Genetik ve Biyomühendislik, canlı sistemlerin genetik düzeyde incelenmesini ve bu bilginin mühendislik yöntemleriyle ürüne dönüştürülmesini konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6569 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 302,94–440,16
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 303
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Genetik ve Biyomühendislik Nedir?
Genetik ve Biyomühendislik, canlının kendi işleyişini yöneten bilgiyi okumayı, anlamayı ve bu bilgiyi mühendislik yöntemleriyle kullanılabilir bir ürüne dönüştürmeyi konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Programın adı iki ayrı soruyu yan yana getirir. Birinci soru genetiğin sorusudur: bir canlının özellikleri hangi bilgiyle belirlenir, bu bilgi nasıl saklanır, nasıl kopyalanır, nasıl aktarılır ve nasıl değişir. İkinci soru mühendisliğin sorusudur: bu bilgi bir laboratuvar deneyinden çıkıp bir üretim sürecine, bir cihaza, bir ilaca ya da bir teşhis kitine nasıl dönüşür.
Bu iki soru birbirini tamamlar. Genetik bilgisi olmadan biyomühendis neyi ürettiğini bilmez; mühendislik bilgisi olmadan genetikçi bulduğu şeyi ölçeklendiremez. Bu programın öğrencisi bu nedenle hem tüp ve pipetle hem de kütle dengesi ve enerji dengesi hesabıyla aynı dönem içinde karşılaşır. Programı bir temel bilim bölümünden ayıran şey de tam olarak budur: burada amaç yalnızca bilmek değil, bilineni üretmeye çevirmektir.
Alanın birinci ayağı temel bilimlerdir. Genel kimya, genel fizik ve genel matematik bu ayağın konularıdır. Bir hücrenin içinde olup biten her şey sonuçta kimyasal tepkimelerden, fiziksel süreçlerden ve bunları tarif eden denklemlerden oluşur. Bu ayak öğrenciye ölçmeyi, hesaplamayı ve bir sonucun gerçekten anlamlı olup olmadığını sorgulamayı öğretir.
İkinci ayak biyolojinin kendisidir. Genel ve moleküler biyoloji ile genetik bu ayağın çekirdeğidir. Hücrenin yapısı, kalıtım maddesinin işleyişi, gen ifadesinin düzenlenmesi, mutasyonlar ve kalıtım kalıpları bu ayağın konularıdır. Bu alanda genetik yalnızca bir ders değil, programın omurgasıdır; sonraki bütün uygulamalı dersler bu omurganın üzerine oturur.
Üçüncü ayak mühendislik dilidir. Mühendislik kültürünün temelleri ve mühendislikte kütle ve enerji denklikleri bu ayağın konularıdır. Bir biyolojik süreç bir üretim sürecine dönüştüğünde, giren madde ile çıkan madde arasındaki denge, harcanan ve açığa çıkan enerji ve sürecin verimi hesaplanabilir olmak zorundadır. Bu ayak öğrenciyi laboratuvar ölçeğinden üretim ölçeğine geçmeye hazırlar.
Dördüncü ayak biyomühendisliğin kendi giriş dersleridir. Biyomühendisliğin temelleri bu ayağın adıdır. Biyoreaktörler, fermantasyon süreçleri, saflaştırma yöntemleri, biyomalzemeler ve süreç tasarımı bu ayağın konularıdır. Alanın kimliği burada kurulur.
Beşinci ayak ölçüm ve cihaz tarafıdır. Biyoanalitik enstrümentasyon bu ayağın adıdır. Bu alanda görünmeyen büyüklüklerle çalışılır: bir örnekteki molekülün miktarı, bir genin ifade düzeyi, bir proteinin saflığı. Bunların hepsi bir cihazla ölçülür ve o cihazın nasıl çalıştığını bilmeyen kişi çıkan sayıyı yorumlayamaz. Bu ayak alanın en çok gözden kaçan ama işe girildiğinde en çok kullanılan tarafıdır.
Altıncı ayak hesaplama tarafıdır. Programlamaya giriş bu ayağın adıdır. Bugün genetik veri büyük hacimlidir; bir dizileme çalışmasının çıktısı elle okunabilecek bir metin değildir. Bu nedenle bu alanda programlama artık bir seçenek değil, temel bir araçtır. Bu ayak alanı doğrudan veri tarafına açar.
