Biyoloji Öğretmenliği, canlı dünyasının bilgisini bir orta öğretim dersine dönüştürmeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Program alan bilgisi ile öğretme bilgisini aynı planda yan yana yürütür. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 7402 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 303,09–326,94
- Üniversite
- 9
- Genel kontenjan
- 131
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Biyoloji Öğretmenliği Nedir?
Biyoloji Öğretmenliği, canlı dünyasının bilgisini bir orta öğretim dersine dönüştürmeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Bu programın öğrencisi aynı anda iki yükü taşır: bir yanda hücreden ekosisteme kadar uzanan alan bilgisi, öte yanda bu bilginin bir sınıfta nasıl kurulacağına dair eğitim bilgisi. Alanın çekirdeğindeki soru şudur: bir canlının, bir yapının ya da bir sürecin bilgisi, on beş yaşındaki bir öğrencinin zihninde nasıl anlamlı hâle gelir. Programın bütün dersleri bu sorunun bir yanını tutar.
Alanın birinci ayağı temel bilimlerdir. Genel biyoloji ve onun laboratuvarı, genel kimya, organik kimya, biyokimya ve biyoistatistik bu ayağın konularıdır. Canlıyı anlamak için önce maddeyi, tepkimeyi ve değişkenliğin ölçülmesini anlamak gerekir; bu ayak alanın altını döşer ve programın neden sayısal bir puan türüyle tercih edildiğini de açıklar.
İkinci ayak organizma biyolojisidir. Zooloji ve laboratuvarı, botanik ve laboratuvarı, hidrobiyoloji ile insan anatomi ve fizyolojisi bu ayağın konularıdır. Burada canlı, bir tür olarak, bir yapı olarak ve bir yaşam döngüsü olarak tanınır. Bu ayak alanın en görünür, en ders kitabına yakın tarafıdır; orta öğretimde anlatılan konuların önemli bir bölümü buradan gelir.
Üçüncü ayak hücre ve molekül tarafıdır. Sitoloji, histoloji, mikrobiyoloji ve onun laboratuvarı, moleküler biyoloji, genetik ve biyoteknoloji bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanın son yüzyılda en hızlı değişen tarafıdır; bir biyoloji öğretmeninin bilgisini sürekli tazelemek zorunda olduğu yer büyük ölçüde burasıdır.
Dördüncü ayak çevre ve ekoloji tarafıdır. Ekoloji, hidrobiyoloji ve doğa eğitimi bu ayağın konularıdır. Canlı tek başına değil, bir ortam içinde ve başka canlılarla birlikte durur; bu ayak alanın hem bilimsel hem de kamusal yüzünü taşır, çünkü su, toprak, iklim ve tür çeşitliliği aynı zamanda kamusal kararların konusudur.
Beşinci ayak sağlık ve insan tarafıdır. İnsan anatomi ve fizyolojisi ile sağlık eğitimi bu ayağın konularıdır. Bir biyoloji öğretmeni, bedeni ve hastalığı yalnızca bir konu olarak değil, öğrencinin kendi hayatına dokunan bir bilgi olarak anlatmak durumundadır.
Altıncı ayak eğitim bilimleri ve alan öğretimidir. Eğitim bilimine giriş, eğitim psikolojisi, eğitimde program geliştirme, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı, sınıf yönetimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, eğitimde araştırma yöntemleri, rehberlik, özel eğitim ve kaynaştırma, Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi ile alanın kendi özel öğretim yöntemleri dersleri bu ayağın konularıdır. Bu ayak alanı bir biyoloji lisansından ayıran şeydir: burada bilgi yalnızca öğrenilmez, öğretilebilir hâle getirilir.
Yedinci ayak uygulamadır. Biyoloji öğretiminde laboratuvar uygulamaları, biyoloji öğretiminde teknoloji uygulamaları, alan eğitiminde proje hazırlama, topluma hizmet uygulamaları ve okulda geçirilen öğretmenlik uygulaması dersleri bu ayağın konularıdır. Alanın son yılı büyük ölçüde gerçek bir sınıfta geçirilen zamana ayrılır.
