İçeriğe geç
ünileniyorum
SÖZLisans · 4 yıl

Fotoğraf

Fotoğraf, durağan görüntünün teknik üretimini, kuramsal okumasını ve sanatsal ya da belgesel kullanımını birlikte ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5846 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Fotoğraf, durağan görüntünün teknik üretimini, kuramsal okumasını ve sanatsal ya da belgesel kullanımını birlikte ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5846 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SÖZ
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
255,12324,64
Üniversite
2
Genel kontenjan
65
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Fotoğraf Nedir?

Fotoğraf, ışığın bir yüzeyde ya da bir algılayıcıda kaydedilmesiyle üretilen durağan görüntüyü hem teknik bir üretim süreci hem de bir anlatım dili olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programı bir teknik eğitimden ayıran şey makinenin kendisi değildir; makineyi kullanmayı öğrenmek bu alanın yalnızca ilk basamağıdır. Ayıran şey, aynı sahnenin binlerce olası kaydından birinin niçin seçildiği sorusudur. Bir fotoğrafın kadrajı, ışığı, anı ve sunum biçimi birer karardır ve bu kararların hepsi hem teknik hem estetik hem de etik bir yükü birlikte taşır.

Alanın birinci ayağı temel fotoğraf bilgisi ve optiktir. Işığın nasıl davrandığı, objektifin görüntüyü nasıl kurduğu, pozlamanın hangi değişkenlere bağlı olduğu ve bu değişkenlerin görüntünün anlamını nasıl değiştirdiği burada öğrenilir. Bu rehberde okunan iki planın ikisi de bu ayağı en başa koymaktadır: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi belgesinde birinci sınıfın güz döneminde Temel Fotoğraf Bilgisi I ve Temel Fotografik Tasarım I dersleri, Dokuz Eylül Üniversitesi sayfasında ise birinci yarıyılda Fotograf Optigi I ve Görsel Tasarım ve Fotograf Kompozisyonu I dersleri basılıdır. İki plan bu rehberde hiçbir yerde birleştirilmemiştir; her ders adı yalnızca kendi kaynağıyla anılmaktadır ve Dokuz Eylül sayfasındaki bozuk aksanlı yazımlar düzeltilmemiştir.

İkinci ayak karanlık oda ile sayısal işlem arasındaki süreklilikdir. Siyah beyaz ve renkli çalışmanın kimyasal mantığı ile sayısal görüntünün işlenme mantığı birbirinin yerine geçmez; ikisi de aynı sorunun, yani ham kaydın nasıl bir sunulabilir görüntüye dönüştüğünün iki ayrı cevabıdır. Dokuz Eylül sayfasında Karanlık Oda Uygulama Teknikleri I ile Sayısal Fotograf Ýsleme Teknikleri I derslerinin aynı yarıyılda basılı olması bu sürekliliği gösterir; Mimar Sinan belgesinde ise Sayısal Fotoğraf I, Sayısal Fotoğrafta Renk Yönetimi ve Siyah Beyaz Fotoğraf dersleri ayrı dönemlerde yer almaktadır.

Üçüncü ayak stüdyo ve denetimli ışıktır. Bir portrenin, bir ürünün ya da bir tanıtım görselinin ışığı doğada bulunmaz, kurulur. Mimar Sinan belgesinde Stüdyo Çekim Teknikleri I ve II, Dokuz Eylül sayfasında Temel Stüdyo Fotografı I ve II dersleri bu tarafı taşır. Stüdyo, fotoğrafın en çok mühendislik gibi çalıştığı yerdir: ölçülebilir, tekrarlanabilir ve hesaplanabilir bir kurulum gerektirir.

Dördüncü ayak kuram, tarih ve eleştiridir. Fotoğrafın kendi tarihi, görüntünün nasıl okunduğu ve bir fotoğrafın hangi bağlamda ne anlama geldiği bu derslerde tartışılır. Mimar Sinan belgesinde Fotoğraf Tarihi, Türk Fotoğraf Tarihi, Fotoğraf Kuramına Giriş, Fotoğraf Estetiği ve Fotoğraf Okuma dersleri; Dokuz Eylül sayfasında Fotograf Kuramları I ile IV arası dersler, Fotograf Tarihi I ile IV arası dersler ve Fotograf Yorum ve Elestiri I dersi bu ayağı kurar. Kuram burada süs değildir: neyin çekilmeyeceğine karar vermek de bu derslerin işidir.

Beşinci ayak uygulama alanlarının ayrışmasıdır. Sanat fotoğrafı, belgesel fotoğraf ve tanıtım fotoğrafı aynı aletle çalışır ama farklı sorumluluklar taşır. Mimar Sinan belgesinde bu üç kol Sanat Fotoğrafı Tasarımı, Belgesel Fotoğraf Tasarımı ve Tanıtım Fotoğrafı Tasarımı adlarıyla üçüncü ve dördüncü sınıfa yayılmıştır; Dokuz Eylül sayfasında ise Tanıtım Fotografı I ile II ve sayfanın seçmeli olarak bastığı Belgesel Fotograf ve Fotoröportaj satırları bulunmaktadır.

