Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı, çağdaş Yunancanın dilbilgisini, sesletimini ve metinlerini ileri düzeyde okuyup çevirmeyi ve bu dilde üretilmiş edebiyatı dönemleriyle birlikte incelemeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 1739 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 285,46–384,40
- Üniversite
- 3
- Genel kontenjan
- 121
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı Nedir?
Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı, bugün konuşulan ve yazılan Yunancayı bir yabancı dil olarak ileri düzeyde öğretmeyi ve bu dilde üretilmiş edebiyatı dönemleriyle, türleriyle ve metinleriyle birlikte incelemeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın adındaki iki sözcük iki ayrı yükü taşır. Birinci sözcük dildir: sesletimden söz dizimine, gündelik konuşmadan akademik yazıya kadar uzanan bir yeterlik hedeflenir. İkinci sözcük edebiyattır: kazanılan dil yeterliği bir amaç değil, metinlere girmenin aracıdır. Bir dil ve edebiyat programını salt bir dil kursundan ayıran şey tam olarak budur; burada dil öğrenilir, ama dilin öğrenilme sebebi metnin okunmasıdır. Programın adındaki çağdaş niteleyicisi de rastgele seçilmiş değildir; alanın konusu antik dönemin dili değil, bugünkü Yunancadır ve bu ayrım aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınmaktadır.
Alanın birinci ayağı dil yeterliğinin kendisidir. Bu rehberde okunan ders programı belgesinde çağdaş Yunanca fonetik, çağdaş Yunanca okuma becerileri, çağdaş Yunanca ileri dilbilgisi, çağdaş Yunanca gramer çalışmaları, çağdaş Yunanca konuşma ve çağdaş Yunanca yazma becerileri başlıklı dersler yayımlanmıştır. Bu dizinin okunması gereken yeri şudur: ses, dilbilgisi, okuma, konuşma ve yazma ayrı ayrı adlandırılmış ve ayrı derslere bölünmüştür. Yani programın kurgusunda dil tek bir blok olarak değil, birbirini besleyen ama birbirinin yerine geçmeyen beceriler olarak ele alınmaktadır. Sesletimin ayrı bir ders olarak yer alması özellikle dikkate değerdir; bir dili doğru duymadan doğru konuşmanın ve doğru yazmanın mümkün olmadığı varsayımı bu tercihte açıkça görülür.
İkinci ayak dilin kuramsal çerçevesidir. Aynı belgede dilbilime giriş ve temel Yunanca syntaks başlıklı dersler yayımlanmıştır. Bu iki ders, dili yalnızca kullanılacak bir araç olarak değil, üzerinde düşünülecek bir nesne olarak da ele alır. Dilbilime giriş dersi, öğrenilen dilin yapısını genel dil kuramının kavramlarıyla adlandırmayı sağlar; söz dizimi dersi ise cümlenin nasıl kurulduğunu tek tek kalıp ezberlemeden çözümlemeyi öğretir. Bu iki dersi almış bir öğrenci, karşılaştığı yeni bir yapıyı ezberlemek yerine tanıyabilir. Bu, ileri düzeyde okuma yapabilmenin ön koşuludur.
Üçüncü ayak edebiyat tarihidir. Belgede çağdaş Yunan edebiyat tarihi başlıklı bir ders bulunmaktadır ve bunu dönem dönem ilerleyen bir dizi izler: on dokuzuncu yüzyıl Yunan şiiri, on dokuzuncu yüzyıl Yunan romanı, yirminci yüzyıl Yunan öyküsü, bin dokuz yüz kırk beş sonrası roman ve bin dokuz yüz kırk beş sonrası şiir. Bu sıralama alanın nasıl kurgulandığını gösterir: önce genel bir edebiyat tarihi çerçevesi verilir, sonra o çerçevenin içinde yüzyıl yüzyıl ve tür tür ilerlenir. Şiir ve roman aynı yüzyıl için ayrı ayrı okutulmakta, öykü ise ayrı bir tür olarak kendi dersini almaktadır. Bu, türlerin birbirine indirgenmediği bir yaklaşımdır.
Dördüncü ayak çağdaş metnin arkasındaki uzun geçmiştir. Belgede çağdaş Yunan yazınında mitoloji ve Bizans edebiyat tarihine giriş başlıklı dersler yayımlanmıştır. Bu iki ders programın çağdaş niteleyicisiyle çelişmez, tersine onu açıklar: bugünün metinleri kendinden önceki katmanlara sürekli gönderme yapar ve o katmanları tanımayan okur göndermeyi göremez. Mitolojinin çağdaş yazın içindeki kullanımını konu edinen bir ders, mitolojiyi antik bir müze nesnesi olarak değil, güncel bir yazınsal malzeme olarak ele alır. Bizans edebiyat tarihine giriş dersi de aynı işlevi görür; arada kalan uzun dönemi atlamadan bugüne gelmeyi sağlar.