Bu yedi ayak alanı hem fen bilimlerine hem de eğitime yakın kılar. Canlı bilgisinin kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [biyoloji](/bolum/biyoloji), molekül ve gen tarafına ilgi duyan öğrenci için [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) ve [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik), aynı okul kademesinin komşu branşlarına ilgi duyan öğrenci için [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi), [kimya öğretmenliği](/bolum/kimya-ogretmenligi) ve [fizik öğretmenliği](/bolum/fizik-ogretmenligi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 7402 Sayılı Kanun
Biyolojinin konuları yalnızca ders kitabında durmaz; bir hastalığın etkeni, o etkeni taşıyan canlı ve o canlının yaşadığı ortam aynı zamanda kamusal kararların konusudur. Bu kesişime değen metinlerden biri 7402 sayılı kanundur.
Kanunun adı bu rehberde iki okumanın örtüştüğü biçimiyle yazılmıştır: "SITMANIN İMHASI HAKKINDA KANUN". Burada zorunlu bir ifşa gerekir. Bu ad üç okumanın yalnızca ikisinde, OKUMA B ile OKUMA C'de karakter düzeyinde aynı çıkmıştır; üçüncü okuma olan OKUMA A ise aynı adı büyük ve küçük harf düzeninde farklı bir biçimde vermiştir. Yani kanunun adı konusunda okumalar arasında açık bir çelişki bulunmaktadır ve bu rehber o çelişkiyi gizlemez. OKUMA A'nın verdiği biçim bu sayfada hiç kullanılmamış ve hiç yazılmamıştır; yukarıdaki biçim yalnızca OKUMA B ile OKUMA C'nin birebir örtüştüğü biçimdir. Hangi biçimin kaynak belgenin gerçek dizgisi olduğu bu yöntemle belirlenemez; bu rehber o konuda bir iddia kurmaz.
Künye satırları da aynı iki okumada örtüşmüştür: "Kanun Numarası : 7402", "Kabul Tarihi : 4/1/1960", "Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 11/1/1960 Sayı: 10402" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 41 Sayfa: 104". Bu satırlardaki değerler üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır. Resmî Gazete satırında iki nokta işaretinden önce boşluk bulunmaması, Düstur satırında bulunması yönündeki tutarsızlık kaynakta göründüğü gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir.
Kanunun birinci maddesi kaynakta "Madde 1 –" işaretiyle başlar ve iki okumada şöyle örtüşmüştür: "Madde 1 – Yurt içinde sıtmanın imhası (Eradikasyon) bu kanun hükümlerine göre yapılır. Bu faaliyet beş yıl devam eder." Maddenin devamında bir ek fıkra bulunmaktadır: "(Ek: 22/12/1964 - 520/1. md.) Bu süre Cumhurbaşkanı Kararı ile uzatılabilir.1" Bu cümlenin sonundaki tek haneli rakam bu rehberin eklediği bir işaret değildir; kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında bir sayfa altı dipnot işareti cümlenin sonuna yapışmış durumda gelmiştir ve düzeltilmemiştir. Dipnotun kendi gövdesi iki okumada doğrulanmadığı için buraya alınmamıştır.
İkinci madde faaliyetin nasıl yürütüleceğini iki bende bağlar: "Madde 2 – Sıtmanın imhası faaliyeti:", "a) Sıtmalıları kati şekilde tedavi ederek intan membalarını bertaraf etmek,", "b) Nakil sivrisinekleri imha ederek sıtmanın intikalini önlemek,", "Suretiyle yapılır." Maddenin ikinci fıkrası şöyledir: "İmha faaliyeti yapılacak yerler ile faaliyet müddetleri Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince tesbit olunur."
Üçüncü madde idareye tanınan yetkileri sayar: "Madde 3 – Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti:", "a) İmha faaliyeti yapılacak yerlerde lüzumlu bölge teşkilatı ile bölgeler grubu reislikleri ihdas etmeye, enstitüler ve laboratuvarlar tesis etmeye ve bu teşekkülleri icabında başka yerlere nakletmeye, kısmen veya tamamen kaldırmaya,", "b) Sıtma tedavisine yarıyan ilaçları parasız vermeye,", "Salahiyetlidir."
