Coğrafya Öğretmenliği, coğrafyanın hem fiziki hem beşeri tarafını lisans düzeyinde öğrenmeyi ve bu bilgiyi ortaöğretim sınıfında öğretilebilir hâle getirmeyi birlikte konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 1738 sayılı Kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 298,99–370,83
- Üniversite
- 7
- Genel kontenjan
- 162
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Coğrafya Öğretmenliği Nedir?
Coğrafya Öğretmenliği, dört yılda iki ayrı işi birlikte öğreten bir lisans programıdır. Birinci iş coğrafyayı öğrenmektir: klimatoloji, jeomorfoloji, hidrografya, toprak coğrafyası, vejetasyon coğrafyası, nüfus coğrafyası, yerleşme coğrafyası, ekonomik coğrafya, siyasi coğrafya ve bölge çalışmaları bir lisans öğrencisinin sırayla geçtiği basamaklardır. İkinci iş bu bilgiyi bir ortaöğretim sınıfında anlatılabilir hâle getirmektir. Bu ikinci iş birincinin doğal sonucu değildir; kendi kuramı, yöntemi ve uygulaması olan ayrı bir alandır.
Programın birinci ayağı fiziki coğrafyadır. İklim, yer şekilleri, sular, toprak ve bitki örtüsü doğal ortamı kuran unsurlardır ve bu unsurların hepsi ölçülebilir, haritalanabilir ve karşılaştırılabilir konulardır. Bu ayak alanı doğa bilimlerine yaklaştırır; bir jeomorfoloji dersinin arkasında yerin yapısı, bir klimatoloji dersinin arkasında atmosferin fiziği vardır.
İkinci ayak beşeri ve ekonomik coğrafyadır. Nüfusun dağılışı, göç, şehirleşme, yerleşme biçimleri, üretim ve ulaşım ağları, turizm ve bölgeler arası farklar bu ayağın konularıdır. Coğrafya bu tarafıyla toplum bilimlerine yaklaşır; aynı alanın hem doğayı hem insanı aynı düzlemde okuması bu programın en ayırt edici yanıdır.
Üçüncü ayak yöntem ve teknoloji ayağıdır. Harita bilgisi, harita uygulamaları, coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama, coğrafyada istatistik ve arazi çalışmaları bu ayağın konularıdır. Bugün coğrafya büyük ölçüde konumsal veriyle çalışan bir alandır; bu yüzden program [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ile doğrudan temas hâlindedir. Arazi çalışması ise bu alanın vazgeçilmez dersidir: öğrenci sınıfta öğrendiğini araziye götürür ve orada sınar.
Dördüncü ayak eğitim bilimleridir. Eğitime giriş, eğitim psikolojisi, eğitimde program geliştirme, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri, sınıf yönetimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, eğitimde araştırma yöntemleri, okullarda rehberlik ve özel eğitim başlıkları bu ayağın konularıdır. Bu gövde bütün öğretmenlik programlarında ortaktır.
Beşinci ayak alan öğretimidir ve programı bir coğrafya lisansından ayıran yer burasıdır. Coğrafya dersi öğretim programları, coğrafyada özel öğretim yöntemleri, coğrafya öğretiminde materyaller ve öğretmenlik uygulaması derslerinde öğrenci artık coğrafyayı değil, coğrafyanın nasıl öğretileceğini çalışır: bir harita sınıfta nasıl okutulur, bir bölge karşılaştırması nasıl kurgulanır, öğrencinin ölçek ve konum kavramındaki yanılgısı nasıl fark edilir.
Bu beş ayak alanı hem [coğrafya](/bolum/cografya) programına hem eğitim fakültesinin diğer sosyal alan programlarına, özellikle [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) programına komşu kılar.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki ders adları bu rehberde okunan iki üniversite planından derlenmiştir ve bütün üniversitelerin planı için geçerli sayılamaz; hangi üniversitede hangi dersin bulunduğu ilgili üniversitenin kendi planından okunmalıdır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Puan, sıralama ve kontenjan bilgisi hiçbir yerde verilmez. Programın öğretmen olarak atanma yolunun nasıl işlediği bu rehberde anlatılmamıştır; bu rehber atama usulü konusunda bir iddia kurmaz.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1738 Sayılı Kanun
Coğrafyanın en somut ürünü haritadır ve harita üretimi Türkiye'de kamusal bir çerçeveye bağlanmış bir iştir. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 1738 sayılı Kanundur. Kanunun adı kaynakta "SEYİR VE HİDROGRAFİ HİZMETLERİ KANUNU" olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumanın üçünde de karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Burada bir uyarı gereklidir: okumalardan biri bu kanuna kaynakta bulunmayan bir adla atıf yapmıştır; o ad uydurulmuş olduğu için bu rehberde hiçbir yerde kullanılmamıştır ve kanunun adı yalnızca künyede yayımlandığı biçimiyle yukarıda verilmiştir.
