Fizik Mühendisliği, fiziğin temel yasalarını bir mühendislik problemine uygulamayı, ölçme düzeni kurmayı ve fiziksel modeli hesaplanabilir hâle getirmeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın nükleer hammadde eksenine değen metinlerden biri 2840 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 313,10–492,49
- Üniversite
- 5
- Genel kontenjan
- 209
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Fizik Mühendisliği Nedir?
Fizik Mühendisliği, fiziğin temel yasalarını bir mühendislik problemi karşısında kullanmayı öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın konusu belirli bir ürün ailesi değildir; alanın konusu yöntemin kendisidir. Bir olayı ölçülebilir bir niceliğe indirgemek, o niceliği ölçecek bir düzen kurmak, ölçümün belirsizliğini hesaplamak, olayı bir denklemle temsil etmek ve o denklemi çözülebilir hâle getirmek bu programın gövdesidir. Bu nedenle bu alanın mezunu kendini tek bir sektörle değil, bir problem türüyle tanımlar.
Alanın adında iki sözcük yan yana durur ve ikisi birlikte anlam kazanır. Fizik tarafı yasayı arar: bir olayın hangi ilkeye bağlı olduğunu, hangi büyüklüklerin birbirine bağlandığını ve hangi sınırda hangi yaklaşımın geçerli olduğunu. Mühendislik tarafı bu bilgiyi bir amaca bağlar: bir düzeneği kurmak, bir ölçümü yinelenebilir kılmak, bir sistemi belirli bir başarımla çalıştırmak ve sonucu bir tasarım kararına çevirmek. Bu iki tarafın ayrılmadığı yer bu programın çekirdeğidir.
Bu programın adı bu rehberde okunan üniversite sayfasında geçtiği biçimiyle, yani Fizik Mühendisliği olarak yazılmıştır. Adı buna yakın olan başka programlar bulunmaktadır ve bu rehber onların içeriğine dair hiçbir iddia kurmaz; aşağıda ayrı bir başlık altında bu ayrım açıkça ele alınmaktadır.
Alanın birinci ayağı temel fiziktir ve bu ayak burada olağandan daha uzundur. Okunan planda genel fizik dersi üç basamak hâlinde yürür ve her basamağın kendi laboratuvarı planda ayrı bir ders olarak yer alır. Bunun nedeni açıktır: mekanik, elektrik ve manyetizma ile ısı ve dalgalar konularının tamamı bu alanın günlük dilidir. Fiziği yalnızca bir yardımcı ders olarak gören bir öğrenci bu programda alanın kendi derslerine hazırlıksız girer.
İkinci ayak matematiktir. Okunan planda matematik dersi iki basamak hâlinde ilk iki yarıyılda, mühendislik matematiği üçüncü yarıyılda, fizikte matematiksel yöntemler ise beşinci yarıyılda yer alır; dördüncü yarıyılda ayrıca olasılık ve istatistik dersi bulunur. Fiziksel modelin dili diferansiyel denklemlerdir; ölçümün dili ise olasılıktır. Bu iki dili öğrenmeyen biri ne modeli kurabilir ne de ölçümün ne kadar güvenilir olduğunu söyleyebilir.
Üçüncü ayak kuramsal fiziğin ileri dersleridir. Okunan planda klasik mekanik dördüncü yarıyılda, modern fizik beşinci yarıyılda, istatistik fizik ve kuantum mekaniğinin birinci basamağı altıncı yarıyılda, elektromanyetik teori ile kuantum mekaniğinin ikinci basamağı ise yedinci yarıyılda yer alır. Bu dersler alanın kavram sözlüğünü kurar. Bir yarı iletkenin neden iletken olduğu, bir lazerin neden çalıştığı, bir dedektörün neden sayabildiği soruları bu derslerin diliyle yanıtlanır.
Dördüncü ayak deney ve ölçmedir. Okunan planda genel fizik laboratuvarları üç basamak hâlinde, dalgalar fiziği laboratuvarı beşinci yarıyılda, modern fizik laboratuvarı beşinci yarıyılda ve deneysel fizik yöntemleri ile onun laboratuvarı altıncı yarıyılda yer alır. Bu programın ayırt edici yanlarından biri budur: kuramsal ders ile onun deneyi planda çoğu zaman eşlenmiştir. Fizik mühendisi bir ölçüm düzeneğini kurabilen, kalibre edebilen ve sonucunun belirsizliğini söyleyebilen kişidir.
Beşinci ayak hesaplama ve programlamadır. Okunan planda programlama dersi iki ayrı yarıyılda iki ayrı dille açılmıştır: birinci yarıyıldaki ders adı sayfada "Intr.to Prog.Language(PYTHON)", ikinci yarıyıldaki ders adı ise "Intr.to Prog.Language(FORTRAN)" biçiminde yayımlanmıştır. Bu ders adları sayfada göründüğü gibi bırakılmıştır; hiçbiri çevrilmemiş ve içindeki kısaltmalar açılmamıştır. Bunların üzerine üçüncü yarıyılda "Symblc & Numrc Tchnqs in Physc" ve dördüncü yarıyılda "Computatnl Methods in Physics" adlı dersler gelir. Yani bu programda hesaplama bir yan beceri değil, planın kendi içinde kurulmuş bir ayaktır.
