Fransızca Mütercim ve Tercümanlık, Fransızca ile Türkçe arasında yazılı çeviri ve sözlü çeviri yapmayı, bu işin kuramını, tekniğini ve mesleki usulünü konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 4686 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 305,53–450,09
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 357
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Fransızca Mütercim ve Tercümanlık Nedir?
Fransızca Mütercim ve Tercümanlık, Fransızca ile Türkçe arasında anlamın bir metinden ötekine taşınmasını konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın adındaki iki sözcük iki ayrı işi anlatır: mütercimlik yazılı metnin çevirisi, tercümanlık ise konuşmanın çevirisidir. Bu iki iş aynı dil bilgisine dayanır ama farklı beceriler ister; biri kaynak metnin üzerinde saatlerce çalışmayı, öteki konuşmacı konuşurken karar vermeyi gerektirir. Programın bütün dersleri bu iki işin bir yanını tutar.
Alanın birinci ayağı dilin kendisidir. Fransızcada yazılı anlatımın geliştirilmesi, okuma ve dinleme, dilbilgisi ve sözcük dağarcığı bu ayağın konularıdır. Bu programa giren öğrencinin Fransızcası sıfırdan başlamaz ama yeterli de sayılmaz; alan, gündelik konuşma düzeyindeki bir dili mesleki bir araca dönüştürmeyi hedefler. Bu nedenle planların ilk yılları büyük ölçüde dil yetkinliğinin yükseltilmesine ayrılır.
İkinci ayak Türkçedir. Çevirinin kalitesini belirleyen şey çoğu zaman yabancı dilin değil, kendi dilinin ne kadar iyi kullanıldığıdır. Anlaşılır bir Türkçe cümle kurmak, kaynak metnin tonunu Türkçede karşılamak, terimi doğru yerde kullanmak ve okurun kim olduğunu hesaba katmak bu ayağın konularıdır. Bu yüzden planlarda Türkçe dersleri yabancı dil derslerinin yanında ayrı bir çizgi olarak sürer.
Üçüncü ayak kuramdır. Çeviribilimin temel kavramları, çeviri kuramları, çeviri tarihi, dilbilimin temel kavramları, sözlükbilim, terimbilim ve göstergebilim bu ayağın konularıdır. Bu dersler öğrenciye şunu öğretir: çeviri iki sözlük arasında yapılan bir eşleştirme değildir; her çeviri kararının bir gerekçesi vardır ve bu gerekçe tartışılabilir. Alanın bir bilim dalı olarak kendi kavramları, kendi tartışmaları ve kendi eleştiri ölçütleri vardır.
Dördüncü ayak metin türleridir. Teknik çeviri, hukuk çevirisi, iktisat ve ticaret metinleri, kurum metinleri, basın metinleri ve yazınsal çeviri birbirinden ayrı uzmanlıklardır. Bir kullanım kılavuzu ile bir mahkeme kararı ile bir roman aynı yöntemle çevrilmez; birinde tutarlılık ve terim disiplini, ötekinde biçim ve ses önemlidir. Planlar bu nedenle teknik çeviriyi ve yazınsal çeviriyi ayrı dizilerde ilerletir.
Beşinci ayak sözlü çeviridir. Ardıl çeviri, not alma tekniği, eşzamanlı çeviriye hazırlık, kabin çalışması ve toplantı ortamının kendi kuralları bu ayağın konularıdır. Sözlü çeviri bedenle ve dikkatle yapılan bir iştir; ses, nefes, hafıza ve gerilim yönetimi bu işin parçasıdır.
Altıncı ayak kültür ve bilgi tarafıdır. Fransız yazını ve uygarlığı, toplumbilim, kurumların işleyişi ve uluslararası metinlerin dünyası bu ayağın konularıdır. Çevirmen çevirdiği metnin arka planını bilmek zorundadır; bir metnin hangi hukuk düzeninden, hangi kurumdan ve hangi geleneğin içinden geldiğini bilmeyen kişi doğru sözcüğü seçemez.