Beşinci ayak bölgesel ve yerel yazın hatlarıdır. Belgede Girit edebiyatında tiyatro başlıklı bir ders yayımlanmıştır. Bu ders alanın nasıl derinleşebileceğini gösteren iyi bir örnektir: tek bir coğrafyanın, tek bir türdeki üretimi ayrı bir ders konusu olabilmektedir. Bir dil ve edebiyat programında bu tür dersler kataloğu kabartmak için konmaz; öğrenciye genel bir edebiyat tarihinin altındaki tekil damarları göstermek ve bir uzmanlaşma yönü sunmak içindir.
Altıncı ayak çeviridir. Belgede Türkçe ile Yunanca arasında çeviri, çağdaş Yunanca metin çevirisi ve çağdaş Yunanca ileri çeviri başlıklı dersler yayımlanmıştır. Çeviri bu programda bir ek beceri değil, dil yeterliğinin ve metin okumanın buluştuğu yerdir. Bir metni çevirebilmek, o metni anlamış olmanın en zorlu sınavıdır: çevirmen anlamadığı hiçbir cümlenin arkasına saklanamaz. Çeviri derslerinin ileri yarıyıllarda ve ileri sıfatıyla yer alması, bu becerinin programın sonuna doğru inşa edilen bir çıktı olarak görüldüğünü gösterir.
Yedinci ayak yazılı üretimdir. Belgede çağdaş Yunanca yazılı anlatım ve çağdaş Yunanca metinlerden örnekler başlıklı dersler bulunmaktadır. Okumakla yazmak arasındaki fark, tanımakla kurmak arasındaki farktır; bir dili okuyabilen herkes o dilde yazamaz. Yazılı anlatımın ayrı bir ders olarak yer alması, programın mezunundan yalnızca anlamasını değil, üretmesini de beklediğini gösterir.
Bu yedi ayak programı hem [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat), [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) gibi yöntem komşularına, hem [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) ve [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) gibi öteki dil ve edebiyat programlarına, hem de [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) gibi kültür tarihi alanlarına yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1739 Sayılı Kanun
Bir lisans programı bir üniversitenin içinde açılır, yürütülür ve mezun verir; bu üniversite de kendi başına duran bir ada değil, millî eğitim sisteminin bir kademesidir. Bu kademeyi ve o kademenin uymakla yükümlü olduğu genel ilkeleri yazan metinlerden biri 1739 sayılı kanundur. Bu rehberdeki kanun malzemesi bu oturumda sıfırdan, üç ayrı okumayla çekilmiştir ve yalnızca en az iki okumada birebir aynı çıkan gövdeler aktarılmıştır.
Kanunun adı sözcük düzeyinde MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU biçiminde, üç okumanın hepsinde aynı çıkmıştır. Ancak ad satırının biçimi doğrulanmamıştır: üçüncü okuma aynı satırı, son sözcüğe bitişik bir rakamla, yani MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU1 biçiminde verdi; birinci ve ikinci okuma satırı rakamsız verdi. Bu rakamın satırın parçası mı yoksa kaynaşmış bir dipnot işareti mi olduğu hakkında burada hiçbir iddia kurulmamaktadır; ad bu nedenle yalnızca sözcük düzeyinde verilmekte, satır biçimi doğrulanmamış sayılmaktadır. Ayrıca ad satırı MİLLİ biçimindeyken aynı belgenin künye satırı Resmî biçimini kullanmaktadır; bu şapka asimetrisi üç okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 1739, kabul tarihi 14/6/1973, Resmî Gazete değeri Tarih: 24/6/1973 Sayı: 14574 ve Düstur değeri Tertip: 5 Cilt: 12 Sayfa: 2342. Satır biçimi ise yalnızca birinci ve üçüncü okumadan alınmıştır, çünkü ikinci okuma künye etiketlerini kalın yazı işaretlerine soktu, iki noktadan önceki boşluğu sildi ve Resmî Gazete satırına kaynakta bulunmayan bir uzun tire ekledi. Düstur satırındaki Sayfa değeri bu belgede gelmiştir. Künyenin taşıdığı Tertip: 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir.
Belgede görünen en büyük madde numarası üç okumaya da soruldu ve üçü de 64 dedi. Yani madde numaralandırması bakımından metne dönüştürme çıktısı belgenin sonuna ulaşmıştır. Buna karşılık fıkra düzeyinde ciddi kapsam eksiklikleri vardır ve bunlar aşağıda tek tek işaretlenmiştir.
Kanunun birinci maddesi kendi kapsamını yazar ve üç okumada karakter düzeyinde aynı gelmiştir: Madde 1 – Bu Kanun, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsar. Bu maddenin kenar başlığı yalnızca ikinci ve üçüncü okumada geldiği için sözcük gövdesiyle, Kanunun kapsamı olarak anılmaktadır; başlığın önündeki roman rakamı ve sonundaki iki nokta yalnızca tek okumada göründüğü için taşınmamıştır.