Altıncı ayak dalgalar ve optiktir. Okunan planda dalgalar fiziği dördüncü yarıyılda ve onun laboratuvarı beşinci yarıyılda yer alır. Dalga davranışı bu alanın en çok işe dönüşen konularından biridir: ışığın yayılması, girişim ve kırınım, lazer ve algılayıcı düzenekleri bu konunun uygulamalarıdır.
Yedinci ayak tasarım ve bitirme çalışmasıdır. Okunan planda fizik mühendisliği tasarımı dersi iki basamak hâlinde yedinci ve sekizinci yarıyıllarda yer alır. Bu, planın bilgiyi bir araya getiren bir çalışmayla kapandığını gösterir. Ayrıca birinci yarıyılda alanın kendi giriş ve etik dersi, birinci yarıyılda akademik danışmanlık ve altıncı yarıyılda kariyer danışmanlığı dersleri bulunur; yani planda öğrencinin yönlendirilmesi de ayrı bir ders olarak kurulmuştur.
Sekizinci ayak yabancı dil, insan bilimleri ve iktisattır. Okunan planda İngilizce dersleri ilk iki yarıyılda, Türk Dili dersleri üçüncü ve dördüncü yarıyıllarda, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri beşinci ve altıncı yarıyıllarda, ekonomi dersi ise altıncı yarıyılda yer alır. Planda ayrıca insan ve toplum bilimleri ile alan dışı seçmeli slotları birden çok yarıyılda bulunur.
Bu ayaklar Fizik Mühendisliğini hem temel bilimlere hem uygulamalı mühendisliğe yakın kılar. Yasanın kendisine ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik); ölçüm ve devre tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi); nükleer ve radyasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi); hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2840 Sayılı Kanun
Fizik mühendisliğinin en görünür uygulama eksenlerinden biri nükleer alandır. Bir reaktörün yakıtı, bir yakıt çevriminin girdisi ve bir zenginleştirme işleminin hammaddesi belirli iki elemente bağlıdır: uranyum ve toryum. Bu iki elementin aranması ve işletilmesi Türkiye'de serbest bir sanayi faaliyeti olarak değil, kamusal bir rejim içinde düzenlenmiştir. Bu rejimi kuran metinlerden biri 2840 sayılı kanundur. Kanunun adı bu programla doğrudan ilgilidir, çünkü nükleer enerji hammaddesi kanunun kendi adında geçmektedir.
Kanunun adı kaynakta dört satır hâlinde ve tümü büyük harfle yayımlanmıştır. Birinci satır "BOR TUZLARI, TRONA VE ASFALTİT MADENLERİ İLE", ikinci satır "NÜKLEER ENERJİ HAMMADDELERİNİN İŞLETİLMESİNİ,", üçüncü satır "LİNYİT VE DEMİR SAHALARININ BAZILARININ", dördüncü satır ise "İADESİNİ DÜZENLEYEN KANUN" biçimindedir. Bu dört satırın bölünme yerleri okumaların hepsinde aynı çıkmıştır ve bu rehberde birleştirilmemiştir. Dördüncü satırın sonunda bir okumada görülmeyen, iki okumada ise sözcüğe kaynamış bir rakam bulunmaktadır; o rakamlı biçim bu rehberde alıntılanmamıştır.
Kanunun künyesinde şu satırlar okumaların hepsinde birebir aynı çıkmıştır: "Kanun Numarası : 2840", "Kabul Tarihi : 10/6/1983", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 13/6/1983 Sayı : 18076" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 396". Bu satırlardaki iki nokta işaretlerinin önündeki ve ardındaki boşluklar kaynakta göründüğü gibi bırakılmıştır. Kabul tarihi ile yayım tarihinin sırası tutarlıdır; metinde atıf yapılan kanun numaraları da bu kanundan önceki numaralardır.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı kaynakta "Amaç" olarak görülmüştür; bu kenar başlık okumaların yalnızca ikisinde göründüğü için bu rehberde daha zayıf bir dayanakla aktarılmaktadır. Maddenin gövdesi ise okumaların hepsinde aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: "Madde 1 – Bu Kanunun amacı; 2172 sayılı Devletçe İşletilecek Madenler Hakkında Kanun la kamu kuruluşlarına devredilen maden haklarını yeniden düzenlemektir." Kaynakta atıf yapılan kanunun adı tırnak içinde yazılmış ve tırnak kapanışı ile ekin arasında bir boşluk bulunmaktadır; bu boşluk kaynakta göründüğü gibi bırakılmıştır ve bu rehberde düzeltilmemiştir.
Bu program bakımından kanunun en yoğun yeri ikinci maddedir. Maddenin gövdesi okumaların hepsinde aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: "Madde 2 – (Değişik birinci cümle: 16/2/1994 - 3971/1 md.) Bor tuzları, uranyum ve toryum madenlerinin aranması ve işletilmesi Devlet eliyle yapılır. Bu madenler için 6309 sayılı Maden Kanunu gereğince gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine verilmiş olan ruhsatlar iptal edilmiştir."
