Hayvansal Üretim ve Teknolojileri

Hayvansal üretim yalnızca bir teknik iş değildir; bir meslek topluluğunun içinde yapılan bir iştir. Bir süt sığırcılığı işletmesi, bir koyun sürüsü, bir kümes ya da bir arılık, üreticisinin kayıtlı olduğu, temsil edildiği ve girdi ile hizmet aldığı bir kamusal düzenin içinde durur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 6964 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta iki satıra bölünmüş biçimde, ZİRAAT ODALARI VE ZİRAAT ODALARI ve BİRLİĞİ KANUNU olarak, yani birleşik okunuşuyla ZİRAAT ODALARI VE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ KANUNU olarak yayımlanmıştır. Bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıktığı için burada verilmektedir; adın satır kırılmasının yeri ise doğrulama malzemesi sayılmamıştır.

Kanunun künyesi kaynakta şu satırlarla yayımlanmıştır: "Kanun Numarası : 6964", "Kabul Tarihi : 15/5/1957", "Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 23/5/1957 Sayı: 9614" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 38 Sayfa: 1226". Bu dört satırın tamamı üç okumada birebir aynı çıkmıştır. Resmî Gazete satırında ilk iki nokta işaretinden önce boşluk bulunmaması, Düstur satırında ise bulunması da üç okumada aynıdır; bu asimetri kaynaktaki biçim olarak korunmuş ve düzeltilmemiştir.

Kanunun birinci maddesi odaların kuruluş amacını ve kapsamını kurar. Maddenin kenar başlığı kaynakta "Odaların kuruluş amacı ve kapsamı" biçimindedir; bu başlık iki okumada birebir aynı çıkmıştır, çünkü okumalardan biri hiçbir madde için kenar başlığı getirmemiştir. Maddede bir değişiklik ibaresi de yayımlanmıştır: "(Değişik: 3/6/2004-5184/1 md.)". Maddenin gövdesi kaynakta şöyledir: "Ziraat odaları, bu Kanunda yazılı esaslar uyarınca meslek hizmetleri görmek, çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, çiftçilik mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplin ve ahlâkını kollayıp gözetmek, çiftçilikle iştigal edenlerin meslekî hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır." Bu gövde üç okumada birebir aynı çıkmıştır. Buna karşılık maddenin numarası ile gövdesi arasındaki ayraç biçimi üç okumada üç farklı biçimde gelmiş, bir okumada madde numarasındaki rakam yerine küçük bir harf çıkmıştır; bu nedenle maddenin numara ve ayraç biçimi bu rehberde alıntılanmamıştır ve maddenin kaynakta hangi ayraçla yazıldığına dair bir iddia kurulmamıştır.

Kanunun bu programa en doğrudan değen yeri tanımlar maddesidir. Maddenin kenar başlığı kaynakta "Tanımlar" biçimindedir; madde numarası ve ek ibaresi ise "Madde 1/A- (Ek: 3/6/2004-5184/2 md.)" olarak yayımlanmıştır. Madde "Bu Kanunda geçen;" satırıyla açılır ve tanımlar şu satırlarla verilir: "Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,", "Oda: Ziraat Odasını,", "Birlik: Ziraat Odaları Birliğini,", "Çiftçilik: Bu Kanunun uygulanması bakımından ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini, bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesini, muhafaza ve pazarlanmasını," ve "Çiftçi: Çiftçilik faaliyetlerini mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir ekim veya yetiştirme devresi yapanları,". Bu satırlar üç okumada birebir aynı çıkmıştır. Aynı maddede yer alan "Seçim çevresi: Oda genel kurulu için yapılacak seçimlerde her köy; kasaba ve şehirlerde ise mahalle muhtarlığı birer seçim çevresini," satırı ile maddeyi kapatan "İfade eder." satırı ise yalnızca iki okumada birebir aynı çıkmıştır; üçüncü okuma tanım listesini daha önce kesmiştir. Bu iki satır bu nedenle bu rehberde daha zayıf bir doğrulama düzeyiyle, iki okuma düzeyinde verilmektedir ve bu ayrım burada açıkça yazılmaktadır. Bakanlık tanımındaki "Tarım ve Köyişleri Bakanlığını" ibaresi kaynakta bu biçimde yazılıdır ve düzeltilmemiştir.

Bu tanım maddesinin bu program için anlamı doğrudandır. Kanunun kendi çiftçilik tanımı, kapsadığı üretim faaliyetini yetiştirme ve ıslah yoluyla hayvan ürünleri elde edilmesini ve bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesini, muhafaza ve pazarlanmasını içerecek biçimde kurmuştur. Yani hayvan yetiştiriciliği, hayvan ıslahı ve hayvansal ürünün işlenip değerlendirilmesi kanunun kendi tanım maddesinde açıkça yer alır. Bu programın merkezinde duran iş ile kanunun tanımladığı faaliyet aynı sahadadır. Bağ, sözcük benzerliğinden değil, doğrulanmış tanım gövdesinden çıkmaktadır.