Dördüncü maddenin yalnızca birinci cümlesi iki okumada örtüşmüştür: "Madde 4 – Bölgeler grup reislikleri doğrudan doğruya Vekalete bağlı olup gruplarına dahil bölgelerdeki teşkilatın ilmi murakıpleridirler." Bu cümlenin ardından gelen kısımlar tek okumada kaldığı için buraya alınmamıştır.
Buradan çıkarılması gereken sonuç dikkatle kurulmalıdır. Bu kanunun konusu biyoloji öğretmenliği değildir; kanun bir hastalığın yurt içinde ortadan kaldırılmasına yönelik kamusal bir mücadeleyi ve bu mücadelenin teşkilatını düzenler. Bu metin, "biyoloji öğretmenliğinin kanunu" değildir ve burada öyle sunulmamaktadır. Bu metnin bu sayfadaki yeri başkadır: kanunun doğrulanmış cümleleri, programın ders planındaki üç dersin kamusal karşılığını gösterir. Doğrulanmış ikinci maddenin birinci bendi hastalık etkenini ve bulaş kaynağını konu edinir; bu, planın Mikrobiyoloji ve Mikrobiyoloji Laboratuvarı derslerinin konusunun kamusal karşılığıdır. Aynı maddenin ikinci bendi hastalığı taşıyan bir böceği ve onun aracılığıyla gerçekleşen bulaşı konu edinir; bu, planın Zooloji 1, Zooloji Laboratuvarı 1, Zooloji 2 ve Zooloji Laboratuvarı 2 derslerinin konusunun kamusal karşılığıdır. Faaliyetin yürütüleceği yerlerin ve sürelerin belirlenmesine ilişkin fıkra ile üçüncü maddenin idareye laboratuvar ve enstitü kurma yetkisi tanıyan bendi ise ortam, yayılma ve izleme boyutuna değer; bu da planın Ekoloji dersinin ve laboratuvar temelli biyoloji pratiğinin kamusal karşılığıdır. Kısacası bu metin, bir sınıfta anlatılan etken, vektör ve ortam bilgisinin devlet eliyle bir görev tanımına dönüştüğü hâli gösterir. Bu, kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği anlamına gelmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Kanunun adı yalnızca OKUMA B ile OKUMA C'de örtüşmüş, OKUMA A ile çelişkili çıkmıştır; bu çelişki yukarıda açıkça yazılmış, uyuşan iki okumanın adı verilmiş ve OKUMA A'nın biçimi hiç kullanılmamıştır. Künye satırlarının dizgisi de yalnızca OKUMA B ile OKUMA C'de örtüşmüştür; satırların içindeki sayı değerleri üç okumada aynıdır. Birinci, ikinci ve üçüncü maddeler bütün olarak OKUMA B ile OKUMA C'de örtüşmüş, bu maddelerin birçok parçası üç okumada da aynı çıkmıştır. Dördüncü maddenin ise yalnızca birinci cümlesi doğrulanmıştır ve bu cümle OKUMA A ile OKUMA C'de örtüşmüştür; maddenin geri kalan cümleleri ile ikinci ve üçüncü paragrafları yalnızca tek okumada geldiği için düşürülmüştür. Beşinci madde yalnızca bir okumada ve gövdesi üç nokta ile kırpılmış olarak geldiği için hiç kullanılmamıştır. Aynı okuma üçüncü maddeyi de kırpılmış olarak verdiği için o okumanın üçüncü madde çıktısı sayıma alınmamıştır. Dipnotun gövdesi kullanılmamış, dipnotun sayfadaki gerçek konumu da doğrulanmamıştır; bir okuma dipnotu dördüncü maddenin paragrafları arasına yerleştirmiştir. Bu kanun için hiçbir okumada bir kenar başlığı satırı gelmemiştir; bu rehber kanunda kenar başlığı bulunup bulunmadığı konusunda bir iddia kurmaz. Aynı biçimde kanunun ayrı bir tanımlar maddesi içerip içermediği konusunda da bir iddia kurulmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da açıkça yazılmalıdır: üç okuma kısa bir zaman aralığında yapıldığı için büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışılmıştır; dolayısıyla okumalar arası uyuşma yalnızca okuma hatasını eler, dönüştürme hatasını elemez. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Biyoloji Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer alanın kendi fen lisansıdır. [Biyoloji](/bolum/biyoloji) canlı bilgisini kendi içinde, araştırma ve uzmanlaşma yönünde derinleştirir; bu programda ise aynı bilginin yanına bir bütün eğitim bilimleri hattı ve okulda geçirilen bir uygulama dönemi eklenir. İki programın ortak dersleri çoktur, ama çıktısı ve mezununun ilk işi farklıdır.
