Boşnak Dili ve Edebiyatı

Bir dil öğrenilir ve bir edebiyat okunur; ama hangi dilin hangi kurumda, hangi esaslara göre öğretileceği sorusu yalnızca akademik değil, aynı zamanda hukuki bir sorudur. Bu ikinci halka alanın kamusal çerçevesini kurar. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2923 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YABANCI DİL EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE TÜRK VATANDAŞLARININ FARKLI DİL VE LEHÇELERİNİN ÖĞRENİLMESİ HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır ve bu satır üç okumanın ikisinde karakter düzeyinde aynı çıkmıştır; üçüncü okuma aynı satırı sonuna kaynamış bir rakamla verdiği için ad kaleminde tanık sayılmamıştır. Ad satırının yanında bir dipnot işareti basılı olup olmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Bu belgenin doğrulaması üç okuma ile yapılmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu uyarı bu başlıktaki her alıntı için geçerlidir.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 2923, kabul tarihi 14/10/1983, Resmî Gazete değeri Tarih : 19/10/1983 Sayı : 18196 ve Düstur değeri Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 758. Künye satır biçimleri ise yalnızca iki okumadan gelmektedir: Kanun Numarası : 2923, Kabul Tarihi : 14/10/1983, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 19/10/1983 Sayı : 18196 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 758 satırlarını ikinci ve üçüncü okuma bu hâliyle vermiş, birinci okuma bu dört satırı kalın yazı işaretleriyle ve iki nokta öncesindeki boşluğu düşürerek yeniden yazdığı için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Künyenin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır. Düstur satırında Sayfa değeri bu belgede gelmiştir.

Beş madde kenar başlığı üç okumada da aynıdır: Amaç, Esaslar, Yönetmelik, Yürürlük ve Yürütme. Bu başlıkların sonunda iki nokta bulunmamakta ve hiçbir okuma eklememektedir. Kenar başlığının maddenin üstünde ayrı bir satır olarak durduğu iki okumadan gelmektedir; birinci okuma başlığı madde önekiyle aynı satıra kaynattığı için konum kaleminde tanık sayılmamıştır. Madde öneki Madde 1 – biçimindedir, tire uzun tiredir ve kısa tireye çevrilmemiştir.

Kanunun birinci maddesi alanın hukuki zeminini üç öbekte kurar ve üç okumada da aynı gelmiştir: Madde 1 – (Değişik: 3/8/2002-4771/11 md.) Bu Kanunun amacı, eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ile Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tâbi olacağı esasları düzenlemektir. Bir yabancı dil ve edebiyat lisans programının hukuki zemini bu cümlenin birinci öbeğinin lafzı içindedir: program bir yabancı dilin öğretimini konu edinir ve o öğretimin tâbi olacağı esaslar bu kanunla düzenlenir.

Bu başlığın ağırlık merkezi ikinci maddedir, çünkü esasları tek tek sayan hüküm odur. Maddenin giriş cümlesi üç okumada aynıdır: Madde 2 – Milletlerarası andlaşma hükümleri saklı olmak üzere, resmi ve özel her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak yabancı dillerin ve yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar şunlardır: Bu giriş cümlesindeki resmi ve tabi yazımları kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.

