Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği

Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, bir ticaret gemisinin denizde güvenli biçimde yol almasını ve aynı zamanda ticari olarak işletilmesini konu alan mühendislik programıdır. Adın iki parçası bu iki işi anlatır: ulaştırma tarafı seyir, köprü üstü ve güvenlik konularını; işletme tarafı yükün, gemi personelinin ve gemi işletmesinin ekonomik yönetimini kapsar. Program bu ikisini ayrı ayrı değil, aynı geminin üzerinde birlikte ele alır.

Programı diğer mühendislik programlarından ayıran belirgin bir tarafı vardır: eğitimin bir bölümü sınıfta değil gemide geçer. Denizde geçirilen eğitim, planın kendi içinde ayrı bir ders olarak yer alır. Bu yüzden bölüm, hem hesap ve tasarım derslerini hem de doğrudan mesleki uygulamayı içeren karma bir yapı taşır. Köprü üstündeki iş, seyir cihazlarını kullanmak kadar, hava durumunu okumak, geminin dengesini hesaplamak, haberleşmeyi yürütmek ve acil durumda ekibi yönetmekle de ilgilidir.

Bir başka ayırt edici tarafı, alanın uluslararası kurallarla çalışmasıdır. Gemi bir ülkenin karasularından çıktığında da aynı kurallara tabidir; bu yüzden programın derslerinin bir bölümü İngilizce yayımlanır ve denizcilik sözleşmeleri ayrı bir ders olarak okutulur. Bu rehber, hangi üniversitede hangi belge veya yetkinin nasıl kazanıldığı konusunda bir iddiada bulunmaz; bu koşullar ilgili kurumların kendi mevzuatına bağlıdır.

Tercih listelerinde bu iki ad, ikisi de denizcilikle ilgili olduğu için karıştırılır. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği bir lisans programıdır ve merkezinde geminin kendisi, seyri ve köprü üstündeki iş vardır. [Deniz ve liman işletmeciliği](/bolum/deniz-ve-liman-isletmeciligi) ise limanın ve deniz taşımacılığının işletme tarafını konu alır; geminin seyri onun merkezinde durmaz. İkisinin eğitim düzeyi, ders planı ve mezuniyet çıktısı farklıdır.

İkinci karışıklık, denizcilik alanındaki diğer mühendislik programlarıyla olur. Geminin makine dairesini ve tahrik sistemlerini konu alan Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği ile geminin kendisinin tasarımını ve inşasını konu alan Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği ayrı programlardır; bu iki adın bu sitede karşılığı olan sayfası bulunmadığı için burada link verilmemiştir. Bu bölüm, geminin makinesini işletmek ya da gemiyi tasarlamak üzerine kurulu değildir; geminin seyri ve işletmesi üzerine kuruludur.

Üçüncü olarak, taşımacılığı kara ve hava tarafıyla birlikte ele alan programlar da vardır. [Lojistik](/bolum/lojistik), [lojistik yönetimi](/bolum/lojistik-yonetimi) ve [uluslararası ticaret ve lojistik](/bolum/uluslararasi-ticaret-ve-lojistik) taşımacılığı bir tedarik zinciri sorunu olarak ele alır; denizyolu bunun bir parçasıdır ama tek konusu değildir. Bölümün mühendislik temelini paylaştığı programlar ise [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ile [elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) olarak sayılabilir; planda gemi makineleri ve gemi elektroniği derslerinin bulunmasının nedeni budur. Bu programların hiçbiri birbirinin yerine geçmez; hangisinin hangi üniversitede hangi adla açıldığı ÖSYM kılavuzundan kontrol edilmelidir.

Aşağıdaki ders adları tek bir üniversitenin yayımladığı ders planından alınmıştır: İstanbul Teknik Üniversitesi öğrenci bilgi sisteminde "Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Lisans Programı" adıyla yayımlanan ders planı. Kaynakta programın öğretim düzeyi lisans olarak yazılıdır ve plan sekiz yarıyıl hâlinde görünür; fakülte adı ile öğretim süresi bu sayfada yazmıyor, o yüzden bu iki konuda bu kaynağa dayanan bir iddia yapılmıyor. Kaynakta ders adlarının bir bölümü kısaltılmış, bir bölümü İngilizce yayımlanmıştır; bu sayfada kısaltmalar açılmamış, İngilizce adlar çevrilmemiş, hepsi yayımlandığı hâliyle aktarılmıştır. Başka üniversitelerin planları farklıdır; bu liste bir örnektir, ortalama değildir.

