İçeriğe geç
ünileniyorum
DİLLisans · 4 yıl

Çince Mütercim ve Tercümanlık

Çince Mütercim ve Tercümanlık, Çince ile Türkçe arasında yazılı çeviri ve sözlü çeviri yapabilecek düzeyde dil, kültür ve çeviri kuramı yetkinliği kazandırmayı amaçlayan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 1512 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Çince Mütercim ve Tercümanlık, Çince ile Türkçe arasında yazılı çeviri ve sözlü çeviri yapabilecek düzeyde dil, kültür ve çeviri kuramı yetkinliği kazandırmayı amaçlayan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 1512 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
DİL
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
171,76436,18
Üniversite
2
Genel kontenjan
74
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Çince Mütercim ve Tercümanlık Nedir?

Çince Mütercim ve Tercümanlık, iki dil arasında anlamı taşıma işini bir meslek disiplini hâline getiren dört yıllık bir lisans programıdır. Adın içindeki iki sözcük aslında iki ayrı uğraşı anlatır: mütercimlik yazılı metnin çevirisi, tercümanlık ise sözün çevirisidir. Bu ikisi aynı dil bilgisine yaslanır ama bambaşka becerilerle yürür. Yazılı çeviride çevirmenin zamanı, sözlüğü, düzeltme hakkı ve geri dönüp cümleyi yeniden kurma imkânı vardır; sözlü çeviride bunların hiçbiri yoktur ve karar anlıktır. Programın ders planında yazılı anlatım ile sözlü anlatım derslerinin daha ilk yıldan itibaren ayrı ayrı ve ikişer dönem hâlinde yürümesi bu ayrımın kurumsal karşılığıdır.

Alanın birinci ayağı dilin kendisidir. Bir çevirmen, iki dilde de kendi başına metin üretebilecek düzeyde olmadan çeviri yapamaz; çünkü çeviri, kaynak metni anlamakla bitmez, erek dilde yeniden yazmakla tamamlanır. Bu yüzden planın açılış yarıyıllarında sözlü anlatım ve yazılı anlatım dersleri Türk Dili dersleriyle birlikte durur. Buradaki mesaj açıktır: erek dildeki yetersizlik, kaynak dildeki yetersizlik kadar ağır bir kusurdur ve çeviri hatalarının önemli bir bölümü aslında ana dil hatalarıdır.

İkinci ayak Çincenin kendi yapısal özellikleridir. Bu dil, alfabetik olmayan bir yazı sistemiyle yazılır ve yazının birimleri sesle birebir örtüşmez. Planda Çince Karakter Çözümlemesi başlıklı bir dersin bulunması bu tarafın ayrı bir çalışma alanı olarak ele alındığını gösterir: karakterin bileşenlerini, kuruluş mantığını ve sözlükte nasıl aranacağını bilmek, bu dilde okuma hızının ve sözcük dağarcığının doğrudan belirleyicisidir. Aynı planda Çince Edebiyat-I dersinin yer alması ise dilin metinsel geleneğine açılan kapıdır; sayfadaki tireli yazım burada olduğu gibi bırakılmıştır.

Üçüncü ayak çeviri kuramı ve metin çözümlemesidir. Planda Çeviriye Giriş, Çeviri Amaçlı Metin Çözümlemesi, Çeviri Amaçlı Dil Edinci ve Çeviribilime Giriş derslerinin ardışık biçimde yer alması, bu programın çeviriyi yalnızca bir dil becerisi olarak değil, kendi kavramları ve yöntemi olan bir alan olarak öğrettiğini gösterir. Bir metnin türü, işlevi, hedef kitlesi ve üretildiği bağlam, o metnin nasıl çevrileceğini belirler; kuram tam olarak bu kararların gerekçesini kurmayı öğretir.

Dördüncü ayak kültürdür. Planda Kaynak Ve Erek Kültür Karşılaştırmaları dersinin bulunması bu tarafı taşır; sayfadaki büyük harfli bağlaç yazımı düzeltilmemiştir. Çeviride en zor sorunlar çoğu zaman sözcük düzeyinde değil, kültürel varsayım düzeyinde çıkar: bir hitap biçimi, bir nezaket kalıbı, bir ölçü birimi ya da bir tarih göndermesi erek kültürde karşılıksız kaldığında çevirmen bir karar vermek zorundadır ve bu karar dilbilgisiyle değil kültür bilgisiyle verilir. Aynı planda Uygarlık Tarihi I dersinin bulunması da bu genel arka plana açılır.

Beşinci ayak sözlü çevirinin teknikleridir. Planda Not Alma Teknikleri, Ardıl Çeviri I ve Görüşme Çevirmenliği I derslerinin bulunması, sözlü çevirinin ayrı ve öğretilebilir bir teknik olduğunu gösterir. Ardıl çeviride konuşmacı durur ve çevirmen konuşur; bu arada söylenenlerin tutulması gerekir ve bu tutma işi sıradan bir not tutma değil, kendi simgeleri ve düzeni olan bir kayıt yöntemidir. Görüşme çevirmenliği ise iki taraflı, karşılıklı ve çoğu zaman kısa sıralarla ilerleyen bir çeviri türüdür; burada dil kadar tarafsızlık, hız ve iletişim yönetimi de işin parçasıdır.

