İletişim Bilimleri, haberin, yayının, kamuoyunun ve medya kurumlarının işleyişini kuram ve araştırma yöntemleriyle inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5187 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 181,30–384,55
- Üniversite
- 3
- Genel kontenjan
- 175
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
İletişim Bilimleri Nedir?
İletişim Bilimleri, insanların, kurumların ve toplumların birbirine bilgi, anlam ve kanaat aktarma biçimlerini bir bilimsel inceleme nesnesi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programı iletişim fakültesinin uygulama ağırlıklı öteki bölümlerinden ayıran şey konusu değil, konuya yaklaşma biçimidir. Bir habercilik programı haberin nasıl yazılacağını öğretmeyi merkeze alır; bu program haberin neden o biçimde yazıldığını, hangi kurumsal, hukuki, ekonomik ve kültürel koşullar altında üretildiğini ve alıcıda ne yaptığını sorar. Yani buradaki temel soru üretim tekniği değil, üretimin kendisinin açıklanmasıdır.
Alanın birinci ayağı kuramdır. Kitle iletişiminin nasıl çalıştığına dair birbiriyle yarışan açıklamalar bir asırlık bir birikim oluşturur: etki araştırmaları, gündem belirleme, suskunluk sarmalı, kültürel çalışmalar, ekonomi politik yaklaşımı ve ağ toplumu tartışmaları birbirini hem tamamlar hem çürütür. Bu rehberde okunan ders planında kitle iletişim kuramlarının iki dönem boyunca okutulması bu ayağın genişliğinden gelir. Öğrenci burada tek bir doğru öğrenmez; birbiriyle çelişen açıklamaları karşılaştırmayı ve hangisinin hangi olguyu ne kadar açıkladığını tartmayı öğrenir.
İkinci ayak yöntemdir. İletişim bilimleri iddialarını ölçmek zorundadır: içerik çözümlemesi, söylem çözümlemesi, anket, görüşme, odak grup ve gözlem bu alanın araçlarıdır. Planda sosyal bilimlerde araştırma yöntemlerinin iki dönem yer alması, programın bir yorum alanı değil bir araştırma alanı olarak kurulduğunu gösterir. Yöntemi olmayan bir iletişim iddiası, gündelik konuşmadan farksızdır.
Üçüncü ayak alanın komşu disiplinlerden aldığı temeldir. Planda sosyolojiye giriş, psikolojiye giriş, felsefeye giriş, siyaset bilimine giriş, ekonomiye giriş, dilbilime giriş, hukukun temel kavramları ve kültürel antropoloji derslerinin bulunması rastlantı değildir. İletişim, kendi başına bir olgu değil, toplumsal yapının, bireysel algının, siyasal iktidarın, piyasanın, dilin ve hukukun kesiştiği yerde oluşan bir olgudur. Bu derslerin hepsi aynı nesneye farklı bir kesitten bakmayı öğretir.
Dördüncü ayak medya sisteminin kendisidir. Bir haberin nasıl doğduğunu anlamak için haber odasının işleyişini, mülkiyet yapısını, reklam gelirinin içerik üzerindeki basıncını ve dağıtım kanallarının biçimlendirici gücünü bilmek gerekir. Planda gazeteciliğe giriş, iletişim tarihi, medya ekonomisi, dijital medya ve sosyal medya yönetimi derslerinin bulunması bu ayağı kurar. Medya bir ayna değil, kendi kuralları olan bir üretim düzeneğidir.
Beşinci ayak hukuk ve etiktir. İfade özgürlüğünün sınırları, künye yükümlülüğü, sorumluluk rejimi ve kişilik hakları alanın gündelik pratiğini doğrudan biçimlendirir. Planda iletişim hukuku dersinin bulunması bu tarafa açılır ve bu rehberin bir sonraki başlığı tam olarak bu kamusal çerçeveyi ele almaktadır.
Altıncı ayak okuryazarlık ve eleştiridir. Planda medya okuryazarlığının iki dönem okutulması, programın öğrenciden yalnızca içerik üretmesini değil, üretilmiş içeriği çözmesini beklediğini gösterir. Sinema sosyolojisi, popüler kültür ve medya, sosyal hareketler ve medya ile mitoloji gibi seçmeli başlıklar bu eleştirel bakışı kültürel malzeme üzerinde çalıştırır.
Yedinci ayak uygulamadır ve programda vardır ama merkezde değildir. Temel fotoğrafçılık, fotoğraf uygulamaları, yazı atölyesi, haber toplama ve yazma teknikleri, görsel tasarım uygulamaları, iletişim biçimi olarak grafik, içerik üretimi ve medya için bilgisayar uygulamaları gibi başlıklar öğrenciye alanın araçlarını tanıtır. Bu dersler kuramın karşıtı değildir; kuramın neyi açıkladığını somut malzeme üzerinde sınamanın yoludur. Erişilebilir içerik uygulamaları başlıklı derslerin planda yer alması ise içeriğin kime ulaşabildiği sorusunun da alanın konusu olduğunu gösterir.