Altıncı ayak sunum, sergileme ve arşivdir. Bir fotoğraf çekildiği anda bitmez; baskı, sergileme, kitap tasarımı ve arşivleme kararları görüntünün nasıl görüleceğini belirler. Mimar Sinan belgesinde Alternatif Baskı Teknikleri, Sergileme Yöntemleri ve Fotoğraf Kitabı Tasarımı dersleri; Dokuz Eylül sayfasında Fotograf Sunum Teknikleri I ve II dersleri bu tarafa açılır.

Yedinci ayak, alanın hukuki ve kamusal çerçevesidir. Bir görüntünün kime ait olduğu, kimin izniyle kullanılabileceği ve ihlal hâlinde ne olacağı teknik değil hukuki bir sorudur. Mimar Sinan belgesinde Plastik Sanatlarda Sanat Telifi Hukuku adlı bir dersin basılı olması bu tarafın plan içinde de görünür olduğunu gösterir. Bu çerçeve bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 5846 Sayılı Kanun

Bir fotoğraf üretildiği anda yalnızca bir görüntü değil, aynı zamanda üzerinde hak doğan bir nesne hâline gelir. Bu ikinci halka alanın kamusal çerçevesini kurar ve bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5846 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı dört sözcükle, tek satır ve tümü büyük harf biçiminde gelmiştir. Bir okumanın bu satırın başına koyduğu başlık işareti biçim eklemesi sayılmış, adın parçası olarak aktarılmamıştır. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmedi; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Belgenin adresi hakkında bir kayıt düşülmelidir. Bu numaranın tertip beş adresi bu oturumda bir kez daha denendi ve portalın kendi hata metniyle karşılık verdi; belge tertip üç adresinden açıldı ve bu rehberdeki bütün alıntılar o metne dayanmaktadır. Bir adresten belge gelmemesi ölü adrestir, ölü numara değildir: aynı numaranın tam metni başka bir tertip adresinden alınmıştır. Bu kanunun bulunmadığı ya da yürürlükten kalktığı yönünde hiçbir iddia burada kurulmamaktadır ve kurulamaz. Belgenin kendi künyesindeki Tertip değeri de açıldığı adresin tertibiyle uyumludur; bu yalnızca bu belge için yapılmış bir gözlemdir.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 5846, Kabul Tarihi : 5/12/1951, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 13/12/1951 Sayı: 7981 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 33 Sayfa: 49. Bu belgede Düstur satırının Sayfa değeri gelmiştir. Künye bloğundaki iki nokta kullanımı satırdan satıra tutarsızdır: Kanun Numarası, Kabul Tarihi ve Yayımlandığı Düstur etiketlerinde iki noktadan önce boşluk varken Yayımlandığı Resmî Gazete etiketinde yoktur. Bu karışıklık üç okumada da aynı gelmiştir ve düzeltilmemiştir. Aynı tutarsızlık değişiklik ibarelerinin iç boşluğunda da görülür; eşitlenmemiştir.

Belgenin yapısı iki katmanlıdır ve bu katmanlar üç okumada da aynı sırayla geldi: BİRİNCİ BÖLÜM başlığı, Fikir ve Sanat Eserleri alt başlığı, B) Fikir ve sanat eserlerinin çeşitleri: yapısal yan başlığı ve bunun altında I – İlim ve edebiyat eserleri:, II – Musiki eserleri:, III – Güzel sanat eserleri:, IV – Sinema eserleri: yan başlıkları. Madde 1 için Amaç, Madde 1/A için Kapsam, Madde 1/B için Tanımlar kenar başlıkları doğrulanmıştır. B harfiyle başlayan yan başlığın öncesinde bir A yan başlığı hiçbir okumada gelmedi; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle bir başlığın yokluğu değildir.

Bu rehberin ağırlık merkezi kanunun eser türü hükümleridir, çünkü fotoğraf bu kanunda iki ayrı eser kategorisinde adıyla anılmaktadır. Madde 2, üstündeki I – İlim ve edebiyat eserleri: yan başlığıyla birlikte Madde 2 – İlim ve edebiyat eserleri şunlardır: cümlesiyle açılır. Bu maddenin üçüncü bendi (Değişik: 7/6/1995 - 4110/1 md.) işaretiyle gelir ve şöyledir: Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, herçeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri. Bu bentteki bitişik yazılmış herçeşit sözcüğü üç okumada da aynı geldi ve düzeltilmemiştir; kaynakta ayrı yazılıp yazılmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Maddenin sonundaki (Ek: 7/6/1995 - 4110/1 md.) işaretli fıkra Arayüzüne temel oluşturan düşünce ve ilkeleri de içine almak üzere, bir bilgisayar programının herhangi bir ögesine temel oluşturan düşünce ve ilkeler eser sayılmazlar. biçimindedir.

Aynı maddenin ikinci bendi bu rehberde bilerek alıntılanmamıştır. Bent üç okumada da noktalama işareti olmadan bitmektedir, oysa komşu bentler virgülle bitmektedir; yani üç okumanın tam mutabakatı bu bozukluğu elememiştir. Bu, yöntemin sınırının somut örneğidir: mutabakat bozukluğu elemez. Bozuk gelen bir dize doğrulanmış sayılsa bile bu rehbere alınmamaktadır.