Altıncı ayak uzmanlık alanı çevirisidir. Planda Teknik Çeviri dersinin bulunması, çevirmenin bir noktadan sonra yalnızca dil değil, konu da öğrenmek zorunda olduğunu anlatır. Bir sözleşmenin, bir kullanım kılavuzunun ya da bir tıbbi raporun çevirisi, o alanın kendi terimlerini ve kendi metin geleneğini bilmeyi gerektirir; terim yanlışının sonucu bu metinlerde yalnızca üslup kusuru değil, doğrudan bir hatadır.

Yedinci ayak mesleğin kurumsal ve hukuki çerçevesidir. Çevirinin bir işlem olarak sonuç doğurduğu yerler vardır ve orada çeviri, bir dil ürünü olmaktan çıkıp bir belgenin parçası hâline gelir. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.

Bu yedi ayak programı hem [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati) gibi aynı dilin edebiyat ve filoloji tarafına, hem [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) gibi aynı mesleğin başka dillerdeki karşılıklarına, hem de [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) gibi dili ve metni kuramsal olarak inceleyen alanlara yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 1512 Sayılı Kanun

Bir çeviri metni çoğu zaman yalnızca okunmak için üretilir; ama bazı çeviriler bir işlemin parçası olarak sonuç doğurur ve o anda hukuki bir çerçeveye girer. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 1512 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta NOTERLİK KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Belge bu oturumda tertip 5 adresinden, ilk denemede açılmıştır; başka bir tertip denenmemiştir çünkü koşul doğmamıştır.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 1512, kabul tarihi 18/1/1972, Resmî Gazete değeri Tarih: 5/2/1972 Sayı: 14090 ve Düstur değeri Tertip: 5 Cilt: 11 Sayfa: 408. Künye satırlarının biçimi ise yalnızca birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla kayıtlıdır; ikinci okuma künyeyi kalın yazı işaretleriyle sarmalayıp iki nokta öncesindeki boşluğu düşürdüğü için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Bu belgede ana etiketlerde iki noktadan önce boşluk vardır, aynı satırın içindeki alt etiketlerde ise yoktur; bu karışık noktalama düzeltilmemiş ve başka bir belgenin biçimine eşitlenmemiştir. Künyedeki Tertip 5 değeri, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır.

Bu belgede altı kenar başlığı doğrulanmıştır ve hepsinin sonunda iki nokta vardır; bu iki nokta hiçbir okumada silinmemiş ve başka bir kanunun iki noktasız başlık biçimine eşitlenmemiştir. Başlıklar şunlardır: Noterlik Mesleği:, Noterliklerin kurulması ve yetki çevresi:, Birden çok noterlik açılması ve noterliğin kapatılması:, Noterliklerin sınıflandırılması:, İmza yerine işaret, mühür veya parmak izi kullanılması: ve Çevirme işlemi:. İlk dört başlık birinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmiştir; ikinci okuma bu başlıkları madde önekiyle aynı satıra kaynattığı için o kalemde tanık sayılmamıştır. Son iki başlık ise ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmiştir; birinci okuma bu iki başlığı kaynak satırı olarak değil, kendi cümlesinin içinde andığı için tanık sayılmamıştır. Bu belgeden hiçbir okumada bölüm başlığı gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle bir başlığın yokluğu değildir.

Kanunun birinci maddesi işin niçin anlam taşıdığını söyler ve üç okumanın tamamında aynı gelmiştir: Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar. Bir çevirinin onaylı hâlinin niçin ayrı bir değer taşıdığı sorusunun metindeki kökü bu amaç cümlesidir: belgelendirme, hukuki güvenliği sağlamaya ve anlaşmazlığı önlemeye dönük bir kamu hizmeti olarak tanımlanmıştır.

Bu rehberin çeviri açısından en can alıcı hükmü Madde 103'tür; kenar başlığı Çevirme işlemi:tir ve doğrulanmış birinci fıkrası şudur: Bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirme halinde, noter tarafından metnin altına bir şerh verilir. Bu tek cümle, çeviriyi bir dil ürünü olmaktan çıkarıp bir noterlik işleminin konusu hâline getirir ve şerh mekanizmasını kurar. Maddenin ikinci fıkrası üç okumada da cümlenin ortasında, karakteri karakterine aynı noktada kesilmiştir; bu kesik dize bu rehberde gövde olarak alıntılanmamış ve madde tam gövde sayımına dâhil edilmemiştir. Kesinti bir kapsam eksikliği ve dönüşüm kesintisidir; şerhin içeriği, maddenin devamında ne yazdığı ya da yeminli tercümanın yükümlülükleri hakkında bu rehberde tek bir iddia yoktur. Bu kesinti aynı zamanda mutabakatın neyi elemediğinin en açık örneğidir: üç okuma da aynı yerde kesildiği hâlde bu ortaklık, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir kaybı elemeye yetmemiştir.