Yedinci ayak dildir. İngilizcede akademik beceriler dizisi, mühendisler için teknik İngilizce ve ikinci yabancı diller bu ayağın konularıdır. Bu alanın kaynakları, protokolleri, cihaz kılavuzları ve yayınları büyük ölçüde İngilizcedir; dil burada bir yan ders değil, bir çalışma aracıdır.
Bu yedi ayak alanı hem temel bilimlere hem de mühendisliğe komşu kılar. Genetiğin ve moleküler biyolojinin kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), üretim ve süreç tarafına yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik), canlının bütününe bakan bir temel bilim yolunu arayan öğrenci için [biyoloji](/bolum/biyoloji), tarımsal uygulamalara ilgi duyan öğrenci için [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6569 Sayılı Kanun
Bu başlık, bu rehberdeki diğer başlıklardan farklı olarak kısa ve büyük ölçüde olumsuz bir içeriğe sahiptir; bunun nedeni açıkça yazılmalıdır. Bu alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 6569 sayılı kanundur. Kanunun künyesi kaynakta doğrulanmıştır: "Kanun Numarası : 6569" ve "Kabul Tarihi : 19/11/2014" satırları ile "Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 26/11/2014 Sayı : 29187" satırı üç ayrı okumanın üçünde de aynı çıkmıştır.
Buna karşılık bu kanunda hedeflenen maddelerin tamamı bugün yürürlükten kaldırılmış durumdadır. Kaynakta birinci madde yerinde "MADDE 1- (Mülga: 2/7/2018/KHK/703/101 md.)", dördüncü madde yerinde "MADDE 4- (Mülga: 2/7/2018/KHK/703/101 md.)" ve on birinci madde yerinde "MADDE 11- (Mülga: 2/7/2018/KHK/703/101 md.)" ibareleri bulunmaktadır. Bu üç ibare de üç okumanın üçünde birden aynı çıkmıştır. Bu maddelerin mülga ibaresi dışında hiçbir metni bu rehbere alınamamıştır, çünkü hiçbir okumada yürürlükte bir madde metni elde edilememiştir.
Bunun doğrudan bir sonucu vardır ve burada açıkça yazılmaktadır: bu rehber bu kanunun bugünkü düzeni konusunda bir anlatı kurmaz. Kanunun hangi kurumu kurduğu, o kurumun görevlerinin neler olduğu, bünyesinde hangi enstitülerin bulunduğu ya da bu enstitülerden herhangi birinin adının ne olduğu konusunda bu sayfa hiçbir iddia kurmamaktadır. Aynı biçimde bu rehber, bu kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği yönünde de hiçbir iddia kurmaz. Kanunun bugünkü hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Doğrulanabilen tek malzeme kanunun künyesi ile yukarıdaki üç mülga ibaresidir. Kanunun tam adı bu rehberde yazılmamıştır; dayanılan doğrulama raporu kanunun adını kesintili biçimde kaydettiği için ad birebir aktarılabilir durumda değildir ve eksik bir adı tamamlamak yerine hiç yazmamak tercih edilmiştir. Kanunun görevleri düzenleyen maddesinin ve enstitüleri düzenleyen maddesinin kenar başlıkları yalnızca tek bir okumada birebir başlık olarak verilmiş, diğer iki okuma bu başlıkları tarif etmekle yetinmiş ya da hiç vermemiştir; iki okuma eşiği sağlanmadığı için bu kenar başlıkları da buraya alınmamıştır. Herhangi bir enstitü adı hiçbir okumada elde edilememiştir; bu nedenle bu sayfada hiçbir enstitü adı geçmemektedir. Bir başka nokta da kaydedilmelidir: mülga şerhinin noktalama biçimi şüphelidir. Üç okuma da ibareyi yukarıda yazıldığı gibi eğik çizgili biçimde vermiştir, ancak bu tür şerhlerin kaynaktaki olağan yazımı tireli biçimdir; tarih ve sayılar bakımından bir sorun görülmemekle birlikte ayıraç karakterlerinin birebirliği kesin değildir ve bu uyarı burada açıkça kayda geçirilmektedir. İkinci, üçüncü, beşinci ile onuncu maddeler arasındaki maddeler, on ikinci madde ve sonrası, ekler ve geçici hükümler bu okumalarda hiç istenmemiş ve aktarılmamıştır; bu maddelerin durumu bu rehberin dayandığı doğrulama çalışmasında belirlenmemiştir. İki okumanın sonuna eklediği, maddelerin yürürlükten kaldırılmış olduğuna ve belgede bir enstitü adı bulunmadığına dair yorum blokları kaynak metin sayılmadığı için reddedilmiştir.