Yedinci ayak araç ve teknolojidir. Bilgi teknolojilerinin kullanımı, çeviri belleği ve terim veri tabanı düzenleri, biçimlendirme ve teslim disiplini bu ayağın konularıdır. Bu alanın gündelik işi bugün büyük ölçüde ekran başında ve yazılım destekli yürür; makine çevirisi çıktısının düzeltilmesi de bu işin yeni bir biçimidir.
Bu yedi ayak alanı hem dil ve edebiyat programlarına hem de uygulamalı meslek programlarına yakın kılar. Çeviriyi başka bir dil çiftinde düşünen öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik), dil ayrımı yapmayan genel adla açılmış programlar için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), dilin edebiyat tarafına ilgi duyan öğrenci için [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati) ve [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), öğretmenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi) ve [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) bu alanın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 4686 Sayılı Kanun
Bu alanın işi, dilin kamusal bir usulün parçası hâline geldiği yerlerde en görünür olur. Böyle yerlerden biri, tarafları farklı ülkelerden olan uyuşmazlıkların mahkeme dışında bir hakem kurulu önünde çözüldüğü tahkim yargılamasıdır: burada yargılamanın hangi dilde yürüyeceği ve taraf belgelerinin çevirisiyle birlikte sunulup sunulmayacağı doğrudan bir hukuk kuralına bağlanmıştır. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 4686 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "MİLLETLERARASI TAHKİM KANUNU" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 4686" ve "Kabul Tarihi : 21/6/2001" satırları yer alır; yayım künyesi "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 5/7/2001 Sayı: 24453" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 40" biçiminde basılıdır. Bu iki satırda iki nokta işaretinden önce boşluk bulunmaması kaynağın kendi dizgisidir ve burada düzeltilmemiştir.
Kanunun birinci maddesi kaynakta "Madde 1 – " işaretiyle başlar ve kenar başlığı "Amaç ve kapsam" olarak yayımlanmıştır. Maddenin metni şöyledir: "Bu Kanunun amacı, milletlerarası tahkime ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." "Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği veya bu Kanun hükümlerinin taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca seçildiği uyuşmazlıklar hakkında uygulanır." "Bu Kanunun 5 ve 6 ncı madde hükümleri, tahkim yerinin Türkiye dışında belirlendiği durumlarda da uygulanır." "Bu Kanun, Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar üzerindeki aynî haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradelerine tâbi olmayan uyuşmazlıklarda uygulanmaz." "21.1.2000 tarihli ve 4501 sayılı Kamu Hizmetleri ile İlgili İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim Yoluna Başvurulması Halinde Uyulması Gereken İlkelere Dair Kanun uyarınca yabancılık unsurunun bulunduğu kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi de bu Kanuna tâbidir." "Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası antlaşma hükümleri saklıdır."
Bu alan için asıl önemli olan madde onuncu maddedir. Bu maddenin kenar başlığı kaynakta "Davanın açıldığı tarih, tahkim süresi, kullanılan dil, dava ve cevap dilekçesi, görev belgesi" olarak yayımlanmıştır. Maddenin dile ilişkin bendi kaynakta şöyledir: "C) Tahkim yargılaması, Türkçe veya Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınan devletlerden birinin resmî dilinde yapılabilir. Yargılamada kullanılacak dil veya diller, taraflar arasında kararlaştırılmamışsa, hakem veya hakem kurulu tarafından belirlenir. Tarafların anlaşmasında veya hakemlerin konu ile ilgili ara kararında aksi öngörülmemiş ise, bu dil veya diller, tarafların bütün yazılı beyanlarında, duruşmalarda, hakem veya hakem kurulunun ara kararlarında, nihaî kararında ve yazılı bildirimlerinde kullanılır." Bendin ikinci paragrafı ise şöyledir: "Hakem veya hakem kurulu, tarafların dayandığı belgelerin tahkim yargılamasında kullanılan dil veya dillerdeki çevirisi ile birlikte sunulmasına karar verebilir."