Künye satırları üç okumada da aynı çıkmıştır. Kaynakta "Kanun Numarası : 1738" ve "Kabul Tarihi : 30/5/1973" satırları ile "Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 7/6/1973 Sayı : 14557" satırı yer alır. Düstur satırı ise iki okumada etiketiyle birlikte "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 12 Sayfa : 2281" biçiminde gelmiştir; satırın değer kısmı üç okumada da aynıdır.
Kanunun ikinci maddesinin kenar başlığı iki okumada "Kavramlar" olarak, üçüncü maddesinin kenar başlığı üç okumada "Seyir ve hidrografi işleri" olarak, dördüncü maddesinin kenar başlığı ise iki okumada "Yayın işleri" olarak yayımlanmıştır. Üçüncü maddenin gövdesinin açılış cümlesi kaynakta şöyledir: "Seyir ve hidrografi işleri denizlerde, kıyılarda ve gemi seyrine müsait göller ile su yollarında olmak üzere:" Bu cümlenin ardından gelen ilk bent iki okumada birebir şu biçimde gelmiştir: "a) Askeri, ekonomik ve bilimsel amaçlarla hidrografi, oşinografi ve jeofiziksel yönlerden mesaha, araştırma ve inceleme işleri yapmak" Bu bendin sonundaki noktalama işareti okumalardan yalnızca birinde göründüğü için buraya yazılmamıştır.
Dördüncü maddenin gövdesinin açılış parçası kaynakta şöyledir: "Üçüncü maddede yazılı seyir, hidrografi ve oşinografi, jeofizik işlerine ait sonuçlardan istifadeleri sağlanmak üzere:" Aynı maddenin kapanış parçası ise şöyledir: "Verilecek özel harita, plan, kitap ve broşürleri, deniz harita ve notik yayınlarını hazırlamak, derlemek ve yayınlamaktır."
Bu doğrulanmış satırların bu programla bağı burada ölçülü biçimde kurulmalıdır. Metinde öğretim, eğitim, öğretmen ya da okul konusunda doğrulanmış tek bir hüküm yoktur; bu rehber böyle bir hükmün bulunduğu izlenimini vermez ve bu metinden coğrafya öğretmenliğine ilişkin hiçbir görev, yetki ya da yükümlülük çıkarmaz. Bağ konu düzeyindedir: bir kamu düzeninin denizlerde, kıyılarda ve gemi seyrine uygun göller ile su yollarında mesaha, araştırma ve inceleme işlerini bir çerçeveye bağlaması ve bu işlerin sonuçlarının harita, plan ve notik yayın olarak hazırlanıp derlenip yayımlanmasını öngörmesi, coğrafyanın hidrografya ve harita bilgisi derslerinde öğretilen konularla aynı alanda durur. Bir coğrafya öğretmeni sınıfta harita okutur; o haritanın nasıl ve kimin tarafından üretildiği bu çerçevenin konusudur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birincisi, kanunda öğretime, eğitime, okula ya da öğretmenliğe ilişkin doğrulanmış hiçbir hüküm bulunmadığı için bu başlıkta böyle bir hüküm varmış gibi tek bir cümle yazılmamıştır; yukarıdaki bağ yalnızca harita, hidrografya ve notik yayın üretimi düzeyinde kurulmuştur. İkincisi, okumalardan birinin kanuna verdiği ve kaynakta bulunmayan ad hiçbir yerde kullanılmamış, hatta yazılmamıştır; o ad uydurulmuş bir addır. Üçüncüsü, birinci maddenin kenar başlığı ve gövdesinin tamamı yalnızca bir okumada geldiği için hiç kullanılmamıştır; diğer iki okuma bu maddeyi hiç getirmemiştir. Dördüncüsü, ikinci maddenin gövdesi doğrulanmadığı için bu maddeden yalnızca kenar başlığı aktarılmış, gövdedeki tanımların hiçbiri yazılmamıştır; bu rehber kanunda hangi terimlerin tanımlandığı konusunda bir iddia kurmaz. Beşincisi, üçüncü maddenin ilk bendinden sonraki bentleri ile dördüncü maddenin bentleri yalnızca tek bir okumada tam