Bu maddenin bu program için anlamı doğrudandır. Uranyum ve toryum nükleer yakıt çevriminin giriş malzemeleridir; bir fizik mühendisliği programının nükleer eksenindeki konuların tamamı, yani fisyon yakıtının davranışı, yakıt çevriminin basamakları ve toryum yakıt döngüsü tartışması, fiilen bu iki elementin arama ve işletme rejimi üzerine kuruludur. Madde bu rejimi iki cümlede kurar: birinci cümle bu madenlerin aranmasını ve işletilmesini devlet eline verir, ikinci cümle ise daha önce özel hukuk kişilerine verilmiş ruhsatların iptal edildiğini söyler. Yani bir fizik mühendisinin nükleer hammadde ile çalışabileceği hukuki çerçeve, serbest bir sanayi çerçevesi değil, kamusal bir işletme çerçevesidir. Bu, alanın nükleer tarafına yönelmek isteyen bir öğrenci için doğrudan bilinmesi gereken bir bilgidir.
Kanunun geri kalan maddeleri devir ve iade işlemlerini düzenler. Üçüncü madde okumaların hepsinde aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: "Madde 3 – Bor tuzları ve asfaltit sahaları ile bu Kanuna ekli listede yer alan linyit ve demir sahalarının ilgili kamu kuruluşuna devir işlemleri 2172 sayılı Devletçe İşletilecek Madenler Hakkında Kanunun devirle ilgili hükümleri çerçevesinde, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde tamamlanır."
Dördüncü madde kaynakta şöyledir: "Madde 4 – 2172 sayılı Devletçe İşletilecek Madenler Hakkında Kanun gereği ilgili kamu kuruluşlarına devri öngörülen linyit ve demir sahalarından, bu Kanuna ekli listede belirtilenler dışında olup kamu kuruluşu uhdesine geçmiş maden sahaları bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına müracaat edildiği takdirde eski sahiplerine iade edilir." Beşinci madde ise kaynakta şöyledir: "Madde 5 – Eski sahiplerine iade edilen sahalar için kendilerine ödenen veya adlarına bankaya bloke edilen tazminatların tamamı, sahaların iadesinden önce ilgili kamu kuruluşuna geri verilir." Bu iki madde de okumaların hepsinde aynı çıkmıştır.
Bu üç madde hakkında bir sınır açıkça yazılmalıdır: bu maddeler linyit ve demir sahalarının devri ile iadesini düzenler ve bu programla doğrudan ilgili değildir. Bu rehber onları yalnızca kanunun bütününü doğru göstermek için aktarmakta, program bağının dayanağı yapmamaktadır. Program bağı yalnızca kanunun adında geçen nükleer enerji hammaddesi ifadesi ile ikinci maddedeki uranyum ve toryum rejimine dayanır.
Madde numarasının ardından gelen ayraç biçimi, yani birinci maddeden beşinci maddeye kadar uzun tireli diziliş, okumaların hepsinde aynı çıkmıştır.
Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bir fizik mühendisliği kanunu değildir. Bu programı kurmaz, adını vermez, ders planını belirlemez, öğretim düzeyini ya da süresini düzenlemez ve mezununun meslek tanımına, unvanına ya da yetkilerine ilişkin bir hüküm içermez. Bu kanun bir nükleer güvenlik ya da radyasyondan korunma düzenlemesi de değildir; o konular ayrı metinlerin işidir ve bu rehber onlara dair bir iddia kurmaz. Bu rehberin kanuna dayandırdığı bağ yalnızca şudur: bu programın nükleer eksenindeki bütün konuların girdisi olan iki elementin arama ve işletme rejimi bu kanunun doğrulanmış ikinci maddesinde kurulmuştur ve nükleer enerji hammaddesi kanunun kendi adında geçmektedir. Bundan daha geniş bir bağ kurulmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki resmi adres esas alınmalıdır; bu rehber yürürlük durumu hakkında bir iddia kurmaz.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istekle, biri İngilizce yazılmış ama Türkçe kaynak metnin çevrilmeden verilmesini isteyen bir istekle, biri farklı ifadeyle yazılmış ikinci bir Türkçe istekle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü okuma hiçbir aşamada yapılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı ayrıca yazılmalıdır: üç okuma aynı adres üzerinde ve kısa bir zaman aralığında yapıldığı için, sayfa okuma aracının aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe alması nedeniyle büyük olasılıkla tek bir metin dönüşümü üzerinde çalışılmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bu sınırın somut bir işareti de görülmüştür: kanunun adının dördüncü satırının sonundaki dipnot rakamı iki okumada sözcüğe kaynamış olarak, bir okumada ise hiç görünmemiştir; o rakamlı biçim kullanılmamıştır. İkinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci maddelerin kenar başlıkları yalnızca bir okumada görülmüştür; ikinci bir okumada birebir teyit edilmediği için kullanılamaz sayılmış ve bu rehberde ne alıntılanmış ne de içerikleri hakkında bir iddia kurulmuştur. Bu rehberde yalnızca birinci maddenin kenar başlığı aktarılmıştır ve onun da iki okumaya dayandığı yukarıda belirtilmiştir. Bu kanunda kenar başlığı bulunup bulunmadığına ya da hangi maddenin kenar başlığı taşıdığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır. Kanuna ekli ve üçüncü ile dördüncü maddelerde anılan listenin içeriği hiçbir okumada istenmemiştir; o listede hangi sahaların bulunduğuna dair bu rehberde hiçbir malzeme yoktur. Altıncı madde ve sonrası hiç istenmemiş ve hiç getirilmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur. Dipnotun gövde metni hiçbir okumada verilmemiştir. Bir okuma çıktısına belgede bulunmayan İngilizce bir üst başlık ve kendi ürettiği parantezli etiketler eklemiştir; bu satırlar kaynak metin sayılmamış ve alıntılanmamıştır. Bu numara bu batch içinde bir başka program için de önerilmişti; koordinasyon kararı bu kayda verilmesi yönünde olmuştur, çünkü nükleer enerji hammaddesi kanunun kendi adında geçmektedir, öteki bağ ise kanunun kurmadığı bir çıkarım gerektirmekteydi. Bu programın fizik ekseni için düşünülmüş öteki kanun adayları, devralınan tazelik ve örtüşme defterleri nedeniyle kapalı olduğu için hiç denenmemiştir ve onların içeriği hakkında bu rehberde hiçbir şey söylenmemektedir. Kanunun içinde geçen ve bu rehberde anılmayan hiçbir kavram için, o kavramın bu kanunda tanımlı olmadığı yönünde bir iddia kurulmamıştır; yalnızca bu oturumun okumalarında iki kez birebir görülmediği kaydedilmiştir. Metinde görülen değişiklik ibarelerinin tümü ayrı ayrı doğrulanmamıştır ve hangi ibarenin hangi değişiklikle geldiğine dair bir iddia kurulmamıştır. Kanunun yürürlük durumu, sonraki değişiklikleri ve uygulama düzenlemeleri bu rehberde hiç incelenmemiştir. Puan, sıralama, kontenjan ve ücret verisi bu çalışmada hiç toplanmamıştır.