Madde 3 kısa ve tektir: Madde 3 – Musiki eserleri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir. Bu madde alanın doğrudan konusu değildir, ama kanunun eser türlerini nasıl ayrı ayrı ve kapalı tanımlarla saydığını göstermesi bakımından burada anılmaktadır.

Madde 4, üstündeki III – Güzel sanat eserleri: yan başlığıyla birlikte, fotoğrafın ikinci hukuki yerini kurar. Madde (Değişik: 7/6/1995 - 4110/2 md.) işaretiyle açılır ve Güzel sanat eserleri, estetik değere sahip olan; cümlesinden sonra sayar: Yağlı ve suluboya tablolar; her türlü resimler, desenler, pasteller, gravürler, güzel yazılar ve tezhipler, kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç veya diğer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler, kaligrafi, serigrafi, sonra Heykeller, kabartmalar ve oymalar, sonra Mimarlık eserleri, sonra El işleri ve küçük sanat eserleri, minyatürler ve süsleme sanatı ürünleri ile tekstil, moda tasarımları, sonra Fotoğrafik eserler ve slaytlar, sonra Grafik eserler, sonra Karikatür eserleri, ve son olarak Her türlü tiplemelerdir. Madde şu cümleyle kapanır: Krokiler, resimler, maketler, tasarımlar ve benzeri eserlerin endüstriyel model ve resim olarak kullanılması, düşünce ve sanat eserleri olmak sıfatlarını etkilemez.

Bu iki maddenin birlikte okunması alanın çekirdek sorusunu verir: kanunun kendi metni fotoğrafı estetik nitelik ölçütüne göre iki farklı hukuki rejime ayırmaktadır. Bedii vasfı bulunmayan teknik ve ilmi nitelikteki fotoğraf eserleri bir kategoride, estetik değere sahip olan fotoğrafik eserler başka bir kategoride sayılmaktadır. Bir fotoğraf programı mezununun ürettiği işin hangi kategoriye düştüğü sorusu bu iki bendin lafzında karşılık bulur. Bu ayrımın dayandığı ölçütü ise Madde 1/B verir: a) Eser: Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini, biçimindeki tanım, eser sayılmanın anahtarını sahibinin hususiyeti ifadesine bağlar.

Madde 5, üstündeki IV – Sinema eserleri: yan başlığıyla, durağan görüntü ile hareketli görüntü arasındaki sınırı metnin içinde çizer. Madde (Değişik: 21/2/2001 - 4630/3 md.) işaretiyle gelir: Sinema eserleri, her nevi bedii, ilmi, öğretici veya teknik mahiyette olan veya günlük olayları tespit eden filmler veya sinema filmleri gibi, tespit edildiği materyale bakılmaksızın, elektronik veya mekanik veya benzeri araçlarla gösterilebilen, sesli veya sessiz, birbiriyle ilişkili hareketli görüntüler dizisidir. Bu tanımdaki tespit edildiği materyale bakılmaksızın kaydı ile birbiriyle ilişkili hareketli görüntüler dizisi ifadesi, fotoğraf ile hareketli görüntünün hukuken ayrı yerlerde durduğunu gösterir; programın video ve sinematografi derslerini de barındırdığı düşünülürse bu sınır doğrudan alanın içinden geçmektedir.

Madde 8 eser sahipliğini kurar. Madde (Değişik: 21/2/2001 - 4630/5 md.) işaretiyle açılır ve şöyle der: Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir. Ardından Bir işlenmenin ve derlemenin sahibi, asıl eser sahibinin hakları mahfuz kalmak şartıyla onu işleyendir. cümlesi ve sinema eserlerinde yönetmen, özgün müzik bestecisi, senaryo yazarı ve diyalog yazarının eserin birlikte sahibi olduğunu, canlandırma tekniğiyle yapılmış sinema eserlerinde animatörün de birlikte sahipler arasında bulunduğunu söyleyen fıkra gelir. Bu maddeye bu rehberde hiçbir kenar başlığı atfedilmemiştir: iki okuma maddenin üstüne İşlenmeler ve Derlemeler tek satırını, bir okuma aynı konuma üç ayrı dize koydu; hiçbiri kenar başlığı olarak iki tanığa ulaşmadı.

Kanunun amaç ve kapsam maddeleri bu tabloyu tamamlar. Madde 1 amacı sayarken eser sahiplerinin manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek ve öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmek unsurlarını birlikte anar; Madde 1/A kapsamı bu haklara ilişkin tasarruf esas ve usullerini, yargı yollarını ve yaptırımları diyerek genişletir. Bir fotoğrafçının çektiği görüntü üzerindeki hak, o hakkı devretme usulü ve ihlal hâlinde başvuracağı yol bu maddelerin lafzıyla çerçevelenir. Madde 1/B'nin tanım bentleri arasında işlenme eser, derleme eser, tespit, bağlantılı haklar ve komşu haklar tanımları da bulunmaktadır; bunlardan Bakanlık tanımı (Ek: 3/3/2004-5101/9 md.) işaretiyle gelmiştir.

Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır. Bu belgede alıntılanan gövdelerin neredeyse tamamı üç okumanın tam mutabakatıyla gelmiştir. Tek istisna Madde 1/B'nin eser sahibi tanımıdır: bu bent yalnızca iki okumanın mutabakatıyla, b) Eser sahibi: Eseri meydana getiren (…) kişiyi, biçiminde aktarılmıştır. Üçüncü okuma bu bendi parantezsiz verdiği için o konumda tanık sayılmamıştır. Aynı bende bir okumanın eklediği üst simge rakamı tek tanıkta kaldığı için aktarılmamıştır. O konumdaki parantezin ne anlama geldiğine, orada bir metin çıkarılmış olup olmadığına, bir dipnot bulunup bulunmadığına ya da bendin mülga bir ibare taşıyıp taşımadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Fotoğraf programını kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir lisans bölümü adı saymaz, bir yükseköğretim kurumu düzenlemez, puan türü ya da öğrenim süresi belirlemez. Bu kanun ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, staj yükümlülüğü ya da zorunlu ders sayımı yoktur; bir dersin adı ile bir eser türü başlığının örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan hiçbir maddede fotoğrafçıya bir unvan, yetki alanı, mesleğe giriş koşulu ya da sicil zorunluluğu getirilmemektedir; Madde 8 yalnızca onu meydana getirendir diyerek eser sahipliğini bağlar, bir meslek sıfatı vermez. Fotoğrafçılık, fotoğraf sanatı ya da görüntü yönetmenliği terimlerinin bu kanunda geçip geçmediğine veya tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve mutabakat sağlanamayan hiçbir kalem yeni bir denemeyle kurtarılmaya çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut kanıtı vardır: iki okumanın çıktıları tek bir üst simge rakamı ve bir biçim işareti dışında karakter karakter aynıdır, yani iki bağımsız okuma değil, aynı dönüşümün iki kez okunmasıdır. Mutabakatın bozukluğu elemediğinin iki örneği yukarıda gösterilmiştir: Madde 2'nin ikinci bendi üç okumada da noktalamasız geldiği için alıntılanmamış, aynı maddenin üçüncü bendindeki bitişik yazım ise üç okumada da aynı geldiği için düzeltilmeden bırakılmıştır. Madde 8'e ve o konumdaki başlık bloğuna kenar başlığı atfedilmemiştir; iki okumanın koyduğu tek satır ile bir okumanın koyduğu üç dize arasında hakemlik yapılmamıştır ve tek tanıkta kalan dizeler kullanılmamıştır. Madde 6 ve Madde 7 hiçbir okumadan istenmemiştir; Madde 5 ile Madde 8 arasında ne bulunduğu bu oturumda kapsam dışıdır ve hakkında hiçbir iddia yoktur. Madde 8'den sonraki maddeler de hiçbir okumadan istenmemiştir. Doğrulanan gövdelerde mülga ibaresi iki okumada teyit edilmemiştir; buna dayanarak bu maddelerin hiç mülga hüküm içermediği yönünde bir iddia kurulmamıştır, bu bir kapsam eksikliğidir. Belgenin tertip üç adresine yapılan erişim yoklamasının döndürdüğü İngilizce özet kaynak metni sayılmamış, tanık sayılmamış ve tek satırı bile bu rehbere alınmamıştır; İngilizce parafraz kaynak metin değildir. Bu belgede hiçbir okuma topluca reddedilmemiş, hiçbiri çeviri ya da özet üretmemiş, hiçbiri bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir cümle kurmamıştır. Bir okumanın istenmeyen maddeleri de getirmesi ret sebebi sayılmamış, talep aşımı olarak kaydedilmiştir ve getirdiği gövdeler diğer okumalarda doğrulanmıştır. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Alıntılanan gövdelerde para tutarı, ücret, tarife ya da idari para cezası bulunmadığı için bu kanunda para gerekçesiyle düşürülen hiçbir madde ya da bent yoktur; taban puan, başarı sıralaması, kontenjan ve maaş hiç toplanmamıştır.

Fotoğraf ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların yakınlığıdır. En sık karıştığı yer durağan görüntüye hareketli görüntünün eklendiği programlardır. [Fotoğraf ve video](/bolum/fotograf-ve-video) adlı program adının kendisiyle bu iki alanı birlikte anmaktadır; bu rehberde okunan iki kaynağın ikisinde de böyle bir ad görülmemiştir ve bu rehber o programla bu programın aynı olduğunu söylememektedir. Kanunun kendi metni de durağan görüntü ile hareketli görüntüyü ayrı eser türleri olarak saymaktadır. Bu bir üstünlük değerlendirmesi değildir; yalnızca kapsamların aynı olmadığının kaydıdır.

İkinci karışma noktası kamera ve çekim tekniği ağırlıklı uygulamalı programlardır. [Fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) adlı program çekim pratiğini merkeze alır. Bu programda ise teknik uygulama ile kuram, tarih ve eleştiri aynı planın içinde yürür; okunan iki planda da kuram ve tarih dersleri dört yıla yayılmış durumdadır.

Üçüncü karışma noktası hareketli görüntünün kendi alanlarıdır. [Sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) anlatıyı, kurguyu ve yapım sürecini merkeze alır. Bu programın planlarında video, sinematografi ve film dili başlıklı derslerin bulunması, programı bir sinema programına dönüştürmez; buradaki hareketli görüntü bilgisi durağan görüntünün komşusu olarak öğretilir.