Çevirmenin noter önündeki durumunu doğrudan anan hüküm Madde 75'tir ve ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmiştir; birinci okuma bu maddeyi hiç getirmemiştir ve bu bir talep sınırıdır, bir ret değildir. Maddenin birinci fıkrası şöyledir: İlgililerle tanık, tercüman ve bilirkişi imza atamadıkları ve imza yerine geçen bir el işareti kullanmadıkları takdirde, varsa mühür, yoksa sol elinin baş parmağı, bu da yoksa diğer parmaklarından biri bastırılır ve hangi parmağın bastırıldığı yazılır. İkinci fıkra (Değişik ikinci fıkra: 1/7/2005-5378/24 md.) işaretiyle gelir: Bir noterlik işleminde imza atılmış veya imza yerine geçen el işareti yapılmış olmasına rağmen, ilgilisi ister veya adına işlem yapılan ve imza atabilen görme engelliler hariç olmak üzere noter, işlemin niteliği, imzayı atan veya el işaretini yapan şahsın durumu ve kimliği bakımından gerekli görürse, yukarıdaki fıkradaki usûl dairesinde ilgili, tanık, tercüman veya bilirkişinin parmağı da bastırılır. Maddenin son fıkrası ise şöyledir: Tanık, tercüman ve bilirkişinin andı noter tarafından Hukuk Yargılama Usulü Kanunu uyarınca yaptırılır. Bu maddede tercüman sözcüğü üç ayrı yerde, tanık ve bilirkişi ile aynı kategoride geçmektedir; yani çevirmenin noter önündeki şekil yükümlülüğü ve andı kanunun kendi lafzında düzenlenmiştir. Kaynaktaki usûl yazımı düzeltilmemiş, gönderme yapılan kanun adı olduğu gibi bırakılmış ve bu addan hiçbir çıkarım yapılmamıştır.

Bu işlemlerin nerede ve hangi yetki çevresinde yapılacağını kuran üç madde daha doğrulanmıştır. Madde 2 ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmiştir; birinci okuma bu maddede bir hece düşürerek yazdığı için tanık sayılmamıştır. Maddenin doğrulanan ilk cümlesi şudur: Her asliye ve münferit sulh mahkemesinin bulunduğu yerde, o mahkemenin yargı çevresindeki noterlik işlerini görmeye yetkili olmak üzere bir noterlik kurulur. Maddede ayrıca (Ek ikinci fıkra: 2/3/2005-5309/1 md.) işaretiyle gelen Ancak asliye mahkemesinin yargı çevresinin birden çok ilçeyi kapsaması durumunda, gerektiğinde diğer ilçelerde de noterlik kurulabilir. hükmü ile Şu kadar ki, bir ilin belediye sınırları içinde birden fazla noterlik bulunduğu takdirde, her noterlik, bağlı olduğu asliye mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlı olmaksızın, il belediyesi sınırları içindeki bütün noterlik işlerini görmeye yetkilidir. hükmü yer alır ve madde Onuncu kısım hükümleri saklıdır. cümlesiyle kapanır. Bu maddedeki değişiklik ibarelerinde ikinci ve dördüncü fıkra anılmakta, üçüncü fıkra ibaresi hiçbir okumada gelmemektedir; dizi olduğu gibi bırakılmış ve bu atlamadan hiçbir sonuç çıkarılmamıştır.

Madde 3 üç okumada da aynı gelmiştir ve noterliklerin sayısını idari bir karara bağlar: Adalet Bakanlığı, iş yoğunluğunda artış görülen yerlerde birden çok noterlik açabilir. Aynı madde bu yetkinin nasıl kullanılacağını da yazar: Adalet Bakanlığı, bir yerdeki noterliklerin gayrisafi gelirlerinin toplamı ile iş hayatındaki gelişme ve gerilemeleri gözönünde bulundurmak suretiyle yukarıdaki fıkrada yazılı salahiyetini kullanır. Madde ayrıca Mevcut noterliklerden birden fazlasını, boşalmış bulunması kaydiyle kapatabilir. ve Adalet Bakanlığı birden çok noterlik açma ve noterliklerden birden fazlasını kapatma yetkisini kullanmadan önce Türkiye Noterler Birliğinin mütalaasını alır. hükümlerini taşır. Kaynaktaki gözönünde, kaydiyle ve salahiyetini yazımları düzeltilmemiştir.

Madde 4 de üç okumada aynı gelmiştir ve noterlikleri sınıflandırır: Noterlikler dört sınıfa ayrılır. Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alınarak Adalet Bakanlığınca sınıflandırılır. Maddenin ölçüt fıkrası şöyledir: Bu sınıflandırmada, her noterliğin yetki çevresi içindeki nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik geliri esas tutulur. Genellikle, aynı mahkemeye bağlı noterlikler aynı sınıftan sayılır. Aynı maddede Adalet Bakanlığı, her dört yılda bir noterliklerin durumunu inceliyerek, yeniden yapacağı sınıflandırmayı Resmi Gazete ile ilan eder. ve Yeni sınıflandırma ilan oluncaya kadar, eski sınıflandırmaya göre uygulama yapılır. hükümleri de yer alır. Kaynaktaki inceliyerek ve Yukarıki yazımları ile Nisan ay'ı biçimindeki kesme işaretli yazım düzeltilmemiştir; bunların kaynakta böyle basılı olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca üç okumada da böyle geldiği kaydedilmektedir.