Bu yedi ayak programı hem [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) gibi iletişim fakültesinin uygulama kollarına, hem [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji) ve [siyaset bilimi](/bolum/siyaset-bilimi) gibi temel sosyal bilimlere, hem de [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ile [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) gibi doğrudan komşu alanlara yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5187 Sayılı Kanun
İletişim bilimlerinin incelediği nesnelerin önemli bir bölümü aynı zamanda birer hukuki kategoridir: süreli yayın, yayın türü, eser sahibi, sorumlu müdür ve internet haber sitesi derste birer kavram, hukuk metninde birer tanımdır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5187 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta BASIN KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç okumanın ikisinde karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Üçüncü okuma ad satırının başına belgede karşılığı olmayan bir dize ekledi; bu ekleme uydurma sayılıp reddedilmiş, o okuma ad kaleminde tanık sayılmamış ve okuma yeniden çalıştırılmamıştır. Ad satırında dipnot işareti bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır; yalnızca hiçbir okumanın böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 5187, kabul tarihi 9/6/2004, Resmî Gazete değeri Tarih : 26/6/2004 Sayı : 25504 ve Düstur değeri Tertip : 5 Cilt : 43. Künye satırlarının tam biçimi ise yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır; üçüncü okuma satırları kalın yazı işaretleriyle yeniden biçimlendirdiği için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Düstur satırındaki Sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, satırın basılı biçiminin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Künyedeki Tertip : 5 bilgisi belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Bu belgede madde öneki Madde 1- biçiminde, kısa tire ve boşluksuz bitişik olarak üç okumada aynı gelmiştir; aynı oturumda okunan başka bir belgenin uzun tireli öneki bu biçime uydurulmamıştır.
Kanunun birinci maddesi kenar başlığı Amaç ve kapsam ile gelir ve şöyle açılır: Madde 1- (Değişik fıkra:13/10/2022-7418/1 md.) Bu Kanunun amacı, basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımı ile basın kartına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Maddenin kapsam fıkrası Bu Kanun basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile internet haber sitelerini kapsar. biçimindedir; bu cümlenin sonuna gövdeye kaynamış bir dipnot rakamı iki okumada birlikte gelmiş, üçüncü okuma rakamsız biçimi vermiştir ve hangi biçimin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aynı maddeye eklenen fıkra ise Basın kartı düzenlenmesi bakımından basın kartı talep eden medya mensupları ve enformasyon görevlileri bu Kanun kapsamına dâhildir. der. Bu kapsam cümlesi iletişim bilimleri açısından önemlidir: basılı yayın ile internet haber sitesini tek bir çerçevede toplar, yani programın hem geleneksel hem dijital medya kolu aynı hukuki alana bakar.
İkinci madde kenar başlığı Tanımlar ile gelir ve alanın nesnesini tek tek adlandırır. Madde Madde 2- Bu Kanunun uygulanmasında; cümlesiyle açılır. Doğrulanan bentlerden bazıları şunlardır: a) Basılmış eser: Yayımlanmak üzere her türlü basım araçları ile basılan veya diğer araçlarla çoğaltılan yazı, resim ve benzeri eserler ile haber ajansı yayınlarını, b) Yayım: Basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulmasını, c) Süreli yayın: Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ve internet haber sitelerini, e) Bölgesel süreli yayın: Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını, f) Yerel süreli yayın: Tek bir yerleşim biriminde yayımlanan süreli yayınlar ile haftada bir veya daha uzun aralıklarla yayımlanan yaygın ve bölgesel yayınları, g) Yayın türü: Süreli yayınların yaygın, bölgesel ve yerel yayın türlerinden hangisinin kapsamında olduğunu, h) Süresiz yayın: Belli aralıklarla yayımlanmayan kitap, armağan gibi basılmış eserleri, ve içerik üreticisini adlandıran bent: ı) Eser sahibi: Süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanı, görsel veya işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyeni, Maddenin devamındaki bentler yayıncılık zincirinin öteki halkalarını yazar: j) Yayımcı: Bir eseri basılmış eser durumuna getirip yayımlayan gerçek veya tüzel kişiyi, k) Basımcı: Bir eseri basım araçları ile basan veya diğer araçlarla çoğaltan gerçek veya tüzel kişiyi, m) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) İnternet haber sitesi: İnternet ortamında, belirli aralıklarla haber veya yorum niteliğinde yazılı, görsel veya işitsel içeriklerin sunumunu yapmak üzere kurulan ve işletilen süreli yayını, r) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) Medya mensubu: Radyo, televizyon ve süreli yayınların basın-yayın faaliyeti yürüten çalışanlarını, s) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) Enformasyon görevlisi: Kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri Devlet enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personelini, Madde ifade eder. ile kapanır. Bent dizisinde l harfli bentten sonra m harfli bendin, p harfli bentten sonra r harfli bendin gelmesi kaynaktaki sıradır ve düzeltilmemiştir. Bu bent dizisinin okunması gereken yeri şudur: yaygın, bölgesel ve yerel ayrımı ile süreli ve süresiz ayrımı bir medya sistemi tipolojisidir, yani derste kurulan sınıflandırmanın hukuk metnindeki karşılığıdır.