metin olarak geldiği için hiç aktarılmamıştır. Altıncısı, madde numarası ile ardından gelen ayraç bloğu, bu tür belgelerde tipik olarak üst simge dipnot rakamı taşıyan bir konum olduğu ve getirilen metinde böyle bir rakam görünmediği için birebir alıntı sayılmamış ve madde gövdeleri yukarıda numara ve ayraç öneki olmadan verilmiştir. Yedincisi, kanunun herhangi bir maddesinin yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığına dair bilgi tek okumada kaldığı için bu rehberde ne olumlu ne olumsuz bir biçimde yazılmıştır; kanunun bugünkü yürürlük durumu için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır. Sekizincisi, aynı adresin kısa süre içinde üç kez okunmuş olması nedeniyle üç okumanın büyük olasılıkla tek bir belge dönüşümü üzerinde çalıştığı kabul edilmelidir; bu durumda mutabakat çıkarım hatasını eler, ancak belgenin metne dönüştürülmesinde oluşabilecek harf, boşluk ve dipnot hatalarını elemez ve bu sınır burada açıkça kaydedilmektedir. Dokuzuncusu, para, ücret, kadro ve teşkilat hükümleri bu rehbere hiç alınmamıştır.
Coğrafya Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla düzenli olarak karıştırılır. En sık karıştığı yer coğrafyanın kendisidir. [Coğrafya](/bolum/cografya) programı coğrafyayı bir araştırma alanı olarak sürdürür; alan araştırması, veri analizi ve bölgesel çalışma ağırlıktadır ve öğretmenlik meslek bilgisi dersleri bu yoğunlukta bulunmaz. Coğrafya Öğretmenliği ise alan derslerinin yanına eğitim bilimleri ve alan öğretimi gövdesini ekler; mezunun hedefi sınıftır.
İkinci karışma noktası sosyal alan öğretmenlikleridir. [Sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) coğrafya, tarih ve yurttaşlık konularını tek bir dersin içinde ve daha küçük yaş grubuna öğretmek üzere kurulur; bu program tek bir alanda derinleşir ve ortaöğretim basamağını hedefler. [Türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ile de meslek dersleri ortaktır, alan dersleri ise bambaşkadır. [Tarih](/bolum/tarih) programı ise zamanı, bu program mekânı merkeze alır.
Üçüncü karışma noktası konumsal veri ve ölçme alanlarıdır. [Harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ölçmeyi ve harita üretimini mühendislik ölçüsünde yapar; [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro) ile [tapu ve kadastro](/bolum/tapu-ve-kadastro) bu işin uygulama ve kayıt tarafındadır; [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ise veriyi kurup çözümleyen alandır. Bu programda aynı araçlar kullanılır, ancak amaç üretim değil öğretimdir.
Dördüncü karışma noktası planlama alanlarıdır. [Şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama), [kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı](/bolum/kentsel-tasarim-ve-peyzaj-mimarligi) ve [peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi) mekâna müdahale eden, tasarım ve karar üreten alanlardır. Coğrafya mekânı açıklar, planlama mekânı değiştirir; bu program ise mekânın açıklanmasını öğretir.
Beşinci karışma noktası yer bilimleri ve çevre alanlarıdır. [Jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi) yerin yapısını ve tarihini, [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ise kirlilik ve arıtma süreçlerini konu edinir. Bu programda jeomorfoloji ve çevre konuları bulunması, programı bu alanların yerine geçirmez.