Dördüncü madde bu rehberin konusu bakımından özel bir yerde durur: Madde 4 – Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Bu gövde birinci ve ikinci okumada karakter düzeyinde, üç okumada ise sözcük düzeyinde aynıdır; üçüncü okuma aynı cümleyi sona kaynamış bir rakamla bitirdiği için rakamlı biçim kullanılmamıştır ve o rakamın varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Maddenin kenar başlığı Genellik ve eşitlik olarak iki okumadan gelmiştir. Dil sözcüğünün burada bir ayrım yasağı ölçütü olarak birebir geçmesi, dil eksenli bir programın rehberinde doğrudan atıf değeri taşır; ancak bu bir ayrım yasağı hükmüdür, bir dil öğretimi hükmü değildir ve öyle okunmamalıdır.
Beşinci madde hizmetin neye göre düzenleneceğini yazar ve üç okumada aynıdır: Madde 5 – Milli eğitim hizmeti, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir. Kenar başlığı iki okumadan Ferdin ve toplumun ihtiyaçları olarak gelmiştir.
Bundan sonraki dört gövde yalnızca birinci fıkra olarak verilmektedir ve bunun sebebi ayrıca yazılmalıdır. Altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu maddelerde birinci ve ikinci okuma maddeyi birinci fıkrada bitirdi; üçüncü okuma aynı maddelerin ikinci ve üçüncü fıkralarını da getirdi. Bu, birinci ve ikinci okumanın kapsam eksikliğidir; bu maddelerin tek fıkradan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Üçüncü okumanın tek başına getirdiği fıkralar iki tanığı bulunmadığı için kullanılmamıştır. Doğrulanmış birinci fıkralar şunlardır. Yöneltme kenar başlıklı madde: Madde 6 – Fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler. Eğitim hakkı kenar başlıklı madde: Madde 7 – İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. Fırsat ve imkan eşitliği kenar başlıklı madde: Madde 8 – Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. Süreklilik kenar başlıklı madde: Madde 9 – Fertlerin genel ve mesleki eğitimlerinin hayat boyunca devam etmesi esastır. Dördünün de birinci fıkrası üç okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır.
Onuncu maddeden yalnızca birinci cümle alınmıştır ve bu cümle üç okumada da aynıdır: Eğitim sistemimizin her derece ve türü ile ilgili ders programlarının hazırlanıp uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde Atatürk inkılap ve ilkeleri ve Anayasada ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliği temel olarak alınır. Üçüncü okuma aynı fıkrayı sürdürüp ikinci bir fıkra daha eklediği için bu alıntı maddenin birinci cümlesi olarak etiketlenmiştir; fıkranın burada bittiği iddia edilmemektedir. Kenar başlığı iki okumadan Atatürk İnkılap ve İlkeleri ve Atatürk Milliyetçiliği olarak gelmiştir.
On ikinci madde üç okumada tam gövde olarak aynıdır: Madde 12 – Türk milli eğitiminde laiklik esastır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilköğretim okulları ile lise ve dengi okullarda okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Kenar başlığı iki okumadan Laiklik olarak gelmiştir. Üçüncü okumanın gövdenin başına koyduğu değişiklik ibaresi tek okumada kaldığı için taşınmamıştır.
Programın kademesini doğrudan yazan üç gövde ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmektedir. Bunun sebeği açıkça yazılmalıdır: birinci okumaya bu maddeler sorulmamıştır, dolayısıyla birinci okuma bu üç gövdede tanık değildir ve bu bir asimetrik istem listesinin sonucudur, bir ret değildir. Amaç ve görevler kenar başlıklı madde giriş cümlesi ve ilk iki bendiyle iki okumada aynıdır: Madde 35 – Yüksek ögretimin amaç ve görevleri, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, 1. Öğrencileri ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yurdumuzun bilim politikasına ve toplumun yüksek seviyede ve çeşitli kademelerdeki insan gücü ihtiyaçlarına göre yetiştirmek; 2. Çeşitli kademelerde bilimsel öğretim yapmak; Buradaki ögretimin yazımı iki okumada da yumuşak g olmadan gelmiştir ve düzeltilmemiştir; aynı belgenin otuz yedinci maddesinde ise aynı sözcük yumuşak g ile gelmektedir. Bu tutarsızlığın kaynakta mı metne dönüştürme katmanında mı oluştuğu bilinmemektedir. Maddenin üçüncü ve sonraki bentleri yalnızca üçüncü okumada göründüğü için kullanılmamıştır; ikinci okuma maddeyi kendi eklediği üç noktayla bitirmiştir ve o üç nokta kaynak metin sayılmamıştır. Maddenin iki bentten ibaret olduğu iddia edilmemektedir.
Otuz altıncı madde yükseköğretim kurumlarını sayar ve iki okumada aynıdır: Madde 36 – Yükseköğretim kurumları şunlardır: 1. Üniversiteler, 2. Fakülteler, 3. Enstitüler, 4. Yüksekokullar, 5. Konservatuvarlar, 6. Meslek yüksekokulları 7. Uygulama ve araştırma merkezleri. Altıncı bendin virgülsüz olması iki okumada da böyledir ve virgül eklenmemiştir; eksikliğin kaynakta mı dönüşümde mi olduğu bilinmemektedir. Maddenin son fıkrası yalnızca üçüncü okumada göründüğü için kullanılmamıştır. Otuz yedinci maddenin birinci fıkrası da iki okumada aynıdır: Madde 37 – Yüksek öğretim, milli eğitim sistemi çerçevesinde, öğrencileri lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerinde yetiştiren bir bütünlük içinde düzenlenir. Bu maddede yüksek öğretim ayrık, otuz altıncı maddede ise bitişik yazılmıştır; bu ayrım iki okumada da aynıdır, korunmuş ve hangisinin doğru olduğuna dair iddia kurulmamıştır.
