Film Tasarımı ve Yönetimi, bir filmin fikir aşamasından gösterime kadar geçirdiği tasarım, yazım, çekim, kurgu ve ses süreçlerini bir arada öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 3093 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 178,90–402,71
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 230
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Film Tasarımı ve Yönetimi Nedir?
Film Tasarımı ve Yönetimi, hareketli görüntüyle anlatı kurmayı konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın adındaki iki sözcük işin iki ayrı yüzünü gösterir: tasarım, filmin daha çekilmeden önce kâğıt üzerinde, ses ve görüntü kararlarında ve mekân seçiminde kurulmasıdır; yönetim ise o tasarımın bir ekiple, bir takvimle ve sınırlı imkânla gerçeğe dönüştürülmesidir. Bu iki yüz aynı derste birleşmez, dört yıl boyunca birbirini besleyen iki ayrı çizgi olarak yürür.
Alanın birinci ayağı sinema dilidir. Bir planın ne kadar süreceği, kameranın nereye konacağı, iki plan arasındaki geçişin seyirciye ne söyleyeceği ve bir sahnenin hangi ölçekle açılacağı keyfî kararlar değildir; bunların hepsi zamanla oturmuş bir dilin sözcükleridir. Bu dili öğrenmek, film seyretmeyi bir tüketim biçiminden bir okuma biçimine çevirir. Gaziantep Üniversitesi'nin okunan ders listesinde bu çizgiyi Sinema Dili ve Sinema Anlatımının Temel İlkeleri adlı dersler açar.
İkinci ayak tarihtir. Sinemanın kendi geçmişi, bu alanda bir kültür süsü değil, çalışma malzemesidir: bugün kurulan her plan, daha önce kurulmuş binlerce planın üzerine biner. Okunan listede Dünya Sinema Tarihi-I, Dünya Sinema Tarihi, Türk Sinema Tarihi - 1 ve Türk Sinema Tarihi II adlı dersler bu ayağı taşır. Ders adlarındaki numaralandırma ve yazım farkları kaynak sayfada bu hâldedir ve bu rehberde düzeltilmemiştir.
Üçüncü ayak yazımdır. Senaryo, filmin ilk hâli ve en çok değişen hâlidir; bir fikrin sahneye, sahnenin diyaloga, diyalogun ritme dönüşmesi ayrı bir zanaattır. Okunan listede Senaryo Atölyesi-I ve Senaryo Atölyesi II adlı iki atölye ile TV Metin Yazarlığı adlı ders bu ayağa girer. Bu rehber kaynaktaki kısaltmayı açmamaktadır.
Dördüncü ayak görüntü ve ışıktır. Bir sahnenin nasıl aydınlatıldığı, sahnenin ne anlattığını doğrudan değiştirir; görüntü yönetmenliği bu yüzden teknik bir uzmanlık olduğu kadar anlatı kararlarının da içindedir. Okunan listede Sinemada Görüntü Yönetmenliği, Film ve Televizyon için Aydınlatma Estetiği, Uygulamalı Çekim Teknikleri ve Fotoğraf adlı dersler bu ayakta durur.
Beşinci ayak kurgudur. Çekilmiş görüntü henüz film değildir; film, planların hangi sırayla ve hangi uzunlukta yan yana geldiğinde ortaya çıkar. Okunan listede Kurguya Giriş, Dijital Kurgu ve Uygulamalı Kurgu adlı dersler bu ayağı kurar. Kurgu masası, bu alanda anlatının son kez yeniden yazıldığı yerdir.
Altıncı ayak sestir. Ses, seyircinin en az farkında olduğu ama en çok etkilendiği katmandır. Okunan listede Ses Tasarımı ve Film Müziği adlı dersler bu katmana ayrılmıştır. Yedinci ayak ise mekân ve görünümdür: Sinemada Sanat Yönetmenliği ile Sahne ve Dekor adlı dersler, kameranın önündeki dünyanın kasıtlı olarak kurulduğunu gösterir.
Sekizinci ayak yapımdır ve bu planda dört basamak hâlinde yürür: Film Yapım-I, Film Yapım II, Film Yapım III ve Film Yapım IV adlı dersler ile Film Yapım Atölyesi, öğrenciyi tek başına düşünen bir öğrenciden bir ekibin içinde iş çıkaran bir üretici hâline getirmeyi amaçlayan bir sıra oluşturur.
