Fizik Öğretmenliği, fiziğin lisans düzeyinde öğrenilmesini ve bu bilginin ortaöğretim sınıfında öğretilebilir hâle getirilmesini birlikte konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 1702 sayılı Kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 302,63–411,44
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 161
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Fizik Öğretmenliği Nedir?
Fizik Öğretmenliği, iki ayrı işi aynı diplomada birleştiren dört yıllık bir lisans programıdır. Birinci iş fiziği öğrenmektir: mekanik, elektrik, manyetizma, optik, termodinamik, modern fizik, kuantum fiziği, katıhal fiziği ve nükleer fizik bir lisans öğrencisinin dört yılda sırayla geçtiği basamaklardır. İkinci iş bu bilgiyi bir ortaöğretim sınıfında on beş yaşındaki bir öğrenciye anlatılabilir hâle getirmektir. Bu ikinci iş birincisinin doğal sonucu değildir; kendi kuramı, kendi yöntemi ve kendi uygulaması olan ayrı bir alandır.
Programın birinci ayağı alan bilgisidir. Fizik dersleri lisans düzeyinde ve laboratuvarlarıyla birlikte yürür. Bir konu önce kuram olarak kurulur, sonra aynı konunun laboratuvarında ölçüm yapılır, veri toplanır ve sonucun belirsizliği tartışılır. Bu düzen alanın en ayırt edici yanıdır: fizik yalnızca formülle değil, düzenekle de öğrenilen bir alandır.
İkinci ayak matematiktir. Genel matematik, diferansiyel denklemler ve fizikte matematiksel yöntemler gibi dersler alanın dilidir. Fizik bir noktadan sonra doğrudan matematikle yazılır; türev, integral ve diferansiyel denklem alışkanlığı olmayan bir öğrenci ikinci sınıftan itibaren zorlanır. Bu yüzden alan [matematik](/bolum/matematik) ile de sürekli temas hâlindedir.
Üçüncü ayak eğitim bilimleridir. Eğitim bilimine giriş, eğitim psikolojisi, eğitimde program geliştirme, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı, sınıf yönetimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, eğitimde araştırma yöntemleri, rehberlik ve özel eğitim başlıkları bu ayağın konularıdır. Bu dersler bütün öğretmenlik programlarının ortak gövdesidir.
Dördüncü ayak alan öğretimidir ve programı bir fizik lisansından ayıran yer burasıdır. Fizik öğretim programları, özel öğretim yöntemleri ve öğretmenlik uygulaması derslerinde öğrenci artık fiziği değil, fiziğin nasıl öğretileceğini çalışır: bir kavram yanılgısı nasıl fark edilir, bir deney sınıf ortamında nasıl kurulur, bir soru öğrencinin neyi anlamadığını nasıl gösterir. Öğretmenlik uygulaması dersleriyle öğrenci gerçek bir okulda gerçek bir sınıfın önüne çıkar.
Bu dört ayak alanı hem fen alanlarına hem öğretmenlik alanlarına komşu kılar. Fiziği kendi başına bir bilim olarak sürdürmek isteyen öğrenci için [fizik](/bolum/fizik), aynı yaş grubuna fen derslerinin bütününü öğretmek isteyen öğrenci için [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi), aynı basamağın matematiğini öğretmek isteyen öğrenci için [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) bu alanın en yakın komşularıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki ders adları bu rehberde okunan iki üniversite planından derlenmiştir ve bütün üniversitelerin planı için geçerli sayılamaz; hangi üniversitede hangi dersin bulunduğu ilgili üniversitenin kendi planından okunmalıdır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Puan türü, sıralama ve kontenjan bilgisi bu başlıkta da hiçbir yerde verilmez. Programın öğretmen olarak atanma yolunun nasıl işlediği bu rehberde anlatılmamıştır; bu rehber atama usulü konusunda bir iddia kurmaz.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1702 Sayılı Kanun
Öğretmenlik, kamusal çerçevesi mevzuatla kurulmuş bir meslektir; bu çerçeveye değen eski metinlerden biri 1702 sayılı Kanundur. Burada önemli bir uyarı gereklidir: bu kanunun tam adı bu rehberde yazılmamıştır ve bilerek yazılmamıştır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, başlık satırı üç okumada üç ayrı karakter dizisi olarak gelmiştir; iki okuma sözcük dizilişinde birleşse de biri kodlama kaynaklı harf hataları taşıdığı için karakter düzeyinde mutabakat sağlanamamıştır. Bu nedenle metnin adı ne alıntılanmış ne de dolaylı olarak ima edilmiştir; kanuna bu rehberde yalnızca numarasıyla, yani 1702 sayılı Kanun olarak atıf yapılır. Adın doğru biçimi kaynak listesindeki bağlantıdan okunmalıdır.