Birinci yarıyılda Matematik I, Fizik I, Physics I Laboratory, General Chemistry I, General Chemistry I Lab, Seamanship, Int.toMarit.Trnsp.Mng.Eng.&Eth, Temel Yüzme Becerisi ve Denizde Güvenlik I görünüyor. İkinci yarıyılda Matematik II, Physics II, Physics II Laboratory, Introduction to Navigation, Watchkeeping I, Bilg. Destekli Teknik Resim, Denizde Güvenlik II, Maritime English I, Girişimcilik & Kariyer Danış. ve 2.yy Seçmeli Ders (ITB) yer alıyor. Daha ilk yılda temel bilim dersleriyle denizcilik derslerinin yan yana durduğu, ayrıca yüzme ve denizde güvenlik derslerinin planın kendi parçası olduğu görülüyor.

Üçüncü yarıyılda Marine Communication, Meteoroloji, Terrestrial Navigation, Ship Constrct.and Stability, Maritime English II, Mühendislik Matematiği, Intr.to Sci& Eng.Comp.(MATLAB) ve Electronic Navigation bulunuyor. Dördüncü yarıyılda Probability and Statistics, Maritime Conventions, Marine Communication Lab., Maritime Economics, Gemilerde Acil Durum. Müdahale, Gemi Elektroniği, Astronomi, Cargo&Crew Safety, E-Navigation Systems, Atatürk İlk & İnkılap Trh I, Türk Dili I ve Seçime Bağlı Ders (TM) var. Seyrin karadan görülerek, gök cisimlerine bakılarak ve elektronik cihazlarla yapılan biçimlerinin ayrı dersler hâlinde okutulduğu bu iki yarıyılda belirginleşiyor.

Beşinci yarıyılda Watchkeeping II, Deniz Hukuku I, Maritime Practical Studies, Celestial Navigation, Technical Ship Management, Ship Hndl.and Manouvering, Türk Dili II, Atatürk İlk & İnkılap Trh II ve 5.yy Seçime Bağlı Ders (MT1) görünüyor. Altıncı yarıyılda kaynakta görünen tek ders adı şudur: Long Term SeaTraining(6Months). Bu ders adı kaynakta yayımlandığı hâliyle aktarılmıştır; bu sayfada denizde geçirilen eğitimin süresi, koşulları ve nerede yapıldığı konusunda ayrıca bir iddia yapılmıyor.

Yedinci yarıyılda Ship Surveying Procedures, Cargo Handl and Stowage, Gemi Makinaları, Deniz Ulaş.&İşlet.Müh. Tas. I, 7.yy Seçime Bağlı Ders I (MT2) ve 7.yy Seçime Bağlı Ders II (MT3) bulunuyor. Sekizinci yarıyılda Oşinografi, Deniz Ulaş.&İşlet.Müh. Tas. II, Köprü Üstü Kaynak&Takım Yön., Deniz Hukuku II, 8.yy Seçime Bağlı Ders I (MT4) ve 8.yy Seçime Bağlı Ders II (SNT-ITB) yer alıyor. Son iki yarıyılda tasarım dersleri ile geminin denetimi, yükün elleçlenmesi ve köprü üstü ekip yönetimi derslerinin birlikte okutulduğu görülüyor.

Bu listeyle ilgili bilerek yapılmayan şeyler şunlardır. Ders kodu, kredi ve AKTS değeri hiç yazılmadı. Derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğu ders ders iddia edilmedi; kaynak bu ayrımı bu sayfaya alınan biçimde ders ders yayımlamıyor. Ders adlarındaki kısaltmalar ile parantez içindeki havuz kodları kaynak açmadığı için açılmadı; bu kodların hangi havuzu gösterdiği konusunda bir iddia yapılmadı. Seçime bağlı ders havuzlarının içindeki ders adları da kaynak açmadığı için açılmadı.

Bu bölümün birinci çıktısı gemide çalışmaktır. Mezunlar ticaret gemilerinde güverte tarafındaki görevlere yönelir ve bu görevlerde ilerleme, hem denizde geçirilen süreye hem de ilgili yeterlik belgelerine bağlıdır. Bu belgelerin adları, sınav şartları ve hangi görev için hangi belgenin arandığı bu sayfada iddia edilmiyor; bunlar denizcilik alanındaki yetkili kurumun kendi mevzuatından okunur.