Bendin a) kısmı iki ayrı parça hâlinde alıntılanmaktadır, çünkü bendin ortasındaki elips bölgesi iki okumada yanına kaynamış bir rakamla gelmiştir ve mutabakat bu bozulmayı elememiştir. Birinci parça şöyledir: a) (Değişik: 30/7/2003-4963/23 md.) Eğitim ve öğretim kurumlarında, Türk vatandaşlarına Türkçeden başka hiçbir dil, ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Ancak, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğrenilmesi için, İkinci parça şöyledir: Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tâbi olmak üzere özel kurslar açılabilir; bu kurslarda ve diğer dil kurslarında aynı maksatla dil dersleri oluşturulabilir. Bu kurslar ve derslerde, Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel niteliklerine, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı öğretim yapılamaz. Bu kursların ve derslerin açılmasına ve denetimine ilişkin esas ve usuller, Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. (Ek cümleler: 2/3/2014-6529/11 md.) Ayrıca, Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tabi olmak üzere, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerle eğitim ve öğretim yapmak amacıyla, özel okul açılabilir. Bu kurumlarda eğitimi ve öğretimi yapılacak dil ve lehçeler Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir. Bu kurumların açılmasına ve denetimine ilişkin esas ve usuller, Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. İki parçanın arasında kalan elips bölgesinin ne kapsadığına, orada bir ibare bulunup bulunmadığına ya da mülga olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Bendin b) kısmı yalnızca birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir; ikinci okuma aynı bentte farklı bir yazım verdiği için karakter düzeyinde tanık sayılmamıştır: b) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında, Atatürkçü düşünce, Atatürk ilke ve inkılaplarını konu olarak alan Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ve Türk Kültürüyle ilgili diğer dersler; yabancı dille okutulamaz ve öğretilemez. Öğrencilere, eğitim ve ögretimleri süresince bu derslerle ilgili araştırma görevleri ve ödevler, Türkçeden başka hiçbir dille yaptırılamaz. Bu bentteki ögretimleri yazımı düzeltilmemiştir.

Bendin c) kısmı yalnızca birinci ve ikinci okumadan gelmektedir; üçüncü okuma bu bendi sonuna kaynamış bir rakamla bitirdiği için alıntı rakamın öncesinde kesilmiştir: c) (Değişik: 30/7/2003-4963/23 md.) Türkiye'de eğitimi ve öğretimi yapılacak yabancı diller, Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir. Bu bent bütün rejimin giriş kapısıdır: hangi yabancı dilin öğretiminin yapılabileceği sorusu kanunun kendi metninde bir karar mekanizmasına bağlanmıştır.

Bendin d) kısmı üç okumada da aynıdır ve örtüşmeyi yükseköğretim düzeyinde somutlaştıran hükümdür: d) İlköğretim, ortöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında yabancı dille eğitim ve öğretimi yapılacak dersler ile okullar Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarında yabancı dille eğitimi ve öğretim yapılacak dersler ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapacak yükseköğretim kurumları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Buradaki ortöğretim yazımı üç okumada da aynı gelmiştir ve düzeltilmemiştir.

Bendin e) kısmı da üç okumada aynıdır ve program boyutunu ekler: e) Yabancı dilde okutulacak derslerin eğitim ve öğretim programlarının tabi olacağı esaslar; ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumları, için Milli Eğitim Bakanlığınca, yükseköğretim kurumları için Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir. Bu bentteki kurumları, için biçimindeki fazladan virgül üç okumada da aynı gelmiştir ve düzeltilmemiştir.

Bendin f) kısmı yalnızca birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir; ikinci okuma aynı bentte farklı bir yazım verdiği için tanık sayılmamıştır: f) Yabancı dil eğitim ve öğretimiyle ilgili uygulamaların Türk Milli eğitiminin amaçlarına, temel ve ana ilkelerine ve bu Kanundaki esaslara uygunluğu; ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarında Yükseköğretim Kurulunca denetlenir. Bu bent denetimi bağlar ve ikinci maddenin d ile e bentleriyle birlikte okunduğunda yükseköğretim düzeyinde belirleme, program esası ve denetim yetkisinin aynı mercide toplandığı görülür.

Üçüncü madde bu hükümlerin uygulanacağı ikincil düzenlemeyi kurar ve üç okumada aynıdır: Madde 3 – Yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amaç, program, yöntem ve uygulamalarıyla, yabancı dille eğitim öğretim yapan kurumların tabi olacağı esasları kapsayan; ilkoğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Yükseköğretim Kurulunca, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde çıkartılır ve Resmi Gazetede yayımlanır. Buradaki ilkoğretim yazımı düzeltilmemiştir; altı ay bir süredir, bir para tutarı değildir ve kaynakta yazıyla geçtiği için yazıyla bırakılmıştır.