Bu noktada bir editoryal karar açıkça kayda geçirilmelidir. Madde 3'teki gayrisafi gelirlerinin toplamı, Madde 4'teki noterlik geliri ve tahmini gayrisafi gelirleri ifadeleri bir para tutarı değil, bir idari sınıflandırma ölçütüdür: metin hiçbir rakam, hiçbir para birimi ve hiçbir tarife vermez, bir maaş ya da ücret tanımlamaz. Bu değerlendirme bir yargı kararıdır ve burada açıkça belirtilmektedir; bu gerekçeyle iki madde de düşürülmemiştir. Buna karşılık bu rehbere hiçbir rakam taşınmamıştır ve noterlik ücreti, harç ya da tarife düzenleyen hiçbir madde hiçbir okumadan istenmemiştir.

Bu kaydın doğrulamasında ayrıca bir ret vardır ve batch içindeki en açık örnek budur. Okumalardan biri Türkçe olarak iki kez, bir başkası İngilizce olarak bir kez, belgede bir şeyin bulunmadığını söyleyen birer cümle üretti. Üç cümle de olumsuz iddia sayılarak reddedildi; hiçbiri tanık sayılmadı, hiçbiri hiçbir yere aktarılmadı ve içerikleri bu rehbere taşınmadı. Bu rehberde hiçbir terimin, hiçbir başlığın ve hiçbir maddenin bu kanunda bulunmadığı yönünde bir cümle yoktur; yalnızca bu oturumun okumalarında görülüp görülmediği kaydedilmiştir. Aynı biçimde bir okumanın çıktısının başına koyduğu uydurma belge başlığı ile dört bölüm etiketi ve bir başka okumanın çıktısının sonuna eklediği İngilizce editör satırı kaynak metin sayılmamış, kanunun adı bu dizelere değil üç okumanın hepsinde ayrıca gelen ad satırına dayandırılmıştır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir lisans bölümü adı saymaz, bir üniversite ya da fakülte düzenlemez. Bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, staj ya da müfredat hükmü yoktur ve kanunun sınıflandırma ölçütleri arasında eğitim yer almaz. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: Madde 75 tercümanı bir işlem süjesi olarak anar, onu tanımlamaz; bir unvan, bir sicil, bir yetkilendirme ya da mesleğe giriş koşulu doğrulanan maddelerde kurulmamıştır. Çince, Çin dili ya da mütercimlik terimlerinin bu kanunda geçip geçmediğine dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve hiçbir okuma yeniden çalıştırılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Madde 103'ün kesintisi bunun somut kanıtıdır: üç okuma da aynı noktada kesildiği hâlde bu ortaklık bozulmayı elememiştir ve kesik dize alıntılanmamıştır. Hangi etiketin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: künye satırları birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, çünkü ikinci okuma künyeyi kalınlaştırıp noktalamasını değiştirmiştir; Madde 2 ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, çünkü birinci okuma bu maddede bir hece düşürmüştür; Madde 75 ile Madde 103'ün kenar başlıkları ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir, çünkü birinci okuma bu başlıkları kaynak satırı olarak vermemiştir; Madde 75'in gövdesi de aynı iki okumadan gelmektedir, çünkü birinci okuma bu maddeyi hiç getirmemiştir ve bu bir talep sınırıdır. Bir okumanın sözcüğe ve noktalamaya kaynamış olarak verdiği dipnot rakamları tek tanıkta kalmıştır ve bütün alıntılar bu rakamların öncesinde kesilmiştir; rakamların kaynakta basılı olup olmadığına, dipnotların ne dediğine ve sayfa altındaki dipnot gövdelerine dair hiçbir iddia yoktur, dipnot metinleri hiç istenmemiştir. Madde önekinin biçimi doğrulanamamıştır: üç okumanın üçü de öneki ya biçim işaretiyle ya da tek tanıkla verdiği için bu rehberde önek biçimine dair iddia kurulmamıştır. Bir okumanın istenmeden getirdiği bir madde tek tanıkta kaldığı için hiçbir yere aktarılmamış ve hakkında iddia kurulmamıştır. Bir okumanın promptunda istenen bir madde hiçbir okumada gelmemiştir ve o madde hakkında bu rehberde tek bir iddia yoktur; bu bir kapsam eksikliğidir. Doğrulanan maddeler arasında kalan maddeler, Madde 103'ten sonrası, geçici maddeler, ek maddeler ile yürürlük ve yürütme maddeleri hiçbir okumadan istenmemiştir; içerikleri hakkında iddia yoktur. Madde aralığı hiçbir okumadan istenmemiş, maddeler tek tek adlandırılarak talep edilmiştir; bu kanunda kaç madde bulunduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Bölüm başlıkları hiçbir okumada gelmemiştir ve bu bir kapsam eksikliğidir. Doğrulanan hiçbir gövdede mülga ibaresi gelmemiştir; bu belgede mülga bir hükmün bulunup bulunmadığına dair iddia yoktur. Bu kaydın yazılı yedeği hiç çekilmemiştir, çünkü birincil belge ilk denemede açılmış ve gövde eşiği tutturulmuştur; o numara hakkında bu rehberde tek bir cümle yoktur. Üçüncü bir kanun numarası aranmamış, aday arama yapılmamış ve tertip 3 ile tertip 4 hiç denenmemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir; satır kırılması, fıkra bölmesi ve boş satır dışında hiçbir normalizasyon uygulanmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Çince Mütercim ve Tercümanlık ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer aynı dilin filoloji tarafıdır. [Çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati) da Çinceyi merkeze alır; ancak oradaki soru dilin ve edebiyatın kendisidir, buradaki soru ise iki dil arasında aktarımdır. Bir edebiyat programı metni anlamayı ve yorumlamayı hedefler, bir çeviri programı ise anlaşılan metni başka bir dilde yeniden üretmeyi hedefler. Bu iki hedef birbirini dışlamaz ama aynı da değildir ve ders planları buna göre ayrışır.