Fizik Mühendisliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmaların hepsi anlaşılırdır, çünkü bu alanların hepsi fiziği bir yerden kullanır; ancak kullandıkları yer aynı değildir.
En sık karıştığı yer [fizik](/bolum/fizik) adlı programdır. İki program aynı kuramsal çekirdeğin büyük bir bölümünü paylaşır: mekanik, elektromanyetizma, kuantum mekaniği ve istatistik fizik her ikisinde de bulunur. Ayrım ağırlıkta ve amaçtadır. Fizik programı yasanın kendisini ve o yasanın sınırlarını konu edinir; fizik mühendisliği ise aynı yasayı bir tasarım ya da ölçüm problemine bağlamayı ders planının içine yazar. Okunan planda mühendislik matematiği, hesaplamalı yöntemler ve iki basamaklı bir tasarım dersinin bulunması bu ayrımın planda göründüğü yerdir. Bu rehber iki programdan birinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz ve mezunların unvanı ile yetkileri konusunda bir iddia kurmaz.
İkinci karışma noktası elektrik ve elektronik tarafındaki programlardır. [Elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektrik mühendisliği](/bolum/elektrik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) devreyi, sistemi ve haberleşmeyi merkeze alır; fizik mühendisliği ise aynı devrenin çalıştığı fiziksel ortamı ve bileşenin içindeki olayı konu edinir. Okunan planda elektronik dersinin ve onun laboratuvarının bulunması iki alanın kesiştiği yeri gösterir. [Elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ise iki yıllık programlardır ve ağırlığı uygulamaya verir.
Üçüncü karışma noktası nükleer alandır. [Nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi) belirli bir güvenlik ve ölçüm uygulamasını merkeze alan bir programdır; [nükleer tıp teknikleri](/bolum/nukleer-tip-teknikleri), [radyoterapi](/bolum/radyoterapi) ve [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) ise sağlık alanındaki belirli cihaz ve uygulama düzenlerine odaklanır. Fizik mühendisliği bu uygulamaların altındaki fiziği konu edinir ancak bu programların mesleki yetki alanlarına dair bu rehber hiçbir iddia kurmaz. Yukarıdaki kanun başlığında anlatılan hammadde rejimi de bu alanın kamusal çerçevesinin bir parçasıdır.
Dördüncü karışma noktası enerji programlarıdır. [Enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi) enerjinin üretimini, dönüşümünü ve iletimini bir sistem olarak ele alır; [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi) ve [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi) iki yıllık programlardır ve kurulum ile işletme tarafına yakındır. Fizik mühendisliği enerji dönüşümünün fiziksel sınırlarını konu edinir; hangi verimin neden aşılamadığı sorusu bu alanın sorusudur.
Beşinci karışma noktası malzeme tarafındaki programlardır. [Metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [metalurji](/bolum/metalurji) malzemenin iç yapısını ve üretimini merkeze alır. Fizik mühendisliği aynı malzemenin elektronik ve ısıl davranışının fiziksel temeline bakar; okunan planda katı hâl konularının fizik dersleri içinde ele alınması bu kesişimi gösterir. İki alanın soruları örtüşür ama ders planlarının ağırlığı ayrıdır.
Altıncı karışma noktası makine ve mekatronik tarafıdır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) parçanın ve sistemin tasarımına, [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ise mekanik, elektronik ve denetimin birleştiği düzenlere bakar. Fizik mühendisliği bu düzeneklerin altındaki fiziksel ilkeyi konu edinir ve ölçme tarafında bu alanlarla sık sık aynı masada bulunur.
Yedinci karışma noktası hesaplama ağırlıklı programlardır. [Bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [yapay zekâ mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi) yazılımı, algoritmayı ve veri yapılarını kendi konusu yapar; [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ile [istatistik](/bolum/istatistik) verinin çözümlenmesini merkeze alır. Fizik mühendisliğinde hesaplama bir amaç değil, fiziksel modeli çözmenin aracıdır. Okunan planda iki farklı programlama dersinin ve iki hesaplamalı yöntem dersinin bulunması bu aracın planda ne kadar yer tuttuğunu gösterir.