Kanunun görev ve yetki maddesi bunun kurumsal karşılığını verir. Maddenin kenar başlığı kaynakta "Odaların görev ve yetkileri" biçimindedir; maddenin açılış satırı "Madde 3 – (Değişik: 3/6/2004-5184/4 md.)" olarak, giriş cümlesi ise "Odaların başlıca görev ve yetkileri şunlardır:" olarak yayımlanmıştır. Bu maddenin bentlerinden yalnızca bir tanesi, kaynakta i) harfiyle işaretlenmiş bent, üç okumada birebir aynı çıkmıştır ve yalnızca o bent burada alıntılanmaktadır: "i) (Değişik: 17/9/2004-5234/28 md.) Bütçe imkanlarına bağlı olarak, ziraat ile ilgili laboratuvarlar, müzeler, kulüpler, kitaplıklar, seyyar sinemalar, bitki hastalıklarıyla mücadele, ilaçlama yerleri kurmak ve ziraî ilaç, veteriner ilaçları, gübre, tohum gibi girdi satış yerleri, her türlü ziraat ve ziraî sanayî tesisleri, fidanlık ve ağaçlıklar, damızlık ve örnek ahır ve ağılları, aşım durakları, ziraat işletmeleri, çiftçi danışmanlığı merkezleri açmak ve işletmek, hayvan hastalıkları teşhis ve tedavi hizmetlerinde bulunmak, sulama, kurutma, ağaçlandırma, toprak koruma ve verimliliği muhafaza konularında çalışmak, uygulama, tesis inşası ve benzeri faaliyetlerde bulunmak, çiftçilerin üretim ve meslekleriyle ilgili her türlü ihtiyaçlarını karşılamak, bu hizmetleri yerine getirmek için gerekli teknik personel ve sağlık personeli istihdam etmek." Bu maddenin diğer bentleri iki okumada birebir teyit edilemediği için bu rehberde ne alıntılanmış ne de içerikleri hakkında herhangi bir iddia kurulmuştur; bu bentlerin kanunda bulunup bulunmadığına dair de hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır.

Alıntılanan bendin bu program için anlamı yine doğrudandır. Bendin saydığı işler arasında damızlık ve örnek ahır ve ağılları ile aşım duraklarının açılması ve işletilmesi, veteriner ilaçlarının da içinde olduğu girdi satış yerlerinin kurulması ve hayvan hastalıkları teşhis ve tedavi hizmetlerinde bulunulması yer alır. Bunlar hayvansal üretim teknolojilerinin çekirdek konularının kurumsal karşılığıdır: damızlık seçimi ve ıslah, ahır ve ağıl işletmeciliği, aşım ve tohumlama düzeni ile sürü sağlığı. Bendin son cümlesinde bu hizmetleri yerine getirmek için gerekli teknik personel ve sağlık personelinin istihdam edilmesinden söz edilmesi de alanın teknik kadrosu ile bu kamusal düzenin aynı sahada buluştuğunu gösterir. Bu rehber, bu bentten mezuna doğrudan bir yetki, unvan ya da görev tanımı çıkarmaz.