Dördüncü ve beşinci maddeler kısadır ve üç okumada da aynıdır: Madde 4 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. ve Madde 5 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. İkinci maddenin a ve c bentlerinde yetkili makam Cumhurbaşkanı olarak, beşinci maddede ise Bakanlar Kurulu olarak geçmektedir; iki ibarenin bir arada bulunmasından hiçbir çıkarım yapılmamış ve hiçbiri diğerine eşitlenmemiştir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir lisans bölümü adı saymaz, bir üniversite ya da fakülte düzenlemez. Bu kanun ders planını belirlemez: ikinci maddenin e bendi ile üçüncü madde, program esaslarını belirleme yetkisini Yükseköğretim Kuruluna verir, esasların kendisini metne yazmaz; doğrulanan hiçbir maddede bir ders adı, ders saati, kredi ya da zorunlu ders sayımı görülmemiştir. İkinci maddenin b bendinde sayılan ders adları bir müfredat hükmü değil, yabancı dille okutulamayacak dersleri belirleyen bir yasak hükmüdür ve lafzı İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında diyerek yükseköğretimi kapsamaz; bu sınır metnin kendi sözcükleriyle çizilmiştir. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan hiçbir maddede dilbilimci, edebiyatçı, okutman ya da dil öğretmeni türünden bir unvan, yetki alanı veya mesleğe giriş koşulu kurulmamıştır. Kanun ayrıca doğrulanan gövdelerde hiçbir dil adı saymaz; hangi yabancı dillerin öğretiminin yapılacağı ve hangi farklı dil ve lehçelerde özel okul açılabileceği ikinci maddenin lafzıyla Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir ve o kararların içeriği bu belgede yer almaz. Boşnakça, Boşnak dili, Slav dilleri ya da Balkan dilleri terimlerinin bu kanunda geçip geçmediğine ya da tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilmektedir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, PDF metne dönüştürme hatasını elemez. Bu belgede bunun somut kanıtı görülmüştür: ikinci maddenin b bendinde birinci ve üçüncü okuma ögretimleri, ikinci okuma öğretimleri verirken f bendinde tam tersi olmuş, birinci ve üçüncü okuma öğretimiyle, ikinci okuma ögretimiyle vermiştir; yani aynı harf aynı belgede aynı kökte okumadan okumaya ters yönlerde kaymaktadır. İki bent de mutabakat aranarak kaydedilmiş, hiçbir yazım düzeltilmemiş ve iki biçim birbirine eşitlenmemiştir. Mutabakatın bozukluğu elemediği ikinci ve daha ağır örnek ikinci maddenin a bendindedir: elips bölgesinin yanına kaynamış rakam iki okumada aynı geldiği hâlde bu mutabakat anomaliyi elememiş, bent tek parça hâlinde alıntılanmamış ve madde tam gövde sayımına dâhil edilmemiştir. İkinci maddenin tam gövde sayılmamasının sebebi konu değil, tam olarak bu metin bozukluğudur; altı bendin tamamı yukarıda ayrı ayrı doğrulanmış olarak durmaktadır. Bu belgede doğrulanmış tam madde gövdesi sayısı dörttür ve bu sayı gizlenmemektedir: en az üç eşiği aşılmış, hedef beş bir gövde eksikle karşılanamamıştır; eksiğin sebebi erişim sorunu ya da okuma reddi değildir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği yukarıda tek tek yazılmıştır: künye satırları ve kenar başlığı konumu ile madde öneki ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, çünkü birinci okuma künyeyi kalınlaştırıp iki nokta öncesindeki boşluğu düşürmüş ve kenar başlığını madde önekiyle aynı satıra kaynatmıştır; ikinci maddenin b ve f bentleri birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, çünkü ikinci okuma o iki bentte farklı bir yazım vermiş ve tanık sayılmamıştır; ikinci maddenin c bendi birinci ve ikinci okumadan gelmektedir, çünkü üçüncü okuma bendi sonuna kaynamış bir rakamla bitirmiştir; kanunun adı birinci ve ikinci okumadan gelmektedir, çünkü üçüncü okuma ad satırını da sonuna kaynamış bir rakamla