Genetik ve Biyomühendislik ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve bu karışıklık bu alanda olağandan daha sık görülür, çünkü adların çoğu benzer sözcüklerden kurulmuştur. En sık karıştığı yer moleküler biyoloji tarafıdır. [Moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) bir temel bilim programıdır; sorusu canlının işleyişini anlamaktır ve mezunun tipik ortamı bir araştırma laboratuvarıdır. Bu program aynı bilgiyi alır ama üstüne mühendislik derslerini, süreç hesabını ve tasarım bakışını ekler. İki programın ders planları ilk bakışta benzer görünse de son iki yılda belirgin biçimde ayrışır ve bu ayrışma tercihten önce ilgili üniversitenin kendi planından okunmalıdır.
İkinci karışma noktası biyomühendislik tarafıdır. [Biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik) canlı sistemleri kullanan üretim süreçlerini merkezine alır; genetik burada araçlardan biridir. Bu programda ise genetik adın kendisinde yer alır ve programın ağırlık merkezindedir. Bu fark bazı üniversitelerde belirgin, bazılarında ise neredeyse silinmiş durumdadır.
Üçüncü karışma noktası tıbbi cihaz tarafıdır. [Biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) canlıyla değil, canlıya uygulanan cihazla ilgilenir; görüntüleme sistemleri, protezler, ölçüm cihazları ve tıbbi elektronik bu alanın konularıdır. Adındaki ortak kök yüzünden bu iki program sıkça karıştırılır, oysa biri hücreyle, diğeri devreyle çalışır. Cihazın bakım ve kullanım tarafına iki yıllık bir yoldan girmek isteyen öğrenci için [biyomedikal cihaz teknolojisi](/bolum/biyomedikal-cihaz-teknolojisi) ayrı bir yoldur.
Dördüncü karışma noktası kimya tarafıdır. [Kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) süreç mühendisliğinin kendisidir ve bu programın kütle ile enerji denklikleri gibi dersleri doğrudan o gelenekten gelir; [kimya](/bolum/kimya) ise maddenin kendisini konu edinir. Bu programın öğrencisi bu iki alanın araçlarını kullanır ama uyguladığı sistem canlıdır ve canlı sistemler kimyasal sistemlerden çok daha değişkendir.
Beşinci karışma noktası sağlık meslekleridir. [Tıp](/bolum/tip), [diş hekimliği](/bolum/dis-hekimligi), [eczacılık](/bolum/eczacilik), [hemşirelik](/bolum/hemsirelik) ve [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik) hasta ile doğrudan temas eden, kendi mesleki yetkileri olan alanlardır. Bu program bir sağlık mesleği programı değildir; mezunu hasta üzerinde bir işlem yapmaz. Laboratuvar tarafında çalışan sağlık programları olan [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) ve [patoloji laboratuvar teknikleri](/bolum/patoloji-laboratuvar-teknikleri) ise iki yıllık ve tanı hizmetine dönük yollardır.
Altıncı karışma noktası tarım ve gıda tarafıdır. [Tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji) aynı yöntemleri bitki ve hayvan ıslahına, [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi) gıdanın üretimine ve güvenliğine, [zootekni](/bolum/zootekni) ve [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma) üretimin canlı tarafına yöneltir. Bu programın mezunu bu alanların hepsinde çalışabilir, ama o alanların kendi çekirdek bilgisini bu programda almaz.
Yedinci karışma noktası veri tarafıdır. [Veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [istatistik](/bolum/istatistik) ve [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) verinin kendisiyle uğraşır. Bu programda biyoinformatik giderek büyüyen bir taraftır ve bu programın mezunu veri tarafına geçebilir; ancak bunun için programlama ve istatistik derslerini bir zorunluluk değil bir fırsat olarak görmesi gerekir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İzmir Ekonomi Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için İzmir Ekonomi Üniversitesi'nin öğretim programı sayfası okundu. Burada bir uyarı gereklidir: üniversitenin adı okunan sayfanın doğrulanmış metninde birebir aktarılmamıştır. Buradaki üniversite adı sayfanın alan adından yapılmış bir çıkarımdır; sayfadan okunmuş bir bilgi değildir ve bu ayrım burada açıkça belirtilmektedir. Buna karşılık programın adı ve öğretim düzeyi sayfada yayımlanmaktadır: program adı iki okumada da "Genetik ve Biyomühendislik" olarak, öğretim düzeyi ise iki okumada da lisans ve dört yıl olarak verilmiştir.