Dokuzuncu ayak kuram ve çözümlemedir. Film Estetiği, Film Kuramları, Film Analiz Yöntemleri, Metin Çözümlemeleri, Göstergebilim, Sinemada Türler ve Yönetmen Sineması adlı dersler, filmi yalnızca yapılan değil aynı zamanda üzerine düşünülen bir nesne olarak kurar. Onuncu ayak toplumsal çerçevedir: Sinema Sosyolojisi, Sinema ve Toplum, Popüler Kültür ve Sinema, Medya ve Kültürel Çalışmalar, Sanat Sosyolojisi, Sanat Psikolojisi, Psikoloji ve Sinema ve İletişim Kuramları adlı dersler filmi içinde üretildiği toplumla birlikte ele alır.
Bu ayakların bir arada durması, programı hem sanat hem iletişim alanlarına yakın kılar. Görüntülü anlatının televizyon ve yayın tarafına ilgi duyan öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), tasarım ve görsel dil tarafına ilgi duyan öğrenci için [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi), canlandırma tarafına ilgi duyan öğrenci için [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon), fotoğraf ve kamera tarafına ilgi duyan öğrenci için [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 3093 Sayılı Kanun
Film ve televizyon üretimi yalnızca sanatsal bir tercih alanı değildir; içinden para, cihaz, yayın ve denetim geçen bir kamusal çerçevenin içinde durur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 3093 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta `TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GELİRLERİ KANUNU` olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır.
Kanunun künyesi kaynakta şu satırlarla yayımlanmıştır ve bu satırların hepsi üç okumada aynı çıkmıştır: `Kanun Numarası : 3093`, `Kabul Tarihi : 4/12/1984`, `Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 15/12/1984 Sayı : 18606` ve `Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 24 Sayfa : 114`. Kanun bu nedenle Düstur bakımından beşinci tertipte yer almaktadır. Künyedeki iki nokta işaretlerinin önündeki boşluklar kaynakta bu hâldedir ve düzeltilmemiştir.
Kanunun kapsamını kuran birinci madde, bu program için doğrudan anlam taşıyan bir cihaz ve yayın tanımı yapar. Maddenin baş parçası kaynakta şöyledir: `Madde 1 – Türkiye Radyo - Televizyon Kurumuna devamlı ve yeterli gelir kaynağı sağlamak amacıyla hazırlanan bu Kanun; radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlar ile görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazlardan alınacak ücretler` Maddenin son parçası ise kaynakta şöyledir: `ile çeşitli gelirlerin tahakkuk, tahsilat işlemlerini kapsar.` Bu iki parçanın arasında bir işaret bulunmaktadır: iki okuma orada `(…)` dizisini göstermiştir. O noktada üç okuma üç ayrı karakter dizisi verdiği için ortadaki bölge birebir bir bütün cümle olarak değil, iki ayrı parça olarak aktarılmaktadır. Bu ayrımın açıkça yazılması gerekir, çünkü maddenin ortasındaki tek bir işaretin biçimi bu rehberde doğrulanmış sayılmamaktadır.
Maddenin bu programla bağı sözcük düzeyindedir ve zorlama değildir. Bir film ya da televizyon yapımının seyirciye ulaşırken geçtiği bütün eşikler burada birebir sayılmıştır: `radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlar ile görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazlar` ibaresi, bu alanın çalıştığı bütün taşıyıcıları tek bir cümlede toplar. Görsel ve işitsel yayının kamusal olarak nasıl tanımlandığını görmek isteyen bir öğrenci için bu cümle birincil kaynaktır.