Üçüncü madde kenar başlığı Basın özgürlüğü ile gelir ve alanın çekirdek kavramını tek bir cümlede tanımlar: Madde 3- Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. İkinci fıkra sınırlama ölçütlerini sayar: Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir. Birinci fıkradaki dört fiil, yani bilgi edinme, yayma, eleştirme ve yorumlama, medya etiği ve iletişim hukuku derslerinin tartıştığı ayrımların hukuk metnindeki karşılığıdır. Kaynaktaki ahlâkının ve millî yazımları düzeltilmemiştir.
Dördüncü madde kenar başlığı Zorunlu bilgiler ile gelir; bu başlık yalnızca iki okumada bu biçimde çıkmıştır, üçüncü okuma tek harf farklı bir varyant verdi ve o varyant kullanılmamıştır. Maddenin birinci fıkrası şöyledir: Madde 4- Her basılmış eserde, basıldığı yer ve tarih, basımcının ve varsa yayımcının adları, varsa ticarî unvanları ve işyeri adresleri gösterilir. Ardından İlân, tarife, sirküler ve benzerleri hakkında bu hüküm uygulanmaz. cümlesi gelir. Süreli yayın için yükümlülük ayrıca yazılır: Haber ajansı yayınları hariç her türlü süreli yayında, ayrıca yönetim yeri, sahibinin, varsa temsilcisinin, sorumlu müdürün adları ve yayının türü gösterilir. Dijital karşılığı da aynı maddededir: (Ek fıkra:13/10/2022-7418/3 md.) İnternet haber sitelerinde ayrıca, faaliyet gösterdiği iş yeri adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik tebligat adresi ile yer sağlayıcısının adı ve adresi kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve iletişim başlığı altında bulundurulur. Son olarak (Ek fıkra:13/10/2022-7418/3 md.) İnternet haber sitelerinde bir içeriğin ilk kez sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilir. hükmü gelir. Bu son cümle dijital gazetecilik derslerinin güncelleme ve iz sürülebilirlik tartışmasının doğrudan hukuki karşılığıdır. Aynı maddede işyeri bitişik ve iş yeri ayrı yazımlarının, ticarî ve ticari biçimlerinin yan yana bulunması kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, düzeltilmemiştir.
Beşinci madde kenar başlığı Sorumlu müdür ile gelir ve yayın kuruluşunun iç sorumluluk yapısını kurar: Madde 5- Her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunur. Ardından Sorumlu müdür, birden fazla ise her birinin sorumlu olduğu bölüm belirtilir. cümlesi gelir. Koşullar Sorumlu müdür olabilmek için; cümlesinden sonra sıralanır: a) Onsekiz yaşını bitirmiş olmak, b) Türkiye'de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak, c) En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak, d) Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, e) Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak, f) T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu aramak, gerekir. Maddenin son fıkrası Sorumlu müdürün Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olması halinde sorumlu müdürlüğü üstlenmek üzere müdür yardımcısı tayin edilir. Sorumlu müdür için bu Kanunda yer alan hükümler, sorumluluğu üstlenen yardımcı için de geçerlidir. der. Bitişik yazılmış Onsekiz sözcüğü ile T.C. kısaltması kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, açılmamıştır. Bu maddede hiçbir para tutarı geçmemektedir.