İkinci karışma noktası aynı mesleğin başka dillerdeki karşılıklarıdır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) gibi programlar aynı mesleği öğretir; çalışma dili değiştiğinde kuram büyük ölçüde aynı kalır, ama dil edinme yükü, yazı sistemi, sözlük kullanımı ve piyasa koşulları belirgin biçimde değişir. Bir dil çiftinde geçerli olan çeviri stratejisinin bir başka dil çiftinde aynı sonucu vereceği varsayılamaz.

Üçüncü karışma noktası dilin kuramsal incelemesidir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dili bir sistem olarak inceler ve betimler; çeviri programında dilbilgisi bilgisi bir araçtır, amaç değildir. Çeviribilime giriş dersinin bulunması bu programı bir dilbilim programına dönüştürmez.

Dördüncü karışma noktası edebiyat ve metin incelemesidir. [Karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) farklı dillerdeki metinleri yan yana okur ve çeviriyi de bir inceleme nesnesi olarak ele alabilir; bu program ise çeviriyi bir üretim pratiği olarak öğretir. Aradaki fark, metni inceleyen ile metni üreten arasındaki farktır.

Beşinci karışma noktası ana dil ve yazı işleridir. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) erek dilin kendisini derinlemesine çalışır. Bu programda Türk Dili derslerinin bulunması ve erek dilde yazma becerisinin merkezde olması, programı bir Türk dili programı yapmaz; buradaki ana dil yetkinliği çevirinin bir koşuludur.

Altıncı karışma noktası mesleğin yürütüldüğü kurumsal alanlardır. Çevirinin bir işlem parçası hâline geldiği yerlerde hukuk ve idare dilinin kendi terimleri devreye girer; bu, çeviri mezununu hukukçu ya da idareci yapmaz. Bu rehber hangi işin hangi belge, yeterlik ya da izin şartına bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz.

Yedinci karışma noktası benzer adlı ama farklı programlardır. Program adının sonuna eklenen bir parantez, bir dil oranı ya da bir birim adı, o kaydı başka bir program hâline getirebilir. Bu rehberde bir üniversitenin sayfası tam da bu nedenle ertelenmiştir ve bu erteleme ders planı başlığında ayrıca anlatılmaktadır. Tercih kararı verilirken adın tam yazımına ve ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılması gerekir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Okan Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin bilgi paketi ve ders kataloğu üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan öğretim programı sayfası okundu. Bu sayfa dört ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış dört ayrı istekle okundu; bu ifşa zorunludur. Sayfada program adı Çince Mütercim ve Tercümanlık biçiminde birebir basılıdır ve okumalar bu noktada uyuşmuştur. Üniversite adı T.C. İstanbul Okan Üniversitesi biçiminde sayfada basılıdır; ancak ad, program kaydının bir alanı olarak değil, yayımlayan sayfanın kendi üst başlığı ve markası olarak basılmıştır. Bu nedenle ad burada yayımlı olarak sunulmamakta, yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durum olarak işaretlenmektedir; alan adından çıkarım değildir, çünkü ad gerçekten basılıdır.

Öğretim düzeyi bu sayfada DOĞRULANAMADI olarak işaretlenmiştir ve bu, bir çıkarım bile değildir. Okumalar bu noktada ayrışmıştır ve ayrışma çözülmemiştir: birinci okuma derece türünün birebir basılı olduğunu bildirdi, ikinci okuma ilgili ifadenin menü başlığında ve akademik programlar bölümünde geçtiğini söyledi, hedefli üçüncü okuma ise ifadenin yalnızca sol menüdeki gezinme seçeneğinde göründüğünü ve sayfa gövdesinde programın öğretim düzeyi olarak açıkça belirtilmediğini bildirdi. Menüde ya da süzgeçte görünen bir düzey ifadesinin basılı düzey sayılmaması ölçütü burada uygulanmış ve menüdeki geçiş düzey ifadesi sayılmamıştır. Yarıyıl sayısından çıkarım da yapılamamıştır, çünkü sayfa altı yarıyıl bloğu basmaktadır. Birinci okumanın bildirimi yanlış ilan edilmemiş, yalnızca öteki iki okumayla ayrıştığı kaydedilmiştir.