İkinci karışma noktası kademe ve branş farkıdır. [Fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) fizik, kimya ve biyolojiyi tek bir dersin içinde ve daha küçük yaş grubuna yönelik olarak ele alır; bu program tek bir branşa yoğunlaşır ve daha üst bir kademeye yöneliktir. [Kimya öğretmenliği](/bolum/kimya-ogretmenligi) ve [fizik öğretmenliği](/bolum/fizik-ogretmenligi) aynı fakültenin komşu programlarıdır ve alan derslerinin ağırlığı bambaşkadır. [Sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) ve [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) ise branş değil kademe ve ihtiyaç grubu üzerinden ayrışan yollardır.
Üçüncü karışma noktası laboratuvar ve sağlık tarafıdır. [Tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) ve [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) analizin kendisini bir teknik iş olarak öğretir; [tıp](/bolum/tip), [hemşirelik](/bolum/hemsirelik), [eczacılık](/bolum/eczacilik) ve [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) insanın sağlığına yönelik uygulamalı alanlardır. Bu programın planında insan anatomi ve fizyolojisi ile sağlık eğitimi derslerinin bulunması, programı bu alanların yerine geçirmez; buradaki çerçeve öğretim çerçevesidir.
Dördüncü karışma noktası mühendislik ve teknoloji tarafıdır. [Biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik), [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) ve [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) canlı bilgisini bir ürüne, bir cihaza ya da bir laboratuvar sürecine dönüştürür. Bu programda ise aynı bilgi bir öğretim programına ve bir ders saatine dönüştürülür.
Beşinci karışma noktası tarım, çevre ve hayvan tarafıdır. [Bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [tarla bitkileri](/bolum/tarla-bitkileri), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [zootekni](/bolum/zootekni), [su ürünleri mühendisliği](/bolum/su-urunleri-muhendisligi), [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [veterinerlik](/bolum/veterinerlik) canlıyı bir üretim, koruma ya da bakım sürecinin içinde ele alır. Bu programın ekoloji, hidrobiyoloji ve doğa eğitimi dersleriyle bu alanlara değmesi, onlarla aynı iş tanımını paylaştığı anlamına gelmez.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Dokuz Eylül Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Dokuz Eylül Üniversitesi'nin ders kataloğu ve bilgi paketi sayfası okundu. Bu programda üniversitenin adı sayfanın kendi metninde açıkça yayımlanmaktadır; buradaki üniversite adı bir çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Sayfa programın bağlı olduğu birimi de yazar; birebir ifade "Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesine bağlı Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı" biçimindedir. Program adı sayfada "Biyoloji Öğretmenliği" olarak, öğretim düzeyi ise "Lisans Derecesi" olarak yayımlanmıştır; yani düzey bilgisi de dönem sayısından çıkarılmış değil, sayfada yazılıdır.