Buradan çıkarılması gereken sonuç şudur: bu metin, bir tahkim yargılamasının hangi dilde yürüyeceğini, bu dilin kim tarafından belirleneceğini ve bir kez belirlendikten sonra hangi işlemlerde kullanılacağını düzenlemektedir. Aynı hüküm, taraf belgelerinin yargılama dilindeki çevirisiyle birlikte sunulmasına karar verilebileceğini de söylemektedir. Yani metnin kurduğu çerçeve hem yazılı çeviriyi hem de duruşmada anlamın aktarılmasını bir usul gerekliliği olarak görünür kılar; bu programın mezununun işi tam bu noktada kamusal bir usulün içine girer. Bununla birlikte kanun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlemez ve bu rehber böyle bir iddia kurmamaktadır. Kanun metni herhangi bir dili adıyla anmaz; Fransızca özelinde bir hüküm bulunduğu yönünde de burada hiçbir iddia kurulmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Kanunun adı, numarası, kabul tarihi, yayım künye satırları, birinci maddenin kenar başlığı ile altı satırlık gövdesi ve onuncu maddenin dile ilişkin bendinin iki paragrafı üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır; onuncu maddenin kenar başlığı ile madde numarası ve ayraç biçimi ise üç okumanın ikisinde örtüşmüştür. İkinci maddenin başlığı ve dört bentlik gövdesi yalnızca tek bir okumada geldiği için tamamen düşürülmüştür; bu nedenle bu sayfa, kanunda yabancılık unsurunun nasıl tanımlandığı konusunda hiçbir iddia kurmamaktadır. Onuncu maddenin ilk bendinin iki paragraflık gövdesi de yalnızca tek okumada geldiği için düşürülmüştür. Onuncu maddede yer alabilecek ara bir bent için hiçbir okuma malzeme getirmemiştir; bu rehber böyle bir bendin bulunup bulunmadığı konusunda bir iddia kurmaz. Bir okuma, dile ilişkin bendin başına kaynakta bulunmayan kendi ürettiği bir kenar başlığı eklemiş, ayrıca çıktısına belgede yer almayan İngilizce bir üst başlık koymuştur; bu okuma bu kalemlerde reddedilmiş, yalnızca öteki iki okumayla birebir örtüşen gövde metinlerinde mutabakata sayılmıştır. Onuncu maddenin kenar başlığının kaynaktaki satır kırılma yeri okumalar arasında ayrıştığı için başlık burada tek satır hâlinde verilmiş, satır kırılması aktarılmamıştır. Dipnotlar, fıkra numaraları, değişiklik ibareleri, kısım ve bölüm başlıkları aktarılmamıştır. Kaynakta yalnızca yukarıda anılan maddeler okunmuştur; sonraki maddeler, ekler ve geçici hükümler bu rehbere alınmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Fransızca Mütercim ve Tercümanlık ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer aynı işin başka bir dil çiftinde yapıldığı programlardır. [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) aynı çeviri kuramını ve aynı mesleki disiplini öğretir, ama uygulama dili ve dolayısıyla piyasası farklıdır. Bazı üniversiteler dili programın adına koymaz ve programı yalnızca [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) adıyla açar; böyle durumlarda çalışma dilinin ne olduğu ancak ders planından anlaşılır. Bu ayrım tercih listesi yapılırken doğrudan sonucu belirler.
İkinci karışma noktası dil ve edebiyat programlarıdır. Fransız dili ve edebiyatı, Fransızcayı yazının ve kültür tarihinin içinden okur; asıl sorusu metnin ne anlattığı ve hangi geleneğe bağlandığıdır. Bu program ise metni bir başka dile aktarma sorusuyla çalışır. Aynı ayrım [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati) ve [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) için de geçerlidir. [Amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) bir dilin değil bir kültür alanının incelenmesine, [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) ise kendi dil alanının incelenmesine yönelir.
Üçüncü karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. [Almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi) dili bir başkasına öğretme işine hazırlar; bu programın planında ise öğretim yöntemleri değil, çeviri teknikleri ve çeviri eleştirisi bulunur. Öğretmenlik yolunun kendi giriş ve atama koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Dördüncü karışma noktası hukuk tarafıdır. Bu programın mezunu hukuk metni çevirir ama hukukçu değildir. [Hukuk](/bolum/hukuk) hukukun kendisini öğretir; [adalet](/bolum/adalet), [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ve [hukuk büro yönetimi ve sekreterliği](/bolum/hukuk-buro-yonetimi-ve-sekreterligi) yargı örgütünün büro ve usul işlerine hazırlar. Çeviri ile hukuk bu programda bir arada durur, ama bu birliktelik programı bir hukuk programı yapmaz.