Altıncı karışma noktası rehberlik ve turizm alanlarıdır. [Turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) coğrafya, tarih ve sanat bilgisini bir güzergâh boyunca anlatmaya dayanır. Bu programda ise anlatım bir güzergâhta değil, bir öğretim programına bağlı olarak sınıfta yapılır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki karşılaştırmalar programların adına ve bu rehberde okunan ders planlarının genel yapısına dayanır; hiçbir program için istihdam, ücret ya da tercih edilebilirlik karşılaştırması yapılmamıştır. Programlar arasında hangisinin daha kolay ya da daha zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır. Bir programın hangi öğretmenlik alanına atanma hakkı verdiği bu rehberde hiçbir yerde yazılmamıştır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Gazi Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Gazi Üniversitesi'nin yayımladığı lisans ders programı belgesi okundu. Burada bir ayrım baştan belirtilmelidir: üniversitenin adı ders programı belgesinin kendisinde yazılı değildir. Belgede yalnızca bölüm, ana bilim dalı, program adı ve düzey yer alır. Üniversite ve fakülte adı, bu belgeye bağlantı veren bölüm sayfasında yayımlanmıştır; o sayfada "Gazi Üniversitesi", "Gazi Eğitim Fakültesi", "Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü", "Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı" ve "Lisans" ifadeleri bulunmaktadır. Yalnızca belgeye bakılarak üniversite adının söylenmesi domainden çıkarım olurdu; bu rehberde üniversite adı böyle bir çıkarımla değil, bağlantı veren sayfada yayımlandığı için verilmiştir ve her iki kaynak da kaynak listesindedir. Belgede program adı "COĞRAFYA ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI" olarak yayımlanmıştır; öğretim düzeyi de belgede yazılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır, ana başlık satırı "TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ COĞRAFYA EĞİTİMİ ANA BİLİM DALI LİSANS DERS PROGRAMI" biçimindedir.
Belge dersleri yarıyıl başlıklarıyla yayımlar ve adlar burada belgedeki yazımıyla bırakılmıştır. Birinci yarıyılın dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-I, Türk Dili-I, Yabancı Dil-I (İngilizce), Yabancı Dil-I (Almanca), Yabancı Dil-I (Fransızca), Bilişim Teknolojileri, Eğitime Giriş, Coğrafyaya Giriş, Harita Bilgisi, Klimatoloji-I, Jeomorfoloji-I, Ekonomik Coğrafya-I ve Astronomi olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyılın dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-II, Türk Dili-II, Yabancı Dil-II (İngilizce), Yabancı Dil-II (Almanca), Yabancı Dil-II (Fransızca), Öğretim Teknolojileri, Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Hidrografya, Harita Uygulamaları, Klimatoloji-II, Jeomorfoloji-II, Ekonomik Coğrafya-II ve Coğrafya Tarihi ve Felsefesi olarak yayımlanmıştır. İlk yıl haritayı ve iklimi daha başlangıçta açar, aynı zamanda alanın kendi tarihini ve felsefesini de plana koyar.
Üçüncü yarıyılın dersleri Eğitimde Program Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, MB. Seçmeli-I ( ), Toprak Coğrafyası, Nüfus Coğrafyası, Coğrafi Bilgi Sistemleri I, Klimatoloji Uygulamaları, Turizm Coğrafyası, Ekoloji, A. Seçmeli-I (Coğrafyada İstatistik Metotları), A. Seçmeli-I (Jeomorfoloji Uygulamaları), A. Seçmeli-II (Coğrafî Temel Kavramlar) ve A. Seçmeli-II (Genel Jeoloji) olarak yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyılın dersleri Öğretim İlke ve Yöntemleri, MB. Seçmeli-II ( ), GK. Seçmeli-I ( ), Vejetasyon Coğrafyası, Yerleşme Coğrafyası, Coğrafi Bilgi Sistemleri II, Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası-I, Türkiye Jeomorfolojisi, Arazi Tatbikatı, Afetler Coğrafyası, A. Seçmeli-III (Topluma Hizmet Uygulamaları), A. Seçmeli-III (Coğrafya ve Etik), A. Seçmeli-IV (Türkiye'nin Başlıca Bitki Türleri) ve A. Seçmeli-IV (Sosyal Coğrafya) olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl konumsal veri çizgisini iki döneme yayar ve araziyi ayrı bir ders olarak plana koyar.