Örtüşmenin neden gerçek olduğu bu gövdelerden okunabilir. Otuz yedinci maddenin birinci fıkrası yükseköğretimi öğrencileri lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerinde yetiştiren bir bütünlük olarak tarif eder; otuz altıncı madde bu bütünlüğü oluşturan kurumları sayar; otuz beşinci maddenin giriş cümlesi ve ilk iki bendi bu kademenin görevini millî eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak öğrenci yetiştirmek ve çeşitli kademelerde bilimsel öğretim yapmak olarak yazar. Dört yıllık bir lisans programı olan Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı tam olarak bu tarifin içinde yer alır. Buna altıncı maddenin yöneltme ilkesi ve dördüncü maddenin genellik ilkesi eklenir. Bunların hiçbiri yorum değildir; hepsi yukarıda etiketiyle birlikte verilmiş, iki ya da üç okumada birebir doğrulanmış gövdelerdir.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; doğrulanmış hiçbir gövdesinde bu program, bu bölüm ya da bu alan adı geçmemektedir. Bu programın ders planını belirlemez; otuz altıncı madde kurumları saydıktan sonra ayrıntıyı başka bir düzenlemeye bırakan bir fıkrayla devam etmektedir ve o fıkra tek okumada kaldığı için burada kullanılmamıştır. Bu programın mezununun meslek tanımını da düzenlemez; doğrulanmış gövdelerde ne bir unvan, ne bir yetki, ne bir mesleğe giriş şartı vardır. Yunanca öğretimine ya da herhangi bir belirli yabancı dile ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumda böyle bir hükmün iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, değişiklik zincirinin bugünkü hâli ve ikincil mevzuatı hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Dördüncü okuma yapılmadı; tek okumada kalan hiçbir öğe bir okuma daha çekilerek kurtarılmadı, bilerek kurtarılmadı. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için üç okuma da büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut örnekleri görülmüştür ve hepsi düzeltilmeden bırakılmıştır: ada kaynaşmış rakam yalnızca üçüncü okumada göründü, dördüncü maddenin sonuna kaynaşmış rakam yine yalnızca üçüncü okumada göründü, altıncıdan onuncuya kadar olan beş madde birinci ve ikinci okumada birinci fıkrada kesildi, ikinci okuma otuz beşinci ve otuz altıncı maddeleri kendi eklediği üç noktayla bitirdi, otuz beşinci maddedeki yumuşak g eksikliği ile otuz altıncı ve otuz yedinci maddeler arasındaki bitişik ve ayrık yazım farkı iki okumada aynı geldi, otuz altıncı maddenin altıncı bendindeki virgül eksikliği iki okumada aynı geldi. Bu durumların hiçbirinde kaynakta gerçekten böyle basılı olduğu iddia edilmemekte, yalnızca okumaların aynı çıktığı kaydedilmektedir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de eksik bırakılmamalıdır: otuz beşinci, otuz altıncı ve otuz yedinci maddelerin gövdeleri yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmektedir, çünkü birinci okumaya bu maddeler hiç sorulmamıştır ve o okuma bu üç gövdede tanık değildir. Onuncu maddenin ikinci fıkrası, yani Türk dilinin eğitimin her kademesindeki durumuna ilişkin fıkra, bu programın konusuna en yakın duran ve bu rehber için en cazip olan parçadır; yalnızca üçüncü okumada göründüğü, iki tanığı bulunmadığı için bilerek kullanılmamıştır ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. On birinci madde de kullanılmamıştır: birinci ve ikinci okuma cümleyi noktayla bitirmiş, üçüncü okuma aynı yeri noktalı virgülle sürdürmüştür, yani mutabakat cümlenin bittiği yeri doğrulamamaktadır. İkinci maddenin tamamı yalnızca birinci okumaya sorulduğu için tek okumada kalmış ve kullanılmamıştır; bu bir tasarım hatasıdır ve düzeltmek için dördüncü okuma açılmamıştır. Bütün değişiklik ibareleri yalnızca üçüncü okumada geldiği için taşınmamıştır. Kenar başlıklarının roman rakamlı ve iki noktalı biçimleri yalnızca üçüncü okumada geldiği için başlıklar yalnızca sözcük gövdesiyle anılmıştır; ayrıca iki ayrı başlığın aynı roman rakamını taşıdığı görülmüş, bu düzeltilmemiş ve açıklanmamıştır. Sekizinci maddenin parasız yatılılık, burs ve kredi ekseninde olan ikinci fıkrası hem tek okumada kaldığı hem de malî destek konusunda olduğu için alınmamıştır. Bu rehbere hiçbir para tutarı aktarılmamıştır ve doğrulanan gövdelerin hiçbirinde yüzde ifadesi geçmemiştir. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga ya da iptal ibaresi taşımamaktadır. Ek maddeler ve geçici maddeler hiçbir okumada istenmemiştir; bunların bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia yoktur. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve o adresler hakkında hiçbir iddia yoktur; bu oturumda hiçbir adres erişilemez dönmemiştir. Yedek olarak atanmış numara hiç istenmemiştir ve o numara hakkında da hiçbir iddia yoktur. Hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer antik dönemin dilidir. Eski Yunan dili ve edebiyatı adıyla açılan programlar antik dönemin dilini ve metinlerini konu edinir; bu rehberin programı ise adındaki çağdaş niteleyicisiyle bugünkü dili merkeze alır. Bu rehberde okunan ders programı belgesinde bir Bizans edebiyat tarihine giriş dersi ve bir mitoloji dersi bulunması, programı bir antik dönem programına dönüştürmez; bu dersler çağdaş metnin arkasındaki katmanları tanıtmak içindir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder ve kararın ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılarak verilmesi gerektiğini söyler.