Sayfa ders adlarını yarıyıl satırları hâlinde yayımlar. Doğrulanmış ders adları şunlardır: Genel Kimya, İngilizcede Akademik Beceriler I, Mühendislik Kültürünün Temelleri, Genel ve Moleküler Biyoloji, Oryantasyon ve Kariyer Planlama, Genel Matematik I, İkinci Yabancı Diller I, İngilizcede Akademik Beceriler II, Biyomühendisliğin Temelleri, Genel Fizik I, Programlamaya Giriş, İkinci Yabancı Diller II, Mühendislikte Kütle ve Enerji Denklikleri, Genetik, Biyoanalitik Enstrümentasyon ve Mühendisler için Teknik İngilizce.
Bu on altı ad programın ilk basamaklarının nasıl kurulduğunu gösterir. Plan kimya, biyoloji, matematik ve fizikten oluşan bir temel bilim tabanıyla açılır; bu taban bu alanda pazarlık konusu değildir. Mühendislik kültürünün temelleri dersi öğrenciye daha ilk aşamada mühendisliğin bir düşünme biçimi olduğunu anlatır; oryantasyon ve kariyer planlama dersi ise öğrencinin alanı ve alanın çalışma yollarını erkenden tanımasını hedefler. Biyomühendisliğin temelleri alanın kendi giriş dersidir. Programlamaya giriş hesaplama tarafını açar. Mühendislikte kütle ve enerji denklikleri, biyolojik süreçlerin bir üretim sürecine dönüştürülmesinin ilk ve en temel aracıdır. Genetik dersi programın adında yer alan tarafın çekirdeğini kurar; biyoanalitik enstrümentasyon ise bu çekirdeğin ölçüm karşılığını verir. Dil dersleri ise plan boyunca kesintisiz bir çizgi olarak sürer: akademik beceriler dizisi, ikinci yabancı dil dizisi ve mühendisler için teknik İngilizce bu çizginin parçalarıdır.
Bu planın öğrenciye söylediği en açık şey şudur: bu bölümün ilk yılı ağırlıklı olarak temel bilim ve dil yılıdır; genetik ve mühendislik uygulamaları bu taban kurulduktan sonra gelir. Alanın adına bakıp daha ilk dönemde gen düzenleme uygulamalarıyla karşılaşmayı bekleyen öğrenci ilk yılı beklediğinden farklı bulabilir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Program adı, öğretim düzeyi, süre ve yukarıda sayılan on altı ders adı sayfanın iki ayrı okumasında aynı yazımla çıktığı için aktarılmıştır. Üniversitenin adı ise doğrulanmış okumalarda sayfa metninde bulunamamış ve yukarıda belirtildiği gibi alan adından çıkarımla yazılmıştır; aynı sitenin başka bir sayfasında üniversitenin adının şablon içinde göründüğü gözlenmiş olmakla birlikte, bu gözlem iki doğrulama okumasında teyit edilmediği için çıkarım sayılmıştır. Sayfada bu on altı dersten başka dersler de bulunmaktadır; ancak bir okumada bazı ders adlarının başına sayfadaki ön koşul işaretinden gelen bir önek karışmış, bu nedenle o adlar iki okumada birebir aynı çıkmamış ve yukarıdaki listeye alınmamıştır. Dolayısıyla yukarıdaki liste sayfadaki planın tamamı değildir ve bu sayfa planın tam ders listesi ya da son yılların ders içeriği konusunda bir iddia kurmaz. Derslerin hangi yarıyıla ait olduğu tek tek eşleştirilmemiş, yalnızca planın genel ilerleyişi anlatılmıştır. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu bu okumalarda ayırt edilebilir biçimde elde edilemediği için bu ayrım yapılmamıştır. Ders adları kaynakta hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmış, hiçbiri çevrilmemiş ya da düzeltilmemiştir. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Sayfanın öğretim programının belirli bir yıldan sonrasına ait olduğunu belirten bir başlık taşıdığı da kaydedilmiştir; bu, planın zaman içinde değiştiğini gösterir ve güncel plan için üniversitenin kendi sayfasına bakılmalıdır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk çalışma alanı ilaç ve biyoteknoloji şirketleridir. Bir etken maddenin ya da biyolojik ürünün geliştirilmesi, üretim sürecinin kurulması, saflaştırma basamaklarının tasarlanması, ürünün kalite kontrolünün yapılması ve süreç doğrulama çalışmalarının yürütülmesi bu tarafın gündelik işidir. Bu tarafta çalışan kişi hem laboratuvar diliyle hem de üretim ve kalite diliyle aynı anda ilgilenir.