Künye satırlarının değerleri üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır. Kanun numarası "1702", kabul tarihi "10/6/1930" olarak yayımlanmıştır. Resmî Gazete künyesi iki okumada bu boşuklamayla "Tarih : 29/6/1930 Sayı : 1532" biçiminde, Düstur künyesi ise "Tertip : 3 Cilt : 11 Sayfa : 646" biçiminde gelmiştir. Bir okuma künye etiketini "Yayımlandığı R.Gazete:" biçiminde, iki nokta öncesi boşluksuz vermiştir; bu fark düzeltilmemiş, yalnızca kaydedilmiştir.
Metnin doğrulanmış ve bu alan için anlamlı olan hükmü dördüncü maddedir. Madde kaynakta şöyle yayımlanmıştır: "Madde 4 – İlk vazifeye stajyer olarak başlanır. Staj senesi sonunda ehliyet ve tedris kabiliyeti, talim sicilli ve teftiş raporu ile sabit olan stajyerler muallim unvanını alırlar. Meslekte kıdem, muallim unvanı alındığı tarihten hesap edilir. Muallim unvanı alınmadıkça terfi edilemez ve iki sene zarfında muallim unvanını alamıyan stajyerlerin vazifesine nihayet verilir." Bu cümleler bu programın öğrencisi için şu bakımdan öğreticidir: mesleğe girişin bir staj basamağıyla başladığı, unvanın bir yeterlik ve denetim kaydına bağlandığı ve kıdemin unvanın kazanıldığı tarihten sayıldığı bir düzen, öğretmenliğin yalnızca bir diploma değil bir statü işi olduğunu gösterir. Metindeki "talim sicilli" ve "alamıyan" gibi yazımlar kaynakta bu biçimde basılıdır ve düzeltilmemiştir.
Metnin beşinci maddesinin ilk cümlesi bir maaş derecesi tahsisi hükmüdür; bu rehber para, derece ve kadro hükümlerini hiçbir yerde aktarmadığı için o cümle buraya alınmamıştır. Aynı maddenin para içermeyen ikinci cümlesi ise iki okumada birebir aynı gelmiştir: "Muallimlikte herhangi bir kıdem derecesine geçtikten sonra ecnebi memleketlerde ikmali tahsil etmişler ise, devam ettikleri müesseselerin normal tahsil müddetleri kıdemlerinde hesap edilir."
Metnin on dokuzuncu maddesi disiplin cezalarının çeşitlerini sayar ve iki okumada birebir aynı gelmiştir: "Madde 19 – Müdür, başmuallim ve muallimlere ve ilk tedrisat müfettişlerine işledikleri suçların mahiyetine ve derecesine göre aşağıdaki cezalar verilir:" Bu cümlenin ardından gelen ceza türleri kaynakta sırasıyla şöyledir: "1) İhtar", "2) Tevbih", "3) Ders ücretlerinin kesilmesi", "4) Maaş kesilmesi", "5) Kıdem indirilmesi", "6) Derece indirilmesi", "7) İstifa etmiş sayılmak", "8) Vekalet emrine alınmak", "9) Meslekten çıkarılmak", "10) Devlet memurluğundan çıkarılmak." Bu bentler ceza türlerinin adlarıdır; hiçbiri tutar, oran ya da katsayı içermez ve bu rehberde de hiçbir tutar yazılmamıştır.