İkinci karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [Alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) ve [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) aynı kurguyu başka bir dil üzerinde yürütür: dil yeterliği, metin okuma, edebiyat tarihi ve çeviri. Yöntem yakınlığı gerçektir; ancak öğrenilen dil, o dilin yazın geleneği ve o geleneğin dönemlendirilmesi bambaşkadır. Bir dil ve edebiyat programı seçilirken karar verilen şey yöntem değil, dört yıl boyunca içinde yaşanacak dildir.
Üçüncü karışma noktası çeviri programlarıdır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) çeviriyi programın merkezine koyar ve çeviri kuramı, ardıl ve andaş çeviri gibi başlıkları ayrıntılandırır. Bu rehberde okunan planda üç çeviri dersi bulunması, programı bir çeviri programına dönüştürmez; burada çeviri edebiyat okumasının bir aracıdır, kendisi bir uzmanlık kurgusu değildir.
Dördüncü karışma noktası dilbilimdir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dili kendi başına bir sistem olarak inceler ve belirli bir dilin yazınına bağlı değildir. Bu programda dilbilime giriş ve söz dizimi derslerinin bulunması, programı bir dilbilim programı yapmaz; buradaki dilbilgisi bilgisi metne girmenin aracıdır.
Beşinci karışma noktası edebiyat kuramıdır. [Karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) birden çok dilin yazınını yan yana okur ve kuramsal çerçeveyi merkeze alır. Bu programda edebiyat tarihi ve tür dersleri bulunması onu karşılaştırmalı bir programa dönüştürmez; buradaki odak tek bir dilin yazınıdır.
Altıncı karışma noktası Türk dili tarafıdır. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) programları da dil ve yazını birlikte okutur, ancak konu dili başkadır. Bu rehberde okunan planda Türkçe ile Yunanca arasında bir çeviri dersinin bulunması, iki alanı aynı yapmaz; o ders bir karşılaştırma değil, bir aktarım pratiğidir.
Yedinci karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. [Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [fransızca öğretmenliği](/bolum/fransizca-ogretmenligi) ve [arapça öğretmenliği](/bolum/arapca-ogretmenligi) öğretim yöntemleri, ölçme değerlendirme ve uygulama dersleriyle kurulmuş ayrı programlardır. Bu rehberde okunan planda öğretmenlik meslek bilgisi dersleri yayımlanmamıştır ve bu programın bir öğretmenlik programı olduğu burada söylenmemektedir.
Sekizinci karışma noktası kültür tarihi alanlarıdır. [Tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) ve [türk halkbilimi](/bolum/turk-halkbilimi) aynı coğrafyanın geçmişine bakar ama sorunun merkezinde metin değil, olay, nesne ya da pratik vardır. Bu programda edebiyat tarihi okutulması, programı bir tarih programına dönüştürmez.
Dokuzuncu karışma noktası kültür ve turizm tarafıdır. [Kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), [müzecilik](/bolum/muzecilik), [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) bir dili iyi bilmeyi işin içine katar, ancak asıl konuları ziyaretçi, mekân ve mirasın sunumudur. Dil yeterliği bu alanlarda bir araçtır; bu programda ise dil ve metin başlı başına konudur.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için, bir üniversitenin içerik dağıtım adresi üzerinde herkese açık biçimde yayımlanmış bir lisans ders programı belgesi okundu. Belgenin türü baştan işaretlenmelidir: bu belge yarıyıl bazlı bir müfredat tablosu gibi görünse de gün, öğretim üyesi, saat ve derslik sütunları basan bir çizelgedir. İki okuma belgenin türünü farklı adlandırmıştır; birinci okuma bunun bir haftalık ders programı, ikinci okuma bir dönemlik ders planı olduğunu bildirmiştir ve bu ayrım çözülmemiştir. İki okuma sütunların gün, saat ve derslik olduğunda uyuşmuştur. Ders adları bu çizelgeden alınmıştır ve kaynağın türü burada işaretlenmiştir.