vermiştir. Kaynağa kaynamış dipnot rakamlarının tamamı alıntı dışında bırakılmış, bütün alıntılar bu rakamların öncesinde kesilmiştir; bu rakamların kaynakta basılı olup olmadığına, dipnotların ne dediğine ve sayfa altındaki dipnot gövdelerine dair hiçbir iddia yoktur ve dipnot metinleri hiçbir okumadan istenmemiştir. Bu belgeden hiçbir okumada bölüm başlığı gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve bu kanunda bölüm başlığı bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Beşinci maddeden sonra bu belgede madde bulunup bulunmadığı hiçbir okumadan sorulmamış, geçici maddeler ve ek maddeler hiç istenmemiştir; içerikleri hakkında tek bir iddia yoktur. Madde aralığı hiçbir okumadan istenmemiş, maddeler tek tek adlandırılarak talep edilmiştir; bu belgede kaç madde bulunduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Doğrulanan gövdelerde mülga ibaresi gelmemiştir; bu belgede mülga bir hükmün bulunup bulunmadığına dair de iddia yoktur. Kabul tarihi yayım tarihinden öncedir ve doğrulanan gövdelerdeki dört değişiklik ibaresinin tamamı kabul tarihinden sonradır; bu ibarelerin dışında kalan maddelerin hiç değişmediği yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu kanunun doğrulanan gövdelerinde hiçbir para tutarı geçmemektedir ve bu gerekçeyle düşürülen madde ya da bent bulunmamaktadır; doğrulanan gövdelerde yüzde ifadesi de geçmemektedir ve yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Bu belgede hiçbir okuma toptan reddedilmemiş, hiçbir okuma yeniden çalıştırılmamış ve hiçbir okuma geri çağrılmamıştır; üç okuma da Türkçe kaynak metin vermiş, hiçbiri çeviri ya da özet üretmemiş, hiçbiri bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir cümle kurmamıştır. Okumaların eklediği başlık işaretleri, kalınlaştırmalar ve yatay çizgi ayraçları biçimsel ekleme sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir; denenmemiş bir adres ölü adres değildir ve haklarında hiçbir iddia yoktur. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Bu numaranın daha önce başka bir çalışmada okunmuş olduğu bilgisi bir uyarı olarak alınmış, o çalışmanın hiçbir bulgusu buraya taşınmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Bu programın somut bir örneği için öğrenci bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir Bologna ders paketi sayfası okundu. Sayfa program adını tümüyle büyük harfle BOŞNAK DİLİ VE EDEBİYATI biçiminde basmaktadır ve bu yazım kayıttaki Boşnak Dili ve Edebiyatı biçimine düzeltilmemiştir. Sayfa ayrıca fakülteyi EDEBİYAT FAKÜLTESİ olarak, müfredatı 2019-2020 Müfredatı olarak ve öğretim biçimini Yüz Yüze olarak basmaktadır; müfredat yılının bu olması nedeniyle sayfanın güncel olduğu yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Sayfa başlığı iki okumada iki farklı biçimde bildirilmiştir: bir okuma 2019_2 BOŞNAK DİLİ VE EDEBİYATI 2019-2020 Müfredatı, bir okuma EDEBİYAT FAKÜLTESİ / BOŞNAK DİLİ VE EDEBİYATI - Dersler Yıl 2019 dedi; iki biçim de işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır, hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış ve sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları Boşnak Dili Grameri I, Boşnakça Sentaks I, Boşnakça Konuşma Becerileri I, Boşnakça Dinleme Becerileri I, Zorunlu Atatürk İlk. ve İnk. Tar. I, Zorunlu Türk Dili I ve Zorunlu Yabancı Dil I (İng.) olarak yayımlanmıştır. Sayfanın bu bloğa bastığı seçmeli grup başlığı 1.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir ve bu başlığın altında Erken Ortaçağ Balkan Tarihi, Mitoloji ve Boşnakça Gramer Çalışmaları I satırları basılıdır. Havuz doldurulmamıştır. Dilin dört becerisinin daha ilk yarıyılda ayrı ders adları hâlinde durması dikkat çekicidir.