Metnin üçüncü ve altıncı maddelerinin yerinde birer mülga ibaresi bulunmaktadır. Üçüncü madde için iki okumada birebir aynı gelen ibare "(Mülga: 5/3/1964 - 439/15 md.)", altıncı madde için "(Mülga: 8/6/1936 - 3007/14 md.)" biçimindedir. Bu ibareler bu metnin bugünkü hâlinin, kabul edildiği günkü hâlinden farklı olduğunu gösterir. Bu alan için doğru okuma şudur: 1702 sayılı Kanun fizik öğretimini ya da herhangi bir branşın ders içeriğini düzenleyen bir metin değildir; öğretmenin mesleğe girişi, unvanı, kıdemi ve disiplini gibi statü başlıklarına değer. Yani bu metnin fizik öğretmenliğiyle bağı alan dersi düzeyinde değil, meslek statüsü düzeyindedir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birincisi ve en önemlisi, kanunun tam adı yukarıda gerekçesiyle birlikte hiç yazılmamıştır; üç okumadan hiçbir ikisi başlık satırında karakter düzeyinde birleşmediği için ad ne alıntılanmış ne de tahmin edilmiştir. İkincisi, başlığın sonunda bir okumada görülen parantezli dipnot işareti tek okumada kaldığı için hiç aktarılmamıştır. Üçüncüsü, birinci ve ikinci maddelerin gövdeleri ile bunlara bağlı derece ve kıdem tabloları hem yalnızca tek okumada geldiği hem de maaş derecesi hükmü olduğu için iki kez elenmiş ve hiç kullanılmamıştır. Dördüncüsü, disiplin usulünün gövdesini oluşturan yirminci maddeden yirmi yedinci maddeye kadarki bölüm doğrulanamamıştır: yirminci madde yalnızca bir okumada tam metin olarak gelmiş, yirmi bir, yirmi iki, yirmi üç, yirmi dört, yirmi altı ve yirmi yedinci maddeler yalnızca bir okumada ve yalnızca özet olarak gelmiştir; bu maddelerin hiçbir cümlesi buraya yazılmamıştır. Beşincisi, bir okuma madde başlıklarına kaynakta bulunmayan İngilizce etiketler eklemiş ve bazı madde gövdelerinin yerine köşeli parantezli yer tutucular koymuştur; bu üretilmiş etiketler ve yer tutucular kaynak metin sayılmadığı için hiç alınmamıştır. Altıncısı, aynı adresin kısa süre içinde üç kez okunmuş olması nedeniyle üç okumanın büyük olasılıkla tek bir belge dönüşümü üzerinde çalıştığı kabul edilmelidir; bu durumda mutabakat çıkarım hatasını eler, ancak belgenin metne dönüştürülmesinde oluşabilecek harf hatalarını elemez ve bu sınır burada açıkça kaydedilmektedir. Yedincisi, bu rehber kanunda tanımlar maddesi, kapsam maddesi ya da branş öğretmenliğine ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığı konusunda hiçbir iddia kurmaz; yalnızca okunan bölümlerde böyle bir hükmün doğrulanmadığı kaydedilmiştir. Sekizincisi, para, ücret, katsayı, kadro ve derece içeren bütün hükümler talimat gereği bu rehbere hiç alınmamıştır.
Fizik Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla düzenli olarak karıştırılır ve karışmanın bedeli tercih listesinde ödenir. En sık karıştığı yer fiziğin kendisidir. [Fizik](/bolum/fizik) programı fiziği bir araştırma alanı olarak sürdürür; ölçme, modelleme ve kuram tarafı ağırlıktadır ve programda öğretmenlik meslek bilgisi dersleri bu yoğunlukta bulunmaz. Fizik Öğretmenliği ise alan derslerinin yanına eğitim bilimleri ve alan öğretimi gövdesini ekler; mezunun hedefi sınıftır.