Belgenin başlığında program adı birebir geçmektedir. İki okuma başlığı biraz farklı uzunlukta bildirmiştir: birinci okuma Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Lisans Ders Programı, ikinci okuma bunun sonuna akademik yıl ve yarıyıl bilgisini de ekleyen daha uzun bir dizge vermiştir. İki başlık yazımı tek biçime getirilmemiştir. Belgenin bin dokuz yüz on yedi değil, iki bin on yedi ile iki bin on sekiz akademik yılının bahar yarıyılına ait olduğu ikinci okumada basılı çıkmıştır; bu belgenin güncel bir sürüm olduğu iddia edilmemektedir. Öğretim düzeyi bu belgede birebir basılıdır; yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir.
Belgenin kapsamı ayrıca ve açıkça yazılmalıdır: belge yalnızca çift yarıyılları basmaktadır. İkinci, dördüncü, altıncı ve sekizinci yarıyıllar vardır; birinci, üçüncü, beşinci ve yedinci yarıyıllar bu belgede yoktur. Bu bir kapsam eksikliğidir, bir yokluk değildir; bu yarıyılların dersleri toplanmamıştır ve bu derslerin programda bulunmadığı burada söylenmemektedir. Aşağıdaki ders adlarının çoğunun sonunda bir ikinci sayısının bulunması da bu kapsam eksikliğinin doğrudan sonucudur: tek yarıyıllarda yer alan birinci basamaklar bu belgede görünmemektedir.
İkinci yarıyılın satırları Çağdaş Yunanca Fonetik, Çağdaş Yunanca Okuma Becerileri II, Dilbilime Giriş, Çağdaş Yunanca İleri Dilbilgisi II, Çağdaş Yunanca Gramer Çalışmaları II ve Çağdaş Yunanca Konuşma II olarak yayımlanmıştır. Sesletim, okuma, dilbilgisi, gramer uygulaması ve konuşmanın aynı yarıyılda ve ayrı ayrı ders olarak durması, dil yeterliğinin bölünerek inşa edildiğini gösterir. Dilbilime giriş dersinin daha bu erken aşamada yer alması ise dil öğretiminin yanına bir kuram çerçevesi konduğunu gösterir.
Dördüncü yarıyılın satırları Çağdaş Yunan Edebiyat Tarihi, Çağdaş Yunan Yazınında Mitoloji, Çağdaş Yunanca Metinlerden Örnekler II, Temel Yunanca Syntaks II ve Çağdaş Yunanca Yazma Becerileri II olarak yayımlanmıştır. Edebiyat tarihinin bu yarıyılda başlaması, dil yeterliğinin belli bir düzeye ulaşmasının beklendiğini gösterir. Metinlerden örnekler dersinin edebiyat tarihiyle aynı dönemde durması, kuram ile metnin birlikte yürüdüğünü gösterir. Syntaks yazımı belgede bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.
Altıncı yarıyılın satırları Türkçe-Yunanca Çeviri II, Çağdaş Yunanca Yazılı Anlatım II, Çağdaş Yunanca Metin Çevirisi II, Girit Edebiyatında Tiyatro, 19.yy Yunan Şiiri ve 19.yy Yunan Romanı olarak yayımlanmıştır. Bu, belgedeki en yoğun yarıyıllardan biridir: iki çeviri dersi, bir yazılı anlatım dersi, bir bölgesel yazın dersi ve aynı yüzyılın iki ayrı türüne ayrılmış iki ders aynı dönemde yürümektedir. Belgedeki 19.yy yazımı bu biçimde basılıdır ve düzeltilmemiştir.