Plan sayfasında altı yarıyıl bloğu basılıdır ve bu bloklardan toplam yirmi ders adı alınmıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları Sözlü Anlatım I, Yazılı Anlatım I, Türk Dili I ve Uygarlık Tarihi I olarak yayımlanmıştır; bu blokta ayrıca Yabancı Dil Seçmeli başlıklı bir yer tutucu satır basılıdır ve havuzu doldurulmamıştır. Anlatımın sözlü ve yazılı biçimlerinin daha ilk yarıyılda ayrı iki ders olarak yer alması, mütercimlik ile tercümanlığın ayrı beceriler olduğu ayrımının plandaki ilk izidir.

İkinci yarıyılın satırları Çeviriye Giriş, Sözlü Anlatım II, Yazılı Anlatım II, Kaynak Ve Erek Kültür Karşılaştırmaları ve Türk Dili II olarak yayımlanmıştır; blokta yine Yabancı Dil Seçmeli yer tutucusu basılıdır. Kaynak Ve Erek Kültür Karşılaştırmaları satırındaki büyük harfli bağlaç sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir. Çeviriye girişin kültür karşılaştırmasıyla aynı dönemde durması, alanın kültürü bir yan bilgi değil bir çeviri girdisi saydığını gösterir.

Üçüncü yarıyılın satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Çeviri Amaçlı Metin Çözümlemesi, Çeviri Amaçlı Dil Edinci, Çince Edebiyat-I ve Çince Karakter Çözümlemesi olarak yayımlanmıştır; blokta Yabancı Dil Seçmeli yer tutucusu vardır. Çince Edebiyat-I satırındaki tireli yazım sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir. Metin çözümlemesi ile karakter çözümlemesinin aynı dönemde durması, bu dil çiftinde okuma becerisinin iki ayrı katmanda kurulduğunu gösterir.

Dördüncü yarıyılın satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Not Alma Teknikleri ve Teknik Çeviri olarak yayımlanmıştır. Bu blokta Bölüm Seçmeli başlıklı yer tutucu satır sayfada iki kez basılmıştır ve tekilleştirilmemiştir; blokta ayrıca Yabancı Dil Seçmeli yer tutucusu vardır. Not alma tekniklerinin teknik çeviriyle aynı dönemde durması, sözlü ve yazılı uzmanlık çevirisinin birlikte başladığını gösterir.

Beşinci yarıyılda tek bir ders adı basılıdır: Ardıl Çeviri I. Bu blokta Bölüm Seçmeli yer tutucusu yine iki kez basılmıştır ve tekilleştirilmemiştir; ayrıca Üniversite Seçmeli ve Yabancı Dil Seçmeli yer tutucuları vardır. Zorunlu tek dersin ardıl çeviri olması ve blokta seçmeli ağırlığının artması, planın bu noktada uzmanlaşmaya açıldığını düşündürür; ancak havuzların içi doldurulmadığı için bu bloğun gerçek içeriği hakkında bu rehberde bir iddia kurulmamaktadır.

Altıncı yarıyılın satırları Çeviribilime Giriş ve Görüşme Çevirmenliği I olarak yayımlanmıştır; blokta Bölüm Seçmeli ve Üniversite Seçmeli yer tutucuları vardır. Bu blok birinci ve dördüncü okumada birebir aynı çıkmıştır. Üçüncü okuma ise aynı bloğu farklı tarif etmiş, üç adlı ders ve ardından üç seçmeli satır bulunduğunu bildirmiştir. İki tarif de burada olduğu gibi taşınmakta, aralarında hakemlik yapılmamakta ve biri seçilmemektedir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu tek kaynak dört okumayla okunmuş, hiçbir okuma reddedilmemiştir. Sayfadan alınan ders adı sayısı yirmidir ve bunlar altı basılı blokta toplanmıştır. Yedinci ve sekizinci yarıyıl blokları bu sayfada basılı değildir: dört okuma da bu blokların basılı olmadığını bildirmiş, iki okuma ayrıca sayfanın altıncı yarıyıldan sonra kesildiğini söylemiş ve kesintinin yerini iki farklı biçimde tarif etmiştir; bir okuma kesintiyi altıncı yarıyılın üniversite seçmeli dersleri bölümüne, bir başkası bir sonraki başlığa konumlandırmıştır. İki bildirim de yazılmıştır. Bu, yalnızca denenen bu adres hakkındaki bir gözlemdir; kurumun planı olmadığı, sayfanın eksik olduğu ya da programın dört yıllık olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Kayıttaki dört yıllık süre bu sayfadan doğrulanmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada DOĞRULANAMADI olarak işaretlenmiştir; ne sayfa gövdesinde bir düzey ifadesi bulunduğu kesinleşmiş, ne de basılı blok sayısından bir çıkarım yapılabilmiştir, dolayısıyla burada çıkarım sözcüğü bile kullanılmamaktadır. Üniversite adı yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durumdur; yayımlı denmemekte, alan adı çıkarımı da olmadığı ayrıca belirtilmektedir. Düşürülen yer tutucu satırların sayısı okumalar arasında ayrışmıştır: hedefli üçüncü okuma toplamı on bir olarak bildirmiş, birinci okumanın dökümünden sayıldığında on iki çıkmıştır. İki sayı da yazılmıştır, tekleştirilmemiştir ve hakemlik yapılmamıştır. Bölüm Seçmeli satırı dördüncü ve beşinci yarıyılda ikişer kez basılıdır ve tekilleştirilmemiştir. Hiçbir seçmeli havuzu doldurulmamıştır; bir okuma havuzların büyüklüklerini bildirmiş, bu bildirimler ders adı olarak alınmamıştır. Altıncı yarıyılın tarifinde okumalar arasında bir ayrılık vardır ve iki tarif de yukarıda taşınmıştır. Ders kodları sayfada basılıydı ve alınmamıştır; kredi ve iş yükü değerleri de bu rehberde hiçbir yerde verilmemektedir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; kaydın puan türü bu sayfaya değil, ÖSYM program tablosuna dayanır ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. İkinci bir plan kaynağı kurulamamıştır ve bu ayrıca ifşa edilmelidir: bir başka üniversitenin sayfası tam bir plan bastığı hâlde, program adını hedef addan farklı bir ekle bastığı için yöntem gereği ertelenmiştir; o sayfadan tek bir ders adı taşınmamış ve listeler birleştirilmemiştir. Bu erteleme o kurum hakkında hiçbir olumsuz iddia içermez; yalnızca basılı adların örtüşmediği kaydedilmiştir. Aynı araştırmada bir ana makine adı erişilemediği için engelli olarak işaretlenmiş, aynı kurumun başka iki ana makine adı ise ayrı adlar sayılmış ve engelli ilan edilmemiştir; bu ayrım korunmuştur. Açılan ama ders adı basmayan sayfalar engellenme sayılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez. Son olarak, bu batch'in plan araştırmasında YÖK Atlas adresleri arama sonuçlarında onlarca kez göründü ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmadı; kaynak listesindeki YÖK Atlas adresi yalnızca program tablosu içindir.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı yazılı çeviridir. Bir metni kaynak dilden erek dile aktarmak, terim tutarlılığını korumak, biçem kararlarını gerekçelendirmek ve teslim edilebilir bir metin üretmek bu işin gövdesidir. Planda yazılı anlatımın iki dönem okutulması, çeviri amaçlı metin çözümlemesi ve çeviri amaçlı dil edinci derslerinin bulunması bu alana doğrudan hazırlar.