Sekizinci karışma noktası ölçüm ve laboratuvar ağırlıklı önlisans programlarıdır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve benzeri iki yıllık programlar belirli bir analiz düzeninin doğru uygulanmasına ağırlık verir. Fizik Mühendisliği dört yıllıktır; ölçümü uygulamanın yanında ölçüm düzeninin nasıl kurulacağını ve sınırının nerede olduğunu da konu edinir. İki düzeyin süresi, ders yükü ve mezunun unvanı birbirinden ayrıdır.
Dokuzuncu karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. [Fizik öğretmenliği](/bolum/fizik-ogretmenligi), [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) ve [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) baştan öğretmen yetiştirmek üzere kurulmuş programlardır ve alan derslerinin yanında öğretmenlik meslek bilgisi dersleri içerir. Bu program bu yapıda değildir ve bu rehber mezunun öğretmen olarak atanma yolu hakkında bir iddia kurmaz.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Teknik Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için İstanbul Teknik Üniversitesi'nin öğrenci bilgi sistemi üzerinde yayımlanan ders planı sayfası okundu. Sayfa sekiz yarıyılı birlikte yayımlar; okumalarda toplam elli iki ders adı toplanmıştır. Sayfada ayrıca planın geçerlilik bilgisi de yayımlanmıştır ve bir okumada birebir "2017-2018 / Güz - 2021-2022 / Güz Dönemleri" olarak bildirilmiştir; bunun ötesinde planın güncelliği hakkında bu rehberde hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Bir uyarı baştan gereklidir. Bu sayfadaki ders adları karışık dilde yayımlanmıştır: bir bölümü Türkçe, bir bölümü İngilizce, bir bölümü ise kısaltılmış biçimdedir. Aşağıda bu adların hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış ve hiçbir yazım düzeltilmemiştir. Sayfada göründüğü biçim aynen aktarılmıştır.
Birinci yarıyılın dersleri sayfada Genel Fizik I, General Physics I Laboratory, Intr.to Prog.Language(PYTHON), Mathematics I, Fizik Müh. Giriş & Etik, Technical Drawing, Akademik Danışmanlık ve English I olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl alanın kendi giriş ve etik dersini, fiziğin ilk basamağını ve onun laboratuvarını, matematiği, teknik çizimi ve ilk programlama dersini aynı dönemde açar.
İkinci yarıyılın dersleri sayfada Genel Fizik II, General Physics II Laboratory, General Chemistry I, General Chemistry I Lab, Mathematics II, Intr.to Prog.Language(FORTRAN) ve English III olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda kimya ve onun laboratuvarı devreye girer; programlama ise ikinci bir dille sürdürülür.
Üçüncü yarıyılın dersleri sayfada Mühendislik Matematiği, Electronics I, Genel Fizik III, Symblc & Numrc Tchnqs in Physc, Türk Dili I, Electronics I Lab. ve bir seçime bağlı ders slotu olarak yayımlanmıştır. Seçmeli slotun adı okumalardan birinde "3. yy Seçime Bağlı Ders (ITB)", öteki okumada ise boşluk ve parantez ayırıcısı farklı olacak biçimde bildirilmiştir; bu fark işaretlenmiş ve tek biçime düzeltilmemiştir. Bu yarıyıl planın dönüm noktalarından biridir: fizik üçüncü basamağa geçerken elektronik dersi ve onun laboratuvarı ile sayısal yöntemler dersi aynı dönemde başlar.
Dördüncü yarıyılın dersleri sayfada Klasik Mekanik I, Computatnl Methods in Physics, General Physics III Laboratory, Dalgalar Fiziği, Türk Dili II ve Probability and Statistics olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl kuramsal mekaniği, hesaplamalı yöntemleri, dalga davranışını ve olasılık ile istatistiği yan yana getirir.
Beşinci yarıyılın dersleri sayfada Atatürk İlk & İnkılap Trh I, Fizikte Matematiksel Yönteml I, Modern Fizik, Wave Physics Laboratory, Modern Physics Laboratory ve iki seçime bağlı ders slotu olarak yayımlanmıştır. Seçmeli slotların biri insan ve toplum bilimleri, öteki alan dışı bir küme için ayrılmıştır ve bunların yazımında da iki okuma arasında boşluk ve parantez ayırıcısı farkı bildirilmiştir; fark işaretlenmiş ve düzeltilmemiştir. Bu yarıyıl planın en yoğun dönemlerinden biridir: modern fizik ile matematiksel yöntemler dersi aynı dönemde yürür ve iki ayrı laboratuvar dersi bunlara eşlenir. Ders adında görülen "Yönteml" biçimi sayfaya aittir ve tamamlanmamıştır.
Altıncı yarıyılın dersleri sayfada Atatürk İlk & İnkılap Trh II, Fizikte Deneysel Yöntemler I, İstatistik Fizik, Economics, Kuantum Mekaniği I, Methods of Exp. Physics Lab. ve Kariyer Danışmanlığı olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda kuantum mekaniğinin ilk basamağı ile istatistik fizik aynı dönemde açılır ve deneysel yöntemler dersi kendi laboratuvarıyla eşlenir.