Dokuzuncu madde kenar başlığı Süreli yayın sahibinin hakkını kaybetmesi ile gelir: Madde 9- Süreli yayın sahibinin beyanname verdiği tarihten itibaren bir sene içinde süreli yayın yayımlanmaz veya yayımlandıktan sonra yayıma üç yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz kalır ve sağladığı hak ortadan kalkar. Maddenin devamı 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri saklıdır. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 31/1/2008 tarihli ve E.: 2004/81, K.: 2008/48 sayılı Kararı ile.) biçimindedir. Süreler kanunun kendi ifadesiyle bir sene ve üç yıl olarak bırakılmış, yoruma çevrilmemiştir; atıf yapılan belge bu oturumda çekilmemiştir ve içeriği hakkında hiçbir iddia yoktur. Kısaltmalar açılmamıştır.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: ikinci maddedeki tanım dizisi bir hukuki tipolojidir, bir müfredat değildir ve bir dersin adı ile bir tanım bendinin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: beşinci maddedeki koşullar arasında yer alan En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak ifadesi bir öğrenim düzeyi eşiğidir, iletişim fakültesi mezunu olma şartı değildir; doğrulanan metinde herhangi bir programın mezununa unvan, öncelik ya da tekel tanınmamaktadır. Medya mensubu ve enformasyon görevlisi tanımları da bir öğrenim koşuluna bağlanmamıştır. Basın kartına ilişkin şartların düzenlendiği maddeler bu oturumda hiç çekilmemiştir ve içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Gazetecilik, iletişim bilimleri ve halkla ilişkiler terimlerinin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve dokuzuncu maddeler kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü okuma yapılmamıştır; bu nedenle tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: aynı adres için yanıt yaklaşık on beş dakika önbelleğe alındığı ve üç okuma bu pencere içinde yapıldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut izleri görülmüştür: aynı belgede işyeri ve iş yeri yazımlarının yan yana bulunması ile iki cümlenin sonuna kaynamış dipnot rakamları en az iki okumada aynı geldiği için mutabakatla elenememiştir ve kaynakta böyle basılı oldukları iddia edilmemektedir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: bu kaydın malzemesinin önemli bir bölümü yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatına dayanır, çünkü birinci okuma bu belgede üç ayrı biçimde tanık olmaktan çıkmıştır. Birinci okuma ad satırına belgede karşılığı olmayan bir parça ekledi ve bu uydurma sayılıp reddedildi; tam gövde istenmiş olmasına rağmen ikinci maddeyi ı harfli bentten sonra kesti, dördüncü maddeden bir cümleyi, beşinci maddeden bir cümle ile son fıkrayı ve dokuzuncu maddeden ikinci ve üçüncü cümleyi hiç getirmedi; künyeyi ve gövdeleri kalın yazı işaretleriyle ve tırnak işaretleriyle sardı. Bu bir kapsam ve biçim eksikliğidir, bir gövde reddi değildir ve o okumanın sessizliği ilgili cümlelerin belgede bulunmadığı anlamına gelmez; düşen parçalar öteki iki okumada birebir aynı geldiği için kullanılmıştır. İkinci maddenin c harfli bendinde ve dördüncü maddenin kenar başlığında birinci okuma farklı birer varyant verdi; bu varyantlar tek okumada kaldığı için alıntılanmamış ve kaynakta hangi biçimin basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu kanunun Haber kaynağı kenar başlıklı on ikinci maddesi bu kayıtta adıyla dışarıda bırakılmıştır: kenar başlığı iki okumada doğrulanmış olsa da madde gövdesi yalnızca tek bir okumadan gelmiş, iki tanığa ulaşamamış ve alıntılanmamıştır; bu maddenin içeriği hakkında bu rehberde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Belgede bölüm başlığı bulunup bulunmadığına dair de hiçbir iddia yoktur; hiçbir okuma bölüm başlığı getirmemiştir. Bu oturumda gövdesi çekilmeyen maddelerin kenar başlıkları yalnızca bir okumada bir liste hâlinde göründüğü için kullanılmamıştır. Altıncı, yedinci, sekizinci, onuncu, on birinci ve on üçüncü ve sonraki maddeler hiçbir okumada istenmemiştir; beyanname, cezai ve hukuki sorumluluk, düzeltme ve cevap ile basın kartı bölümü bu kapsamın dışında kalmıştır ve orada ne yazdığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Ceza ve idari yaptırım maddeleri bilerek hiç istenmemiştir; bu nedenle para tutarı taşıdığı için düşürülmesi gereken doğrulanmış bir madde oluşmamıştır ve bu rehbere hiçbir lira, kuruş ya da idari para cezası tutarı aktarılmamıştır. Düstur satırının Sayfa değeri alınamamıştır ve dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiştir; ikisi de kapsam eksikliğidir, yokluk iddiası değildir. Adres ilk denemede açıldığı için bu numara için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adresler hakkında hiçbir iddia yoktur. Bu oturumda hiçbir adres için başka bir çekme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
İletişim Bilimleri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman iletişim sözcüğünün pek çok bölüm adında geçmesidir. En sık karıştığı yer habercilik tarafıdır. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ile [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi) haberin toplanmasını, yazılmasını ve sunulmasını mesleki bir pratik olarak merkeze alır. Bu rehberde okunan planda gazeteciliğe giriş ile haber toplama ve yazma teknikleri dersleri bulunmakla birlikte, planın ağırlık merkezi kuram ve araştırma yöntemleridir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder.
İkinci karışma noktası kurumsal iletişimdir. [Halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) programları kurumun ve markanın hedef kitleyle ilişkisini yönetmeyi öğretir. Bu planda halkla ilişkilere giriş, reklamcılığa giriş, marka yönetimi ve imaj yönetimi derslerinin bulunması programı bir halkla ilişkiler programına dönüştürmez; buradaki bakış yönetim tekniği değil, o tekniğin toplumsal işleyişinin çözümlenmesidir.