Kanunun ikinci maddesi kamu yayıncısının gelir kalemlerini sayar ve bu sayımın içinde film üretimini doğrudan anan bir bent bulunur. Madde iki okumada birebir aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `Madde 2 – Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunun gelirleri şunlardır:` `a) Radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlardan tahsil edilecek ücretler,` `b) (Mülga:21/12/2021-7346/5 md.)` `c) Genel bütçeden yapılacak katkılar,` `d) Radyo ve televizyon vasıtasıyla yapılan her çeşit ilan ve reklam ile faaliyet gelirleri,` `e) (Ek: 15/6/1987-3383/2 md.) Film, bant, plak, nota, dergi, kitap ve benzerlerinin yapım, yayın ve satışından elde edilecek gelirler,` `f) (Ek: 15/6/1987-3383/2 md.) Radyo ve televizyonla ilgili her türlü ticari işlemler ve ortaklıklardan elde edilecek gelirler,` `g) (Ek: 15/6/1987-3383/2 md.) Düzenlenecek konser, temsil ve benzeri programlara giriş ücreti ve bu yerlerde yapılacak ilan ve reklamdan elde edilecek gelirler,` `h) Yapılacak her türlü bağış, yardım ve diğer gelirler.`
Bu bentler arasında e) bendi bu program için ayrıca önemlidir, çünkü `Film, bant, plak, nota, dergi, kitap ve benzerlerinin yapım, yayın ve satışından elde edilecek gelirler` ibaresi film yapımını bir gelir kalemi olarak birebir anar. d) bendindeki `her çeşit ilan ve reklam ile faaliyet gelirleri` ibaresi ise bu alanın reklam üretimiyle kesiştiği yeri kamusal metnin içinde gösterir; okunan ders listesinde Reklam Tasarım adlı bir dersin bulunması bu kesişmenin eğitimde de karşılığı olduğunu düşündürür, ancak bu rehber ders ile bent arasında bir hukuki bağ kurmamaktadır.
Kanunun üçüncü maddesi bandrol ve etiket zorunluluğunu kurar ve üç okumada aynı çıkmıştır: `Madde 3 – (Değişik birinci fıkra: 10/9/2014-6552/104 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazları imal edenler satıştan önce; ithal edenler ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya mecburdur.` `Bu bandrol veya etiketler Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu tarafından veya bu Kurumun yetkili kılacağı diğer kurum veya kuruluşlar tarafından verilir.` Bu iki fıkrada satır kırılmasının yeri okumalar arasında değişmiştir; sözcük ve noktalama dizisi aynıdır.
Aynı zorunluluğun yaptırımı altıncı maddede kurulur. Bu madde iki okumada birebir aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `Madde 6 – (Değişik: 23/1/2008-5728/439 md.)` `Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arzedilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı tutarında idarî para cezası verilir. (Mülga ikinci cümle: 18/6/2017-7033/28 md.) (…) (Ek cümleler: 16/6/2009-5904/37 md.) Tahakkuku müteakip tebliğ edilen para cezalarını ödemeyenler hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre işlem yapılır. Bu maddeye göre kesilecek idari para cezalarına karşı, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren, bir ay içerisinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.` Maddedeki `idarî` yazımı kaynakta bu hâldedir ve aynı maddenin devamında `idari` biçimi de geçmektedir; bu tutarsızlık kaynağa aittir ve tek biçime getirilmemiştir.
Kanunun yedinci maddesi başka bir kanuna doğrudan gönderme yapar ve üç okumada aynı çıkmıştır: `Madde 7 – 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 35, 38, 39, 40, 41, 42 ve 43 üncü maddeleri ve aynı Kanunun 63 üncü maddesinin (b) ve (c) bendi ile Geçici 6 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.` Bu madde, yayıncılık alanının tek bir kanunla değil birbirine gönderme yapan bir metin ağıyla düzenlendiğini gösterdiği için bu rehberde ayrıca anılmıştır. Madde numarası ayracının uzun tireli biçimi, yani `Madde 1 – ` kalıbı, üç okumada da aynı görünmüştür.
Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun film tasarımının ya da film yönetiminin kanunu değildir. Bu programı kurmaz, ders planını belirlemez, mezununun meslek tanımını, unvanını ya da yetkisini düzenlemez, yönetmenin, senaristin, kurgucunun ya da görüntü yönetmeninin mesleki yükümlülüklerine ilişkin bir hüküm içermez. Doğrulanmış maddi bağ yalnızca şu noktalardadır: kapsamı cihaz ve yayın üzerinden kuran birinci madde, film yapımını bir gelir kalemi olarak anan ikinci madde, bandrol ve etiket zorunluluğunu kuran üçüncü madde, bunun yaptırımını düzenleyen altıncı madde ve başka bir kanuna gönderme yapan yedinci madde. Bundan geniş bir bağ kurulmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki resmî adres esas alınmalıdır; bu rehberdeki alıntılar bir oturumda yapılmış okumaların tutanağıdır, yürürlükteki metnin yerine geçmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istekle, biri İngilizce yazılmış bir istekle ancak çeviri yapılmaması koşuluyla, biri de farklı ifadeyle yazılmış ikinci bir Türkçe istekle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: okumalar aynı adres için yanıtın önbellekte tutulduğu kısa pencere içinde yapıldığı için büyük olasılıkla tek bir metin dönüşümü üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu oturumda böyle bozulmaların somut örnekleri görülmüştür: birinci maddede bir dipnot rakamının bir sözcüğe boşluksuz kaynadığı, ikinci ve altıncı maddelerin sonunda bir okumanın cümle sonuna dipnot rakamı eklediği, dördüncü maddenin bir bendinde bir okumanın karşılığı olmayan bozuk karakterler ürettiği kaydedilmiştir; bu nedenle bu üç yerdeki varyantlar alınmamıştır. Birinci maddenin ortasındaki işaretin tek başına biçimi doğrulanmamıştır ve bir okumanın orada verdiği kısaltılmış biçim kullanılmamıştır. Altıncı maddede bir okumanın değişiklik ibarelerini düşürerek verdiği akıcı gövde kullanılmamıştır. Kanunun dördüncü, beşinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, on birinci ve on ikinci maddeleri ile geçici maddelerinin tamamı iki okumada birebir teyit edilmediği için hiç alıntılanmamıştır ve içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Dördüncü maddedeki bandrol oranları ile geçici birinci maddedeki cihaz ücret tutarları iki ayrı gerekçeyle dışarıda bırakılmıştır: hem tek okumada kalmışlardır hem de bu rehber hiçbir yerde ücret, tutar, oran ya da para verisi vermez. Madde başlıkları bu kanun için hiçbir okumada birebir bir satır olarak elde edilmemiştir; bu kanunda madde başlığı bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. Dipnot işaretleri görülmüş ancak dipnot metinleri hiçbir okumada gelmediği için o metinler hakkında hiçbir şey yazılmamıştır. Kanun numarası seçilirken önce başka bir numara denenmiş ve o adres bulunamadığı için o numara aynı adresle ikinci kez istenmemiştir; üçüncü sıradaki bir yedek numaraya ise hiç gidilmemiş ve o numara hiç açılmamıştır, dolayısıyla o metin hakkında bu rehberde hiçbir bilgi yoktur. Bu programa daha yakın görünen bazı yayıncılık kanunları başka kayıtlarda kullanımda olduğu ya da adresleri bulunamadığı için elenmiştir; elenen numaraların içerikleri hakkında da hiçbir iddia kurulmamıştır. Son olarak bu rehberdeki hiçbir cümle, bir terimin bu kanunda tanımlı olmadığı yönünde bir iddia içermez; yalnızca bu oturumun okumalarında iki kez birebir görülmeyen öğelerin alıntılanmadığı kaydedilmiştir.
Film Tasarımı ve Yönetimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın bir bölümü doğrudan adların benzerliğinden doğar. Bu rehberin tutumu şudur: adı bu programın adıyla birebir aynı olmayan hiçbir kayıt bu programın yerine kullanılmamıştır ve o kayıtların ders planları hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır.
Birinci karışma noktası adı yakın ama aynı olmayan programlardır. Adında film sözcüğü geçen, ancak yazarlık, yönetmenlik ya da tasarım sözcükleriyle ayrı biçimde kurulmuş program adları bulunmaktadır. Bu rehber o programları bu programın eşdeğeri saymaz; adları farklı olduğu için ayrı kayıtlar olarak ele alınmaları gerekir ve içerikleri hakkında burada hiçbir şey söylenmemektedir.
İkinci karışma noktası yayıncılık ağırlıklı iletişim programlarıdır. [Radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) adlı programlar ayrı kayıtlardır ve bu rehberde bu programın yerine kullanılmamıştır. Adlarından anlaşıldığı kadarıyla bu programların kapsamı televizyon yayıncılığını da içerecek biçimde kurulmuştur; ancak bu rehber o programların ders planlarını okumadığı için içerikleri üzerine bir karşılaştırma yapmaz.