Beşinci karışma noktası uluslararası ilişkiler ve ticaret tarafıdır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) ve [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler) devletlerin ve kurumların davranışını, [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ise malın ve paranın sınır ötesi hareketini konu edinir. Bu programın mezunu bu alanların metinlerini çevirir; alanların kendi karar süreçlerini yürütmek başka bir eğitimin işidir.
Altıncı karışma noktası iletişim ve rehberlik programlarıdır. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) haberin ve mesajın üretilmesine bakar; altyazı ve seslendirme çevirisi bu alanlarla kesişse de bu programın merkezinde metnin kendisi durur. [Turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) yabancı dili bir güzergâh boyunca kullanır ve kendi belge düzenine bağlıdır; bu programın mezununun rehberlik yapması ayrı koşullara bağlıdır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Yedinci karışma noktası dilin sağlık ve teknoloji taraflarıdır. [Dil ve konuşma terapisi](/bolum/dil-ve-konusma-terapisi) dili bir sağlık alanı olarak ele alır ve bu programla akrabalığı yalnızca addadır. [Bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) metnin saklanmasına ve erişilebilir kılınmasına, [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ve [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu) dili işleyen sistemlerin kurulmasına bakar. Bu programın mezunu bu sistemlerin çıktısını değerlendiren taraftadır; sistemi yazan taraf değildir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Yıldız Teknik Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Yıldız Teknik Üniversitesi'nin Bologna ders planı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfanın kendi metninde "YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ" olarak yayımlanmaktadır; buradaki üniversite adı bir çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir.
Burada bir ad farkının açıkça bildirilmesi gerekir. Bu ders planı sayfasında program adı, "ve" bağlacı olmadan, "Fransızca Mütercim Tercümanlık Lisans Programı (2018 versiyon)" biçiminde basılıdır. Bu yazım sayfanın iki ayrı okumasında da aynı çıkmıştır ve burada düzeltilmemiş, sayfada göründüğü gibi aktarılmıştır. Bu kaydın adı ise Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin bastığı yazımla, yani "ve" bağlacıyla verilmiştir. Aynı üniversitenin bölüm sayfasında da ad "Fransızca Mütercim ve Tercümanlık Lisans" olarak, "ve" bağlacıyla basılıdır. Bu fark burada yalnızca bir yazım farkı olarak kaydedilmiştir; bu rehber söz konusu iki yazımın iki ayrı program olduğu yönünde hiçbir iddia kurmamaktadır ve iki adı tek biçime de zorlamamaktadır. Öğretim düzeyi sayfada program adının içinde "Lisans Programı" ifadesiyle yazılıdır; bu nedenle düzey yarıyıl sayısından çıkarılmış bir bilgi değildir. Programın yürütüldüğü bölüm adı ise yalnızca bölüm sayfasında, "Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü" olarak basılıdır.
Sayfa dersleri sekiz yarıyıl başlığı altında toplar ve başlıkları "1.Yıl - Güz Yarıyılı" biçiminde, yıl numarasından sonra boşluk bırakmadan yayımlar; bu dizgi de düzeltilmemiştir. Birinci yılın güz yarıyılının dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1, Çeviriye Giriş I, Fransızca Yazılı Anlatımı Geliştirme I, Zorunlu Yabancı Dil I, Türkçe 1, Mesleki Seçmeli 1-1, Sosyal Seçmeli 1-1 ve Sosyal Seçmeli 1-2 olarak yayımlanmıştır. Birinci yılın bahar yarıyılının dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi 2, Çeviriye Giriş II, Fransız Yazın Uygarlığı I, Zorunlu Yabancı Dil II, Fransızca Yazılı Anlatımı Geliştirme II, Terimbilim, Türkçe 2 ve Mesleki Seçmeli 2-1 olarak yayımlanmıştır. İlk yıl çeviriye girişi ve Fransızcada yazılı anlatımı aynı anda açar; terim işi de daha ilk yılda plana girer.