Sayfa dersleri sekiz dönem başlığı altında toplar ve her dönemin sonunda ayrıca "SEÇMELİ DERSLER" başlığını yayımlar. Birinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Genel Biyoloji I, Genel Biyoloji Laboratuvarı I, Genel Kimya, Biyolojik Okuyazarlık, Genel Kimya Lab, Eğitim Bilimine Giriş, Türk Dili I, Kariyer Planlama, Yabancı Dil I (Almanca), Yabancı Dil I (Fransızca) ve Yabancı Dil I (İngilizce) olarak yayımlanmıştır. İkinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Genel Biyoloji 2, Genel Biyoloji Laboratuvarı 2, Biyoistatistik, Sağlık Eğitimi, Organik Kimya, Eğitim Psikolojisi, Türk Dili II, Yabancı Dil II (Almanca), Yabancı Dil II (Fransızca) ve Yabancı Dil II (İngilizce) olarak yayımlanmıştır. İlk yıl genel biyolojiyi ve kimyayı laboratuvarlarıyla birlikte kurar; eğitim bilimleri hattı da daha ilk dönemde plana girer.
Üçüncü dönemin dersleri Zooloji 1, Zooloji Laboratuvarı 1, Sitoloji, Hidrobiyoloji, Biyokimya, Eğitimde Program Geliştirme ve Bilişim Teknolojileri olarak yayımlanmıştır. Dördüncü dönemin dersleri Mikrobiyoloji Laboratuvarı, Zooloji 2, Zooloji Laboratuvarı 2, Histoloji, Mikrobiyoloji, Öğretim İlke Yöntemleri ve Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl hayvanlar dünyasını, hücre ve doku bilgisini ve mikroorganizmaları merkeze alır; öğretimin ilkeleri de aynı yıl açılır.
Beşinci dönemin dersleri Botanik 1, Botanik Laboratuvarı 1, İnsan Anatomi ve Fizyolojisi, Moleküler Biyoloji, Sınıf Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ve Özel Öğretim Yöntemleri I olarak yayımlanmıştır. Altıncı dönemin dersleri Biyoteknoloji, Botanik 2, Botanik Laboratuvarı 2, Genetik, Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Topluma Hizmet Uygulamaları ve Özel Öğretim Yöntemleri II olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl bitkiler dünyasını ve molekül tarafını tamamlarken alanın kendi öğretim yöntemleri dersleri de bu yılda başlar.
Yedinci dönemin dersleri Biyoloji Öğretiminde Laboratuvar Uygulamaları, Alan Eğitiminde Proje Hazırlama, Rehberlik, Özel Eğitim ve Kaynaştırma ve Öğretmenlik Uygulaması 1 olarak yayımlanmıştır. Sekizinci dönemin dersleri Biyoloji Öğretiminde Teknoloji Uygulamaları, Doğa Eğitimi, Ekoloji, Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi ve Öğretmenlik Uygulaması 2 olarak yayımlanmıştır. Son yıl büyük ölçüde okulda geçirilen uygulamaya, alan öğretiminin laboratuvar ve teknoloji tarafına ve ekoloji ile doğa eğitimine ayrılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, bağlı olduğu birim ve anabilim dalı ifadesi, program adı, "Lisans Derecesi" ibaresi, sekiz dönem başlığı, "SEÇMELİ DERSLER" başlığı ve yukarıda sayılan altmış bir ders adı sayfanın iki ayrı okumasında birebir aynı çıktığı için aktarılmıştır; bu listeden hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır, alan adından yapılmış bir çıkarım değildir; öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır, dönem sayısından çıkarılmamıştır. Ders adları sayfada Türkçe yayımlanmıştır ve kaynakta hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmıştır; bu nedenle "Biyolojik Okuyazarlık" yazımı, "Genel Kimya Lab" adındaki kısaltmanın açılmamış hâli, "İnsan Anatomi ve Fizyolojisi" biçimi ve aynı ders dizisinin bir yerde Romen bir yerde Arap rakamıyla numaralanması, yani "Genel Biyoloji I" ile "Genel Biyoloji 2" ya da "Zooloji 1" ile "Özel Öğretim Yöntemleri I" arasındaki numaralandırma farkı düzeltilmemiştir. Sayfa her dönemde bir seçmeli havuzu bulunduğunu "SEÇMELİ DERSLER" başlığıyla yayımlamaktadır; bu havuzların tek tek ders adları yalnızca bir okumada dökümlenebildiği, ikinci okuma bunları tek başlık altında topladığı için havuz içindeki hiçbir ders adı bu sayfaya alınmamıştır. Dolayısıyla yukarıdaki liste sayfanın iki okumada örtüşen kısmıdır ve seçmeli havuzlarının içeriği konusunda burada hiçbir iddia kurulmamaktadır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu programın ders planı raporunda ikinci bir üniversitenin sayfası da yer almaktadır; ancak o kaynağın planı kısmi kalmış, bütün yarıyıllar elde edilememiştir ve bu nedenle o sayfadan hiçbir ders adı buraya aktarılmamıştır. Yukarıdaki plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en doğal çalışma alanı orta öğretim düzeyinde biyoloji dersinin öğretmenliğidir. Bir dönemin planlanması, konunun öğrencinin bildiğinden bilmediğine doğru kurulması, laboratuvar ve gözlem etkinliklerinin hazırlanması, ölçme araçlarının yazılması ve öğrencinin öğrenip öğrenmediğinin izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir. Bu tarafta çalışan kişi hem alanın kendisiyle hem de her yıl değişen bir öğrenci topluluğuyla aynı anda ilgilenir.