Kanunun üyelik maddesi ise bu düzenin kimi kapsadığını kurar. Maddenin açılış satırı "Madde 4 – (Değişik: 3/6/2004-5184/5 md.)" olarak yayımlanmıştır ve gövdesi kaynakta şu satırlardan oluşur: "Odaların aslî ve fahrî olmak üzere iki tür üyesi vardır.", "I - Aslî üyeler :", "Çiftçilikle iştigal eden gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliğe sahip olmasa da Devlete, katma ve özel bütçeli dairelere ve bu dairelere bağlı döner sermayeli kuruluşlara, belediyelere ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait işletme ve kuruluşlardır.", "II - Fahrî üyeler :", "Çiftçilikle iştigal etmedikleri halde odaların faaliyetine yakın ilgi gösteren, maddî ve manevî yardımlarda bulunan kişi ve kuruluşlardır." ve "Fahri üyeler oda meclisleri tarafından seçilir." Son satırda fahri sözcüğünün şapkasız, üye türü başlıklarında ise şapkalı yazıldığı görülür; bu fark üç okumada da aynı çıktığı için kaynaktaki biçim olarak korunmuş ve düzeltilmemiştir. Bu maddenin kenar başlığı ise alıntılanmamıştır: iki okuma başlığın sonunda iki nokta işaretinin bulunup bulunmadığı konusunda ayrışmıştır ve hangi biçimin kaynakta bulunduğu belirlenememiştir. Maddenin kurduğu üyelik çerçevesi, kanunun kendi çiftçilik tanımı gereği hayvan yetiştiricilerini de kapsayan bir mesleki kamusal çerçevedir; bu rehber bu çerçevenin işleyişine dair başka hiçbir ayrıntıyı iddia etmez.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun hayvansal üretim ve teknolojileri programının kanunu değildir. Bu programı kurmaz, adını koymaz, ders planını belirlemez, mezununun unvanını ya da meslek tanımını düzenlemez, mezuna doğrudan bir yetki ya da yükümlülük yüklemez. Kanunun buradaki işlevi yalnızca alanın içinde çalıştığı üretim faaliyetinin ve bu faaliyetin mesleki temsil düzeninin kamusal çerçevesini göstermektir. Kanunun bugünkü yürürlükteki hâli, sonraki değişiklikleri ve ek hükümleri için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehberdeki alıntılar bir oturumda yapılan okumalara dayanır ve mevzuatın güncel hâlinin yerine geçmez.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istemle, biri İngilizce yazılmış ama çeviri istemeyen bir istemle, biri farklı ifadeyle yazılmış ikinci bir Türkçe istemle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü bir okuma hiçbir öğe için yapılmamıştır; tek okumada kalan hiçbir malzeme dördüncü bir okumayla kurtarılmaya çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: sayfayı okuyan araç aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığından üç okuma büyük olasılıkla tek bir metin dönüşümü üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut bir örneği görülmüştür: bir okuma birinci maddenin numarasını rakam yerine küçük bir harfle vermiş, aynı satırı başka bir okuma rakamla vermiştir; bu, karakter tanıma katmanında oluşan bir harf ve rakam karışmasıdır ve istem farkıyla açıklanamaz. Bu nedenle o satır alıntılanmamış ve satır kırılmalarının yerleri hiçbir öğe için doğrulama malzemesi sayılmamıştır. Kanunun ikinci, beşinci ve altıncı maddeleri yalnızca tek bir okumada görülmüş, ikinci bir okumada istenmedikleri için doğrulanmamış ve metinleri bilerek aktarılmamıştır; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir alıntı ve hiçbir içerik iddiası yoktur. Görev ve yetki maddesinin i) bendi dışındaki bütün bentleri aynı gerekçeyle aktarılmamıştır. Kanunun yedinci ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir. Bu maddelerin ve bentlerin kanunda bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır; yalnızca iki okumada birebir teyit edilemedikleri kaydedilmiştir. Madde kenar başlıkları yalnızca iki okuma düzeyinde doğrulanmıştır, çünkü okumalardan biri istem bunu açıkça istemesine rağmen hiçbir madde için kenar başlığı getirmemiştir ve o okuma bu iş için ikinci kez çağrılmamıştır. Üyelik maddesinin kenar başlığı ise iki okuma arasındaki iki nokta farkı yüzünden hiç alıntılanmamıştır. Tanımlar maddesinin son iki satırı yukarıda ayrıca belirtildiği gibi üç değil iki okuma düzeyindedir. Dipnot işareti ve dipnot gövdesi hiçbir okumada gelmemiştir; dipnot malzemesi yoktur ve dipnot bulunup bulunmadığına dair bir iddia kurulmamıştır. Bir okuma çıktısına belgede bulunmayan bir üst başlık satırı eklemiştir; bu satır okuyucunun eklediği bir başlık sayıldığı için alıntılanmamıştır. Kanun numarası için önce başka bir tertip adresi denenmiş, o adres bulunamamış ve yalnızca izin verilen tertip sırası izlenerek belgeye ulaşılmıştır; bulunamayan adres için başka hiçbir araç, ayna, arşiv ya da önbellek kullanılmamıştır. Bu program için belirlenen yedek aday kanun numaralarından ikisine izin verilen bütün tertip adreslerinde erişilememiş, biri ise canlı olmasına rağmen üç okuması tamamlanmadığı için hiç kullanılmamıştır; o kanunun adı, künyesi ve madde metinleri bu rehbere bilerek alınmamıştır ve o numaralar hakkında burada hiçbir malzeme yoktur. Puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı türü hiçbir veri toplanmamıştır. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamış, imlâ, büyük-küçük harf ve noktalama düzeltilmemiştir.

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı kaynak okundu: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi'nin ders planı sayfası ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi'ne bağlı Eleşkirt Celal Oruç Hayvansal Üretim Yüksekokulu'nun müfredat belgesi. İki kaynağın ikisi de program adını birebir Hayvansal Üretim ve Teknolojileri yazımıyla yayımlamaktadır; ikisi de sekiz yarıyıl üzerine kuruludur. İki kaynak arasındaki en görünür fark dildir: birinci kaynakta ders adları İngilizce, ikinci kaynakta Türkçe yayımlanmıştır. Bu rehberde hiçbir ders adı çevrilmemiştir; aşağıdaki adlar her iki kaynakta da sayfadaki ya da belgedeki yazımıyla, büyük ve küçük harf biçimi korunarak ve içindeki yazım hataları düzeltilmeden verilmektedir. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve başka üniversitelerin planları için ölçü değildir.