Yedinci yarıyılın dersleri sayfada Elektromanyetik Teori I, Kuantum Mekaniği II, Fizik Mühendisliği Tasarımı I ve iki seçime bağlı ders slotu olarak yayımlanmıştır. Bu iki slot için bir işaret gereklidir: okumalardan biri slot adlarında birer sıra numarası bildirmiş, öteki okuma aynı satırlarda sıra numarası bildirmemiştir; ayrıca boşluk ayırıcısı farkı da vardır. Bu farklar işaretlenmiş ve tek biçime düzeltilmemiştir. Bu yarıyılda alanın kendi tasarım dersinin başlaması, kuramsal derslerin bir çalışmaya bağlandığı yeri gösterir.
Sekizinci yarıyılın dersleri sayfada Fizik Mühendisliği Tasarımı II ile dört seçime bağlı ders slotu olarak yayımlanmıştır. Bu slotların üçü bir küme, biri başka bir küme için ayrılmıştır ve hepsinin yazımında iki okuma arasında boşluk ayırıcısı farkı bildirilmiştir; farklar işaretlenmiş ve düzeltilmemiştir. Bu yarıyılın belirgin yanı seçmeli ağırlığının en yükseğe çıkmasıdır: planın son döneminde öğrencinin kendi yönünü belirlemesi için ayrılmış slot sayısı zorunlu ders sayısını aşar.
Planın bütününe bakıldığında üç şey görülür. Birincisi, kuramsal ders ile onun laboratuvarı planda çoğu zaman eşlenmiştir; genel fizik, elektronik, dalgalar fiziği, modern fizik ve deneysel yöntemler derslerinin her birinin planda ayrı bir laboratuvar dersi bulunur. İkincisi, hesaplama planın içine üç ayrı yerden girer: iki programlama dersi, bir sembolik ve sayısal yöntemler dersi ve bir hesaplamalı yöntemler dersi. Üçüncüsü, seçmeli slotlar üçüncü yarıyıldan itibaren başlar ve son iki yarıyılda yoğunlaşır; yani planın son bölümü öğrencinin kendi yönelimine bırakılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Ders planı sayfası iki ayrı okumayla, farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur. Yalnızca en az iki okumada aynı çıkan malzeme kullanılmıştır. Sayfada sekiz yarıyıl yayımlanmıştır ve okunamayan yarıyıl yoktur. Yukarıda sayılan elli iki ders adı okumalar arasında sıra dâhil aynı çıkmıştır ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir; ancak seçime bağlı ders slotlarının yazımında iki okuma arasında boşluk ve parantez ayırıcısı farkları, yedinci yarıyıldaki iki slotta ise sıra numarası farkı bildirilmiştir. Bu nedenle o slot adları bu rehberde birebir bir dizge olarak değil, yalnızca tarif edilerek aktarılmıştır ve hiçbir biçim tek biçime düzeltilmemiştir. Öğretim düzeyi bakımından durum şudur: düzey ifadesi sayfada basılıdır ve yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir; bir okuma sayfada birebir bir program düzeyi alanı bildirmiş, öteki okuma aynı ifadenin başlıkta ve etiketlerde yazılı olduğunu doğrulamıştır. Üniversite adı bakımından durum şudur: üniversite adı sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; ancak iki okuma adı büyük harf kullanımı bakımından farklı bildirmiştir ve bu fark işaretlenmiş, tek biçime düzeltilmemiştir. Sayfa başlığında da bir fark bildirilmiştir: bir okuma başlığı ders planı ifadesiyle, öteki okuma program ifadesiyle bitirmiştir; bu fark da işaretlenmiş ve düzeltilmemiştir. Seçmeli havuzlar doldurulmamıştır: seçime bağlı ders slotlarının içindeki tek tek ders adları bu sayfada yayımlanmamıştır, bu nedenle bu rehberde de yazılmamıştır ve o havuzların hangi derslerden oluştuğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri sayfada yayımlanmış olsa bile toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, imla ve büyük harf kullanımı sayfada göründüğü gibi bırakılmıştır; kısaltılmış ve yarım görünen ders adları da olduğu gibi aktarılmıştır. Sayfada yayımlanan geçerlilik aralığının dışında başka bir plan sürümü aranmamıştır ve bu planın hâlen uygulandığı yönünde bir iddia kurulmamaktadır. Bu program için adı yakın olan başka kayıtlar da görülmüş, ancak lisansüstü kaydı olduğu ya da program adı bu adla birebir aynı olmadığı için kullanılmamıştır; o kayıtlardan hiçbir ders adı bu rehbere alınmamıştır ve içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bir üniversitenin haftalık ders çizelgesi başlıklı bir sayfası da listede görülmüş, ancak aranan şey ders planı olduğu için o sayfa hiç okunmamıştır ve içeriği hakkında bu rehberde hiçbir şey söylenmemektedir. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun çalışma alanı tek bir sektöre bağlı değildir, çünkü mezunun getirdiği şey bir ürün bilgisi değil, bir yöntem kümesidir. Buna karşılık bu yöntem kümesinin en sık kullanıldığı yerler sayılabilir.