Dördüncü karışma noktası görselin tasarımla birleştiği alanlardır. [Grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [görsel iletişim](/bolum/gorsel-iletisim) programları imgeyi bir tasarım ögesi olarak ele alır. Bu programın planlarında grafik tasarım ve görsel iletişim adlı derslerin bulunması, programı bir tasarım programı yapmaz; buradaki tasarım bilgisi fotoğrafın sunumunu ve tanıtım işlerini destekler.

Beşinci karışma noktası habercilik tarafıdır. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) haberin toplanmasını, doğrulanmasını ve yazılmasını merkeze alır. Bu programın planında basın fotoğrafı ve fotoröportaj başlıklı derslerin bulunması, programı bir habercilik programına dönüştürmez; ama iki alanın kesiştiği bir çalışma biçiminin bulunduğunu gösterir.

Altıncı karışma noktası sanat kuramı ve sanat tarihi programlarıdır. Okunan iki planda da sanat tarihi, estetik ve kuram dersleri geniş yer tutmaktadır; bu, programı bir sanat tarihi programı yapmaz. Buradaki kuram bilgisi üretilen işin bağlamını kurmak içindir.

Yedinci karışma noktası aynı adın farklı kurumlarda farklı kurulmasıdır. Bu rehberde okunan iki plan birbirinden belirgin biçimde ayrışmaktadır: biri sanat, belgesel ve tanıtım kollarını ayrı tasarım dersleri hâlinde kurmuş, öteki kuram ve tarih derslerini dört yıla eşit aralıklarla yaymıştır. Bu ayrışma tek başına hangi planın daha iyi olduğunu göstermez; yalnızca aynı adın altında farklı yapılar bulunabildiğini gösterir.

İki Üniversitenin Ders Planları: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi

Bu programın somut örnekleri için herkese açık biçimde yayımlanmış iki ayrı ders planı okundu. İki liste hiçbir yerde birleştirilmemiştir; blok başlıkları ve ders adları birinden ötekine taşınmamıştır. Buradaki planlar tek tek üniversitelerin yayımladığı planlardır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. İki kaynak da puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfalara değil.

Birinci kaynak Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi bünyesinde yayımlanan bir öğretim planı belgesidir. Belgede program adı FOTOĞRAF biçiminde, tümü büyük harfle ve ğ harfiyle basılıdır; üç okumanın üçü de bunu aynı biçimde bildirmiştir ve yazım hedef addaki biçime düzeltilmemiştir. Belge sekiz dönem bloğu üzerine kuruludur ve bloklar birinci sınıftan dördüncü sınıfa güz ve bahar dönemleri olarak adlandırılmıştır. Birinci sınıfın güz döneminde Temel Fotoğraf Bilgisi I, Temel Fotografik Tasarım I, Fotoğraf Tarihi, Temel Sanat Eğitimi I, Sanat Tarihi I, Türk Dili I ve Temel İngilizce/Almanca/Fransızca I satırları basılıdır; bahar döneminde Temel Fotoğraf Bilgisi II, Temel Fotografik Tasarım II, Sayısal Fotoğraf I, Temel Sanat Eğitimi II, Türk Dili II, Temel İngilizce/Almanca/Fransızca II ve Sanat Tarihi II gelir. Dil satırları belgenin bastığı bir arada üç dilli biçimde taşınmış, üç ayrı derse açılmamıştır.

İkinci sınıfın güz döneminde Stüdyo Çekim Teknikleri I, Sayısal Fotoğraf II, Türk Fotoğraf Tarihi, Fotoğraf Estetiği, Fotoğraf Kuramına Giriş, Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi I, Temel İngilizce/Almanca/Fransızca III, Fotoğraf ve Mekan, Sanat Tarihi III, Türk Sanat Tarihi I, Uygarlık Tarihi, Türk Mitolojisi, Seçmeli Tasarım Cilt I, Dramaturji I ve Makyaj satırları; bahar döneminde Stüdyo Çekim Teknikleri II, Deneysel Teknikler, Portre Fotoğrafı, Video Teori ve Uygulamaları, Belgesel Fotoğrafa Giriş, Sanat Fotoğrafına Giriş, Atatürk İlke ve İnkılapları II, Temel İngilizce/Almanca/Fransızca IV, Mimari Fotoğraf, Perspektif, Sayısal Fotoğrafta Renk Yönetimi, Felsefe Bağlamında Sanat, Siyah Beyaz Fotoğraf, Sanat Tarihi IV, Batı Uygarlığı Tarihi, Doğu Mitolojisi, Seçmeli Tasarım Cilt II ve Metin Çözümleme satırları yayımlanmıştır. Belgenin bu iki blokta Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi I ile Atatürk İlke ve İnkılapları II biçiminde iki ayrı ad basması olduğu gibi bırakılmış, tekleştirilmemiştir.