İkinci alan tanı ve teşhis tarafıdır. Moleküler tanı kitlerinin geliştirilmesi, dizileme ve genotipleme çalışmalarının yürütülmesi, tanı laboratuvarlarının teknik altyapısının kurulması ve sonuçların yorumlanabilir hâle getirilmesi bu tarafa girer. Bu alan son yıllarda hızla büyümüş, klinik ve teknik bilginin birlikte istendiği bir alan hâline gelmiştir.
Üçüncü alan araştırma laboratuvarlarıdır. Üniversitelerin araştırma birimlerinde, araştırma merkezlerinde ve şirketlerin araştırma bölümlerinde deney tasarlamak, yürütmek, veriyi çözümlemek ve sonucu yazıya dökmek bu tarafın işidir. Bu taraf çoğunlukla lisansüstü eğitimle birlikte yürür.
Dördüncü alan gıda, tarım ve hayvancılık sektörüdür. Gıda güvenliği analizleri, ürünün genetik doğrulaması, tohum ve ıslah çalışmaları, mikrobiyolojik süreçlerin izlenmesi ve fermantasyona dayalı üretim bu tarafa girer. Beşinci alan çevre ve enerji tarafıdır; atıkların biyolojik yollarla arıtılması, biyoyakıt süreçleri ve çevresel izleme çalışmaları bu tarafa girer.
Altıncı alan biyoinformatik ve veri tarafıdır. Dizileme verilerinin işlenmesi, biyolojik veri tabanlarının kullanılması, analiz akışlarının kurulması ve sonuçların görselleştirilmesi bu tarafın işidir. Bu taraf bu mezunu doğrudan yazılım ve veri sektörüne de açar. Yedinci alan cihaz, kit ve sarf malzemesi sağlayan şirketlerdir; teknik satış, uygulama uzmanlığı, cihaz kurulumu ve kullanıcı eğitimi bu tarafa girer ve alanın en çok göz ardı edilen ama en geniş kapılarından biridir.
Sekizinci alan düzenleyici ve kalite tarafıdır; ürün dosyalarının hazırlanması, standartlara uygunluğun izlenmesi ve denetimlere hazırlık bu tarafa girer. Dokuzuncu alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktorayla araştırma ve öğretim tarafında kalmak bu alanda yaygın bir seçenektir.
Kamu kurumlarında ve araştırma enstitülerinde çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz. Alanda bazı görevlerin belirli belge, yetki ya da oda kaydı şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi görevin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru laboratuvarla ilgilidir. Bu alanın günlük işi sabırlı, tekrarlı ve titiz bir laboratuvar çalışmasıdır. Bir deney çoğu zaman ilk seferde çalışmaz; ikinci seferde de çalışmayabilir. Ne olduğunu bulmak için değişkenleri tek tek denemek gerekir. Hızlı sonuç bekleyen ve tekrardan sıkılan bir öğrenci bu alanda zorlanır.
İkinci soru sayısal derslerle ilgilidir. Bu alan bir mühendislik alanıdır ve planın omurgası matematik, fizik, kimya ve süreç hesaplarıyla kuruludur. Biyolojiyi sevdiği için bu bölümü seçen ama sayısal derslerden kaçınmak isteyen bir öğrenci ilk iki yılda beklemediği bir yükle karşılaşır. Alanın biyoloji tarafı bu yükü hafifletmez, aksine onun üzerine oturur.
Üçüncü soru bilgisayarla ilgilidir. Bugün bu alanda üretilen veri elle işlenebilecek boyutta değildir. Programlama ve veri çözümleme becerisi bu alanda mezunu diğerlerinden ayıran en somut şeylerden biridir. Programlamaya isteksiz bir öğrenci bu avantajı kullanamaz.
Dördüncü soru dille ilgilidir. Bu alanın kaynakları, protokolleri, cihaz kılavuzları ve yayınları büyük ölçüde İngilizcedir. Okunan planda dört ayrı dil dersi çizgisinin bulunması bu gerçeğin bir yansımasıdır. Dile isteksiz bir öğrenci alanın güncel bilgisine erişemez.