Sekizinci yarıyılın satırları Bizans Edebiyat Tarihine Giriş, 20.yy Yunan Öyküsü, 1945 Sonrası Roman ve Çağdaş Yunanca İleri Çeviri olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılın son satırında iki okuma ayrışmıştır ve bu ayrışma tek biçime indirilmemiştir: birinci okuma satırı tek bir ders adı olarak 1945 Sonrası Şiir (A ve B seçenekleri) biçiminde bildirmiş, ikinci okuma aynı yeri iki ayrı satır olarak 1945 Sonrası Şiir A ve 1945 Sonrası Şiir B biçiminde bildirmiştir. Hangisinin belgenin bastığı biçim olduğu çözülmemiştir; iki okumanın verdiği biçim de burada olduğu gibi yazılmıştır ve biri doğru ilan edilmemiştir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Belgeden alınan ders adı sayısı tek bir değere indirilmemiştir: dört yarıyılda yirmi bir ders adı kesindir, sekizinci yarıyılın son satırı ise birinci okumaya göre bir, ikinci okumaya göre iki satırdır, yani toplam birinci okumaya göre yirmi iki, ikinci okumaya göre yirmi üçtür. Bu belirsizlik kapatılmamış, tek bir sayı verilmemiştir. Düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır; belge hiçbir seçmeli havuz ya da yer tutucu satırı basmamaktadır ve dolayısıyla doldurulmamış bir havuz da yoktur. Okunamayan yarıyıllar ayrıca sayılmalıdır: birinci, üçüncü, beşinci ve yedinci yarıyıllar bu belgede hiç yoktur ve bu bir kapsam eksikliğidir, o derslerin bulunmadığı anlamına gelmez. Öğretim düzeyi bu belgede basılıdır; yarıyıl sayısından çıkarım yapılmamıştır ve doğrulanamadı durumunda değildir. Üniversite adı konusunda durum tam tersidir ve bu açıkça yazılmalıdır: iki okuma da üniversite adının belgede hiçbir yerde, ne başlıkta, ne logo yazısında, ne alt bilgide basılı olmadığını bildirmiştir. Bu başlıkta kullanılan üniversite adı yalnızca belgenin yayımlandığı içerik dağıtım alan adından çıkarımdır ve belgeden doğrulanmamıştır; burada sayfada yayımlı gibi sunulmamaktadır. Fakülte adı da hiçbir okumada bildirilmemiştir ve fakülte hakkında hiçbir iddia yoktur. Belge ders kodlarını ve ayrıca gün, saat ile derslik bilgisini basmaktaydı; bunların hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Kredi ve iş yükü değeri de alınmamıştır. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır ve belge taban puan, başarı sıralaması ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Belge aynı ders adını iki kez basmamıştır, bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır; sekizinci yarıyıldaki ayrışma bir tekrar değil, bir satır bölünmesi sorusudur. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, yazım ve noktalama düzeltilmemiştir. Bu program için ikinci bir kullanılabilir kaynak bulunamamıştır: denenen üç adres ya robots kuralı ve sertifika doğrulama sorunu nedeniyle engellenmiş ya da açıldığı hâlde ders adı vermemiştir. Bu, başka üniversitelerde bu programın planı bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia burada kurulmamaktadır. Engellenen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir; curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Devralınan yasak listede bulunan bir alan adı bu programın ders planı sonucuyla aramada çıkmıştır ve buna rağmen hiç açılmamıştır; aramada çıkması yasağı gevşetmemiştir. Kaynak listesindeki yükseköğretim program atlası adresi ders planı kaynağı olarak hiç açılmamıştır ve yalnızca okuyucuya yönlendirmedir, bu başlıktaki hiçbir bilginin kanıtı değildir. Son olarak bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun en belirgin çalışma alanı çeviridir. Yazılı çeviri, metin denetimi ve iki dil arasında aktarım işi, programın çeviri ve metin çevirisi derslerinin doğrudan devamıdır. Bu rehberde okunan planda üç ayrı çeviri dersinin bulunması ve bunlardan birinin ileri sıfatını taşıması, bu becerinin programın bir çıktısı olarak kurgulandığını gösterir.
İkinci alan edebiyat ve yayıncılıktır. Bir dilin yazınını dönemleriyle ve türleriyle tanıyan bir mezun, yayınevlerinde metin seçimi, edebiyat çevirisi, redaksiyon ve editörlük tarafında çalışabilir. Planda edebiyat tarihi, şiir, roman ve öykü derslerinin ayrı ayrı yer alması bu tarafa hazırlar.
Üçüncü alan araştırmadır. Lisansüstü çalışma yoluyla dil, yazın ve kültür alanında akademik araştırma bu programın doğal uzantılarından biridir. Planda bir bölge yazınına ayrılmış bir ders bulunması, uzmanlaşmanın nasıl daralabileceğini gösteren somut bir örnektir.
Dördüncü alan dil öğretimidir. Bir dili ileri düzeyde bilen mezunun dil kurslarında ve özel öğretim kurumlarında öğreticilik yapması olağandır. Öğretmenlik için ayrıca aranan şartların bulunduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi şartın hangi görev için gerekli olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır.
Beşinci alan kültür, miras ve turizmdir. Ziyaretçi ağırlayan kurumlarda, kültür kurumlarında ve tanıtım çalışmalarında bölgenin dilini bilen bir mezun aranan bir yeterlik taşır. Bu alandaki bazı görevlerin belge ve izne bağlı olduğu bilinmektedir; bu rehber bu konuda bir iddia kurmaz.
Altıncı alan kamu kurumları ve uluslararası kuruluşlardır. Dil bilgisi gerektiren yazışma, belge inceleme ve bölge takibi işleri bu tarafa girer. Bu rehber hiçbir kuruma giriş yolu, sınav ya da kadro hakkında bilgi vermez.
Yedinci alan medya ve içerik üretimidir. Bölge basınını izleyen, çeviri haber üreten ve içerik hazırlayan birimlerde dil yeterliği doğrudan kullanılan bir beceridir. Planda yazılı anlatım ve metinlerden örnekler derslerinin bulunması bu tarafa değer.
