Fransız Dili ve Edebiyatı

Fransız Dili ve Edebiyatı, bir yandan Fransızcanın kendi yapısını, bir yandan da bu dilde yazılmış edebiyatı dönem dönem, tür tür ve metin metin okumayı konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çekirdeğinde tek bir soru vardır: bir metin ne söylüyor ve bunu hangi dil düzeneğiyle söylüyor. Programın bütün dersleri bu sorunun bir yanını tutar.

Alanın birinci ayağı dilin kendisidir. Temel dilbilgisi, sözdizim, sözcük bilgisi ve metin dilbilgisi bu ayağın konularıdır. Bu program bir dil kursu değildir, ama işi dille yapıldığı için dilin ileri düzeyde ve teknik biçimde öğrenilmesi işin önkoşuludur. Bir cümlenin nasıl kurulduğunu göremeyen okur, o cümlenin neden öyle kurulduğunu da göremez.

İkinci ayak anlatımdır. Yazılı anlatım, kompozisyon, sözlü anlatım teknikleri ve bilimsel metin üretimi bu ayağın konularıdır. Bu alanda mezunun ürettiği şey büyük ölçüde metindir: bir çözümleme yazısı, bir çeviri, bir tanıtım metni, bir sunum. Bu nedenle yazma becerisi bu programda bir yan yetenek değil, doğrudan mesleki araçtır.

Üçüncü ayak edebiyat tarihidir. Edebiyat tarihine giriş dersiyle açılan bu ayak, Ortaçağ ve Rönesans döneminden başlayıp klasik dönem, Aydınlanma çağı, romantik dönem ve modern dönem sırasıyla ilerler. Buradaki amaç isim ve tarih ezberlemek değildir; bir metnin hangi tartışmanın içine doğduğunu, hangi biçim geleneğini sürdürdüğünü ve hangi geleneği kırdığını görmektir.

Dördüncü ayak türlerdir. Romana giriş, tiyatroya giriş, şiire giriş ve seçme metinler dersleri bu ayağın konularıdır. Roman, tiyatro ve şiir aynı dille yazılır ama aynı biçimde okunmaz; her türün kendi soruları, kendi çözümleme araçları ve kendi tarihi vardır. Bu ayağın yanına metin açıklaması, edebiyatta metin türleri, edebiyat metni çözümlemesi ve eleştiri yöntemleri dersleri eklenir; yani okuma işi burada bir yönteme bağlanır.

Beşinci ayak dilbilimdir. Dilbilim dalları ve dilbilim semineri dersleri bu ayağın konularıdır. Edebiyat metni bir dil ürünüdür; sesin, biçimin, anlamın ve söylemin nasıl çalıştığını inceleyen bir çerçeve olmadan edebiyat çözümlemesi kolayca izlenime dönüşür. Bu ayak, alanın "edebiyat" tarafı ile "dil" tarafını birbirine bağlayan yerdir.

Altıncı ayak çeviri ve uygulamadır. Türkçeden Fransızcaya ve Fransızcadan Türkçeye çeviri dersleri, uzmanlık metinleri ve edebiyat metinleri ayrımıyla plana girer; yanına mesleki Fransızca ve yaratıcı yazı çalışmaları eklenir. Bu ayak, dört yılın sonunda edinilen okuma ve yazma birikiminin somut bir işe dönüştüğü yerdir. Bu programın çeviri dersleri bulunması, programı bir mütercim-tercümanlık programına dönüştürmez; bu ayrım aşağıda kendi başlığı altında ayrıca kurulmaktadır.

Bu altı ayak alanı hem dil bilimlerine hem de kültür ve yayın alanına yakın kılar. Başka bir dilin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati) ve [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati); kendi dilinin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati); çevirinin kendisini merkeze almak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik); metnin düşünce tarafına ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe) ve [tarih](/bolum/tarih); metnin saklanmasına ve erişilebilir kılınmasına ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) bu alanın komşularıdır.

Bu programın en sık karıştığı iki ad vardır ve bu karışıklığın tercih listesinde doğrudan bir bedeli olur. Fransız Dili ve Edebiyatı, Fransızca Öğretmenliği ve Fransızca Mütercim ve Tercümanlık birbirinden ayrı üç programdır. Üçü de Fransızcayla çalışır, üçünün de ders planında dilbilgisi, okuma, yazma ve konuşma çizgileri bulunur; ama üçünün amacı, ağırlık merkezi ve mezununun yaptığı iş farklıdır. Bu rehber bu üç program için hiçbir kaynağı çapraz kullanmamıştır: aşağıda anlatılan ders planı yalnızca Fransız Dili ve Edebiyatı adıyla yayımlanmış bir program kaydından alınmıştır ve diğer iki programın planından tek bir satır bile aktarılmamıştır.