İkinci alan öğretim materyali ve içerik üretimidir. Ders kitabı, soru bankası, laboratuvar föyü, dijital içerik ve öğretim videosu üreten kurumlarda alan bilgisi ile öğretim bilgisini birlikte taşıyan kişiye ihtiyaç duyulur. Bu programın planındaki materyal tasarımı, teknoloji uygulamaları ve ölçme değerlendirme dersleri doğrudan bu tarafa bakar.
Üçüncü alan sınav ve ölçme tarafıdır; soru yazımı, madde analizine dayalı gözden geçirme ve öğretim programına uygunluk denetimi bu tarafa girer. Dördüncü alan bilim iletişimi ve informal eğitimdir; bilim merkezleri, doğa eğitimi kampları, botanik bahçeleri, hayvanat bahçeleri, akvaryumlar ve müzelerin eğitim birimleri bu tarafa girer. Planın doğa eğitimi ve topluma hizmet uygulamaları dersleri bu alanla akrabadır.
Beşinci alan çevre ve doğa koruma tarafında yürütülen eğitim ve tanıtım işleridir; kurumların ve sivil toplum kuruluşlarının eğitim programları bu tarafa girer. Altıncı alan laboratuvar tarafıdır; alan bilgisi ve laboratuvar pratiği bu programın planında ayrı ders dizileri hâlinde yürüdüğü için bu taraf mezuna kapalı değildir, ancak buradaki görevlerin kendi giriş koşulları vardır. Yedinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile biyoloji eğitimi ya da biyolojinin bir alt alanında araştırmada kalmak bu programın mezunu için açık bir yoldur.
Bu alanda bazı görevlerin belirli belge, yetki, kurum kaydı ya da merkezî bir seçme sürecine bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi görevin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kuruma, bölgeye, kademeye ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: anlatmak sizi yoruyor mu, yoksa açıyor mu? Bu alanın günlük işi bir konuyu bilmek değil, bilmeyen birine anlaşılır kılmaktır. Alanı çok seven ama anlatmaya isteksiz bir öğrenci için bu programın eğitim bilimleri hattı ve uygulama dönemi ağır gelebilir; böyle bir öğrenci için alanın kendi fen lisansı daha uygun olabilir.
İkinci soru sayısal ve laboratuvar dersleriyle ilgilidir. Bu planın gövdesi genel kimya, organik kimya, biyokimya ve biyoistatistik gibi derslerle kuruludur ve laboratuvar dersleri neredeyse her dönem plana girer. Biyolojiyi ezberlenecek bir bilgi yığını sanan öğrenci için ilk iki yıl sürpriz olur; bu alanın omurgası ölçme, gözlem ve tekrar edilebilirliktir.
