bu kaynaktan toplam yüz on ders adı toplanmıştır; toplanan ders adlarından hiçbiri düşürülmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir: iki ayrı okuma sayfanın hiçbir yerinde Lisans ya da Önlisans sözcüğünün geçmediğini bildirmiştir. Bir okuma çıktısında alıntısız bir öğretim düzeyi etiketi üretmiş, bu etiket sayfadan alıntı olarak gösterilemediği için doğrulanmamış sayılmış ve kanıt olarak kullanılmamıştır. Bu nedenle bu rehberdeki lisans düzeyi bu sayfaya dayandırılmamıştır; düzey yalnızca sayfada sekiz yarıyıl bloğunun, yani dört sınıfın güz ve bahar dönemlerinin yayımlanmış olmasından yapılan bir çıkarımdır ve sayfanın yayımladığı bir ifade değildir. Üniversite adı ise bu sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; fakülte adı da sayfada basılıdır. Seçmeli havuzlar bakımından şu ayrım açıkça yazılmalıdır: sayfa seçmeli grup başlıklarını ve bu grupların içindeki ders adlarını yayımlamaktadır ve bunlar yukarıda grup başlıklarıyla verilmiştir; buna karşılık her havuzdan kaç ders seçileceği, hangi havuzun hangi öğretim yılında fiilen açıldığı ve havuzların yıllar arasında değişip değişmediği bu rehberde doldurulmamıştır, bu bilgiler toplanmamıştır ve bu konularda hiçbir iddia kurulmamıştır. Yarıyıl başlıklarının yazımı okumalar arasında farklı bildirilmiştir; bir okuma başlıkları tümü büyük harfle, bir okuma ilk harfleri büyük olacak biçimde aktarmıştır. Bu fark işaretlenmiş, tek biçime indirilmemiştir. Aynı biçimde seçmeli grup başlıkları bir okumada Türkçe bir özetle, başka bir okumada sayfadaki İngilizce biçimiyle bildirilmiştir; yukarıda sayfadaki İngilizce biçim kullanılmıştır. Bir okuma üçüncü ve dördüncü sınıf için yalnızca zorunlu dersleri dökmüş, seçmeli grupları uzunluk nedeniyle dökmemiştir; bu boşluk üçüncü okumayla tamamlanmış ve iki okumanın seçmeli listeleri birebir aynı çıkmıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri sayfada yayımlanmış olsa bile toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu program için ikinci bir üniversite kaynağı bulunamamıştır: denenen iki adaydan biri robot kuralları nedeniyle okunamamış, öteki bir program ders planı sayfası olmayan genel bir sayfaya yönlenmiştir; bir üniversitenin bilgi paketi adresi ise devralınan yasak listede olduğu için hiç açılmamıştır. Bir yükseköğretim tercih ve yerleştirme veri sayfası arama sonuçlarında çıkmış olsa da ders planı için kullanılmamıştır. Bu nedenle bu kaydın ders planı bölümü tek bir üniversitenin planına dayanır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez. Ad yakınlığı disiplini de burada ayrıca yazılmalıdır: tarla bitkileri, bahçe bitkileri, bitki koruma, zootekni, tarımsal biyoteknoloji, tohum bilimi ve teknolojisi ile su ürünleri yetiştiriciliği ayrı programlar sayılmış ve bu adlarla yayımlanmış hiçbir program planı bu kayda kaynak yapılmamıştır; bu dizgelerin bir bölümünün yukarıdaki planda ders adı olarak geçmesi program kimliği yerine konulmamıştır. Hiçbir dersin bu programda bulunmadığı yönünde olumsuz bir iddia kurulmamıştır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı bitkisel üretim yapan işletmelerdir. Bir tarla işletmesinde ekim nöbetinin kurulması, çeşit seçiminin yapılması, ekim ve dikim zamanının belirlenmesi, sulama ve gübreleme programının hazırlanması, bitki sağlığı takibinin yürütülmesi ve hasadın planlanması bu işin gündelik gövdesidir. Bahçe işletmelerinde aynı iş budama, terbiye sistemi, aşılama, seyreltme ve hasat olgunluğu kararlarıyla yürür.
İkinci alan örtü altı üretimdir. Serada iklimin, sulamanın, besin çözeltisinin ve tozlaşmanın yönetilmesi ile topraksız kültür uygulamaları ayrı bir uzmanlık gerektirir. Okunan planda topraksız kültür ile örtü altı bahçe bitkileri yetiştiriciliğinin seçmeli ders olarak yayımlanmış olması, bu tarafın alanın içinde bir yol olarak durduğunu gösterir.