Üçüncü sınıfın güz döneminde Sanat Fotoğrafı Tasarımı I, Belgesel Fotoğraf Tasarımı I, Tanıtım Fotoğrafı Tasarımı I, Sanat Kuramları, Alternatif Baskı Teknikleri, Grafik Tasarım I, Fotoğraf Okuma, Panoramik Fotoğraf, Dijital Fotoğrafla İmge Tasarımı, Plastik Sanatlarda Sanat Telifi Hukuku, Modern Sanat Tarihi ve Tasarım Tarihi; bahar döneminde Sanat Fotoğrafı Tasarımı II, Belgesel Fotoğraf Tasarımı II, Tanıtım Fotoğraf Tasarımı II, Görsel İletişim, Stereoskopik Fotoğraf, Görsel Kültür Çalışmaları, Moda Fotoğrafı, Grafik Tasarım II, Çağdaş Sanat Tarihi, Türk Sanat Tarihi II, Sergileme Yöntemleri ve Film Dili ve Yapım Süreçleri I satırları basılıdır. Dördüncü sınıfın güz döneminde Güncel Sanat ve Fotoğraf, Metodoloji, Sanat Fotoğrafı Tasarımı III, Belgesel Fotoğraf Tasarımı III, Tanıtım Fotoğraf Tasarımı III, Fotoğraf ve Sanat Yönetimi, Fotoğraf ve Sinematografi, Basın Fotoğrafı, Sayısal Fotoğrafta Aydınlıkoda Teknikleri, Sinemada Sanat Yönetmenliği, Kavramsal Fotoğraf Tasarımı ve Fotoğraf Kitabı Tasarımı gelir; dördüncü sınıfın bahar döneminde alınan tek satır Diploma Projesi'dir. Belgenin Tanıtım Fotoğrafı Tasarımı I ile Tanıtım Fotoğraf Tasarımı II ve III arasındaki yazım farkı tek biçime getirilmemiştir.

İkinci kaynak Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde yayımlanan bir öğretim planı sayfasıdır. Bu kaynakta ad örtüşmesi tartışmalıdır ve bu ifşa zorunludur: karakter karakter kopyalama istendiğinde üç okumanın da fiilen alıntıladığı dize ğ harfi olmadan Fotograf biçimindedir; iki okuma bunun üstüne ğ bulunduğu yorumunu eklemiş, ama kendi alıntılarında yine ğ'siz biçimi yazmıştır. Sayfa genelinde bir aksan bozulması vardır ve Ýlkeleri, Ögretim, Optigi, Estetigi, Ýsleme, Elestiri, Çalısması gibi biçimler basılıdır. Hedef addaki Fotoğraf yazımının bu sayfada birebir basılı olduğu bu rehberde iddia edilmemektedir; kaynak bu çekince açıkça işaretlenerek ve ikinci kaynak olarak kullanılmıştır. İki yazım da olduğu gibi anılmış, birleştirilmemiş ve düzeltilmemiştir. Üniversite adı bu sayfada DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ biçiminde birebir yayımlıdır.