Birinci alan ölçme ve deney düzenekleridir. Bir ölçüm düzeneğinin kurulması, kalibre edilmesi, veri toplama düzeninin kurulması ve ölçümün belirsizliğinin hesaplanması bu işin gündelik gövdesidir. Bu iş bir üniversite laboratuvarında, bir sanayi deney biriminde ya da bir kalibrasyon kuruluşunda yürütülebilir. Okunan planda beş ayrı laboratuvar dersinin bulunması bu yönü doğrudan açar.
İkinci alan optik, lazer ve algılayıcı teknolojileridir. Işık kaynaklarının, algılayıcıların ve görüntüleme düzeneklerinin kurulması ile bunların başarımının ölçülmesi bu tarafa girer; okunan plandaki dalgalar fiziği dersi ve onun laboratuvarı bu yolun kuramsal temelini kurar.
Üçüncü alan yarı iletken ve elektronik bileşen tarafıdır. Bileşenin içindeki fiziksel olayın anlaşılması, üretim adımlarının denetlenmesi ve bileşenin karakterizasyonu bu alanın işidir. Okunan planda elektronik dersinin ve onun laboratuvarının bulunması bu tarafla ilgilidir.
Dördüncü alan nükleer ve radyasyon uygulamalarıdır. Radyasyon ölçümü, dedektör düzenekleri, korunma hesapları ve nükleer ölçüm sistemlerinin kurulması bu alana girer. Bu alanda çalışmanın kamusal çerçevesi ayrı düzenlemelere bağlıdır; yukarıdaki kanun başlığında anlatılan hammadde rejimi bu çerçevenin yalnızca bir parçasıdır ve bu rehber hangi görevin hangi izne bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır.
Beşinci alan enerji sistemleridir. Enerji dönüşüm düzeneklerinin başarımının ölçülmesi, kayıpların çözümlenmesi ve yeni bir dönüşüm yönteminin sınanması bu tarafa girer.
Altıncı alan hesaplamalı modelleme ve benzetimdir. Bir fiziksel sistemin denklemlerinin kurulması, sayısal olarak çözülmesi ve sonucun deneyle karşılaştırılması ayrı bir uzmanlık biçimidir. Okunan planda iki programlama dersi ile iki hesaplamalı yöntem dersinin bulunması bu yolu planın içine yazar. Bu beceri kümesi, veri çözümlemesi ağırlıklı görevlere de açılan bir yoldur.
Yedinci alan tıbbi ve endüstriyel görüntüleme ile ölçüm sistemleridir. Bu sistemlerin fiziksel ilkesinin bilinmesi, başarımının ölçülmesi ve teknik desteğinin verilmesi bu mezunun yapabileceği işlerdendir; ancak bu alandaki hangi görevin hangi meslek grubuna ya da hangi belgeye bağlı olduğu ayrı bir düzenleme konusudur ve bu rehber bu konuda hiçbir şey söylemez.
Sekizinci alan araştırmadır. Üniversitelerde ve araştırma kurumlarında deney kurmak, yöntem geliştirmek, veri toplamak ve sonuçları yazıya dökmek bu mezunun yapabileceği işlerdendir; bu yol genellikle lisansüstü eğitimle birlikte yürür. Dokuzuncu alan ise teknik satış ve uygulama desteğidir; ölçüm cihazı, algılayıcı ya da laboratuvar donanımı satan kuruluşlarda ürünün fiziksel ilkesinin anlatılması ve kullanıcının uygulamasına destek verilmesi ayrı bir iş biçimidir.
Bu alanda bazı görevlerin belirli belge, yeterlik ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi görevin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: fiziği bir ders olarak mı, yoksa bir düşünme biçimi olarak mı görüyorsunuz? Bu alan bir olayı ölçülebilir bir niceliğe indirgemeyi ve o niceliğin nasıl davrandığını sormayı gerektirir. Fiziği yalnızca soru çözmek olarak gören bir öğrenci bu programda alanın kendi derslerinde yolunu bulmakta zorlanabilir.
İkinci soru matematikle ilgilidir. Okunan planda matematik dört yarıyıl boyunca taşınır: iki basamaklı matematik dersi, mühendislik matematiği, olasılık ve istatistik ile fizikte matematiksel yöntemler dersi planda ayrı ayrı yer alır. Matematikten hoşlanmayan bir öğrenci bu programda kuramsal derslerin diliyle uğraşmak zorunda kalır.
Üçüncü soru laboratuvarla ilgilidir. Okunan planda beş ayrı laboratuvar dersi bulunur ve bunların çoğu bir kuramsal dersle eşlenmiştir. Bu alanda öğrenmenin önemli bir bölümü düzenek kurmak, ölçmek, yinelemek ve sonucu kaydetmekle geçer. Elleriyle çalışmayı ve sabırlı ölçüm yapmayı sıkıcı bulan bir öğrenci bu alanda tatmin bulamayabilir.
Dördüncü soru programlama ve hesaplamayla ilgilidir. Okunan planda programlama iki ayrı yarıyılda iki ayrı dille açılmıştır ve bunun üzerine iki hesaplamalı yöntem dersi gelir. Bu program bir yazılım programı değildir, ancak kod yazmadan bu planı yürütmek mümkün değildir. Bilgisayarla çalışmaya isteksiz bir öğrenci bu tarafı baştan hesaba katmalıdır.