Üçüncü alan fidan, fide ve tohum tarafıdır. Fidanlık ve fide işletmelerinde çoğaltım materyalinin üretilmesi, anaç ve çeşit uyumunun izlenmesi, kalem ve göz alımı, köklendirme ortamlarının hazırlanması ve materyalin sağlık durumunun takibi bu tarafa girer. Aynı tarafta tohum sağlığı ve tohum patolojisi de bir konu başlığıdır.
Dördüncü alan girdi ve teknik danışmanlık tarafıdır. Gübre, tohum, fidan ve bitki koruma ürünü satan ve dağıtan kuruluşlarda ürünün doğru kullanımının anlatılması, üreticiye teknik bilgi verilmesi ve saha ziyaretlerinin yürütülmesi bu işin bir biçimidir. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Beşinci alan sertifikalı ve iyi tarım uygulamalarıdır. Organik üretimde ve benzer sertifikalı üretim düzenlerinde kaydın tutulması, girdi listesinin izlenmesi, üretim adımlarının belgelenmesi ve denetime hazırlık yapılması ayrı bir iş kolu oluşturur. Okunan planda organik ve sürdürülebilir tarım, organik tarımda toprak verimliliği ve organik tarımda zararlı yönetimi adlarını taşıyan derslerin bulunması bu tarafın plandaki karşılığıdır.
Altıncı alan hasat sonrası ve ürün akışıdır. Ürünün soğuk zincire alınması, tasnif ve boylama işlemlerinin izlenmesi, depo koşullarının ayarlanması, kayıp ve bozulma nedenlerinin araştırılması ve ürünün alıcıya ulaşana kadar geçirdiği aşamaların takip edilmesi bu tarafa girer. Bu iş, ürünün yetiştirilmesi kadar üründen elde edilen değeri belirler.
Yedinci alan kamusal ve kurumsal işlerdir. Tarımsal üretim yapan kamu ve özel kuruluşlarda proje hazırlanması, araştırma denemelerinin kurulması ve yürütülmesi, veri toplanması ve raporlanması bu tarafta durur. Kanun başlığında ele alınan koruma düzeni de bu tarafın kamusal çerçevesini gösterir; bu rehber o düzen içinde mezuna doğrudan bir yetki ya da görev tanımı atfetmez.
Sekizinci alan mera ve yem bitkisi tarafıdır. Meraların yönetilmesi ve ıslahı, yem bitkisi üretiminin planlanması ve hayvancılık işletmesinin kaba yem ihtiyacının karşılanması bitkisel üretimin hayvancılığa değen yüzüdür. Okunan planda mera ve yem bitkileri ile mera yönetimi ve ıslahı derslerinin bulunması bu tarafı plana bağlar.
Dokuzuncu alan lisansüstü çalışma ve araştırmadır. Islah, bitki sağlığı, toprak ve bitki besleme, hasat sonrası fizyolojisi ve moleküler ıslah başlıklarının her biri kendi başına bir araştırma alanıdır. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: açık havada, toprakla ve canlı bitkiyle çalışmak size uygun mu? Bu alan masa başında bitmeyen bir alandır. Tarlanın çamuru, seranın sıcağı, hasadın telaşı ve mevsimin dayattığı takvim işin doğal parçasıdır. Kapalı ve düzenli bir çalışma ortamı arayan öğrenci bu alanda beklediğini bulamayabilir.
İkinci soru mevsimle ilgilidir. Bitkisel üretimde iş yükü yıl boyunca eşit dağılmaz: ekim, dikim, ilaçlama ve hasat dönemleri yoğun, arada kalan dönemler daha sakindir. Bu düzen, çalışma hayatının takvime göre şekillendiği anlamına gelir ve bunu baştan kabul etmeyi gerektirir.
Üçüncü soru temel bilimlerle ilgilidir. Bu program sayısal puan türünden öğrenci alan bir programdır ve okunan planda matematik, kimya, analitik kimya, biyokimya, genetik, mikrobiyoloji ve biyoistatistik dersleri yer alır. Biyolojiye ve kimyaya isteksiz bir öğrenci ilk iki yılda zorlanır. Buna karşılık bu program bir mühendislik programı değildir; ağırlık, canlı materyalin biyolojisi ve üretim tekniği tarafındadır.
Dördüncü soru gözlem ve kayıtla ilgilidir. Bu alanda sonuç genellikle tek bir işlemden değil, bir dizi küçük kararın toplamından doğar. Bir yapraktaki lekenin ne anlama geldiğini görmek, bir sulamanın erken mi geç mi yapıldığını fark etmek ve yapılan işlemi kayda geçirmek bu işin temel becerileridir. Titiz kayıt tutmayı sıkıcı bulan öğrenci bu alanda eksik kalır.