Birinci kaynakta üniversitenin adı sayfa metninde yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; fakülte adı da sayfada Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi olarak basılıdır. İkinci kaynakta durum farklıdır ve bu fark aşağıda ayrıca yazılmıştır: belgenin üst başlığında yalnızca yüksekokulun adı yayımlanmıştır, üniversite bağı ise belgenin adresinden çıkarımdır.

Birinci kaynağın birinci sınıf güz yarıyılının dersleri ATATURK PRINCIPLES AND THE HISTORY OF REVOLUTION I, BASIC COMPUTER, ZOOLOGY, MATHEMATICS, CHEMISTRY, AGRICULTURAL ECOLOGY, MECHANIZATION IN ANIMAL PRODUCTION, FOREIGN LANGUAGE I, SAFETY AND HEALTH AT WORK I ve TURKISH LANGUAGE I olarak yayımlanmıştır. İlk dönem hayvanın kendisini, sayısal temeli, kimyayı ve tarımsal ekolojiyi bir arada açar; hayvansal üretimin makine boyutunun ve iş sağlığı ve güvenliğinin daha ilk yarıyılda yer alması, alanın çiftlikte ve donanım yanında çalışılan bir alan olduğunun plandaki karşılığıdır.

Birinci sınıf bahar yarıyılının dersleri ATATURK PRINCIPLES AND THE HISTORY OF REVOLUTION II, ANALYTICAL CHEMISTRY, AGRICULTURAL ECONOMY, INTRODUCTION TO ANIMAL SCIENCE, ANIMAL ANATOMY AND PHYSIOLOGY, GENETICS, MATERIAL KNOWLEDGE, FOREIGN LANGUAGE II, SAFETY AND HEALTH AT WORK II ve TURKISH LANGUAGE II olarak yayımlanmıştır. Alanın kendi giriş dersi bu yarıyılda yer alır; hayvanın anatomisi ve fizyolojisi ile genetik de aynı dönemde açılır, yani ıslahın ve besleme fizyolojisinin temeli erken atılır.

İkinci sınıf güz yarıyılının dersleri ANIMAL NUTRITION BIOCHEMISTRY, BIOTECHNOLOGY IN ANIMAL SCIENCE, MICROBIOLOGY, FARM MANAGEMENT AND BUSINESS, FARM ANIMAL HOUSING ve BIOSTATISTICS olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl planın geçiş noktasıdır: genel bilimlerden alanın kendi bilimlerine, yani besleme biyokimyasına, barınağa, mikrobiyolojiye, işletme yönetimine ve deneme verisinin çözümlenmesine geçilir.

İkinci sınıf bahar yarıyılının dersleri ANIMAL NUTRITION PHYSIOLOGY AND METABOLISM, REPRODUCTION AND ARTIFICIAL INSEMINATION, PASTURE AND FORAGE CROPS, AGRICULTURAL RESEARCH AND EXPERIMENTAL DESIGN, BEE BREEDING ve FISHERIES PRODUCTION olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıl besleme fizyolojisi ile üreme yönetimini yan yana getirir; mera ve yem bitkisi tarafı ile arı ve su ürünleri tarafı da aynı dönemde plana girer.

Üçüncü sınıf güz yarıyılının zorunlu dersleri POULTRY BREEDING, ANIMAL HEALTH AND DISEASES, SMALL RUMINANT HUSBANDRY, INTERNSHIP ve VOCATIONAL PRATICE I olarak yayımlanmıştır. Kanatlı ve küçükbaş yetiştiriciliği ile sürü sağlığı aynı dönemde bir araya gelir ve staj ile mesleki uygulama plana girer. Bu yarıyılda üç ayrı teknik seçmeli grup yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE I grubunun dersleri FIELD CROPS, HORTICULTURE, GENERAL ECONOMY, PLANT PROTECTION, SOIL SCIENCE, MECANIZATION IN ANIMAL PRODUCTION, POPULATION GENETICS ve METEROLOGY olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE II grubunun dersleri HONEY PLANT POLLINATION, RABBIT BREEDING, LABORATORY PRACTICES IN ANIMAL PRODUCTION, SUSTAINABLE ANIMAL PRODUCTION ve DAIRY TECHNOLOGY olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE III grubunun dersleri HATCHERY MANAGEMENT AND CHICK PRODUCTION, FEED ADDITIVES IN ANIMAL NUTRITION, LIVESTOCK AND CLIMATE ve ANIMAL NUTRITION IN RELATION TO ENVIRONMENTAL CONDITIONS olarak yayımlanmıştır. Bu üç grup birlikte okunduğunda planın seçmeli tarafının iki yöne açıldığı görülür: bir yön bitkisel üretim, toprak ve ekonomi tarafına, diğer yön tür bazında yetiştiricilik ve besleme tarafına gider.