Üçüncü karışma noktası tasarım programlarıdır. [Görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) görsel dilin tasarımına ağırlık verir; bu programın merkezinde ise zaman içinde akan bir anlatı vardır. Hareketsiz bir görselin tasarımı ile bir sahnenin süresi üzerine kurulmuş bir anlatının tasarımı aynı iş değildir.
Dördüncü karışma noktası canlandırma ve dijital üretim programlarıdır. [Çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) ve [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) görüntüyü çekmek yerine üretmeye bakar. Bu programın okunan planında Dijital Sanatlar ve Yeni Medya Teknolojileri ve İletişim adlı dersler bulunması, programı bir canlandırma programına dönüştürmez.
Beşinci karışma noktası fotoğraf ve kamera programlarıdır. [Fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ve [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) görüntünün ve yayının teknik üretimine ağırlık verir. Bu programın planında Fotoğraf ve Uygulamalı Çekim Teknikleri adlı dersler bulunur, ancak programın ağırlık merkezi tek bir teknik uzmanlık değil, filmin bütünüdür.
Altıncı karışma noktası haber ve tanıtım programlarıdır. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) medyayı haber, kamuoyu ve tanıtım ekseninde ele alır; bu program ise kurmaca ve belgesel anlatının kendisini konu edinir.
Yedinci karışma noktası kuram ağırlıklı sosyal bilim programlarıdır. [Sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) bu programın planındaki kuram derslerinin komşularıdır. Okunan planda Sanat Tarihi, Sanat Sosyolojisi, Sanat Psikolojisi, Göstergebilim ve Sinema ve Edebiyat adlı dersler bulunması, bu programı bir sosyal bilim programına çevirmez; buradaki amaç film üretimini besleyen bir arka plan kurmaktır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Gaziantep Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Gaziantep Üniversitesi'nin güzel sanatlar birimine ait ders izlenceleri sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfada `Gaziantep Üniversitesi` olarak yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; fakülte adı da sayfada `Güzel Sanatlar Fakültesi` olarak basılıdır. Program adı sayfada birebir bulunmaktadır ve yazımı tümü büyük harfle `FİLM TASARIMI VE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ` biçimindedir; bu yazım bu rehberde küçük harfe çevrilmemiş, yalnızca aktarılmıştır.
Bu sayfanın en önemli sınırı baştan yazılmalıdır: öğretim düzeyi bu sayfada basılı bir ifade olarak bulunmamaktadır. Lisans ya da ön lisans sözcüğü ders izlenceleri sayfasında geçmemektedir; okumalardan biri bunu açıkça bildirmiştir. Bu rehberdeki dört yıllık lisans düzeyi bilgisi bu nedenle sayfada yazılı bir ifadeye değil, sayfadaki birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf başlıkları ile güz ve bahar dönemi ayrımından, yani sekiz dönemlik yapıdan yapılan bir çıkarıma dayanmaktadır. Aynı fakültenin bölüm tanıtım sayfasında düzeye ilişkin bir ifade görünmektedir, ancak o başka bir sayfadır ve ders listesinin bulunduğu sayfaya ait bir düzey ifadesi olarak sayılmamıştır.
Sayfadaki gruplama yarıyıl numarasıyla değil dönem ve sınıf ikilisiyle yapılmıştır. Bu rehber sayfada bulunmayan bir birinciden sekize yarıyıl numaralandırması eklemez; başlıklar sayfadaki hâliyle korunmuştur. Ders adları sayfada Türkçe yayımlanmıştır ve sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır.
Güz dönemi birinci sınıfın dersleri Temel Sanat Eğitimi, Sinema Dili, Türkiye'de Sinema Politikaları, Dünya Sinema Tarihi-I, Türk Sinema Tarihi - 1, Psikoloji ve Sinema, Genel Sinema Kültürü, Film Müziği ve Sanat Tarihi olarak yayımlanmıştır. İlk dönem sinema dilini, tarihini ve müziğini aynı anda açar; bir öğrenci daha ilk yarısında hem temel sanat eğitimiyle hem de ülkenin sinema politikalarıyla karşılaşır.