İkinci yarıyılın satırları Boşnak Dili Grameri II, Boşnakça Sentaks II, Boşnakça Konuşma Becerileri II, Boşnakça Dinleme Becerileri II, Zorunlu Atatürk İlk. ve İnk. Tar. II, Zorunlu Türk Dili II ve Zorunlu Yabancı Dil II (İng.) olarak yayımlanmıştır. Seçmeli grup başlığı 2.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir; altında Geç Ortaçağ Balkan Tarihi, Türk Mitolojisi ve Boşnakça Gramer Çalışmaları II satırları basılıdır.

Üçüncü yarıyılın satırları Boşnak Dili Grameri III, Boşnakça Okuma Becerileri I, Boşnakça Yazma Becerileri I, Boşnak Edebiyatı Tarihi I ve Temel Bilgi Teknolojileri I olarak yayımlanmıştır. Seçmeli grup başlığı 3.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir; altında Edebiyat Kuram ve Yöntemleri I, Uygarlık Tarihi I, Boşnakça Gramer Çalışmaları III, Rus Dili I ve İngilizce I satırları basılıdır. Konuşma ve dinlemenin yerini okuma ve yazmanın alması, ikinci yılda ağırlığın yazılı metne kaydığını gösterir; edebiyat tarihinin de tam bu noktada başlaması bununla tutarlıdır.

Dördüncü yarıyılın satırları Boşnak Dili Grameri IV, Boşnakça Okuma Becerileri II, Boşnakça Yazma Becerileri II, Boşnak Edebiyatı Tarihi II ve Temel Bilgi Teknolojileri II olarak yayımlanmıştır. Seçmeli grup başlığı 4.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir; altında Edebiyat Kuram ve Yöntemleri II, Uygarlık Tarihi II, Rus Dili II, İngilizce II ve Boşnakça Gramer Çalışmaları IV satırları basılıdır. Gramerin dördüncü döneminde bitmesi, dil yapısının iki yılda tamamlandığını gösterir.

Beşinci yarıyılın satırları Boşnak Edebiyatında Roman, Boşnakça Yazılı Basın Çevirisi, Boşnak Dili Tarihi I ve Boşnakça Yazılı Anlatım olarak yayımlanmıştır. Seçmeli grup başlığı 5.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir; altında Karşılaştırmalı Edebiyat I, Balkanlarda Türk Kültürü ve Edebiyatı I, Boşnakça İleri Düzey Gramer I, Rus Dili III ve İngilizce III satırları basılıdır. Üçüncü yılın başında tür temelli edebiyat dersinin, dil tarihinin ve ilk çeviri dersinin aynı dönemde durması, programın çekirdeğinin burada kurulduğunu gösterir.

Altıncı yarıyılın satırları Boşnak Edebiyatında Öykü, İş Dünyası İçin Boşnakça Metin Çevirisi, Boşnak Dili Tarihi II ve Boşnakça Sözlü Anlatım olarak yayımlanmıştır. Seçmeli grup başlığı 6.YARIYIL SEÇMELİ DERS GRUBU biçimindedir; altında Karşılaştırmalı Edebiyat II, Balkanlarda Türk Kültürü ve Edebiyatı II, Rus Dili IV, İngilizce IV ve Boşnakça İleri Düzey Gramer II satırları basılıdır. Çevirinin ikinci dersinin iş dünyası metinlerine ayrılması, alanın uygulamalı yüzünü gösterir.

Yedinci yarıyılın satırları Boşnak Edebiyatında Şiir, Boşnakça Bilimsel ve Teknik Metin Çevirisi, Boşnakça Edebi Metinler I, Bosna - Hersek Tarihi I ve Bitirme Ödevi-I olarak yayımlanmıştır. Bu blok iki ayrı okumada aynı sırayla ve aynı ders sayısıyla, birebir aynı çıkmıştır. Bu yarıyılın seçmeli grup başlığı iki okumada iki farklı yazımla bildirilmiştir: bir okuma 7.YARIYIL ALAN DIŞI SEÇMELİ DERS GRUBU, bir okuma 7.Yarıyıl Örgün Öğretim Üniversite ALAN DIŞI Seçmeli Ders Grubu dedi; iki yazım da taşınmış, tek biçime getirilmemiştir. Bu havuzun fakülteler arası ve çok geniş olduğu bildirilmiş, havuz doldurulmamıştır. Sayfa Bosna - Hersek Tarihi I satırında tireyi boşluklu, Bitirme Ödevi-I satırında boşluksuz basmaktadır; bu fark tek biçime getirilmemiştir.