Beşinci yarıyılın dersleri Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, MB. Seçmeli-III ( ), GK. Seçmeli-II ( ), Coğrafi Metodoloji, Türkiye İklimi, Türkiye Beşeri Coğrafyası, Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası-II, Küreselleşme, CBS ile Konum Analizleri, A. Seçmeli-V (Coğrafya Öğretiminde CBS Kullanımı ), A. Seçmeli-V (Coğrafi Sunum Yöntemleri), A. Seçmeli-VI (Mesleki İngilizce) ve A. Seçmeli-VI (Şehir Coğrafyası) olarak yayımlanmıştır. Altıncı yarıyılın dersleri Sınıf Yönetimi, MB. Seçmeli-IV ( ), GK. Seçmeli-III ( ), Coğrafya Dersi Öğretim Programları, Türkiye'nin Ekolojik Bölgeleri, Türkiye Ekonomik Coğrafyası, Türkiye Toprak ve Biyocoğrafyası, A. Seçmeli-VII (Coğrafyada Sanal Arazi Çalışmaları), A. Seçmeli-VII (Mekansal Planlama), A. Seçmeli-VIII (Etkinlik Tasarlama Atölyesi), A. Seçmeli-VIII (Eğitim Mevzuatları), A. Seçmeli-IX (Türkiye Bölge Analizleri) ve A. Seçmeli-IX (Coğrafya ve 3D Tasarımı) olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl Türkiye coğrafyasını ayrıntılandırırken alan öğretimi derslerini de açar.
Yedinci yarıyılın dersleri Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Okullarda Rehberlik, Öğretmenlik Uygulaması-I, Siyasi Coğrafya, Coğrafyada Özel Öğretim Yöntemleri, A. Seçmeli-X (Türkiye Turizm Coğrafyası), A. Seçmeli-X (Uzaktan Algılama), A. Seçmeli-XI (Çevre Sorunları ve İklim Değişikliği) ve A. Seçmeli-XI (İletişim Becerileri) olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın dersleri Özel Eğitim ve Kaynaştırma, GK. Seçmeli-IV ( ), Öğretmenlik Uygulaması-II, Coğrafi Beceriler, Türkiye Jeopolitiği, Proje Hazırlama ve Yönetme Süreci, Seminer ve Bitirme Tezi ve Coğrafya Öğretiminde Materyaller olarak yayımlanmıştır. Son yıl okul uygulamasını iki döneme yayar ve alanın öğretim araçlarıyla bitirir.
Aynı belgede yarıyıla bağlanmamış iki seçmeli havuz listesi de yayımlanmaktadır. Bunlardan biri fakülte ortak seçmeli genel kültür dersleri başlığı altında Bağımlılık ve Bağımlılıkla Mücadele, Beslenme ve Sağlık, Bilim Tarihi ve Felsefesi, Ekonomi ve Girişimcilik, İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi, İnsan İlişkileri ve İletişim, Kariyer Planlama ve Geliştirme, Bilim ve Araştırma Etiği, Geleneksel Türk El Sanatları, Kültür ve Dil, Medya Okuryazarlığı, Mesleki İngilizce, Sanat ve Estetik, Topluma Hizmet Uygulamaları, Türk Halk Oyunları, Türk İşaret Dili, Türk Kültür Coğrafyası, Türk Musikisi, Türk Sanatı Tarihi, Ekoturizm, İlkyardım, Türkiye'nin Biyoçeşitliliği, Üniversitede Yaşam Kültürü, Sosyal Medya ve Mobil Cihazlar ile Öğrenme, Doğada Biyoloji ve Temel Astronomi Konularında Okuryazarlık derslerini sayar. Diğeri fakülte ortak seçmeli meslek bilgisi dersleri başlığı altında Açık ve Uzaktan Öğrenme, Çocuk Psikolojisi, Değerler Eğitimi, Eğitim Felsefesi, Eğitim Hukuku, Eğitim Sosyolojisi, Eğitimde Ahlak ve Etik, Eğitimde Program Dışı Etkinlikler, Eğitimde Proje Hazırlama, Eleştirel ve Analitik Düşünme, Karşılaştırmalı Eğitim, Mikro Öğrenme, Sürdürülebilir Kalkınma Eğitim, Türk Eğitim Tarihi, Yetişkin Eğitimi ve Hayat Boyu Öğrenme, Eğitimde Drama, Eğitimde İstatistik-I ve Eğitimde İstatistik-II derslerini sayar. Bu iki liste belgede yarıyıl başlığı altında değil, ayrı havuz başlıkları altında yayımlanmıştır ve burada da öyle aktarılmıştır.