Beşinci soru lisansüstü eğitimle ilgilidir. Bu alanda araştırma tarafında ilerlemek çoğu zaman yüksek lisans ve doktora ile mümkün olur. Dört yılın sonunda eğitimi bitirmiş saymak isteyen bir öğrenci için bu alanın araştırma tarafı kapalı kalabilir; buna karşılık üretim, kalite, teknik satış ve tanı laboratuvarı tarafı lisans derecesiyle de açıktır.
Altıncı soru sabırla ve etikle ilgilidir. Bu alanda çalışılan malzeme canlıdır ve canlı üzerinde yapılan her işlemin bir sorumluluğu vardır. Biyogüvenlik kuralları, laboratuvar disiplini ve etik sınırlar bu alanda bir ayrıntı değil, işin ön koşuludur.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşır ve bu alanda ad ile içerik arasındaki fark olağandan büyüktür. Yakın bir içerik "Genetik ve Biyomühendislik", "Biyomühendislik", "Moleküler Biyoloji ve Genetik", "Biyoteknoloji" ve "Genetik" gibi adlarla açılabilmekte, bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışmaktadır. Bazı planlar mühendislik tarafına, bazıları temel bilim tarafına ağırlık verir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Programın hangi fakülteye bağlı olduğu sorulmalıdır. Aynı ad bir mühendislik fakültesinde de, bir fen fakültesinde de, bir fen-edebiyat fakültesinde de bulunabilmektedir. Bu bağlılık planın mühendislik derslerinin ağırlığını, mezunun aldığı derecenin adını ve mezunun ilerideki mesleki tanımını etkileyebilir. Bu rehber bu konuda bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili üniversiteden ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Laboratuvar imkânı bu alanda belirleyicidir. Öğrencinin dört yıl boyunca kaç saat laboratuvarda çalıştığı, hangi cihazları kendi elleriyle kullandığı, biyogüvenlik düzeyinin nasıl kurulduğu, araştırma projelerine lisans öğrencisi olarak katılmanın mümkün olup olmadığı, staj düzeninin nasıl işlediği ve bitirme projesinin gerçek bir araştırma sorusu üzerinde mi yürütüldüğü tercihten önce sorulmaya değer. Aynı adı taşıyan iki program bu bakımdan birbirinden çok farklı olabilir. Öğretim dili ve varsa hazırlık sınıfı düzeni de ayrıca sorulmalıdır; bu düzen toplam öğrenim süresini doğrudan etkiler.
Dördüncü not: Genetiğin ve moleküler biyolojinin kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) ve [biyoloji](/bolum/biyoloji); üretim ve süreç tarafına yönelmek isteyen öğrenci için [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik), [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) ve [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi); maddenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [kimya](/bolum/kimya), [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik); cihaz tarafına ilgi duyan öğrenci için [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) ve [biyomedikal cihaz teknolojisi](/bolum/biyomedikal-cihaz-teknolojisi); veri ve hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [istatistik](/bolum/istatistik), [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ve [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi); sağlık mesleklerine yönelmek isteyen öğrenci için [tıp](/bolum/tip), [diş hekimliği](/bolum/dis-hekimligi), [eczacılık](/bolum/eczacilik), [hemşirelik](/bolum/hemsirelik), [beslenme ve diyetetik](/bolum/beslenme-ve-diyetetik), [veteriner](/bolum/veteriner) ve [veterinerlik](/bolum/veterinerlik); tanı ve laboratuvar tarafına iki yıllık bir yoldan girmek isteyen öğrenci için [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri), [patoloji laboratuvar teknikleri](/bolum/patoloji-laboratuvar-teknikleri), [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi), [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi), [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi) ve [laborant ve veteriner sağlık](/bolum/laborant-ve-veteriner-saglik); tarım ve hayvancılık tarafına ilgi duyan öğrenci için [tarımsal biyoteknoloji](/bolum/tarimsal-biyoteknoloji), [zootekni](/bolum/zootekni), [bitki koruma](/bolum/bitki-koruma), [tohumculuk teknolojisi](/bolum/tohumculuk-teknolojisi), [organik tarım](/bolum/organik-tarim) ve [su ürünleri mühendisliği](/bolum/su-urunleri-muhendisligi); çevre tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi); adli uygulamalara ilgi duyan öğrenci için [adli bilimler](/bolum/adli-bilimler); üretimin yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) ve satış tarafına ilgi duyan öğrenci için [tıbbi tanıtım ve pazarlama](/bolum/tibbi-tanitim-ve-pazarlama) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 15 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.