İkinci çıktı karadaki denizcilik işletmeleridir. Gemi işletme şirketlerinde operasyon ve sefer planlaması, kiralama ve yük işleri, liman ve terminal işletmelerinde yük operasyonu yönetimi, acentelerde gemi ve yük takibi mezunların girdiği alanlar arasında sayılabilir. Planda deniz ekonomisi, teknik gemi yönetimi ve yükün elleçlenmesine ilişkin derslerin bulunması bu görevlerin bölümün kendi konusu olduğunu gösteriyor.

Üçüncü çıktı denetim ve uygunluk tarafıdır. Geminin denize elverişliliğinin ve donanımının kurallara uygunluğunun değerlendirildiği işler, klas kuruluşlarında ve sigorta tarafındaki hasar değerlendirme işleri bu alana girer. Teknik tarafa yönelen mezunlar, gemi makineleri ve gemi elektroniği derslerini paylaştıkları için [makine mühendisi](/meslek/makine-muhendisi) ile aynı ekiplerde de bulunabilir. Hangi görevin hangi belge, sertifika veya sınav şartına bağlı olduğu bu sayfada iddia edilmiyor.

Bu bölümde bilerek yazılmayan bir şey var: maaş. Ne başlangıç maaşı, ne ortalama maaş, ne de sektörler arası karşılaştırma verilmiyor. Bu sayfada güvenilir kaynağı olmayan bir rakam yer almaz.

Bu bölüm, çalışma hayatının bir bölümünü evinden ve şehrinden uzakta, gemide geçirmeye istekli olan öğrenciye uyar. Bu, bölümün diğer mühendislik programlarından en keskin ayrıldığı noktadır ve tercih kararının merkezine konulması gereken sorudur. Denizde geçirilen eğitim planın kendi parçasıdır; bu yüzden bu isteklilik, mezuniyetten sonra değil eğitim sırasında sınanır.

İkinci uyum ölçütü, kural ve usul takip etme disiplinidir. Köprü üstündeki iş, kişisel tercihe göre değil belirlenmiş usullere göre yürür; vardiya düzeni, haberleşme biçimi ve acil durum davranışları bunun örnekleridir. Üçüncüsü İngilizcedir: planın derslerinin bir bölümü İngilizce yayımlanmıştır ve alanın uluslararası kuralları bu dille çalışır. Dördüncüsü sağlık ve fiziksel yeterliktir; bu koşulların hangi kurumca ve hangi ölçütlerle arandığı bu sayfada iddia edilmiyor, ÖSYM kılavuzundaki program açıklamalarından ve ilgili mevzuattan okunur.

Buna karşılık, denizi sevmekle bu mesleği yapmayı birbirine karıştırmamak gerekir. Gemide çalışmak, uzun süre aynı ekiple kapalı bir düzende yaşamayı, düzensiz uyku düzenini ve aileden uzak kalmayı da içerir. Karada çalışmayı esas alan bir öğrencinin, denizcilik işletmeciliği ve lojistik programlarını ayrıca değerlendirmesi daha doğru olur.

Birinci not: bu sayfada taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan rakamı yoktur. Bu üç bilginin tek geçerli kaynağı ÖSYM'nin ilgili yıl için yayımladığı tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği bir lisans programı olduğu için kılavuzda Tablo-4'te aranır.

İkinci not: aynı adı taşıyan programların ders planları üniversiteden üniversiteye değişir. Yukarıda bir tek üniversitenin planı örnek olarak aktarıldı; tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi bilgi paketinden güncel planı okumak gerekir.

Üçüncü not: bu sayfada okunan kanun, yalnızca birinci maddesinin bu sayfaya alınan bentleriyle sınırlıdır. Kanunun okunmayan bölümleri hakkında hiçbir iddia yoktur ve bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde de bir iddia yapılmamıştır.

Dördüncü not: bu programlarda öğretim dili, sağlık şartları, denizde eğitim düzeni ve varsa özel koşullar üniversiteye göre değişir. Bu koşullar ÖSYM kılavuzundaki program satırının açıklamalarından okunur; bu sayfada bu konularda bir iddia yoktur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.