Aynı programın ikinci bir örneği için Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin yayımladığı lisans programı belgesi de okundu ve kaynak listesine eklendi. Bu belgede de üniversite ve fakülte adı yazılı değildir; adlar belgeyi yayımlayan ve ona bağlantı veren ana bilim dalı sayfasında bulunmaktadır ve o sayfada "Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi", "Eğitim Fakültesi", "Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü" ile ana bilim dalı olarak "Coğrafya Eğitimi" yayımlanmıştır. Belgenin kendisinde program adı ve düzey yazılıdır. Bu belgenin biçimsel özelliği şudur: ders adlarının başında satırın parçası olarak basılmış MB, GK ve AE etiketleri bulunur ve bu etiketler burada açılmamış, olduğu gibi bırakılmıştır. Belgedeki birinci yarıyıl dersleri MB Eğitime Giriş, MB Eğitim Psikolojisi, GK Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1, GK Yabancı Dil 1, GK Türk Dili 1, GK Bilişim Teknolojileri, AE Coğrafyaya Giriş, AE Harita Bilgisi ve AE Beşerî Coğrafya 1 olarak yayımlanmıştır; son yarıyıl dersleri ise MB Öğretmenlik Uygulaması 2, MB Özel Eğitim ve Kaynaştırma, MB Seçmeli 6, AE Seçmeli 6 ve AE Afetler ve Afet Yönetimi olarak yayımlanmıştır. Aradaki yarıyıllarda AE Fiziki Coğrafya 1 ve 2, AE Ekonomik Coğrafya 1 ve 2, AE Coğrafi Bilgi Sistemleri 1 ve 2, AE Türkiye'nin Fiziki Coğrafyası, AE Arazi Çalışmaları, AE Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası 1 ve 2, AE Coğrafya Öğretimi 1 ve 2 ile AE Çevre Sorunları gibi dersler yer alır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Gazi Üniversitesi belgesinde program adı ve düzey iki ayrı okumada aynı çıktığı için aktarılmıştır; ancak bölüm adının transkripsiyonunda okumalar arasında bir tutarsızlık kaydedilmiştir, çünkü ilk okuma bölüm adını farklı bir harfle yazmıştır. Bu tutarsızlık düzeltilmemiş, yalnızca kaydedilmiştir ve bölüm adı yukarıda ana başlık satırının iki okumada uyuşan biçimiyle verilmiştir. Üniversite ve fakülte adının belgede değil, bağlantı veren sayfada yayımlandığı yukarıda açıkça belirtilmiştir; belgeye bakarak üniversite adı söylemek domainden çıkarım olurdu ve bu yola gidilmemiştir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi belgesinde bir okuma başlıkta program adı ile düzey ifadesi arasında bir sayı da okumuş, diğer okuma okumamıştır; sayfa ya da sıra numarası izlenimi veren bu sayı ders adı olmadığı için hiç aktarılmamıştır. Aynı belgede bir ders adının bir okumada şapkalı, diğerinde şapkasız harfle geldiği kaydedilmiştir; hiçbir yazım düzeltilmemiş ve aktarılan liste tek bir okumadan alınmıştır. Her iki belgede de seçmeli satırlarının içini dolduran ders adları yayımlanmadığı için o havuzların içeriği yazılmamış, satırlar belgede göründüğü gibi bırakılmıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri, ders içerikleri, program çıktıları ve derslerin zorunlu ya da seçmeli olduğunu gösteren işaretler hiç toplanmamıştır. Bazı okumaların ürettiği öğretim yılı eşleştirmeleri kullanılmamış, yalnızca belgedeki yarıyıl başlıkları esas alınmıştır. Bir üçüncü üniversitenin arşivinde bulunan ders planı belgesi okunmuş olmakla birlikte bu rehbere kaynak olarak alınmamıştır. Bir üniversitenin öğretim planı belgesinde öğretim düzeyini birebir yazan bir ifade bulunamadığı için o belge ve ondan okunmuş sekiz yarıyıllık liste bilinçli olarak kullanılmamıştır. Bir üniversitenin bilgi sistemi taramaya kapalı olduğu, bir başkasının adresleri erişim hatası verdiği, bir diğerinin sayfasında ders adı yayımlanmadığı ve bir kurumun sayfası öğretmenlik programı değil coğrafya programı olduğu için bu kaynaklar kullanılmamıştır. Bir üniversitenin tanıtım sayfasında yayımlanmış yerleştirme ve kontenjan verileri, bu rehberin hiçbir yerinde bu tür veri bulunmadığı için hiç toplanmamıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı ortaöğretim kurumlarında coğrafya öğretmenliğidir. Bir dönemin ders planının kurulması, konunun sınıfın düzeyine göre parçalanması, harita ve görsel materyalin hazırlanması, ölçme araçlarının yazılması ve öğrencinin ölçek, konum ve iklim kavramlarındaki yanılgılarının izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan özel öğretim kurumlarıdır. Özel liselerde ve sınavlara hazırlık kurumlarında coğrafya dersi vermek, soru ve deneme materyali hazırlamak, konu anlatım içeriği üretmek bu tarafa girer. Üçüncü alan eğitim yayıncılığıdır: ders kitabı, harita ve atlas, soru bankası ve dijital içerik üreten kurumlarda alan uzmanı olarak çalışmak bu programın mezununa yakın bir iştir.