Güz dönemi ikinci sınıfın dersleri Senaryo Atölyesi-I, Film Estetiği, Dijital Kurgu, Sinemada Görüntü Yönetmenliği, Sinemada Sanat Yönetmenliği, Sinema ve Edebiyat, Belgesel Sinema ve Sinema Sosyolojisi olarak yayımlanmıştır. Bu dönem planın omurgasına yakın durur: yazım, kurgu, görüntü ve sanat yönetimi aynı sırada yan yana gelir.
Güz dönemi üçüncü sınıfın dersleri Film Yapım-I, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Film ve Televizyon için Aydınlatma Estetiği, Radyo ve Televizyon Tarihi, Girişimcilik ve Popüler Kültür ve Sinema olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde yapım basamağı başlar ve yanına araştırma yöntemi, aydınlatma ve girişimcilik dersleri eklenir.
Güz dönemi dördüncü sınıfın dersleri Sinema ve Toplum, Ses Tasarımı, Metin Çözümlemeleri, Film Yapım III, İletişim Kuramları, Dijital Sanatlar ve Sanat Sosyolojisi olarak yayımlanmıştır. Son yılın güz dönemi yapımın üçüncü basamağını ses tasarımı ve kuram dersleriyle birlikte yürütür.
Bahar dönemi birinci sınıfın dersleri Sinema Anlatımının Temel İlkeleri, Uygulamalı Çekim Teknikleri, Kurguya Giriş, Dünya Sinema Tarihi, Türk Sinema Tarihi II, Genel Sinema Teknigi, Göstergebilim, Genel ve Mesleki Etik ve Senaryo Atölyesi II olarak yayımlanmıştır. Buradaki Genel Sinema Teknigi adı sayfada bu imlayla basılıdır ve düzeltilmemiştir.
Bahar dönemi ikinci sınıfın dersleri Film Yapım Atölyesi, Uygulamalı Kurgu, Televizyonda Program Yapımı, TV Metin Yazarlığı ve Fotoğraf olarak yayımlanmıştır. Bahar dönemi üçüncü sınıfın dersleri Film Yapım II, Etkinliklere Katılım, Sinemada Türler, Sahne ve Dekor, Yönetmen Sineması ve Film Analiz Yöntemleri olarak yayımlanmıştır.
Bahar dönemi dördüncü sınıfın dersleri Film Yapım IV, Medya ve Kültürel Çalışmalar, Çağdaş Sanat ve Modern Sinema, Yeni Medya Teknolojileri ve İletişim, Film Kuramları, Sanat Psikolojisi ve Reklam Tasarım olarak yayımlanmıştır. Buradaki Reklam Tasarım adı da sayfada bu hâliyle basılıdır; bu rehber adı tamamlamamış ve düzeltmemiştir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Sayfa üç ayrı okumayla, farklı ifadeyle yazılmış üç ayrı istekle okunmuştur; ilk okuma birinci ve ikinci sınıf listelerini ikinci okumayla birebir aynı vermiş, ancak üçüncü ve dördüncü sınıf listelerini dökmek yerine özetlemiştir, bu eksiklik üçüncü bir doğrulama okumasıyla kapatılmış ve üçüncü okuma ikinci okumanın üçüncü ve dördüncü sınıf listeleriyle birebir aynı çıkmıştır. Yukarıda sekiz grup hâlinde sayılan elli yedi ders adı bu okumalarda aynı çıkmıştır ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir; ders adı düzeyinde okumalar arasında hiçbir fark bildirilmemiştir. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım yapılmamıştır; program adı da sayfada birebir basılıdır. Buna karşılık öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir ve yukarıda ayrıca yazıldığı gibi sınıf ve dönem başlıklarından, yani sekiz dönemlik yapıdan yapılan bir çıkarımdır; düzey iddiası bu sayfaya dayandırılmamıştır. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri sayfada bulunmakla birlikte toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfadaki derslerin hangilerinin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu bu okumalarda ayırt edilememiştir; bu nedenle zorunlu ve seçmeli ayrımı belirtilmemiş, seçmeli ders havuzlarının içi doldurulmamış ve havuzlardan hangi derslerin açıldığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Bölümün Bologna ya da iş yükü bilgi paketi sayfası okunmamış, bu sayfanın dışındaki hiçbir dönem