Fransızca Öğretmenliği bir öğretmen yetiştirme programıdır. Bu programın planında dil ve edebiyat derslerinin yanında eğitim bilimlerine ait bir çizgi bulunur; öğretim yaklaşımları, program geliştirme, ölçme ve değerlendirme, sınıf yönetimi ve okulda yürütülen öğretmenlik uygulaması bu çizginin parçasıdır. Yani orada sorulan soru "bu dil bir başkasına nasıl öğretilir" sorusudur. Fransız Dili ve Edebiyatı programında bu soru merkezde değildir; buradaki soru "bu dilde yazılmış metin nasıl okunur ve çözümlenir" sorusudur. Öğretmenlik yolunun kendi giriş ve atama koşulları vardır ve bu rehber o koşullar konusunda hiçbir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.

Fransızca Mütercim ve Tercümanlık ise çeviriyi kendi başına bir uzmanlık olarak kuran programdır. Orada çeviri kuramı, çeviri türleri, andaş ve ardıl çeviri teknikleri, terim çalışması ve alan çevirileri planın gövdesini oluşturur. Fransız Dili ve Edebiyatı planında da çeviri dersleri bulunur, ama bunlar dört yıllık bir edebiyat okumasının içine yerleşmiş uygulama dersleridir; programın gövdesi çeviri değil, dil ve edebiyattır. Çevirinin kendisini merkeze almak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ayrı yollardır.

Üçüncü karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) aynı yöntemi başka bir dilin ve başka bir edebiyat geleneğinin üzerinde kurar. Yöntem benzeşir, malzeme değişir; okunacak metinler, dönem adları ve tartışmalar başkadır. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) ise malzemeyi kendi dilinin içinden seçer.

Dördüncü karışma noktası öğretmenlik yolunun diğer adlarıdır. [İngilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi) dil ve edebiyat bilgisini bir öğretme mesleğine bağlar; bir edebiyat programı bu bağı kendiliğinden kurmaz.

Beşinci karışma noktası kültür ve metin alanının komşularıdır. [Felsefe](/bolum/felsefe) metnin kavram tarafına, [tarih](/bolum/tarih) belgenin ve dönemin tarafına, [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) yapıtın görsel tarafına, [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) toplumsal düzenin tarafına, [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) maddi kalıntının tarafına bakar. Bu alanların hepsi bir edebiyat okuyucusuna yakındır, ama hiçbiri onun yerine geçmez.

Altıncı karışma noktası yayın, medya ve tanıtım alanıdır. [Bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) koleksiyonun düzenlenmesine, [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri) yayının üretim tarafına, [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) haberin ve içeriğin kurulmasına, [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ile [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) mesajın kurulmasına bakar. Bir edebiyat mezunu bu alanlarda çalışabilir, ama bu programın kendisi bu alanların mesleki eğitimini vermez.

Bu programın mezununun ilk ve en görünür çalışma alanı çeviridir. Edebiyat metinleri, kültür yayınları, altyazı ve seslendirme metinleri, kurumsal yazışma ve tanıtım metinleri bu tarafın gündelik gövdesini oluşturur. Planın iki yönlü çeviri dersleri ve uzmanlık metinleri ile edebiyat metinleri ayrımı doğrudan bu işe bakar. Onaylı ya da belgeye bağlı çeviri işlerinin kendi yetki ve belge koşulları vardır; bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz, bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.

İkinci alan yayıncılıktır. Yayınevlerinde editörlük, redaksiyon, telif ve hak takibi, dizi hazırlığı ve tanıtım metni yazımı bu tarafa girer. Bir edebiyat programının mezunu bu işte iki avantajla başlar: metnin nasıl kurulduğunu görebilmesi ve kendi metnini kurabilmesi. Planın bilimsel metin üretimi, kompozisyon ve yaratıcı yazı çalışmaları dersleri bu tarafa yakındır.

Üçüncü alan kültür kurumlarıdır. Kütüphane, arşiv, müze ve kültür merkezi bünyesinde yürütülen yayın hazırlama, kataloglama, dokümantasyon ve tanıtım işleri bu tarafa girer. Bu rehberin kaynak listesindeki kanun tam olarak bu hizmet alanının parasal çerçevesini kurmaktadır; ancak bu, mezunun bu işlere hangi yolla girdiği konusunda bir şey söylemez ve kamuda çalışmanın kendi giriş koşulları vardır. Bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.

Dördüncü alan medya ve içeriktir. Dış haber izleme, çeviri haber, dergi ve dijital yayın içeriği, kurumsal iletişim metinleri bu tarafa girer. Beşinci alan turizm ve dış ilişkilerdir; planın turizm alanına yönelik bir mesleki Fransızca dersi bulunması bu bağı doğrudan gösterir. Rehberlik mesleğinin kendi belge ve yetki düzeni olduğu bilinmektedir ve bu rehber o düzen hakkında bir iddia kurmaz.

Altıncı alan dil eğitimidir. Özel kurumlarda ve kurs düzeninde Fransızca öğretmek bu tarafa girer. Bu alanın örgün okullardaki öğretmenlik mesleğiyle aynı şey olmadığı ve öğretmenliğin kendi eğitim, sertifika ve atama koşullarına bağlı olduğu baştan bilinmelidir. Yedinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile edebiyat, dilbilim ya da çeviri alanında araştırmada kalmak bu programın açık bir yoludur ve planın iki dönem süren dilbilim semineri çizgisi bu yola hazırlık niteliğindedir.

Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kurumun türüne, şehre, kişinin ikinci diline ve kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: okumayı seviyor musunuz? Buradaki okuma bir hobi değil, dört yıl boyunca sürekli ve yoğun biçimde yapılan bir iştir; roman, tiyatro ve şiir metinleri yabancı bir dilde, dönem dönem ve büyük hacimlerde okunur. Uzun metinle uğraşmaktan hoşlanmayan bir öğrenci için bu alanın çekirdeği yorucudur.

İkinci soru dille ilgilidir. Bu program bir dil öğretme programı değildir, dille çalışan bir program olduğundan Fransızcanın ileri düzeyde ve teknik biçimde öğrenilmesi işin önkoşuludur. Planın ilk iki yılında sözdizim, temel dilbilgisi, sözcük bilgisi, yazılı ve sözlü anlatım çizgileri kesintisiz sürer. Dilin dilbilgisi tarafına isteksiz bir öğrenci ilk iki yılda ciddi biçimde zorlanır. Bu programa hangi dil hazırlığıyla başlandığı ve programın kendi hazırlık ya da düzey düzeninin ne olduğu tercihten önce ilgili üniversiteye sorulmalıdır.

Üçüncü soru yazmayla ilgilidir. Bu alanda sınavların ve ödevlerin önemli bir bölümü metin yazmakla verilir: çözümleme yazısı, kompozisyon, seminer metni, çeviri. Yazmayı bir yük olarak gören bir öğrenci burada sürekli bir dirençle çalışır. Buna karşılık yazmayı seven öğrenci için bu program doğrudan bir meslek aracı kazandırır.

Dördüncü soru yöntemle ilgilidir. Bu alan izlenim bildirmekle yetinmez; bir metin hakkında söylenen şeyin metinden gösterilebilir olması beklenir. Dilbilim dersleri, eleştiri yöntemleri ve metin çözümlemesi bu beklentinin araçlarıdır. Kuramsal çerçeveyle çalışmayı gereksiz bulan bir öğrenci bu derslerde zorlanabilir.

Beşinci soru yolla ilgilidir. Bu programın mezunu tek bir mesleğe değil, birkaç ayrı yola açılır: çeviri, yayıncılık, kültür kurumları, medya, dil eğitimi ve akademi. Bu genişlik bir avantajdır, ama kendiliğinden yönlendirme yapmaz; yönü öğrencinin dört yıl içinde kendi kurması gerekir. İkinci bir yabancı dil, staj ve gönüllü çeviri deneyimi bu yönü belirginleştiren araçlardır. Öğretmenlik yapmak isteyen öğrencinin bunun kendi koşulları olan ayrı bir yol olduğunu baştan bilmesi gerekir; bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.

Birinci not: Bu programın adı ve konumu üniversiteler arasında farklılaşır. Aynı alan Fransız Dili ve Edebiyatı, Fransız Dili ve Kültürü ya da bir batı dilleri ve edebiyatları çatısı altında bir anabilim dalı olarak açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları da birbirinden ayrışmaktadır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Programın edebiyat ve dilbilim dengesi sorulmaya değer. Bazı planlar dönem edebiyatını ve metin okumalarını öne çıkarır, bazıları dilbilim ve çeviri tarafını ağırlıklandırır, bazıları da kültür tarihine ve karşılaştırmalı okumaya daha çok yer verir. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez. Bu rehberde okunan planda her üç taraf da bulunmaktadır, ama bu bir üniversitenin tercihidir ve genelleştirilemez.

Üçüncü not: İkinci yabancı dil ve değişim imkânı sorulmalıdır. Bu alanda ikinci bir dil, mezunun çalışma alanını doğrudan genişleten bir araçtır. Bu rehberde okunan plan üzerinden ikinci bir yabancı dil çizgisi bulunup bulunmadığı konusunda bir iddia kurulmamaktadır; ilgili üniversitenin ikinci dil düzeni, yurt dışı değişim programlarına katılım imkânı ve bu imkânların hangi koşullarla kullanıldığı tercihten önce sorulmalıdır.

Dördüncü not: Başka bir dilin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati); kendi dilinin edebiyatına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); çevirinin kendisini merkeze almak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik); dil ve edebiyat bilgisini öğretmeye bağlamak isteyen öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi); metnin düşünce ve tarih tarafına ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe), [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) ve [ilahiyat](/bolum/ilahiyat); toplum ve insan tarafına ilgi duyan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik); koleksiyonun ve belgenin tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) ve [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim); yayının ve içeriğin üretimine ilgi duyan öğrenci için [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon); tanıtım ve mesaj tarafına ilgi duyan öğrenci için [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); dilin turizm ve dış ilişkiler tarafında kullanılmasına ilgi duyan öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi), [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); dilin ticaret ve kurum tarafında kullanılmasına ilgi duyan öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ve [işletme](/bolum/isletme) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.