Üçüncü sınıf bahar yarıyılının zorunlu dersleri POULTRY NUTRITION, CATTLE HUSBANDRY, FEED SCIENCE AND TECHNOLOGY, INTERNSHIP ve VOCATIONAL PRATICE II olarak yayımlanmıştır. Büyükbaş yetiştiriciliği ile yem bilimi ve teknolojisi bu dönemde açılır. Bu yarıyılda da üç teknik seçmeli grup yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE IV grubunun dersleri AGRICULTURAL ENTERPRISES AND PLANNING, SEEDLING AND SAPLING PRODUCTION, PLANT PROPAGATION METHODS, AGRICULTURAL APPRAISALS, LANDSCAPE ARCHITECTURAL DESIGN, GRAZING MANAGEMENT, MOLECULAR MARKERS, RECOMBINANT DNA TECHNOLOGY ve CLIMATE CHANGES olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE V grubunun dersleri BUFFALO PRODUCTION, REPRODUCTIVE PHYSIOLOGY, GOAT SCIENCE AND PRODUCTION, ANIMAL WELFARE AND BEHAVIOUR ve HYGIEN AND SECURITY OF ANIMAL PRODUCTS olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE VI grubunun dersleri ALTERNATIVE POULTRY BREEDING, LABORATORY ANIMAL PRODUCTION, COMPOUND FEED INDUSTRY ve SILKWORM BREEDING olarak yayımlanmıştır. Manda, keçi ve laboratuvar hayvanı gibi ayrı türlerin ve karma yem sanayinin bu grupların içinde yer alması, alanın tek bir tür üzerine kurulmadığını gösterir.

Dördüncü sınıf güz yarıyılının zorunlu dersleri GRADUATION THESIS, ANIMAL BREEDING ve INTERNSHIP olarak yayımlanmıştır. Bitirme çalışması ile hayvan ıslahı aynı dönemde durur. Bu yarıyılda bir sosyal seçmeli grup ile üç teknik seçmeli grup yayımlanmıştır. SOCIAL ELECTIVE COURSES I grubunun dersleri WRITING AND PRESENTATION TECHNIQUES, SCIENTIFIC RESEARCH METHODS, PROFESSIONAL COMMUNICATION, ENTREPRISE PLANNING, ENTERPRENEURSHIP, PROJECT WRITING AND EVALUATION, SPANISH I ve RUSSIAN I olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE VII grubunun dersleri BEE DISEASE, FEEDING SYSTEM IN ANIMAL NUTRITION, ORGANIC LIVESTOCK ve INDUSTRIEL PRODUCTION OF POULTRY MEAT olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE VIII grubunun dersleri FUNCTIONAL ANIMAL FOOD PRODUCTION, FEEDING BEHAVIOR OF DAIRY CATTLE, DOG BREEDING ve FURE ANIMAL BREEDING olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE IX grubunun dersleri NUTRITION REPRODUCTIVE RELATIONS, ANIMAL BIOSECURITY, MOLECULAR GENETICS IN ANIMAL SCIENCE, DAIRY CATTLE FEEDING PRINCIPLES ve MEAT TECHNOLOGY olarak yayımlanmıştır.

Dördüncü sınıf bahar yarıyılının zorunlu dersleri RUMINANT NUTRITION ve INTERNSHIP olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda bir sosyal seçmeli grup ile üç teknik seçmeli grup yayımlanmıştır. SOCIAL ELECTIVE COURSES II grubunun dersleri ENVIRONMENT AND SOCIETY, HISTORY OF TURKISH DEMOCRACY, TURKEY EU RELATIONS, DEMOCRACY AND HUMAN RIGHTS, ART HISTORY, POLITICAL SCIENCES, THE HISTORY AND PHILOSOPHY OF SCIENCE, SCIENCE SOCIOLOGY, SPANISH II ve RUSSIAN II olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE X grubunun dersleri BUMBLE BEE REARING, VITAMINS AND MINERALS IN ANIMAL NUTRITION, LIVESTOCK IN TURKEY AND WORLD ve ALTERNATIVE POULTRY NUTRITION olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE XI grubunun dersleri RATION FORMULATION, DAIRY CATTLE NUTRITION AND MILK COMPOSITION, ASSISTED REPRODUCTIVE TECHNOLOGIES ve POULTRY PRODUCTION SYTEMS olarak yayımlanmıştır. TECHNICAL ELECTIVE COURSE XII grubunun dersleri MEAT PRODUCTION AND CARCAS EVALUATION, MANAGEMENT OF ANIMAL WASTE, PREPARING TECHNIQUES OF ANIMAL PROJECTS ve ALTERNATIVE FEED SOURCE olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın zorunlu tarafının ruminant beslemeye ve staja daralması, planın son yılını büyük ölçüde seçmeli grupların ve bitirme çalışmasının üzerine kurduğunu gösterir.