Sekizinci alan ticaret ve hizmet sektörünün dil gerektiren birimleridir. İki ülke arasında yürüyen ticari ve kurumsal ilişkilerde yazışma ve görüşme desteği veren görevler bu kapsamdadır.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: sıfırdan bir dil öğrenmeye ve o dilde dört yıl boyunca çalışmaya hazır mısınız? Bu rehberde okunan planda fonetikten ileri dilbilgisine, konuşmadan yazma becerilerine kadar uzanan bir dizi vardır ve bu dizi ancak süreklilikle yürür. Dil öğrenmeyi dönem dönem yoğunlaşılıp bırakılabilecek bir iş olarak gören bir öğrenci burada zorlanır.
İkinci soru okumadır. Bu alanın gündelik işi metindir; şiir, roman ve öykü ayrı ayrı ders konusudur. Uzun metin okumayı yorucu bulan, okuduğu üzerine düşünüp yazmayı sevmeyen bir öğrenci programın çekirdeğiyle sürekli bir gerilim yaşar.
Üçüncü soru sabırdır. Bir yabancı dilde edebiyat okuyabilecek düzeye gelmek yıllar alır ve bu sürecin ortasında ilerleme hissedilmediği uzun dönemler olur. Hızlı sonuç bekleyen bir öğrenci için bu alan zorlayıcıdır.
Dördüncü soru ayrıntıya dikkattir. Çeviri dersleri bu dikkatin sınavıdır: bir sözcüğün yanlış seçilmesi cümlenin anlamını değiştirir. Yaklaşık doğrunun yeterli olduğunu düşünen bir öğrenci çeviri derslerinde bunun böyle olmadığını görür.
Beşinci soru kültürel meraktır. Bu programda dil, tarihiyle, mitolojisiyle, bölgesel yazın damarlarıyla ve komşuluk ilişkileriyle birlikte gelir. Yalnızca konuşma becerisi isteyen ve arka planı gereksiz bulan bir öğrenci planın önemli bir bölümünü yük olarak yaşar.
Altıncı soru belirsizliğe tahammüldür. Bu alanda tek doğru cevaplı sorular azdır; bir metnin yorumu tartışmaya açıktır ve savunulabilir birden çok okuma bulunabilir. Kesin cevap arayan bir öğrenci bunu baştan bilmelidir.
Yedinci soru yol planıdır. Bu program dört yıllık bir lisans programıdır ve mezuniyet sonrası yolların bir bölümü ek çalışma, ek belge ya da lisansüstü eğitim gerektirir. Bunu baştan hesaba katan bir öğrenci dört yılı daha verimli kullanır. Son olarak bu programın giriş puan türünün dil olduğu ve tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi koşullarının ayrıca okunması gerektiği bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ile yakın adlı programlar karıştırılmamalıdır. Çağdaş niteleyicisini taşıyan program ile antik dönemin dilini konu edinen program ayrı programlardır; ayrıca aynı adın yüksek lisans düzeyindeki karşılığı da ayrı bir programdır. Tercih listesi yapılırken adın hangi düzeye ve hangi döneme ait olduğu kontrol edilmelidir.
İkinci not: Ders planı üniversiteden üniversiteye belirgin biçimde ayrışabilir. Bu rehberde okunan belge tek bir kurumun belgesidir ve yalnızca çift yarıyılları basmaktadır; başka bir kurumun planında ders adları, ağırlıklar ve yarıyıl dağılımı farklı olabilir. Karar adın değil, ilgili üniversitenin kendi yayımladığı planın okunmasıyla verilmelidir.
Üçüncü not: Hazırlık sınıfı, öğretim dili ve dil düzeyi ayrıca sorulmalıdır. Bu programda dil sıfırdan öğretilmekte midir yoksa bir ön koşul aranmakta mıdır, hazırlık sınıfı zorunlu mudur, dersler hangi dilde yürütülmektedir; bunlar tercihten önce öğrenilmesi gereken sorulardır ve bu rehberde okunan belge bu soruların hiçbirini yanıtlamamaktadır.
Dördüncü not: Değişim programları, yurt dışı dönemi ve okuma kaynaklarına erişim bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Bölümün ilgili ülkeyle bir değişim anlaşması bulunup bulunmadığı, kütüphanenin o dildeki kaynak derinliği ve öğretim kadrosunun alan dağılımı sorulmalıdır. Bu rehber hiçbir kurum için bu konularda bir değerlendirme yapmaz.
Beşinci not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için öteki dil ve edebiyat programları [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati); Türk dili tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); kuram ve yöntem tarafına ilgi duyan öğrenci için [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) ve [dilbilimi](/bolum/dilbilimi); çeviriyi merkeze almak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik); öğretmenlik yolunu düşünen öğrenci için [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [fransızca öğretmenliği](/bolum/fransizca-ogretmenligi) ve [arapça öğretmenliği](/bolum/arapca-ogretmenligi); kültür tarihine ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [arkeoloji](/bolum/arkeoloji), [türk halkbilimi](/bolum/turk-halkbilimi) ve [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim); miras ve turizm tarafına ilgi duyan öğrenci için [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), [müzecilik](/bolum/muzecilik), [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi); toplum ve düşünce tarafına ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji); bölge ve siyaset tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler); medya ve içerik tarafına ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 4 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.