Üçüncü karışma noktası görsel-işitsel üretimdir. [Radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi) ve [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) yapım süreçlerini merkeze alır. Bu rehberde okunan plan sayfasını yayımlayan üniversitenin başka bir plan sayfası tam olarak radyo, televizyon ve sinema adını bastığı için bu kaydın kaynağı olarak kullanılmamıştır; iki ad iki ayrı program sayılmıştır. Bu planda radyo televizyon ve sinemanın temel kavramları, sinema tarihi, sinema sosyolojisi ve belgesel sinema derslerinin bulunması programı bir yapım programı yapmaz.
Dördüncü karışma noktası dijital ve yeni medyadır. [Yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) programları da dijital mecrayı konu edinir. Bu planda dijital medya, sosyal medya yönetimi ve içerik üretimi derslerinin bulunması bu yakınlığı gerçek kılar; ancak adların farklı olması ders planlarının da farklı olabileceği anlamına gelir ve karar programın kendi planına bakılarak verilmelidir.
Beşinci karışma noktası tasarım tarafıdır. [Görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) görsel dilin üretimini merkeze alır. Bu planda iletişim biçimi olarak grafik ile görsel tasarım uygulamaları derslerinin bulunması, programı bir tasarım programına dönüştürmez; buradaki görsel bilgi bir çözümleme aracıdır.
Altıncı karışma noktası temel sosyal bilimlerdir. [Sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [siyaset bilimi](/bolum/siyaset-bilimi), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) bu programın giriş derslerini kendi merkezleri olarak okutur. Bu planda o giriş derslerinin bulunması, programı o disiplinlerin bir alt kolu yapmaz; burada o bilgiler iletişim olgusunu açıklamak için kullanılan araçlardır.
Yedinci karışma noktası dil ve metin alanlarıdır. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) dilin kendisini ve edebî metni inceler. Bu planda dilbilime giriş, sesbilim ve yazı atölyesi derslerinin bulunması programı bir dil programı yapmaz.
Sekizinci karışma noktası hukuk ve işletme tarafıdır. [Hukuk](/bolum/hukuk), [işletme](/bolum/isletme) ve [pazarlama](/bolum/pazarlama) programları bu planda giriş düzeyinde karşılığı bulunan alanlardır. Hukukun temel kavramları ve iletişim hukuku derslerinin bulunması hukuk öğrenimi anlamına gelmez; tüketici davranışı ve medya ekonomisi derslerinin bulunması da bir işletme öğrenimi anlamına gelmez.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Çukurova Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin öğrenci bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir lisans ders planı sayfası okundu. Sayfanın ana başlığı İletişim Bilimleri, alt başlığı Lisans Programı - İletişim Fakültesi biçimindedir; aranan program adı ana başlıkta birebir basılıdır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır ve yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir; bu ayrım burada özellikle önemlidir, çünkü sayfada yalnızca altı yarıyıl basılıdır ve düzey yarıyıl sayısından çıkarılsaydı yanlış sonuca varılırdı. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır ve çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.
Birinci yarıyılın satırları İletişime Giriş, Temel Fotoğrafçılık, Bilişim Teknolojileri, Dilbilime Giriş, Sosyolojiye Giriş, Sözlü ve Yazılı İletişim Becerileri 1, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, İngilizce I ve Türk Dili I olarak yayımlanmıştır. Alanın kendi adını taşıyan giriş dersinin yanına daha ilk yarıyılda dilbilim ve sosyoloji girişlerinin konulması, programın iletişimi bir teknik değil bir toplumsal olgu olarak kurduğunu gösterir.
İkinci yarıyılın satırları Siyaset Bilimine Giriş, İletişim Tarihi, Psikolojiye Giriş, Felsefeye Giriş, Hukukun Temel Kavramları, Sözlü ve Yazılı İletişim Becerileri 2, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, İngilizce II ve Türk Dili II olarak yayımlanmıştır. Birinci yılın iki yarıyılı birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur: öğrenci alana girmeden önce sosyolojinin, psikolojinin, felsefenin, siyaset biliminin, dilbilimin ve hukukun giriş derslerinden geçmektedir.
Üçüncü yarıyılın satırları Gazeteciliğe Giriş, Kitle İletişim Kuramları I, Medya Okuryazarlığı I, Ekonomiye Giriş, Halkla İlişkilere Giriş, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri I ve Mesleki İngilizce I olarak yayımlanmıştır. Kuram ile yöntemin aynı yarıyılda başlaması, programın çekirdeğinin burada kurulduğunu gösterir.