İkinci karışma noktası fen öğretmenliğidir. [Fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) fizik, kimya ve biyolojiyi tek bir dersin içinde ve daha küçük yaş grubuna öğretmek üzere kurulur. Fizik Öğretmenliği tek bir alanda derinleşir ve ortaöğretim basamağını hedefler. Bu ayrım hem alan derslerinin derinliğini hem karşılaşılacak öğrenci yaşını değiştirir.
Üçüncü karışma noktası diğer branş öğretmenlikleridir. [Matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi) aynı meslek bilgisi gövdesini paylaşır, ancak alan dersleri bambaşkadır; [ilköğretim matematik öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) ise hem alanı hem hedef basamağı ayrı bir yere koyar. Öğretmenlik programları arasındaki asıl fark meslek derslerinde değil, alan derslerindedir.
Dördüncü karışma noktası mühendisliklerdir. [Elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi) fiziğin yasalarını bir ürün ya da sistem tasarlamak için kullanır. Fizik Öğretmenliğinde ise aynı yasalar bir öğrenme hedefine dönüştürülür. Mühendislik tasarım yapar, öğretmenlik öğretme durumu tasarlar.
Beşinci karışma noktası laboratuvar ve teknik programlardır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ölçüm ve analiz işinin kendisine yoğunlaşır. Bu programda laboratuvar bir meslek değil, bir öğretim aracıdır; deney sınıfta bir kavramı görünür kılmak için kurulur.
Altıncı karışma noktası eğitim fakültesinin diğer programlarıdır. [Rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) ve [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) aynı fakültede bulunur ve bazı dersleri ortaktır; ancak hiçbiri bir alan dersinin lisans düzeyinde öğretilmesini konu edinmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki karşılaştırmalar programların adına ve bu rehberde okunan ders planlarının genel yapısına dayanır; hiçbir program için istihdam, ücret ya da tercih edilebilirlik karşılaştırması yapılmamıştır. Programlar arasında hangisinin daha kolay ya da daha zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır. Bir programın hangi öğretmenlik alanına atanma hakkı verdiği bu rehberde hiçbir yerde yazılmamıştır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Dokuz Eylül Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Dokuz Eylül Üniversitesi'nin ders kataloğu ve bilgi paketi sayfası iki kez okundu. Üniversitenin adı sayfada "Dokuz Eylül Üniversitesi" olarak yayımlanmaktadır; bu ad alan adından yapılmış bir çıkarım değildir, sayfanın metninde bulunmaktadır. Program adı sayfada "Fizik Öğretmenliği" olarak yazılıdır. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır: sayfa "Kazanılan Derece" satırında düzeyi "Fizik Öğretmenliği, Lisans Derecesi" olarak yayımlar. Fakülte adı ise sayfada bağımsız bir başlık olarak değil, metin içinde çekim hâliyle "Buca Eğitim Fakültesine" biçiminde geçmektedir; bu rehber fakülte adının sayfada bağımsız bir alan olarak yayımlandığı yönünde bir iddia kurmaz.
Sayfa dersleri dönem başlıklarıyla yayımlar ve adları burada sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Birinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Eğitim Bilimine Giriş, Mekanik 1, Mekanik Laboratuvarı 1, Genel Matematik, Genel Kimya, Genel Kimya Laboratuvarı, Türk Dili I, Kariyer Planlama, Yabancı Dil I (Almanca), Yabancı Dil I (Fransızca), Yabancı Dil I (İngilizce) ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İkinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Eğitim Psikolojisi, Mekanik 2, Mekanik Laboratuvarı 2, Astronomi, Fizik Öğretim Programları, Diferansiyel Denklemler, Fizikte Matematiksel Yöntemler 1, Türk Dili II, Yabancı Dil II (Almanca), Yabancı Dil II (Fransızca), Yabancı Dil II (İngilizce) ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İlk yıl mekaniği laboratuvarıyla birlikte açar, matematik çizgisini kurar ve alan öğretimini daha ikinci dönemde başlatır.