bilgisi eklenmemiştir. Aynı fakültenin iki bölümün adını birlikte taşıyan haftalık ders çizelgesi belgesi, hangi dersin hangi programa ait olduğu ayırt edilemeyeceği için hiç açılmamış ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Adı bu programın adına yakın olan başka üniversitelerdeki kayıtlar ad benzerliği tuzağı sayılarak kullanılmamış, sayfaları açılmamış ve içerikleri hakkında hiçbir şey söylenmemiştir; yurt dışında yürütülen aynı adlı bir program da kapsam dışı bırakılmıştır. Bir üniversitenin ilgili sayfası erişim kuralları gereği açılamamış, bir başkasında ders tablosu boş dönmüş, iki üniversitede ise program adı ve düzey görünmesine karşın yarıyıl bazlı ders adı listesi yayımlanmadığı görülmüştür; bu kaynaklardan hiçbir ders adı alınmamıştır ve bu sayfaların içerikleri hakkında başka hiçbir iddia kurulmamıştır. Son olarak bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı film ve dizi yapımıdır. Bir projenin yazım aşamasında, hazırlık aşamasında, çekiminde ve çekim sonrası işlerinde farklı görevler bulunur; yönetmen yardımcılığı, senaryo yazımı ve geliştirilmesi, kurgu, ses ve renk işleri ile yapım koordinasyonu bu alanın gündelik gövdesini oluşturur.
İkinci alan televizyon üretimidir. Program yapımı, stüdyo çalışması, tanıtım filmi ve haber dışı içerik üretimi bu tarafa girer. Okunan planda Televizyonda Program Yapımı ve TV Metin Yazarlığı adlı derslerin bulunması bu tarafın eğitim içindeki karşılığıdır. Bu alanın kamusal para ve denetim çerçevesine değen bir metin yukarıdaki kanun başlığında ele alınmıştır.
Üçüncü alan belgesel üretimidir. Bir konunun araştırılması, kaynak kişilerle çalışılması, arşiv malzemesinin bulunması ve bütün bunların bir anlatıya dönüştürülmesi ayrı bir çalışma disiplini gerektirir; okunan planda Belgesel Sinema ve Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri adlı derslerin yan yana bulunması bu disiplinin izidir.
Dördüncü alan reklam ve tanıtım filmi üretimidir. Kısa süreli, belirli bir amaca yönelik ve sıkı bir takvimle çalışan bu üretim biçimi, film dilini bilen kişiler için ayrı bir çalışma alanıdır. Beşinci alan dijital yayın ve çevrimiçi içerik üretimidir; kısa biçimler, dizi biçimleri ve platform üretimleri bu tarafa girer.
Altıncı alan festival, arşiv ve kültür kurumlarıdır. Film seçimi, program hazırlama, arşiv düzenleme ve gösterim örgütlemek bu alanın işleridir. Yedinci alan yazı ve eleştiri tarafıdır; film üzerine yazmak, çözümlemek ve tartışmayı yürütmek bu programın kuram derslerine en yakın duran çalışma biçimidir.
Sekizinci alan eğitim ve akademik çalışmadır; bu yol lisansüstü eğitimle sürer ve bu rehber o yolun koşulları hakkında bir iddia kurmaz. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, üyelik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: film seyretmeyi mi seviyorsunuz, film yapmayı mı? İkisi aynı şey değildir. Film yapmak, uzun saatler süren hazırlık, tekrar, bekleme ve düzeltme işidir; seyircinin iki saatte gördüğü şey, aylarca süren teknik ve örgütsel bir emeğin sonucudur. Yalnızca seyretmekten hoşlanan bir öğrenci bu alanın gündelik yükünü ağır bulabilir.
İkinci soru ekip çalışmasıyla ilgilidir. Bu alanda hiçbir iş tek başına bitmez; bir sahne, aynı anda ışıkla, sesle, oyuncuyla, kamerayla ve takvimle uğraşan bir grubun eşgüdümüyle çıkar. Okunan planda yapımın dört basamaklı bir sıra hâlinde kurulması ve ayrıca bir film yapım atölyesinin bulunması bu eşgüdümün öğretilmeye çalışıldığını gösterir. Tek başına çalışmayı tercih eden bir öğrenci bu alanda zorlanabilir.