Bu kaynaktan toplanan ders adı sayısı yüz yirmi beştir ve bu adların hiçbiri düşürülmemiştir. Adların içindeki VOCATIONAL PRATICE, MECANIZATION, METEROLOGY, HYGIEN, INDUSTRIEL, ENTREPRISE PLANNING, ENTERPRENEURSHIP, SYTEMS, CARCAS ve FURE ANIMAL BREEDING gibi yazımlar sayfada bu biçimde yayımlanmıştır ve düzeltilmemiştir.

İkinci kaynak, yani Eleşkirt Celal Oruç Hayvansal Üretim Yüksekokulu'nun müfredat belgesi, yarıyılları sınıf değil yarıyıl numarasıyla ve her yarıyılda zorunlu ile seçmeli dersleri ayırarak yayımlamaktadır. Belgedeki yarıyıl başlıkları birinci yarıyıldan sekizinci yarıyıla, güz ve bahar nitelemeleriyle birlikte basılıdır. Ders adları bu belgede Türkçe yayımlanmıştır ve aşağıda belgedeki yazımıyla verilmektedir.

Birinci yarıyılın zorunlu dersleri Botanik, Matematik, Kimya, Tarımsal Ekoloji, İş Sağlığı ve Güvenliği, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I ve Yabancı Dil I olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Üniversitede Yaşam Kültürü, İlk ve Acil Yardım, Girişimcilik, Medikal Biyoloji, Beslenme ve Sağlık ve İklim Değişikliği olarak yayımlanmıştır. İlk yarıyılın zorunlu tarafı birinci kaynağın ilk yarıyılıyla büyük ölçüde aynı yerde durur: temel bilimler, tarımsal ekoloji, bilgisayar kullanımı ve iş sağlığı ve güvenliği.

İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Tarım Ekonomisi, Fizik, Genel Biyoloji, Ziraat Mühendisliğine Giriş, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II, Yabancı Dil II, Dijital Okuryazarlık ve Kariyer Planlama olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Çevre ve Toplum, Tarımsal Yayım ve İletişim, Organik Hayvancılık, Mesleki Etik ve Deontoloji, Pazarlama ve Gıda Bilimi ve Teknolojisi olarak yayımlanmıştır.

Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Hayvan Besleme Biyokimyası, Hayvan Yetiştirme İlkeleri, Yemler Bilgisi ve Yem Teknolojisi, Tarla Bitkileri, Biyoistatistik ve Toprak Bilimi ve Bitki Besleme olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Hayvancılıkta Kayıt Sistemi ve Sürü İdaresi, Hayvansal Üretim ve Çevre İlişkisi, Tarımsal Mekanizasyon, Meteoroloji ve Ölçme Bilgisi olarak yayımlanmıştır. Yetiştirmenin ilkeleri ile yem bilgisi bu yarıyılda birlikte açılır; kayıt sistemi ve sürü idaresinin bir seçmeli ders adı olarak yayımlanması, alanın kayda dayalı yüzünü gösterir.

Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Hayvan Besleme Fizyolojisi ve Metabolizması, Yem Bitkileri Yetiştiriciliği, Süt Teknolojisi, Et Teknolojisi, Çiftlik Hayvanı Barınakları ve Su Ürünleri olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Bahçe Bitkileri, Bitki Koruma, Alternatif Beslenme Kaynakları, Sürdürülebilir Hayvansal Üretim, Hayvancılıkta Laboratuvar Uygulamaları, Tarımsal Yapılar ve Sulama, Hayvancılık ve İklim, Silaj Teknolojisi, Hayvancılıkta Mekanizasyon ve Genel Ekonomi olarak yayımlanmıştır. Süt ve et teknolojisinin bu kaynakta zorunlu ders olarak yayımlanmış olması, iki kaynak arasındaki en dikkat çekici yapı farklarından biridir: birinci kaynakta ürün tarafı ağırlıklı olarak seçmeli gruplarda yer alır.