İkinci alan sözlü çeviridir. Ardıl çeviri ve görüşme çevirmenliği, konuşmanın akışı içinde çalışmayı, not tutmayı ve gerginlik altında karar vermeyi gerektirir. Planda not alma teknikleri, ardıl çeviri ve görüşme çevirmenliği derslerinin bulunması bu tarafa açılır. Sözlü çeviride hata düzeltme imkânı yoktur; bu nedenle hazırlık, terim çalışması ve alan bilgisi işin görünmeyen ama en büyük bölümüdür.

Üçüncü alan uzmanlık çevirisidir. Teknik metinler, kullanım belgeleri, ticari yazışmalar ve kurumsal belgeler kendi terim düzenleriyle gelir. Planda teknik çeviri dersinin bulunması bu tarafa değer. Bu alanda çalışan bir çevirmen zamanla belirli bir konu alanında derinleşir ve o alanın metin geleneğini öğrenir.

Dördüncü alan belgelerin resmi işlemlerde kullanıldığı çeviri pratiğidir. Kanun metninde çevirme işleminin bir noterlik işlemi olarak düzenlendiği ve çevirinin altına bir şerh verildiği yazılıdır; ayrıca tercüman, noter önünde tanık ve bilirkişi ile aynı kategoride anılmakta ve andı düzenlenmektedir. Bu, çevirinin kurumsal bir işlem zincirinin parçası olduğu bir çalışma alanına işaret eder. Bu alanda hangi işin hangi belge, yeterlik ya da izin şartına bağlı olduğu konusunda bu rehber bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.

Beşinci alan yerelleştirmedir. Yazılım arayüzleri, oyunlar, internet siteleri ve dijital ürünlerin uyarlanması yalnızca metin çevirisi değil, ürünün hedef kullanıcıya göre yeniden düzenlenmesidir. Bu iş, çeviri becerisinin yanında biçimlendirme, sürüm yönetimi ve terim veri tabanlarıyla çalışma alışkanlığı ister.

Altıncı alan görsel işitsel çeviridir. Altyazı ve seslendirme metinleri, süre kısıtı ve okunabilirlik kuralları altında çalışmayı gerektirir; burada kaynak metne birebir bağlılık çoğu zaman mümkün değildir ve çevirmen sürekli olarak neyi koruyup neyi feda edeceğine karar verir.

Yedinci alan kurumsal iletişim ve dış ilişkilerdir. İki dilde yazışma yürütmek, toplantı hazırlığı yapmak, belge akışını izlemek ve iki taraf arasındaki iletişimi düzenlemek bir çeviri mezununun yaptığı işlerin arasındadır. Planda kültür karşılaştırması ve uygarlık tarihi derslerinin bulunması bu tarafa dolaylı bir arka plan sağlar.

Sekizinci alan yayıncılık ve metin editörlüğüdür. Çevrilmiş bir metnin gözden geçirilmesi, düzeltilmesi ve yayına hazırlanması ayrı bir uzmanlıktır ve çoğu zaman çevirmenlikten daha keskin bir dil duyarlılığı ister. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: alfabetik olmayan bir yazı sistemini uzun süre, düzenli ve sıkıcı bir tekrarla çalışmaya hazır mısınız? Bu dilde okuma yetkinliği kısa yoldan kazanılmaz; karakter bilgisi biriktikçe açılır. Planda karakter çözümlemesinin ayrı bir ders olarak bulunması bu emeğin kurumsal kabulüdür.