Sekizinci yarıyıl bloğu bu sayfada basılı görülmemiştir. Bu, yalnızca denenen bu adres hakkındaki bir gözlemdir; kurumun ya da programın sekizinci yarıyılı olmadığı, planın eksik olduğu ya da programın dört yıllık olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. En fazla söylenebilecek olan şudur: denenen adreste sekizinci yarıyıl bloğu basılı görülmedi.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış üç ayrı istekle okunmuştur; dördüncü bir okuma yapılmamış ve hiçbir okuma reddedilmemiştir. Sayfadan alınan ders adları yedi yarıyıl bloğuna dağılmıştır: birinci ve ikinci yarıyıl bloklarında yedişer, üçüncü ve dördüncü yarıyıl bloklarında beşer, beşinci ve altıncı yarıyıl bloklarında dörder, yedinci yarıyıl bloğunda beş ad basılıdır; seçmeli grup başlıklarının altında ise sırasıyla üç, üç, beş, beş, beş ve beş ad basılıdır. Düşürülen yer tutucu satırların sayısında okumalar ayrışmıştır ve bu ayrışma çözülmemiştir: bir okumanın dökümünde yedi seçmeli grup başlığı görünmekte, bir okuma toplamı sekiz bildirmektedir; iki sayı da yazılmış, tekleştirilmemiş ve aralarında hakemlik yapılmamıştır. Hiçbir seçmeli havuz doldurulmamıştır; yedinci yarıyılın alan dışı havuzuna yalnızca bir okuma bakmış ve iki kesik örnek ad anmıştır, o adlar ders adı olarak alınmamıştır. Okunamayan blok sekizinci yarıyıldır ve toplanamamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir: üç okuma da Lisans ve Önlisans kelimelerinin sayfada basılı olmadığını bildirmiştir ve bir okuma ayrıca bir derece ya da süre ifadesinin de basılı olmadığını söylemiştir. Bu nedenle düzey yalnızca kısmi bir çıkarımla konumlandırılmıştır: basılı blok sayısı dörtten fazla olduğu için sayfa bir önlisans planı basmamaktadır; ancak kayıttaki dört yıl ve sekiz yarıyıl bu sayfadan doğrulanamamıştır ve süre alanı bu sayfaya dayandırılmamıştır. Üniversite adı bu sayfanın gövdesinde basılı değildir; ad yalnızca alan adından çıkarımla alınmıştır, yayımlı değildir ve yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum da değildir. Aday adresi bulmak için okunan birim seçimi sayfası okuma sayılmamış, o sayfanın kurum bağlamı ve lisans süzgeci plan sayfasının düzey kanıtı yapılmamıştır. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders kodu, saat ve iş yükü değerleri sayfada basılıydı ve bir okuma bunları getirdi; hiçbiri alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Bu program için ikinci bir plan kaynağı bulunamamıştır: aranan ikinci kurum yolunda bir ana makine adı adresi çözülemediği için engellendi, iki adres açıldı ama ders adı basmadı. Aynı üniversitenin üç ayrı plan ana makine adı devralınan engelli ve yasak listelerde olduğu için hiç denenmemiştir; buna karşılık bu rehberde kullanılan öğrenci bilgi sistemi ana makine adı bunlardan ayrı bir addır, hiçbir listede değildir ve açılmıştır. Bu ayrım korunmakta, bir ana makine adının engelli olması aynı kurumun öteki adlarına taşınmamakta ve hiçbir kurum için planı yoktur türünden bir iddia kurulmamaktadır. Program tablosu için kullanılan YÖK Atlas adresi bu batch boyunca ders planı araştırmasında onlarca kez arama sonuçlarında görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki YÖK Atlas adresi yalnızca program tablosu içindir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; kayıttaki puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil. Sayfa taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan da yayımlamamaktadır. Son olarak buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.