Beşinci yarıyılın zorunlu dersleri Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği, Hayvan Sağlığı ve Hastalıkları, Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliği, Hayvansal Üretimde Mekanizasyon, Üreme Doğum ve Suni Tohumlama, Hayvan Anatomisi ve Fizyolojisi ve Genel Mikrobiyoloji olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılın zorunlu ders sayısı üzerinde okumalar arasında bir sayım farkı çıkmıştır ve bu fark aşağıda ayrıca yazılmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Moleküler Hücre Biyolojisi, Damızlık Sürü ve Kuluçkahane Yönetimi, Hayvan Beslemede Yem Katkı Maddeleri, Süt Sığırlarında Yemleme Davranışı, Hayvan Biliminde Biyoteknoloji, Popülasyon Genetiği ve Moleküler Laboratuvar Teknikleri olarak yayımlanmıştır.

Altıncı yarıyılın zorunlu dersleri Kanatlı Hayvan Besleme, Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliği, Ruminant Besleme, Arı Yetiştiriciliği ve Islahı, Mesleki Uygulama I, Genetik ve Yaz Stajı olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Araştırma ve Deneme Metotları, Hayvansal Üretimde Teknoloji Kullanımı, Hayvan Beslemede Yemleme Sistemleri, İpekböceği Yetiştiriciliği, Tarımsal Kıymet Takdiri ve Bilirkişilik, Rekombinant DNA Teknolojisi, Gıda Mikrobiyolojisi ve Manda Yetiştiriciliği olarak yayımlanmıştır. Büyükbaş, kanatlı ve arı tarafının aynı yarıyılda zorunlu olarak yayımlanması, bu kaynağın tür genişliğini zorunlu derslerle kurduğunu gösterir.

Yedinci yarıyılın zorunlu dersleri Yem Rasyonu Hazırlama Teknikleri, Hayvan Islahı I, Arı Hastalıkları ve Zararlıları, Hayvansal Üretim Projesi Hazırlama ve Değerlendirme ve Bitirme Ödevi I olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Çiftlik Hayvanlarında Davranış ve Refah, Bal ve Diğer Arı Ürünleri Üretimi, Karma Yem Sanayi, At Yetiştiriciliği ve Besleme, Hayvancılıkta Örgütlenme, Köpek Yeştirme, Hayvansal Üretim ve Pazarlama, Gübre Yönetimi ve Biyogaz Üretimi, Hindi Yetiştirme ve Besleme ve Organik Hayvansal Üretim olarak yayımlanmıştır. Bu seçmeli grupta Hayvancılıkta Örgütlenme adlı bir dersin yayımlanmış olması, kanun başlığında ele alınan mesleki temsil düzeninin plan içinde de bir karşılığı bulunduğunu gösterir; bu rehber o dersin içeriğine dair hiçbir iddia kurmaz, yalnızca adının yayımlandığını aktarır.

Sekizinci yarıyılın zorunlu dersleri Sürü Yönetimi ve Sağlığı, Hayvan Islahı II, Çiftlik Yönetimi ve İşletmeciliği, Çayır Mera Yönetimi ve Islahı, Mesleki Uygulama II ve Bitirme Ödevi II olarak yayımlanmıştır. Aynı yarıyılın seçmeli dersleri Yem Değerlendirme ve Analiz Teknikleri, Hayvancılıkta Biyogüvenlik ve Etik, Bitki Biyoteknolojisi, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler, Rasyon Formülasyonu, Mantar Yetiştiriciliği, Biyoinformatik, Ana Arı Yetiştiriciliği, Et Sığırcılığı, Süt Sığırcılığı ve Transgenik Hayvan Üretimi olarak yayımlanmıştır. Son yarıyılın zorunlu tarafında sürü yönetimi, ıslah, işletmecilik ve mera yönetiminin bir arada durması, planın mezunu bir işletmenin bütününü yönetebilecek biçimde düşündüğünü gösterir.