Dördüncü alan konumsal veri işleridir. Bu planlarda coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama ve konum analizleri dersleri yer alır; bu araçlarla çalışan birimlerde veri düzenleme, harita üretimi ve çözümleme işleri yürütülür. Bu yol ek bir teknik hazırlık gerektirir ve programın kendi hedefi olan sınıftan ayrı bir yoldur.
Beşinci alan çevre, afet ve planlama konularının kesiştiği işlerdir; bu planlarda afetler coğrafyası, çevre sorunları ve iklim değişikliği gibi dersler bulunur ve bu konular kamu ile özel kurumların ilgili birimlerinde çalışma konusudur. Altıncı alan turizm ve kültür işleridir; bölge tanıtımı, gezi programı hazırlığı ve kültürel içerik üretimi coğrafya bilgisiyle yürüyen işlerdir.
Yedinci alan akademik yoldur. Lisansüstü eğitimle coğrafya eğitimi ya da coğrafyanın bir alt alanında araştırmaya yönelmek, üniversitede araştırma ve öğretim işine geçmek bu programın mezununa açık bir yoldur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, sınav ya da atama şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Kamuda öğretmen olarak göreve başlamanın usulü bu rehberde anlatılmamıştır. Yukarıdaki hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı, atanma olasılığı ya da kariyer hızı verilmemiştir. Alanların sıralaması bir yaygınlık ölçümü değildir. Bu bölümde anlatılan işlerin hiçbiri yukarıda alıntılanan kanunun bir hükmünden çıkarılmamıştır; o kanun bu programın mezununa bir görev ya da yetki vermemektedir ve harita ile notik yayın üretimine ilişkin hükümlerden bu programın mezununa iş alanı çıkarılmamıştır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: coğrafyayı anlatmak sizi coğrafyayı öğrenmek kadar ilgilendiriyor mu? Bu alanda dört yıl boyunca iki iş birlikte yürür; yalnızca birine istekli olan öğrenci ikinci yarıda zorlanır. Bir bölgeyi anlamak ile o bölgeyi hiç görmemiş birine anlatabilmek farklı becerilerdir.
İkinci soru alanın iki yüzüyle ilgilidir. Bu planlarda hem klimatoloji, jeomorfoloji ve hidrografya gibi doğa ağırlıklı dersler hem nüfus, yerleşme ve ekonomik coğrafya gibi toplum ağırlıklı dersler vardır. Yalnızca birini seven bir öğrenci planın yarısını isteksizce geçirir; ikisini birbirine bağlayabilen öğrenci için ise alan hızla açılır.
Üçüncü soru teknik derslerle ilgilidir. Harita bilgisi, harita uygulamaları, coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama ve istatistik dersleri bu alanın bugünkü gövdesindedir. Bilgisayarla ve veriyle çalışmayı sevmeyen bir öğrenci bu derslerde beklediğinden fazla zorlanır.
Dördüncü soru araziyle ilgilidir. Bu planlarda arazi tatbikatı ve arazi çalışmaları ayrı dersler olarak yer alır. Yürümeyi, gözlem yapmayı, hava koşuluna katlanmayı ve gördüğünü kaydetmeyi sevmeyen bir öğrenci bu alanın en özgün tarafından yararlanamaz.