Beşinci soru belirsizliğe dayanma ile ilgilidir. Bitkisel üretimde hava, hastalık ve piyasa gibi kontrol dışı etkenler her zaman vardır. Aynı işlemi aynı biçimde yapan iki yıl aynı sonucu vermeyebilir. Bu alan, tek bir doğru cevabın olmadığı durumlarda karar vermeyi öğrenmeyi gerektirir.
Altıncı soru dille ilgilidir. Okunan planda iki dönem yabancı dil dersi vardır ve ders adları sayfada İngilizce yayımlanmıştır; bunun ötesinde alanın bilimsel kaynakları büyük ölçüde İngilizcedir. Kaynak okumaya isteksiz bir öğrenci ıslah, bitki sağlığı ve hasat sonrası gibi hızlı gelişen başlıklarda geride kalır.
Yedinci soru staj ve uygulamayla ilgilidir. Okunan planda iki ayrı staj dersi ve dördüncü sınıfta bir bitirme çalışması yer alır. Bu alanda öğrencinin gerçekten tarlaya, bahçeye, seraya, fidanlığa ve laboratuvara girip girmediği, mezuniyetten sonraki ilk yılını doğrudan belirler. Son olarak bu programın dört yıllık olduğu ve alanın kendi içinde ayrışan çok sayıda uzmanlık yolu bulunduğu baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik bitkisel üretim, bitkisel üretim ve teknolojileri, tarla bitkileri, bahçe bitkileri ya da genel tarım başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan plan tek bir üniversitenin planıdır ve başka üniversitelerin planları için ölçü değildir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Bu alanda uygulama altyapısı olağandan daha belirleyicidir. Üniversitenin araştırma ve uygulama arazisi bulunup bulunmadığı, sera, fidanlık, meyve bahçesi, bağ ve mera alanı olup olmadığı, laboratuvarların hangi analizleri yapabildiği, öğrencinin kendi deneme parselinde çalışıp çalışabildiği ve tarım makinelerine erişiminin bulunup bulunmadığı tercihten önce sorulmalıdır. Bitkisel üretim, arazisi olmayan bir yerde kitaptan öğrenilen bir alan değildir.
Üçüncü not: Staj ve bitirme çalışması düzeni ayrıca sorulmalıdır. Okunan planda iki ayrı staj dersi bulunmakta ve bitirme çalışması dördüncü sınıfta yer almaktadır. Bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir; stajın hangi dönemde ve kaç iş günü yürütüldüğü, hangi işletmelerle yapıldığı, üretim mevsimine denk getirilip getirilmediği ve bitirme çalışmasının bir arazi denemesine mi yoksa yalnızca derleme çalışmasına mı dayandığı öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Tek eksende derinleşmek isteyen öğrenci için [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) ve [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme); tohum ve çoğaltım tarafına ilgi duyan öğrenci için [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi); moleküler ve laboratuvar tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik), [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik) ve [biyoloji](/bolum/biyoloji); örtü altı ve dijital üretime ilgi duyan öğrenci için [seracılık](/bolum/seracilik), [akıllı sera teknolojileri](/bolum/akilli-sera-teknolojileri) ve [dijital tarım teknolojileri](/bolum/dijital-tarim-teknolojileri); sertifikalı üretime ilgi duyan öğrenci için [organik tarım](/bolum/organik-tarim); makine, yapı ve su tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım makineleri](/bolum/tarim-makineleri), [tarım makineleri ve teknolojileri mühendisliği](/bolum/tarim-makineleri-ve-teknolojileri-muhendisligi), [tarımsal yapılar ve sulama](/bolum/tarimsal-yapilar-ve-sulama) ve [biyosistem mühendisliği](/bolum/biyosistem-muhendisligi); ürünün işlenmesi ve denetimi tarafına ilgi duyan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi); hayvansal tarafa ilgi duyan öğrenci için [zootekni](/bolum/zootekni), [süt ve besi hayvancılığı](/bolum/sut-ve-besi-hayvanciligi) ve [arıcılık](/bolum/aricilik); süs bitkisi ve tasarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi) ve [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi); özel ürün gruplarına ilgi duyan öğrenci için [tıbbi ve aromatik bitkiler](/bolum/tibbi-ve-aromatik-bitkiler) ve [zeytincilik ve zeytin işleme teknolojisi](/bolum/zeytincilik-ve-zeytin-isleme-teknolojisi); ekonomi ve işletme tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarım ekonomisi](/bolum/tarim-ekonomisi); orman ve doğa tarafına ilgi duyan öğrenci için [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi), [ormancılık ve orman ürünleri](/bolum/ormancilik-ve-orman-urunleri) ve [avcılık ve yaban hayatı](/bolum/avcilik-ve-yaban-hayati); çevre ve veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ve [istatistik](/bolum/istatistik) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 4 üniversitede, 7 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.