Bu kaynaktan toplanan ders adı sayısı yüz on sekizdir ve bu adların hiçbiri düşürülmemiştir. İki kaynaktan toplanan ders adı sayısı böylece iki yüz kırk üçtür. Belgedeki Köpek Yeştirme yazımı bu biçimde yayımlanmıştır ve düzeltilmemiştir. İki kaynak birlikte okunduğunda alanın çekirdeğinin ortak olduğu görülür: temel bilimler, hayvan besleme, tür bazında yetiştiricilik, ıslah ve üreme, barınak ve mekanizasyon, sürü sağlığı, ürün tarafı, işletme ve staj ile bitirme çalışması iki planın da içindedir. Fark, bu çekirdeğin zorunlu mu seçmeli mi yapıldığındadır ve bu, tercih yapan öğrencinin ilgili üniversitenin kendi planını okuması gerektiğinin en somut gerekçesidir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birinci kaynak dört ayrı okumayla, ikinci kaynak üç ayrı okumayla çekilmiştir; her iki kaynakta da yalnızca en az iki okumada aynı çıkan malzeme aktarılmıştır. Birinci kaynaktan yüz yirmi beş, ikinci kaynaktan yüz on sekiz ders adı toplanmıştır ve bu adların hiçbiri düşürülmemiştir. Öğretim düzeyi her iki kaynakta da çıkarımdır: Lisans ya da Önlisans sözcüğü ne sayfada ne belgede yazılıdır ve bu bulgu her iki kaynakta da en az iki okumayla doğrulanmıştır; bu rehberdeki lisans nitelemesi yalnızca sekiz yarıyıl bloğunun yayımlanmış olmasından çıkarılmıştır ve kaynağa mal edilmemiştir. Birinci kaynağın ilk okumasında alıntısız bir öğretim düzeyi etiketi üretilmiş, sonraki iki okuma o sözcüğün sayfada geçmediğini bildirmiştir; reddedilen o okuma bulgusu kanıt olarak kullanılmamıştır. Üniversite adı bakımından iki kaynak ayrışır: birinci kaynakta üniversitenin ve fakültenin adı sayfa metninde yayımlanmıştır, ikinci kaynakta ise belge metninde yalnızca yüksekokulun adı yayımlanmıştır ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi dizgesinin belgede geçtiği hiçbir okumada bildirilmemiştir; üniversite bağı belgenin bulunduğu alan adı ile adres yolundaki yüksekokul bileşeninden çıkarımdır ve bu boşluk kapatılmamıştır. İkinci kaynağın ilk okumasında beşinci yarıyılın zorunlu ders sayısı için verilen sayım, sonraki iki okumanın tek tek verdiği adlarla uyuşmadığı için doğrulanmamış sayılmış ve kullanılmamıştır; o sayımın işaret ettiği fazladan bir ders hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Birinci kaynakta bir teknik seçmeli grup ilk okumada hiç dökülmemiş, dördüncü okumada grup başlığıyla birlikte gelmiştir; bu bir eksik dökmedir, okumalar arası çelişki değildir ve grup bu nedenle aktarılmıştır. Yarıyıl başlıklarının yazımı okumalar arasında farklı bildirilmiştir; başlıklar tek biçime indirilmemiş, yukarıda bir okumanın biçimi kullanılmış ve fark burada işaretlenmiştir. İkinci kaynakta bir ders adının içindeki virgülün bulunup bulunmadığı konusunda iki okuma ayrışmıştır; adın bir okumadaki biçimi bırakılmış, düzeltilmemiş ve fark burada yazılmıştır. Ders adlarının dili değiştirilmemiştir: birinci kaynağın İngilizce yayımlanmış adları çevrilmemiş, ikinci kaynağın Türkçe adları da olduğu gibi bırakılmıştır; yukarıdaki İngilizce adlar bir çeviri değildir, kaynağın kendi yazımıdır ve bu rehberin başka yerlerindeki Türkçe konu adlandırmaları ders adı alıntısı değil, konu anlatımıdır. Kaynaklardaki yazım hataları düzeltilmemiştir. Seçmeli havuzlar bakımından şu ayrım açıkça yazılmalıdır: iki kaynak da seçmeli grup başlıklarını ve grupların içindeki ders adlarını yayımlamıştır ve bunlar yukarıda olduğu gibi aktarılmıştır; ancak her gruptan kaç ders seçildiği, hangi grubun hangi öğretim yılında fiilen açıldığı ve grupların yıldan yıla değişip değişmediği toplanmamıştır ve bu konularda hiçbir iddia kurulmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri hiçbir kaynaktan alınmamıştır; kaynaklar bu değerleri yayımlıyor olsa da hiçbiri bu rehbere girmemiştir. İki kaynağın hiçbiri puan türü yayımlamamaktadır; bu kayıttaki puan türü bilgisi bu sayfaya ya da bu belgeye dayandırılmamıştır ve puan türünün tek geçerli kaynağı kaynak listesindeki resmi tercih kılavuzu ile atlas adresidir. Üçüncü bir üniversitenin sayfası da açılmış, program adını yayımladığı görülmüş, ancak sayfa yarıyıllara göre bir ders adı listesi yayımlamadığı için ders planı kaynağı olarak kullanılmamış ve o sayfanın yayımlamadığı hiçbir ders adı hakkında iddia kurulmamıştır; o sayfadaki düzey ifadesi de bu kayıtta düzey kanıtı olarak kullanılmamıştır. İkinci kaynağın adresi için önce yanlış bir dosya adı denenmiş ve bulunamamış, doğru dosya adıyla erişilmiştir; bulunamayan adres için hiçbir ayna, arşiv ya da önbellek kullanılmamıştır. Belgenin metne dönüştürülmesi sırasında oluşabilecek bozulma bu kaynak için de elenmemiştir. Hiçbir dersin bu programlarda bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır; yalnızca okunan kaynakların yayımladığı adlar aktarılmıştır.