Üçüncü soru eleştiriye dayanma gücüyle ilgilidir. Bu alanda yapılan iş sürekli izlenir ve sürekli değerlendirilir; bir kurgu kararı, bir çerçeve seçimi ya da bir diyalog satırı defalarca tartışılır. Yaptığı işin üzerine söz söylenmesinden rahatsız olan bir öğrenci bu ortamda yorulur.
Dördüncü soru okumayla ilgilidir. Bu planda edebiyat, göstergebilim, kuram, sosyoloji ve psikoloji dersleri bulunur ve bunların hiçbiri süs değildir: anlatı kurmak, insanı ve toplumu okumakla başlar. Metin okumaktan hoşlanmayan bir öğrenci bu programın kuram tarafını yük olarak yaşayabilir. Edebiyat tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ayrıca karşılaştırılmaya değer bir yoldur.
Beşinci soru teknikle ilgilidir. Kamera, ışık, ses ve kurgu araçları bu işin aletleridir ve bu aletlerin öğrenilmesi zaman ister. Teknik ayrıntıya tahammülü olmayan bir öğrenci, iyi bir fikri uygulamaya geçirirken tıkanabilir. Buna karşılık bu program bir mühendislik programı değildir ve ağır matematik yükü taşımaz.
Altıncı soru belirsizlikle ilgilidir. Bu alanda çalışma biçimleri projeden projeye değişir, ekipler kurulur ve dağılır, takvimler uzar. Düzenli ve öngörülebilir bir çalışma düzeni arayan bir öğrenci için bu belirsizlik başlı başına bir tercih konusudur ve tercihten önce düşünülmelidir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve bu rehberde okunan planda düzeyin sayfada basılı olmadığı, sınıf ve dönem yapısından çıkarıldığı baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşmaktadır. Yakın bir içerik film tasarımı ve yönetimi, sinema ve televizyon ya da radyo televizyon ve sinema başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Bu rehber, adı bu programın adıyla birebir aynı olmayan kayıtların içeriği hakkında hiçbir iddia kurmaz. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Bu alanda ekipman ve stüdyo imkânı olağandan daha belirleyicidir. Kamera, ışık ve ses ekipmanına öğrenci erişiminin nasıl düzenlendiği, kurgu ve ses laboratuvarlarının bulunup bulunmadığı, yapım derslerinde çekim bütçesinin nasıl karşılandığı, öğrenci filmlerinin gerçekten çekilip çekilebildiği ve sınıf mevcudunun uygulamaya elverip elvermediği tercihten önce sorulmalıdır. Ders adında yapım ya da atölye sözcüğünün geçmesi, o dersin uygulamalı yürütüldüğünü kendiliğinden göstermez.
Üçüncü not: Bu rehberde okunan plan sayfası öğretim düzeyini basmamaktadır ve derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğunu bu okumalarda ayırt edilebilir biçimde vermemektedir. Bu nedenle bir üniversiteyi değerlendirirken düzeyin, dönem yapısının, zorunlu ders yükünün ve seçmeli havuzların içeriğinin o üniversitenin kendi resmî sayfasından doğrulanması gerekir. Bu rehber seçmeli havuzların içini doldurmamıştır.
Dördüncü not: Yayıncılık tarafına ilgi duyan öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) ve [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi); görsel dil ve tasarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi); canlandırma ve dijital üretim tarafına ilgi duyan öğrenci için [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon), [bilgisayar destekli tasarım ve animasyon](/bolum/bilgisayar-destekli-tasarim-ve-animasyon) ve [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi); görüntünün teknik üretimine ilgi duyan öğrenci için [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik); haber, medya ve tanıtım tarafına ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); kuram ve çözümleme tarafına ilgi duyan öğrenci için [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati); sahne, mekân ve görünüm tarafına ilgi duyan öğrenci için [iç mimarlık](/bolum/ic-mimarlik), [iç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi), [moda tasarımı](/bolum/moda-tasarimi) ve [mimari dekoratif sanatlar](/bolum/mimari-dekoratif-sanatlar); kültür kurumları ve arşiv tarafına ilgi duyan öğrenci için [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); basım ve yayın tarafına ilgi duyan öğrenci için [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 12 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.