İkinci yılın güz yarıyılının dersleri Temel Bilgi Teknolojisi Kullanımı, Çeviri Tarihi, Dilbilimin Temel Kavramları, Fransız Yazın ve Uygarlığı II, Zorunlu Yabancı Dil III, Teknik Çeviri I, Tr—Fr. Çeviri Çalışmaları I, Mesleki Seçmeli 3-1 ve Seçmeli 1-1 olarak yayımlanmıştır. İkinci yılın bahar yarıyılının dersleri Sözlükbilim ve Çeviri, Çeviri Kuramları, Fransız Yazın ve Uygarlığı III, Zorunlu Yabancı Dil IV, Teknik Çeviri II, Tr—Fr. Çeviri Çalışmaları II, Mesleki Seçmeli 4-1 ve Seçmeli 2-1 olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl alanın kuramsal çerçevesini kurar: çeviri tarihi, çeviri kuramları, dilbilim ve sözlükbilim bu yılda yan yana gelir.
Üçüncü yılın güz yarıyılının dersleri Mesleki Staj I, Yazınsal Çeviri I, Fransız Yazını ve Uygarlığı IV, Sözlü Çeviri I, Zorunlu Yabancı Dilde Çeviri I, Teknik Çeviri III, Mesleki Deneyim I, Seçmeli 3-1 ve Sosyal Seçmeli 1-3 olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yılın bahar yarıyılının dersleri Göstergebilim ve Çeviri, Yazınsal Çeviri II, Fransız Yazını ve Uygarlığı V, Zorunlu Yabancı Dilde Çeviri II, Sözlü Çeviri II, Teknik Çeviri IV, Mesleki Seçmeli 5-1, Seçmeli 4-1 ve Sosyal Seçmeli 1-4 olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl sözlü çeviriyi ve yazınsal çeviriyi plana sokar; staj ve mesleki deneyim de bu yılda başlar.
Dördüncü yılın güz yarıyılının dersleri Mesleki Staj II, Sözlü Çeviri III, Toplumbilim ve Çeviri, Teknik Çeviri V, Yazılı Çeviri Eleştirisi, Zorunlu Yabancı Dilde Çeviri III, Mesleki Deneyim II, Mesleki Seçmeli 6-1 ve Seçmeli 5-1 olarak yayımlanmıştır. Dördüncü yılın bahar yarıyılının dersleri Teknik Çeviri VI, Zorunlu Yabancı Dilde Çeviri IV, Bitirme Çalışması, Mesleki Seçmeli 7-1 ve Seçmeli 6-1 olarak yayımlanmıştır. Son yıl çeviri eleştirisini ve bir bitirme çalışmasını merkeze alır; teknik çeviri dizisi ise altı yarıyıl boyunca kesintisiz sürer.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, program adı, öğretim düzeyi ifadesi, sekiz yarıyıl başlığı ve yukarıda sayılan altmış beş ders adı sayfanın iki ayrı okumasında harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır; iki okuma arasında hiçbir ayırıcı, boşluk ya da harf farkı bildirilmemiştir ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Ders adları sayfada Türkçe yayımlanmıştır; Fransızca bir ders adı yayımlanmadığı için çeviri yapılması gerekmemiş ve yapılmamıştır. Adlar kaynakta hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmıştır; bu nedenle "Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1" ile "Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi 2" arasındaki inceltme işareti farkı, "Fransız Yazın Uygarlığı I", "Fransız Yazın ve Uygarlığı II" ve "Fransız Yazını ve Uygarlığı IV" adlarındaki yazım farklılıkları ile "Tr—Fr. Çeviri Çalışmaları I" adındaki kısaltma, ayraç ve nokta düzeni düzeltilmemiştir; kısaltmalar da açılmamıştır. Seçmeli ders yerleri sayfada "Mesleki Seçmeli 3-1", "Sosyal Seçmeli 1-2" gibi numaralı yer adlarıyla basılıdır; bu yerlerin altında hangi derslerin bulunduğu bu okumalarda yayımlanmadığı için bu konuda hiçbir çıkarım yapılmamıştır. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu ayrımı, seçmeli adı taşıyan satırların dışında sayfada ayırt edilebilir biçimde verilmediği için kurulmamıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Aynı sitede bu programın adını taşıyan bir yüksek lisans sayfası da bulunmaktadır; o sayfa bilerek kullanılmamış, yalnızca lisans planı okunmuştur. Bölüm sayfası ders listesi yayımlamadığı için oradan hiçbir ders adı alınmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı yazılı çeviridir. Sözleşme, teknik belge, kullanım kılavuzu, rapor, kurum yazışması, tanıtım metni ve kurumsal içeriğin Fransızcadan Türkçeye ya da Türkçeden Fransızcaya aktarılması bu tarafın gündelik gövdesini oluşturur. Bu iş çeviri bürolarında, kurum içi çeviri birimlerinde ya da serbest çalışma düzeninde yürütülebilir.