Bu sayfada plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur. Birinci yarıyılda Görsel Tasarım ve Fotograf Kompozisyonu I, Fotograf Optigi I, Fotograf Tarihi I, Siyah Beyaz Fotograf I, Renkli Fotograf I, Atatürk Ýlkeleri ve Ýnkılap Tarihi I ve Türk Dili I satırları; ikinci yarıyılda aynı dizinin ikinci bölümleri basılıdır. Bu iki yarıyılda sayfanın ayrıca bastığı Yabancı Dil I ve Yabancı Dil II satırları sayfanın bastığı biçimde taşınmış, açılmamıştır. Üçüncü yarıyılda Fotograf Kuramları I, Temel Stüdyo Fotografı I, Fotograf Tarihi III, Sayısal Fotograf Ýsleme Teknikleri I, Karanlık Oda Uygulama Teknikleri I, Medya Estetigi I ve Mesleki Ýngilizce I; dördüncü yarıyılda bunların ikinci bölümleri ile Staj I gelir. Beşinci yarıyılda Fotograf Kuramları III, Sayısal Fotograf I, Türk Fotograf Tarihi I ve Fotograf Sunum Teknikleri I; altıncı yarıyılda bunların ikinci bölümleri ile Staj II basılıdır; bu iki yarıyılda sayfanın seçmeli olarak bastığı Moda Fotografı ve Belgesel Fotograf ve Fotoröportaj satırları da sayfanın bastığı biçimde taşınmıştır. Yedinci yarıyılda Tanıtım Fotografı I, Deneysel Fotograf I, Sayısal Görüntü Tasarımı I ve Fotograf Yorum ve Elestiri I; sekizinci yarıyılda Tanıtım Fotografı II, Deneysel Fotograf II, Sayısal Görüntü Tasarımı II, Fotograf Yorumu ve Elestiri II, Proje ve Diploma Çalısması yer alır. Yedinci ve sekizinci yarıyıl arasındaki Yorum ile Yorumu yazım farkı tekleştirilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. İki kaynağın her biri üç ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış üç ayrı istekle okunmuştur; dördüncü okuma yapılmamıştır. Mimar Sinan belgesinden alınan satır sayısı sekiz blok boyunca seksen dörttür ve bu döküm birinci okumanın dökümüdür; düşürülen yer tutucu satır yoktur, çünkü üçüncü okuma belgede yer tutucu satır bulunmadığını bildirmiştir. Bu belgede öğretim düzeyi basılı değildir: iki okuma da lisans ya da önlisans sözcüklerinin belgede geçmediğini bildirmiştir ve düzey yalnızca sekiz dönem bloğundan yapılmış bir çıkarımdır; belgeyi yayımlayan bölüm tanıtım sayfasındaki dört yıllık lisans ifadesi bu belgenin düzey kanıtı sayılmamıştır. Üniversite adı bu belgede basılı değildir; belgede yalnızca bir fakülte kısaltması bulunmaktadır ve bu kısaltma açılmamıştır. Tam ad yalnızca belgeyi yayımlayan bölüm sayfasında basılıdır; bu yayımlı değildir, alan adından çıkarım da değildir, yayımlayan sayfadan alınan ara durumdur. Bu belgede blok sayımı üç okumada üç farklı ifadeyle gelmiştir: bir okuma doğrudan sekiz demiş, bir okuma önce yedi başlık yazıp ardından sekiz başlık listelemiş, bir okuma önce altı ayrı blok başlığı yazıp ardından sekiz başlık listeleyerek toplamı sekiz olarak bildirmiştir. Üç sayım da burada olduğu gibi yazılmıştır, hakemlik yapılmamıştır ve tekleştirilmemiştir; sekiz başlığın kendisi üç okumada da aynı çıkmıştır. Belgenin zorunlu ve seçmeli dersleri ayrı alt başlıklar altında bastığı iki okumada bildirilmiştir; yukarıdaki liste birinci okumanın karma gruplamasıyla taşındığı için hangi satırın hangi alt başlık altında basıldığı bu rehberde ayırt edilmemiştir ve seçmeli havuzlar doldurulmamıştır. Dördüncü sınıfın bahar dönemi bloğu tek satır olarak alınmıştır; bu blokta başka satır bulunup bulunmadığı doğrulanmamıştır ve blokta ders bulunmadığı yönünde hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. Dokuz Eylül sayfasından alınan ders adı sayısı kırk sekizdir ve bunlara ek olarak sayfanın bastığı altı seçmeli ya da yer tutucu satır vardır; bu satırlar ders adı olarak değil, sayfanın bastığı satır olarak taşınmış ve açılmamıştır. Bu sayfanın ders adı dökümünün tek kaynağı birinci okumadır: ikinci okuma ders adı hiç dökmemiş, üçüncü okumanın dökümü ise ders adlarını İngilizceye çevirdiği için reddedilmiş ve bu rehbere hiç alınmamıştır; o okumanın yalnızca yapısal yanıtları kullanılmıştır. Bu sayfada ikinci ve üçüncü okuma altmıştan çok ders içeren bir seçmeli havuzu bildirmiş, birinci okuma böyle bir havuzu hiç bildirmemiştir; hiçbir okuma havuzu birebir dökmediği için havuzdan tek bir ders adı bile alınmamış, havuzun içi doldurulmamış ve iki gözlem arasında hakemlik yapılmamıştır. Bu sayfada da öğretim düzeyi basılı değildir ve düzey yalnızca sekiz yarıyıldan çıkarımdır; üç okuma da lisans sözcüğünün sayfada geçmediğini bildirmiştir. İki kaynakta da ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları basılıydı; hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. İki kaynak da puan türü yayımlamamaktadır ve bu kaydın puan türü değeri bu sayfalara dayandırılmamıştır; iki kaynak taban puan ve kontenjan da yayımlamamaktadır. İki kaynakta da aynı ders adının aynı blokta iki kez basıldığı bir durum görülmemiştir; bu nedenle tekilleştirme sorusu doğmamıştır. Bu programın planı için başka kurumların yayımlamış olabileceği planlar hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır; hiçbir kurum için planı yoktur denmemiştir. Son olarak YÖK Atlas adresi bu batch'in plan araştırmasında arama sonuçlarında göründü ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmadı; kaynak listesindeki YÖK Atlas adresi yalnızca program tablosu için vardır.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı stüdyo fotoğrafçılığıdır. Portrenin, ürünün ve tanıtım görselinin ışığının kurulması, çekimin yönetilmesi ve sonucun baskıya hazırlanması bu işin gövdesidir. Okunan iki planda da stüdyo çekim ve stüdyo fotoğrafı dersleri iki dönem hâlinde yer almaktadır.

İkinci alan belgesel ve haber yönüdür. Bir olayın, bir mekânın ya da bir topluluğun görüntüyle kaydedilmesi hem teknik hem etik bir iştir. Mimar Sinan belgesinde Belgesel Fotoğraf Tasarımı ve Basın Fotoğrafı dersleri, Dokuz Eylül sayfasında ise belgesel ve fotoröportaj başlıklı seçmeli satırlar bu tarafa açılır.

Üçüncü alan reklam ve tanıtım işleridir. Bir markanın görsel dilinin kurulması, ürün ve moda çekimlerinin yapılması ve bu görsellerin tasarımla birlikte düşünülmesi ayrı bir uzmanlıktır. İki planda da tanıtım fotoğrafı ve moda fotoğrafı başlıklı dersler bulunmaktadır.

Dördüncü alan sayısal görüntü işleme ve baskı hazırlığıdır. Ham kaydın işlenmesi, renk yönetiminin yapılması ve baskı için hazırlanması teknik bir uzmanlık alanıdır; iki planda da sayısal fotoğraf, renk yönetimi ve baskı teknikleri başlıklı dersler bulunmaktadır.