Dördüncü yarıyılın satırları Radyo Televizyon ve Sinemanın Temel Kavramları, Medya için Bilgisayar Uygulamaları, Kitle İletişim Kuramları II, Medya Okuryazarlığı II, Reklamcılığa Giriş, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II ve Mesleki İngilizce II olarak yayımlanmıştır. Kuramın ve yöntemin ikinci dönemlerinin yan yana yürümesi, öğrencinin aynı anda hem açıklama modellerini hem de onları sınama araçlarını öğrendiğini gösterir. Medya için Bilgisayar Uygulamaları satırındaki küçük harfli için yazımı sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.
Beşinci yarıyıl sayfada iki blok hâlinde basılmıştır. Zorunlu ders satırları Dijital Medya, İletişim Hukuku ve Kültürel Antropoloji olarak yayımlanmıştır. Seçmeli ders bloğunda sayfanın kendi bastığı adlar İmaj Yönetimi, Tüketici Davranışı, İngilizce Okuma Becerileri, Sanat ve İletişim, Siyasal Düşünce Tarihi, Fotoğraf Uygulamaları, Sinema Tarihi, Yazı Atölyesi, Haber Toplama ve Yazma Teknikleri, İletişim Biçimi Olarak Grafik, Sinema Sosyolojisi, Topluma Hizmet Uygulamaları, Sosyal Psikoloji, Popüler Kültür ve Medya, Mitoloji ve Erişilebilir İçerik Uygulamaları 1 olarak yayımlanmıştır. İletişim hukukunun zorunlu ders olarak tam da bu dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci alanın kuramını öğrendikten sonra o alanın kamusal çerçevesiyle karşılaşmaktadır.
Altıncı yarıyılın zorunlu ders satırları İletişim Sosyolojisi, Kültürlerarası İletişim ve Türkiye'de Siyasal Hayat olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılın seçmeli bloğunda sayfanın bastığı adlar Reklamda Yaratıcılık, Medya Ekonomisi, Halkla İlişkiler Uygulamaları, Belgesel Sinema, Marka Yönetimi, Sosyal Medya Yönetimi, İçerik Üretimi, Sesbilim, Görsel Tasarım Uygulamaları, Sosyal Hareketler ve Medya ve Erişilebilir İçerik Uygulamaları 2 olarak yayımlanmıştır. Bu blok için özel bir uyarı gereklidir ve aşağıda ayrıca yazılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bu programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka kurumların planları için hiçbir şey söylemez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kayıttaki puan türü değeri programın ÖSYM program tablosundaki yerine dayanır, bu sayfaya değil, ve bu husus sayfaya açıkça sorulmuş, sayfanın puan türü yayımlamadığı bildirilmiştir. Bu sayfa dört ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış dört ayrı istekle okunmuştur; üçüncü ve dördüncü okumalar ilk iki okumanın açık bıraktığı iki noktayı hedeflemek için eklenmiştir. Sayfadan alınan ders adı sayısı altmış beştir ve bu sayının dağılımı ilk dört yarıyılda otuz iki, beşinci yarıyılda on dokuz, altıncı yarıyılda on dörttür; bu kaynakta düşürülen yer tutucu satır yoktur, yani düşürülen ders adı sayısı sıfırdır. Sayfa seçmeli havuzun kendi adlarını bastığı için o adlar sayfanın bastığı satırlar olarak taşınmıştır; havuz doldurulmamış, sayfada basılı olmayan hiçbir ad eklenmemiş ve havuzdan kaç ders seçileceği yazılmamıştır. Seçmeli blokların üstündeki başlık bir ders satırı değil bir blok başlığı sayılmış ve ders adı olarak alınmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır ve dört okuma bu noktada uyuşmuştur; düzey yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır. Üniversite adı konusunda durum ara durumdur ve bu böyle yazılmalıdır: ad alan adından çıkarım değildir, sayfanın kendi metninde bulunmaktadır, ancak okumalar adın nerede basılı olduğunda ayrışmıştır. Bir okuma adın sayfada basılı olduğunu bildirmiş, başka bir okuma adın yalnızca sayfanın üst bilgi bağlantısında ve logo alanında göründüğünü, ana içerikte açıkça yazılmadığını bildirmiştir. Bu ayrışma çözülmemiş, taraf tutulmamış ve yalnızca işaretlenmiştir; ad bu nedenle ana içerikte yayımlı gibi sunulmamaktadır. Fakülte adı sayfanın alt başlığında yer almaktadır ve olduğu gibi bırakılmıştır. Beklenen sekiz yarıyıldan altısı alınabilmiştir: yedinci ve sekizinci yarıyılın ders adları bu sayfadan alınamamıştır ve bu konuda okumalar birbiriyle çelişmiştir. Üç okuma yedinci ve sekizinci yarıyıl başlıklarının sayfada basılı olmadığını, bir okuma ise yedinci yarıyıl başlığının sayfada yer aldığını bildirmiştir. Bu çelişki çözülmemiş, hiçbir okuma yanlış ilan edilmemiş ve her iki bildirim de burada olduğu gibi yazılmıştır. Hiçbir okuma bu iki yarıyıla ait tek bir ders adı vermediği için