Beşinci soru belirsizlikle ilgilidir. Bu alanda bir ölçümün sonucu tek bir sayı değildir; bir sayı ile onun belirsizliğidir. İki ölçümün farkının anlamlı olup olmadığını sormak, bir eğrinin ne kadar güvenilir olduğunu düşünmek ve bir sapmanın nedenini aramak bu işin ayrılmaz parçasıdır. Kesin ve tek bir doğru yanıt bekleyen bir öğrenci bu alanda rahatsız olabilir.
Altıncı soru yabancı dille ilgilidir. Okunan planda ders adlarının önemli bir bölümü doğrudan İngilizce yayımlanmıştır ve İngilizce dersleri planın ilk iki yarıyılında yer alır. Bunun ötesinde bu alanın yöntem belgeleri, cihaz kılavuzları ve güncel yayınları büyük ölçüde İngilizcedir. Yabancı dile isteksiz bir öğrenci bu alanda kaynak okumakta zorlanır.
Yedinci soru belirsiz bir meslek tanımıyla ilgilidir. Bu alanın mezunu tek bir iş tanımına oturmaz; bu bazı öğrenciler için özgürlük, bazıları için ise belirsizliktir. Kendi yönünü seçmekten hoşlanan öğrenci bu genişliği fırsat olarak görür; net bir yol haritası bekleyen öğrenci ise bu genişlikten rahatsız olabilir. Okunan planda son iki yarıyılın büyük ölçüde seçmeli slotlara ayrılmış olması bu seçim yükünün planda da bulunduğunu gösterir.
Sekizinci soru ilerideki yolla ilgilidir. Bu alanda araştırma tarafına yönelmek isteyen öğrenci için lisansüstü eğitim olağan bir devam yoludur; sanayi tarafına yönelmek isteyen öğrenci için ölçme, deney, üretim desteği ve modelleme görevleri lisans düzeyinde de açıktır. Bu rehber bu iki yolun hangisinin daha iyi olduğu konusunda bir değerlendirme yapmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik fizik mühendisliği ya da fizik başlıkları altında açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden ayrışabilmektedir. Aynı ada sahip iki programın bir tanesinde nükleer ağırlık, bir tanesinde optik ya da yarı iletken ağırlığı bulunabilir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Bu rehberde okunan ders planı sayfası belirli bir geçerlilik aralığı yayımlamaktadır ve bu aralık yukarıda birebir aktarılmıştır. Aynı üniversitenin daha yeni bir plan sürümünün bulunup bulunmadığı bu rehberde incelenmemiştir. Tercih yapan öğrencinin ilgilendiği üniversitenin güncel bilgi paketini kendisi görmesi, hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğunu ve seçime bağlı ders slotlarının gerçekte hangi derslerle doldurulduğunu ayrıca sorması gerekir. Bu son nokta bu program için özellikle önemlidir, çünkü okunan planda son iki yarıyılda seçmeli slot sayısı yüksektir ve programın karakteri büyük ölçüde bu havuzların içeriğiyle belirlenir.
Üçüncü not: Bu alanda laboratuvar ve cihaz imkânı olağandan daha belirleyicidir. Kuramsal derslerle eşlenmiş laboratuvarların gerçekten uygulamalı yürütülüp yürütülmediği, düzeneklerin çalışır durumda olup olmadığı, öğrencinin cihazı kendi eliyle kullanıp kullanabildiği ve veri toplama düzeninin nasıl kurulduğu tercihten önce sorulmalıdır. Ayrıca bölümde hangi araştırma yönlerinin fiilen çalışıldığı, tasarım dersinin hangi konularda yürütüldüğü ve staj ile proje imkânlarının nasıl düzenlendiği sorulmaya değer başlıklardır.
Dördüncü not: Bu alanın komşuları bilinçli olarak karşılaştırılmalıdır. Yasanın kendisine ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik); maddenin kimyasına ilgi duyan öğrenci için [kimya](/bolum/kimya) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi); devre ve sistem tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektrik mühendisliği](/bolum/elektrik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi); uygulamalı elektronik ve otomasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektronik teknolojisi](/bolum/elektronik-teknolojisi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); nükleer ve radyasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi), [nükleer tıp teknikleri](/bolum/nukleer-tip-teknikleri), [radyoterapi](/bolum/radyoterapi) ve [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri); enerji tarafına ilgi duyan öğrenci için [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi), [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi) ve [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi); malzeme tarafına ilgi duyan öğrenci için [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [metalurji](/bolum/metalurji); hammadde tarafına ilgi duyan öğrenci için [maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi), [madencilik teknolojisi](/bolum/madencilik-teknolojisi), [jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi) ve [petrol ve doğalgaz mühendisliği](/bolum/petrol-ve-dogalgaz-muhendisligi); parça ve sistem tasarımına ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi); uçuş ve uzay tarafına ilgi duyan öğrenci için [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi); hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yapay zekâ mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [istatistik](/bolum/istatistik); tıbbi cihaz tarafına ilgi duyan öğrenci için [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) ve [biyomedikal cihaz teknolojisi](/bolum/biyomedikal-cihaz-teknolojisi); göz ve optik uygulamalarına ilgi duyan öğrenci için [optisyenlik](/bolum/optisyenlik); üretimin bütününe ilgi duyan öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) ve [üretimde kalite kontrol](/bolum/uretimde-kalite-kontrol); öğretmenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [fizik öğretmenliği](/bolum/fizik-ogretmenligi), [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) ve [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 5 üniversitede, 8 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.