İkinci alan sözlü çeviridir. Toplantı, görüşme, saha ziyareti ve konferans ortamlarında ardıl ya da eşzamanlı çeviri yapmak bu tarafa girer. Sözlü çeviri, hazırlığı ve gerilimi yazılı çeviriden farklı bir iştir; bu tarafta çalışmak isteyen kişi lisans yıllarında sözlü çeviri derslerine ayrı bir ağırlık vermek zorundadır.
Üçüncü alan hukuk ve resmî belge tarafıdır. Mahkeme, noter ve idare işlemlerinde kullanılan belgelerin çevirisi ile bu programın adını taşıyan çerçevede en somut kesişme burada kurulur; bu rehberin okuduğu kanun metni de tam olarak bu kesişmeye, yargılamanın dili ve belgelerin çevirisiyle sunulması usulüne değmektedir. Bu tarafta bazı işlerin belirli belge, yetki, yemin ya da onay şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Dördüncü alan yayıncılıktır. Kitap çevirisi, editörlük, düzelti, telif ve haklar birimleri ile akademik metinlerin çevirisi bu tarafa girer. Beşinci alan görsel işitsel çeviridir; altyazı, seslendirme metni ve erişilebilirlik uygulamaları bu tarafın işleridir ve kendi teknik disiplini vardır.
Altıncı alan yerelleştirmedir: yazılım, oyun, uygulama ve web içeriğinin başka bir dile ve kültüre uyarlanması bu tarafa girer ve bu iş çeviri belleği, terim yönetimi ve biçim disiplini gerektirir. Yedinci alan kurumsal işlerdir; dış ticaret, uluslararası satın alma, turizm, kültür kurumları ve uluslararası kuruluşların yazışma ve raporlama işlerinde dil yetkinliği doğrudan bir görev tanımına dönüşebilir. Sekizinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile çeviribilim tarafında kalmak bu alanda mümkündür. Kamu kurumlarında ve uluslararası kuruluşlarda çalışmanın kendi giriş koşulları ve kendi sınavları vardır; bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar dil çiftine, uzmanlık alanına, çalışma biçimine ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: Fransızcayı öğrenmeyi değil, Fransızcayla çalışmayı istiyor musunuz? Bu alanda dil bir hedef değil, bir araçtır. Dört yılın sonunda beklenen şey dili bilmek değil, dili başka bir dile taşıyabilmektir. Dilin kendisini merak eden ama metnin üzerinde uzun uzun çalışmayı sıkıcı bulan bir öğrenci bu alanda zorlanabilir.
İkinci soru Türkçeyle ilgilidir. Bu alanın en sık gözden kaçan koşulu iyi bir Türkçedir. Okuduğunu anlamak, kendi cümlesini kurmak, bir metnin tonunu duymak ve yazdığını gözden geçirmek bu işin çekirdeğidir. Kendi dilinde yazmayı sevmeyen bir öğrenci için bu alanın gündelik işi yorucu olabilir.
Üçüncü soru dikkatle ilgilidir. Çeviri, ayrıntının belirleyici olduğu bir iştir; tek bir sözcük, tek bir bağlaç ya da tek bir sayı bir belgenin anlamını değiştirebilir. Uzun süre tek metne odaklanmayı, sözlük ve kaynak taramayı, kendi işini yeniden okumayı gerektiren bu düzen herkese uygun değildir.