Üçüncü dönemin dersleri Eğitimde Program Geliştirme, Elektrik, Elektrik Laboratuvarı, Optik 1, Titreşimler ve Dalgalar, Titreşimler ve Dalgalar Laboratuvarı, Bilişim Teknolojileri ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Dördüncü dönemin dersleri Öğretim İlke Yöntemleri, Manyetizma, Manyetizma Laboratuvarı, Optik Laboratuvarı, Optik 2, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl elektrik, manyetizma ve optiği laboratuvarlarıyla birlikte yürütür; eğitim bilimleri gövdesi de bu yıl belirginleşir.
Beşinci dönemin dersleri Sınıf Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Modern Fizik, Termodinamik, Modern Fizik Laboratuvarı, Özel Öğretim Yöntemleri I ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Altıncı dönemin dersleri Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Elektronik, Elektronik Laboratuvarı, Nükleer Fizik 1, Elektromanyetik Teori, Topluma Hizmet Uygulamaları, Özel Öğretim Yöntemleri II ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl modern fiziğe geçerken alan öğretimi derslerini de iki döneme yayar.
Yedinci dönemin dersleri Rehberlik, Özel Eğitim ve Kaynaştırma, Kuantum Fiziği 1, Katıhal Fiziği 1, Öğretmenlik Uygulaması 1 ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Sekizinci dönemin dersleri Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Kuantum Fiziği 2, Katıhal Fiziği 2, Atom ve Molekül Fiziği, Öğretmenlik Uygulaması 2 ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Son yıl bir yandan fiziğin en ileri konularını, bir yandan da okulda geçirilen uygulama dönemlerini taşır.
Aynı programın ikinci bir örneği için Boğaziçi Üniversitesi'nin lisans programı sayfası da iki kez okundu ve kaynak listesine eklendi. Bu sayfada dikkat çeken nokta biçimseldir: sayfa yarıyıl başlıklarını First Semester, Second Semester, Third Semester, Fourth Semester, Fifth Semester, Sixth Semester, Seventh Semester ve Eighth Semester olarak İngilizce yayımlarken ders adlarının büyük bölümünü Türkçe yayımlar. Bu başlıklar burada çevrilmemiş, sayfadaki dilinde bırakılmıştır. Sayfada üniversite adı "Boğaziçi University" biçiminde, birim adı "Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü" biçiminde, program adı "Fizik Öğretmenliği Programı" ve "Fizik Öğretmenliği Lisans Programı" biçiminde yayımlanmaktadır; düzey belirten ifade de sayfada birebir bulunmaktadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Dokuz Eylül Üniversitesi sayfasının üniversite adı, program adı, düzeyi ve yukarıda dönem dönem sayılan zorunlu ders adları iki ayrı okumada aynı çıktığı için aktarılmıştır; iki okuma arasındaki tek fark yabancı dil derslerinin bir okumada tek satırda, diğerinde üç ayrı satırda verilmesidir ve burada ayrı satırlı biçim kullanılmış, fark düzeltilmeyip kaydedilmiştir. Fakülte adı yukarıda belirtildiği gibi yalnızca çekim hâliyle geçtiği için bağımsız bir yayımlanmış alan sayılmamıştır. Seçmeli havuzlarının tek tek ders adları sayfadan birebir dökülemediği için yazılmamış, yalnızca sayfada yer alan "SEÇMELİ DERSLER" başlığı olduğu gibi aktarılmıştır; bu havuzların içeriği konusunda hiçbir iddia kurulmamıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve büyük harf düzeni değiştirilmemiştir. Ders kodları, kredi değerleri ve iş yükü değerleri hiç toplanmamıştır. Aynı kurumun eğitim fakültesi tarafından yayımlanan öğretim planı belgesi de okunmuş, ancak o belgede öğretim düzeyini birebir yazan bir ifade bulunamadığı için kaynak olarak kullanılmamıştır. Bir üniversitenin bilgi sistemi sayfaları erişim hatası verdiği, bir başka üniversitenin bilgi paketinde müfredat tablosu yayımlanmadığı ve bir diğerinin ders katalog adresleri hata sayfasına yönlendirdiği için bu kaynaklar kullanılmamıştır. Yükseköğretim kurumlarının üstünde yer alan kurumların yayımladığı çerçeve program belgeleri üniversite kaynağı sayılmadığı için kapsam dışı bırakılmıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı ortaöğretim kurumlarında fizik öğretmenliğidir. Bir dönemin ders planının kurulması, konunun sınıfın düzeyine göre parçalanması, deney ve gösterimlerin hazırlanması, ölçme araçlarının yazılması ve öğrencinin kavram yanılgılarının izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan özel öğretim kurumlarıdır. Özel liseler ile sınavlara hazırlık kurumlarında fizik dersi vermek, soru ve deneme materyali hazırlamak, konu anlatım içeriği üretmek bu tarafa girer. Üçüncü alan eğitim yayıncılığıdır: ders kitabı, soru bankası, dijital içerik ve ölçme materyali üreten kurumlarda alan uzmanı olarak çalışmak bu programın mezununun yakın olduğu bir iştir.