bu rehbere hiçbir ad yazılmamıştır. Programın yedinci ve sekizinci yarıyılı bulunmadığı ya da bu programın planı olmadığı hiçbir biçimde iddia edilmemektedir; yalnızca denenen adresten bu iki yarıyılın ders adlarının alınamadığı kaydedilmektedir. Altıncı yarıyılın seçmeli listesi için ayrıca bir uyarı gereklidir: bu listeyi yalnızca üçüncü okuma dökmüştür, ilk iki okuma listeyi kesik ya da tamamlanmamış bularak dökmemiştir; bu blok bu nedenle iki okumada doğrulanmış değildir ve öyle sunulmamaktadır. Buna karşılık birinci yarıyıldan altıncı yarıyıla kadar olan ders adları, sıraları ve satır sayıları okumalar arasında birebir aynı çıkmıştır ve altıncı yarıyılın zorunlu ders satırları üç okumada aynı görülmüştür. Yarıyıl başlıklarının sayfadaki birebir yazımı dördüncü okumanın aktarımına dayanmaktadır; öteki okumaların kısaltılmış aktarımı yanlış ilan edilmemiştir. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılıydı ve okumalar bu sütunları döktü; hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan da yayımlamamaktadır. Aynı üniversitenin bir başka ders planı sayfası açılmış, fakat o sayfa radyo, televizyon ve sinema adını bastığı için hedef programın kaynağı sayılmamış ve o sayfadan tek bir ders adı taşınmamıştır. Bu program için ikinci bir lisans ders planı kaynağı elde edilememiştir; denenen başka adreslerden biri yarıyıl başlığı basmadığı, biri yalnızca gezinme iskeleti verdiği, biri de lisans değil daha üst bir öğretim düzeyine ait olduğu için kullanılmamıştır. Bunların hiçbiri o kurumların bu programı yürütmediği ya da planlarının bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk çalışma alanı haber ve içerik üretimidir. Haberin toplanması, doğrulanması, yazılması ve yayına hazırlanması yazılı, işitsel, görsel ve dijital mecraların hepsinde sürer. Planda gazeteciliğe giriş, haber toplama ve yazma teknikleri ile yazı atölyesi derslerinin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.
İkinci alan kurumsal iletişim ve halkla ilişkilerdir. Kurumun kamuoyu ile ilişkisinin planlanması, kurum içi iletişimin kurulması, basın ilişkileri ve kriz iletişimi bu işin gövdesidir. Planda halkla ilişkilere giriş, halkla ilişkiler uygulamaları ve imaj yönetimi dersleri bu tarafa açılır.
Üçüncü alan dijital medya ve sosyal medya çalışmalarıdır. İçerik takviminin kurulması, mecraya göre içeriğin biçimlendirilmesi ve topluluk yönetimi bu alanın işidir; planda dijital medya, sosyal medya yönetimi ve içerik üretimi dersleri buraya değer.
Dördüncü alan reklam ve marka iletişimidir. Kampanya fikrinin geliştirilmesi, hedef kitlenin tanımlanması ve mesajın mecralara dağıtılması ayrı bir uzmanlıktır. Planda reklamcılığa giriş, reklamda yaratıcılık, marka yönetimi ve tüketici davranışı dersleri bu tarafa hazırlar.
Beşinci alan araştırmadır. Medya ölçümü, izleyici ve okur araştırmaları, içerik çözümlemesi ve kamuoyu araştırmaları hem özel araştırma kuruluşlarında hem kurum bünyesinde yürütülür. Planda sosyal bilimlerde araştırma yöntemlerinin iki dönem okutulması bu alanın taşıyıcısıdır.
Altıncı alan görsel ve işitsel üretim desteğidir. Fotoğraf, grafik, tasarım ve belgesel çalışmaları hem medya kuruluşlarında hem bağımsız üretimde yer bulur; planda temel fotoğrafçılık, fotoğraf uygulamaları, görsel tasarım uygulamaları, iletişim biçimi olarak grafik ve belgesel sinema dersleri bu tarafa açılır.
Yedinci alan kamu ve sivil toplum iletişimidir. Kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının bilgilendirme, kampanya ve tanıtım faaliyetleri ayrı bir çalışma alanıdır; kanun metninin enformasyon görevlisini kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri Devlet enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personeli olarak tanımlaması bu tarafın hukuk metnindeki karşılığıdır.
Sekizinci alan akademik çalışma ve medya okuryazarlığı eğitimidir. Kuram ve yöntem yükü ağır olan bir lisans programı lisansüstü çalışmaya açılan bir yol da kurar; planda medya okuryazarlığının iki dönem yer alması bu alanın eğitim tarafına işaret eder.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: okumayı seviyor musunuz? Bu alanın gündelik malzemesi kuram metinleri, araştırma raporları ve çözümlenecek içeriklerdir. Kitle iletişim kuramlarının iki dönem okutulması, okuma yükünden hoşlanmayan bir öğrenci için sürekli bir dirence dönüşür.