Dördüncü soru sözlü çeviriyle ilgilidir. Bu alanın bir kolu kalabalık önünde ve gerçek zamanda çalışmayı gerektirir. Konuşmacı konuşurken karar vermek, yanlışını sonradan düzeltemeyeceğini bilerek çalışmak ve gerilim altında akıcı kalmak ayrı bir mizaç ister. Sözlü çevirinin bu yanını hiç istemeyen bir öğrenci için alanın yazılı kolu yine geniş bir alandır; bu ayrım baştan bilinmelidir.
Beşinci soru başlangıç düzeyiyle ilgilidir. Bu programa yerleşmek Fransızca sınav puanına bağlıdır ve bu rehber puan konusunda hiçbir bilgi vermez; ancak programın ilk yılının dili sıfırdan öğretmediği, var olan bir temeli yükselttiği bilinmelidir. Ayrıca teknoloji tarafı da hesaba katılmalıdır: bu alanın araçları değişmektedir ve makine çevirisi çıktısını değerlendirmek, düzeltmek ve sınırını görmek bugün mesleğin bir parçası hâline gelmiştir. Bu değişimi izlemeye istekli olmak bu alanda uzun vadeli bir avantajdır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında ve hatta aynı üniversitenin farklı sayfalarında farklı yazımlarla basılabilmektedir. Bu rehberde okunan ders planı sayfası adı "ve" bağlacı olmadan yayımlarken aynı üniversitenin bölüm sayfası ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin yayını "ve" bağlacıyla yayımlamaktadır. Bu fark burada düzeltilmemiş, olduğu gibi kaydedilmiştir. Ayrıca bazı üniversiteler aynı işi dil adı olmadan yalnızca mütercim tercümanlık adıyla, bazıları da çeviribilim adıyla açmaktadır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın ağırlığı sorulmaya değer. Bazı planlar teknik ve hukuk çevirisini öne çıkarır, bazıları yazınsal çeviriyi, bazıları da sözlü çeviriyi ağırlıklandırır. Bu rehberde okunan planda teknik çeviri altı yarıyıl boyunca kesintisiz sürerken sözlü çeviri üç yarıyıl, yazınsal çeviri iki yarıyıl yer almaktadır. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez ve tercihten önce ilgili üniversitenin kendi planından okunmalıdır.
Üçüncü not: Sözlü çeviri altyapısı ayrıca sorulmalıdır. Eşzamanlı çeviri kabini bulunup bulunmadığı, sözlü çeviri derslerinin gerçek kabin düzeniyle mi yürüdüğü, sınıf mevcudunun bu derse elverip elvermediği ve bölümün ikinci yabancı dil olarak hangi dilleri sunduğu tercihten önce öğrenilmeye değer. Bu rehberde okunan planda ayrıca iki ayrı mesleki staj ve iki ayrı mesleki deneyim dersi ile bir bitirme çalışması bulunmaktadır; stajın hangi kurumlarda yürütüldüğü ve bölümün sektörle kurduğu bağlar da sorulmalıdır. Bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Aynı işi başka bir dil çiftinde yapmayı düşünen öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ve dil adı taşımayan [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik); dilin edebiyat ve kültür tarafına ilgi duyan öğrenci için [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); dili öğretmeyi düşünen öğrenci için [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi); hukuk metinlerinin dünyasına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk), [adalet](/bolum/adalet), [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ve [hukuk büro yönetimi ve sekreterliği](/bolum/hukuk-buro-yonetimi-ve-sekreterligi); uluslararası kurumlara ve ticarete ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) ve [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret); metnin ve mesajın üretilmesine ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim); yabancı dili gezi ve kültür alanında kullanmak isteyen öğrenci için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi); bilginin düzenlenmesine ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); dili işleyen sistemlerin teknik tarafına ilgi duyan öğrenci için [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [yapay zeka operatörlüğü](/bolum/yapay-zeka-operatorlugu); dilin insan ve düşünce tarafına ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe) ve [dil ve konuşma terapisi](/bolum/dil-ve-konusma-terapisi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 10 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.