Dördüncü alan ölçme ve değerlendirme işleridir; soru yazımı, madde analizi ve sınav içeriği hazırlığı hem kurum içinde hem yayıncılıkta yürütülür. Beşinci alan bilim merkezleri, planetaryumlar ve müzelerdir; burada iş sınıf dersi değil, gösterim ve atölye yoluyla bilim iletişimidir. Altıncı alan laboratuvar ve teknik destek işleridir; okul ve kurum laboratuvarlarının kurulması, düzeneklerin bakımı ve güvenlik düzeninin sağlanması bu tarafa girer.
Yedinci alan akademik yoldur. Lisansüstü eğitimle fizik eğitimi ya da fiziğin bir alt alanında araştırmaya yönelmek, üniversitede araştırma ve öğretim işine geçmek bu programın mezununa açık bir yoldur. Ayrıca alanın matematik ve modelleme gövdesi, mezunun veri ve analiz işlerine yönelmesini de mümkün kılar; bu yol kendi başına ayrı bir hazırlık gerektirir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, sınav ya da atama şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Kamuda öğretmen olarak göreve başlamanın usulü bu rehberde anlatılmamıştır. Hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı, atanma olasılığı ya da kariyer hızı verilmemiştir. Yukarıdaki alanların sıralaması bir yaygınlık ölçümü değildir; ölçüme dayanan bir sıralama bu rehberde yapılmamıştır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: fiziği anlatmak sizi fiziği çözmek kadar ilgilendiriyor mu? Bu alanda dört yıl boyunca iki iş birlikte yürür ve ikisinden yalnızca birine istekli olan öğrenci ikinci yarıda zorlanır. Bir konuyu anlamak ile o konuyu anlamayan birine anlatabilmek farklı becerilerdir.
İkinci soru matematikle ilgilidir. Bu planlarda genel matematik, diferansiyel denklemler, fizikte matematiksel yöntemler ve analiz dersleri alanın omurgasıdır. Matematiği bir engel olarak gören bir öğrenci için alan yorucu olur; matematiği fiziğin dili olarak gören bir öğrenci için ise alan hızla açılır.
Üçüncü soru laboratuvarla ilgilidir. Bu planlarda mekanik, elektrik, manyetizma, optik, modern fizik ve elektronik derslerinin laboratuvarları ayrı ayrı yer alır. Ölçüm yapmayı, veri kaydetmeyi, hatayı tartışmayı ve düzenek kurmayı sevmeyen bir öğrenci bu planın önemli bir bölümünü isteksizce geçirir.
Dördüncü soru sınıfla ilgilidir. Öğretmenlik uygulaması dersleri gerçek bir okulda, gerçek bir sınıfın önünde geçer. Kalabalık önünde konuşmak, soru karşısında sakin kalmak, bir öğrencinin anlamadığı yeri sabırla bulmak bu işin gündelik hâlidir. Bu tarafı denemeden karar vermek yerine, tercihten önce bir okulda gözlem yapmak yararlıdır.