İkinci soru yöntemdir. İletişim bilimleri sayısal ve sözel yöntemleri birlikte kullanır; anket verisi okumak, örneklem mantığını anlamak ve bulguyu yorumlamak işin parçasıdır. Sosyal bilimlerde araştırma yöntemlerinin iki dönem yer alması bunun göstergesidir. Veriden tümüyle kaçmayı planlayan bir öğrenci bu derslerde zorlanır.
Üçüncü soru merak alanının genişliğidir. Planın ilk yılı sosyolojiden felsefeye, siyaset biliminden ekonomiye ve hukuka uzanır. Tek bir konuya odaklanmak isteyen ve komşu disiplinleri gereksiz bulan bir öğrenci bu genişliği yük olarak yaşar; buna karşılık farklı alanlar arasında bağ kurmaktan hoşlanan bir öğrenci burada kendini rahat hisseder.
Dördüncü soru eleştirel mesafedir. Bu alan, gündelik hayatta içine gömülü olduğumuz medya pratiklerini bir inceleme nesnesine dönüştürmeyi ister. Sevdiği bir içeriği çözümlemeye açmayı rahatsız edici bulan bir öğrenci alanın en verimli kısmını kendine kapatmış olur.
Beşinci soru yazmaktır. Bu programda hem akademik metin hem haber metni hem tanıtım metni yazılır ve bunların dilleri birbirinden farklıdır. Planda sözlü ve yazılı iletişim becerilerinin iki dönem yer alması ile yazı atölyesi dersinin bulunması bu yükü gösterir.
Altıncı soru güncelliktir. Bu alanın nesnesi hızla değişir; bugün geçerli olan bir mecra beş yıl sonra ikincil kalabilir. Kanun metninin internet haber sitesini ayrı bir kategori olarak tanımlaması bu değişimin hukuka yansımasının bir örneğidir. Sürekli izlemeyi ve kendini yenilemeyi zahmetli bulan bir öğrenci alanın gerisinde kalır.
Yedinci soru ekip çalışması ve kamusal sorumluluktur. İçerik üretimi çoğu zaman kolektif bir iştir ve üretilen şeyin kamusal bir sonucu vardır. Kanun metninin her süreli yayın için bir sorumlu müdür öngörmesi ve künye bilgilerini zorunlu kılması, bu sorumluluğun hukuki karşılığıdır. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve ders dışı okuma ile uygulama çalışmasını da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik iletişim bilimleri, medya ve iletişim, yeni medya ve iletişim ya da yalnızca iletişim başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede kuram ve araştırma ağırlıklı, başka bir üniversitede uygulama ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Bu rehberde okunan plan sayfasından yalnızca altı yarıyıl alınabilmiştir ve yedinci ile sekizinci yarıyıl hakkında okumalar birbiriyle çelişmiştir. Bu, o yarıyılların bulunmadığı anlamına gelmez; yalnızca denenen adresten alınamadığı anlamına gelir. Öğrencinin, ilgilendiği üniversitenin son iki yılında hangi derslerin bulunduğunu ve seçmeli havuzların ne kadar geniş olduğunu doğrudan o kurumdan öğrenmesi gerekir.
Üçüncü not: Uygulama altyapısı ve staj düzeni bu alanda belirleyicidir. Öğrencinin fotoğraf ve kurgu stüdyosuna, kampüs radyosuna ya da yayın organına erişip erişemediği, araştırma projelerinde çalışma imkânı olup olmadığı, sektör bağlantılı staj düzeninin nasıl kurulduğu ve yabancı dil hazırlık sınıfı bulunup bulunmadığı tercihten önce sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda mesleki İngilizce dersleri iki dönem yer almaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için habercilik tarafında [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi); kurumsal iletişim ve tanıtım tarafında [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); görsel-işitsel üretim tarafında [radyo, televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi), [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) ve [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik); dijital mecra tarafında [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi); tasarım tarafında [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi), [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [çizgi film ve animasyon](/bolum/cizgi-film-ve-animasyon); temel sosyal bilimler tarafında [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [antropoloji](/bolum/antropoloji), [siyaset bilimi](/bolum/siyaset-bilimi), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); dil ve metin tarafında [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati); hukuk, işletme ve pazarlama tarafında [hukuk](/bolum/hukuk), [işletme](/bolum/isletme), [pazarlama](/bolum/pazarlama) ve [e-ticaret ve pazarlama](/bolum/e-ticaret-ve-pazarlama); bilgi ve yayın tarafında [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) ve [basım ve yayım teknolojileri](/bolum/basim-ve-yayim-teknolojileri); veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 5 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.