Üçüncü soru bellek ve sistem kurma alışkanlığıyla ilgilidir. Zooloji, botanik, sitoloji, histoloji ve genetik gibi dersler geniş bir adlandırma ve sınıflandırma bilgisi ister. Bu bilgi düzensiz ezberle taşınmaz; sistem kurarak, ilişki kurarak ve tekrar ederek taşınır. Bu alışkanlığı geliştirmeye açık olmayan bir öğrenci bu derslerde zorlanır.
Dördüncü soru sabırla ilgilidir. Öğretmenlik bir sınıfın tamamıyla, farklı hazırbulunuşluk düzeyleriyle ve gün içinde tekrar tekrar aynı konuyla uğraşmayı gerektirir. Planın son yılındaki uygulama dersleri bu gerçeği doğrudan öğrenciye gösterir. Beşinci soru güncel kalmakla ilgilidir; bu alanın molekül ve genetik tarafı hızla değişir ve bir biyoloji öğretmeni mezun olduktan sonra da okumaya devam etmek durumundadır. Son olarak bu programın hem bir fen programı hem bir eğitim programı olduğu, yani iki ayrı literatürü aynı anda taşıdığı baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve bağlı olduğu birim üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Aynı iş için "Biyoloji Öğretmenliği" adı kullanıldığı gibi, program bazı üniversitelerde "Biyoloji Eğitimi" başlıklı bir anabilim dalı altında anılabilmekte, bazı ders listesi sayfalarında ise ada yalnızca dört yıllık olduğunu belirten bir ibare eklenmektedir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın alan ve eğitim dengesi sorulmaya değer. Bazı planlar zooloji ve botanik hattını laboratuvarlarıyla birlikte geniş tutar, bazıları molekül ve genetik tarafını ağırlıklandırır, bazıları alan öğretimi derslerini öne çıkarır. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez ve bu ayrım ancak ilgili üniversitenin kendi ders planından okunabilir.
Üçüncü not: Laboratuvar ve uygulama düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda genel biyoloji, zooloji, botanik ve mikrobiyoloji laboratuvarları ayrı dersler hâlinde yürümekte, ayrıca alan öğretimine yönelik bir laboratuvar uygulamaları dersi ile iki dönemlik bir öğretmenlik uygulaması bulunmaktadır. Laboratuvarların donanımı, bir laboratuvar oturumuna kaç öğrencinin girdiği, arazi ve doğa çalışmalarının yapılıp yapılmadığı ve uygulama okullarının nasıl belirlendiği tercihten önce sorulmaya değer.
Dördüncü not: Canlı bilgisinin kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [biyoloji](/bolum/biyoloji), [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik) ve [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik); aynı fakültenin komşu branşlarına ilgi duyan öğrenci için [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi), [kimya öğretmenliği](/bolum/kimya-ogretmenligi), [fizik öğretmenliği](/bolum/fizik-ogretmenligi) ve [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi); öğretmenliğin başka kademelerine ve ihtiyaç gruplarına ilgi duyan öğrenci için [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi) ve [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik); öğretimin teknoloji tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi); temel bilimlerin başka kollarına ilgi duyan öğrenci için [kimya](/bolum/kimya) ve [fizik](/bolum/fizik); insan ve sağlık tarafına ilgi duyan öğrenci için [tıp](/bolum/tip), [hemşirelik](/bolum/hemsirelik), [eczacılık](/bolum/eczacilik), [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) ve [veterinerlik](/bolum/veterinerlik); laboratuvar tarafına ilgi duyan öğrenci için [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) ve [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi); çevre ve doğa tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [çevre sağlığı](/bolum/cevre-sagligi), [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi) ve [su ürünleri mühendisliği](/bolum/su-urunleri-muhendisligi); üretimin bitki ve hayvan tarafına ilgi duyan öğrenci için [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [toprak bilimi ve bitki besleme](/bolum/toprak-bilimi-ve-bitki-besleme), [zootekni](/bolum/zootekni) ve [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji); insanı ve toplumu anlamaya ilgi duyan öğrenci için [psikoloji](/bolum/psikoloji), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [felsefe](/bolum/felsefe) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 9 üniversitede, 10 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.