Beşinci soru süreklilikle ilgilidir. Bu alanda öğrenilen konu her yıl yeniden anlatılır ve her yıl yeni bir öğrenci grubuna anlatılır; aynı konuyu farklı yollardan yeniden kurmaktan sıkılmayan bir öğrenci bu işte kalıcı olur. Son olarak alanın kamusal çerçevesinin mevzuatla kurulduğu ve mesleğe girişin bir statü düzeni içinde yürüdüğü baştan bilinmelidir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki sorular bu rehberde okunan iki ders planının yapısına dayanır; bir kişilik ölçümü ya da yetenek testi değildir ve hiçbir öğrenci için başarı öngörüsü içermez. Bu başlıkta puan, sıralama ya da hangi puanla nereye girilebileceğine dair hiçbir bilgi verilmemiştir. Alanın iş bulma kolaylığı ya da güçlüğü hakkında bir değerlendirme yapılmamıştır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmekte, bazı kurumlarda fizik öğretmenliği eğitimi matematik ve fen bilimleri eğitimi başlığı taşıyan bir bölümün altında yürütülmektedir. Tercih listesi yapılırken programın adına değil, ilgili üniversitenin kendi ders planına ve programı yürüten bölümün yapısına bakılmalıdır.
İkinci not: Planlar arasındaki fark bu alanda küçük değildir. Bu rehberde okunan iki plandan biri dersleri dönem dönem Türkçe adlarla yayımlar, diğeri yarıyıl başlıklarını İngilizce yayımlar ve seçmeli çizgilerini farklı kurar. Alan derslerinin laboratuvarla birlikte yürüyüp yürümediği, alan öğretimi derslerinin hangi yıla konduğu ve okul uygulamasının kaç dönem sürdüğü üniversiteden üniversiteye değişir; bu üç başlık tercihten önce ayrı ayrı sorulmalıdır.
Üçüncü not: Okul uygulamasının düzeni ayrıca sorulmalıdır. Uygulamanın hangi yarıyılda başladığı, hangi okullarla yürütüldüğü, öğrencinin haftada kaç gün okulda bulunduğu ve uygulamanın nasıl değerlendirildiği programın en belirleyici yanlarından biridir. Bu rehberde okunan planda öğretmenlik uygulaması dersleri son iki döneme yerleştirilmiştir; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Fiziğin kendisini sürdürmek isteyen öğrenci için [fizik](/bolum/fizik); aynı fakültenin diğer branşlarına ilgi duyan öğrenci için [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi), [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) ve [ilköğretim matematik öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi); temel bilimlerin diğer alanlarına ilgi duyan öğrenci için [matematik](/bolum/matematik), [kimya](/bolum/kimya), [biyoloji](/bolum/biyoloji) ve [istatistik](/bolum/istatistik); eğitim fakültesinin başka programlarını düşünen öğrenci için [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) ve [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi); fiziği tasarıma çevirmek isteyen öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektrik mühendisliği](/bolum/elektrik-muhendisligi), [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi), [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi); uçuş ve uzay tarafına ilgi duyan öğrenci için [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi); ışıma ve çekirdek tarafına ilgi duyan öğrenci için [nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi) ve [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi); hesaplama ve yazılım tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi); ölçüm ve analiz işine ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi); bilimin kendisini düşünmeye ve insana ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji); yerin ve çevrenin fiziğine ilgi duyan öğrenci için [jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi) ve [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki notlar yalnızca bu rehberde okunan iki ders planı ile doğrulanmış kanun metnine dayanır; hiçbir not bir üniversitenin kalitesi, sıralaması ya da tercih edilebilirliği hakkında bir değerlendirme içermez. Puan, sıralama, kontenjan, ücret ve atanma bilgisi bu başlıkta da hiçbir yerde verilmemiştir. Yukarıdaki karşılaştırma yolları yalnızca konu yakınlığına göre kurulmuştur; hiçbiri bir yönlendirme ya da öneri sıralaması değildir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 12 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.