Beşinci alan sanat üretimi ve sergilemedir. Kişisel bir işin üretilmesi, bir projeye dönüştürülmesi ve sergilenmesi kendi başına bir çalışma biçimidir; sergileme yöntemleri, fotoğraf kitabı tasarımı ve diploma projesi dersleri bu tarafa hazırlar.

Altıncı alan arşiv, koleksiyon ve kültürel kurum işleridir. Görüntü koleksiyonlarının düzenlenmesi, belgelenmesi ve kullanıma açılması hem teknik hem kuramsal bilgi ister; tarih ve kuram dersleri bu tarafın temelini kurar.

Yedinci alan hareketli görüntüyle kesişen işlerdir. Video, sinematografi ve sanat yönetimi başlıklı derslerin planlarda bulunması, mezunun set ve yapım ortamlarında görüntüyle ilgili görevler üstlenebileceği bir kesişme alanına işaret eder.

Sekizinci alan eğitim ve atölye çalışmalarıdır. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda hiçbir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: görüntüye bakarken orada ne olduğunu değil, nasıl kurulduğunu görebiliyor musunuz? Bu alanın gündelik dili kadraj, ışık yönü, derinlik ve an seçimidir. Bir fotoğrafı yalnızca konusuyla değerlendiren bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.

İkinci soru teknik sabırdır. Okunan iki planda da optik, pozlama, karanlık oda ya da sayısal işleme dersleri dört yıla yayılmıştır. Teknik ayrıntıyı gereksiz bulan bir öğrenci, kendi işini istediği gibi kuramadığı noktada aynı ayrıntılarla yeniden karşılaşır.

Üçüncü soru okumaya ve yazmaya isteklilik. Bu alanın planları kuram, tarih, estetik ve eleştiri derslerini yoğun biçimde taşımaktadır. Yalnızca çekmek isteyen, okumayı ve tartışmayı yük sayan bir öğrenci programın yarısını kendine kapatmış olur.

Dördüncü soru üretim disiplinidir. Fotoğraf ders saatiyle sınırlı kalmayan bir iştir; çekim, seçim, işleme ve sunum aşamalarının her biri ders dışı zaman ister. Düzenli üretim alışkanlığı olmayan bir öğrenci bu ritmi zor bulur.

Beşinci soru insanla ve mekânla çalışabilmektir. Portre, belgesel ve tanıtım işlerinin hepsi izin almayı, iletişim kurmayı ve karşıdakinin sınırını gözetmeyi gerektirir. Bu, teknik bir beceri değil, alanın kendi etiğinin bir parçasıdır.

Altıncı soru hukuki bilinçtir. Kanun metninin eser sahipliğini onu meydana getirendir ifadesiyle bağlaması ve fotoğrafı iki ayrı eser kategorisinde anması, bu alanda kimin neyi hangi koşulla kullanabileceği sorusunun baştan öğrenilmesi gereken bir soru olduğunu gösterir.

Yedinci soru maliyet ve donanımdır. Bu alanın öğrenimi ekipman, baskı ve malzeme gerektirir; hangi olanağın okul tarafından sağlandığı ve hangisinin öğrenciden beklendiği tercihten önce sorulmalıdır. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik fotoğraf, fotoğraf ve video ya da fotoğrafçılık başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan iki plan da bunun örneğidir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Bu programa girişte özel yetenek sınavı uygulanıp uygulanmadığı, uygulanıyorsa sınavın nasıl kurulduğu ve başvuru koşulları üniversiteden üniversiteye değişebilir. Bu rehberde okunan iki kaynak bu konuda hiçbir bilgi yayımlamamaktadır ve bu rehber giriş yöntemi hakkında hiçbir iddia kurmamaktadır; bu bilgi doğrudan ilgili üniversiteden ve resmi kılavuzlardan öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Atölye, stüdyo, karanlık oda ve baskı altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin stüdyoya erişip erişemediği, karanlık oda çalışmasının sürüp sürmediği, sayısal işleme ve baskı olanaklarının nasıl sağlandığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve sergileme olanaklarının bulunup bulunmadığı sorulmalıdır. Bu rehberde okunan iki planın birinde staj ayrı bir ders adı olarak basılıdır, ötekinde bu adla bir satır alınmamıştır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için hareketli görüntünün eklendiği programlar, çekim pratiğini merkeze alan uygulamalı programlar, sinema ve televizyon, grafik tasarımı ve görsel iletişim, habercilik ve yeni medya ile sanat tarihi ve sanat yönetimi başlıklı programlar karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur. Bu rehber bunların hiçbirini bu programın yerine koymaz; yalnızca aynı sorunun farklı yanlarını çalıştıklarını kaydeder. Karşılaştırma yapılırken her programın kendi ders planının okunması ve adların benzerliğine güvenilmemesi gerekir. Bu rehberde hiçbir yerde taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, ücret ya da işe girme oranı verilmemiştir ve verilmeyecektir.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Fotoğraf 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

324,64
en yüksek taban
255,12
en düşük taban
65
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
FotoğrafçıStüdyo ve portre fotoğrafçısıBelgesel fotoğrafçıFoto muhabiriReklam ve tanıtım fotoğrafçısıModa fotoğrafçısıGörsel tasarım ve baskı hazırlık uzmanıSayısal görüntü işleme ve renk yönetimi uzmanıFotoğraf arşivi ve sergileme uzmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.