İkinci soru ana dildir. Çeviri, erek dilde yazma işidir; Türkçesi zayıf bir çevirmen, kaynak dili ne kadar iyi bilirse bilsin iyi bir metin üretemez. Planda Türk Dili derslerinin ve iki dönemlik yazılı anlatımın bulunması bu nedenledir. Kendi dilinde yazmayı sevmeyen bir öğrenci bu alanda sürekli bir dirençle karşılaşır.

Üçüncü soru anlık karar verebilme ve baskı altında çalışabilmedir. Sözlü çeviride düşünme süresi yoktur ve hata düzeltilemez. Ardıl çeviri ve görüşme çevirmenliği derslerinin planda yer alması, bu becerinin öğretilebilir olduğunu gösterir; ancak topluluk önünde konuşmayı baştan reddeden bir öğrenci alanın yarısını kendine kapatmış olur.

Dördüncü soru merak ve konu öğrenme isteğidir. Çevirmen, çevirdiği metnin konusunu bilmek zorundadır; teknik çeviri dersinin planda bulunması bu gerçeğin karşılığıdır. Yalnızca dille ilgilenip konu öğrenmeye isteksiz olan bir öğrenci uzmanlık çevirisinde zorlanır.

Beşinci soru kültürel duyarlılıktır. İki kültür arasındaki farklar çeviride sürekli karar noktası üretir. Planda kaynak ve erek kültür karşılaştırması dersinin bulunması bu tarafa işaret eder. Kültürel farkı bir ayrıntı sayan bir öğrenci, metnin en kritik yerlerinde yanlış tercih yapar.

Altıncı soru sabır ve titizliktir. Çeviri işi büyük ölçüde yeniden okuma, karşılaştırma ve düzeltmedir. Bir metni bitirdikten sonra baştan okumayı gereksiz gören bir öğrenci bu meslekte kendini sık sık hata düzeltirken bulur.

Yedinci soru kurumsal ve hukuki çerçeveyle çalışabilmektir. Çevirinin bir işlem parçası hâline geldiği yerlerde biçim kuralları, imza, şerh ve belge düzeni işin ayrılmaz parçasıdır; bu ayrıntıları önemsiz gören bir öğrenci teknik olarak iyi bir çeviri üretse bile süreci tamamlayamaz. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve dil ediniminin ders saatleriyle sınırlı kalmayacağı, ders dışı düzenli çalışma gerektireceği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Aynı içerik farklı adlarla, farklı birim adlarıyla ya da adın sonuna eklenmiş bir parantezle açılabilmektedir ve bu ekler kaydı başka bir program hâline getirebilir. Bu rehberin plan araştırmasında bir üniversitenin tam plan basan sayfası tam da bu nedenle ertelenmiş, oradan tek bir ders adı taşınmamıştır. Tercih listesi yapılırken adın tam yazımına ve ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılması gerekir.

İkinci not: Öğretim dili ve hazırlık düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda ders adlarının tamamı Türkçe basılıdır; bu, öğretim dili hakkında tek başına bir sonuç vermez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, Çincenin sıfırdan mı yoksa belirli bir düzey varsayılarak mı başladığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Seçmeli ders yapısı bu programda olağandan daha belirleyicidir. Bu rehberde okunan planda beşinci ve altıncı yarıyıllarda seçmeli yer tutucularının payı belirgindir ve havuzların içeriği sayfada basılı olmadığı için doldurulmamıştır. Öğrencinin hangi havuzdan kaç ders seçtiği, uzmanlık alanı çevirisine ne ölçüde yöneldiği ve sözlü çeviri derslerinin devamının nasıl kurulduğu ilgili üniversiteye sorulmalıdır. Aynı biçimde yurt dışı değişim imkânları, staj düzeni ve çeviri belleği yazılımlarının derslerde kullanılıp kullanılmadığı da sorulmaya değer.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için aynı dilin edebiyat ve filoloji tarafına ilgi duyanlar [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati) programını; aynı mesleğin başka dillerdeki karşılıklarına bakmak isteyenler [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) programlarını; dilin kuramsal incelemesine ilgi duyanlar [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) programını; metnin ve edebiyatın karşılaştırmalı incelemesine ilgi duyanlar [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) programını; erek dilin kendisinde derinleşmek isteyenler ise [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) programını karşılaştırmaya değer yollar olarak görebilir. Bu karşılaştırma bir sıralama değildir; her programın kendi ders planı okunarak karar verilmelidir.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Çince Mütercim ve Tercümanlık 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

436,18
en yüksek taban
171,76
en düşük taban
74
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
MütercimTercümanArdıl çeviri ve görüşme çevirmeniTeknik çeviri uzmanıYerelleştirme uzmanıAltyazı ve seslendirme metni çevirmeniDış ilişkiler ve kurumsal iletişim uzmanıYayıncılıkta çeviri editörü ve düzeltmen

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.