Beşinci soru sınıfla ilgilidir. Öğretmenlik uygulaması dersleri gerçek bir okulda, gerçek bir sınıfın önünde geçer. Kalabalık önünde konuşmak, soru karşısında sakin kalmak, bir öğrencinin anlamadığı yeri sabırla bulmak bu işin gündelik hâlidir. Bu tarafı denemeden karar vermek yerine, tercihten önce bir okulda gözlem yapmak yararlıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki sorular bu rehberde okunan iki ders planının yapısına dayanır; bir kişilik ölçümü ya da yetenek testi değildir ve hiçbir öğrenci için başarı öngörüsü içermez. Bu başlıkta puan, sıralama ya da hangi puanla nereye girilebileceğine dair hiçbir bilgi verilmemiştir. Alanın iş bulma kolaylığı ya da güçlüğü hakkında bir değerlendirme yapılmamıştır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu program üniversitelerde çoğunlukla eğitim fakültelerinin sosyal alan bölümleri altında, coğrafya eğitimi ana bilim dalı adıyla yürütülür. Aynı adı taşıyan programların ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Tercih listesi yapılırken programın adına değil, ilgili üniversitenin kendi ders planına ve programı yürüten bölümün yapısına bakılmalıdır.
İkinci not: Planlar arasındaki fark bu alanda küçük değildir. Bu rehberde okunan iki plandan biri her yarıyıla çok sayıda alan seçmelisi yerleştirir ve konumsal veri derslerini geniş bir çizgi hâlinde sürdürür, diğeri ders adlarının başında ders grubu etiketleri taşır ve seçmeli havuzlarını yalnızca numaralı satırlar olarak gösterir. Alan seçmelilerinin çeşidi, coğrafi bilgi sistemleri çizgisinin uzunluğu ve arazi derslerinin sayısı üniversiteden üniversiteye değişir; bu üç başlık tercihten önce ayrı ayrı sorulmalıdır.
Üçüncü not: Arazi ve okul uygulaması düzeni ayrıca sorulmalıdır. Arazi çalışmasının kaç gün sürdüğü, nereye yapıldığı, ulaşım ve barınmanın nasıl çözüldüğü ile okul uygulamasının hangi yarıyılda başladığı, hangi okullarla yürütüldüğü ve nasıl değerlendirildiği bu programın en belirleyici yanlarındandır. Bu rehberde okunan iki planda da öğretmenlik uygulaması son iki yarıyıla yerleştirilmiştir; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Coğrafyanın kendisini sürdürmek isteyen öğrenci için [coğrafya](/bolum/cografya); eğitim fakültesinin sosyal alan programlarını düşünen öğrenci için [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi); geçmişe ve kültüre ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji); konumsal veriyle çalışmak isteyen öğrenci için [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri), [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi), [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro) ve [tapu ve kadastro](/bolum/tapu-ve-kadastro); mekânı planlamak isteyen öğrenci için [şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama), [kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı](/bolum/kentsel-tasarim-ve-peyzaj-mimarligi) ve [peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi); yerin ve çevrenin bilimine ilgi duyan öğrenci için [jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol); afet ve güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [acil durum ve afet yönetimi](/bolum/acil-durum-ve-afet-yonetimi), [acil yardım ve afet yönetimi](/bolum/acil-yardim-ve-afet-yonetimi) ve [sivil savunma ve itfaiyecilik](/bolum/sivil-savunma-ve-itfaiyecilik); anlatarak çalışmak isteyen öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); toplumu ve düşünceyi merkeze alan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [felsefe](/bolum/felsefe); siyaseti ve kamuyu merkeze alan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [iktisat](/bolum/iktisat); denize ve taşımaya ilgi duyan öğrenci için [deniz ulaştırma ve işletme](/bolum/deniz-ulastirma-ve-isletme) ve [lojistik](/bolum/lojistik) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki notlar yalnızca bu rehberde okunan iki ders planı ile doğrulanmış kanun metnine dayanır; hiçbir not bir üniversitenin kalitesi, sıralaması ya da tercih edilebilirliği hakkında bir değerlendirme içermez. Puan, sıralama, kontenjan, ücret ve atanma bilgisi bu başlıkta da hiçbir yerde verilmemiştir. Yukarıdaki karşılaştırma yolları yalnızca konu yakınlığına göre kurulmuştur; hiçbiri bir yönlendirme ya da öneri sıralaması değildir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 7 üniversitede, 9 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.