İletişim Tasarımı ve Yönetimi, bir iletinin nasıl kurulacağını, hangi biçimde tasarlanacağını ve hangi düzen içinde yönetileceğini birlikte ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5187 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 213,32–423,66
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 109
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
İletişim Tasarımı ve Yönetimi Nedir?
İletişim Tasarımı ve Yönetimi, bir iletinin içeriğini, biçimini ve dolaşımını tek bir problem olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Adın iki yarısı programın iki ayağını gösterir. Tasarım tarafı iletinin nasıl göründüğüyle, nasıl kurgulandığıyla ve hangi araçla taşındığıyla ilgilenir. Yönetim tarafı ise o iletinin kim tarafından, hangi süreçle, hangi bütçe ve zaman kısıtı içinde, hangi sorumluluk düzeniyle üretildiğiyle ilgilenir. Bu iki ayak ayrı ayrı öğretilebilir; bu programı ayıran şey ikisini aynı öğrencinin üzerinde birleştirmesidir.
Alanın birinci ayağı iletişimin kendisini bir inceleme nesnesi hâline getiren kuramsal temeldir. Bu rehberde okunan ders planında ilk yarıyılda iletişime giriş, ikinci yarıyılda iletişim kuramları, dördüncü yarıyılda iletişim tarihi ve kitle iletişimi derslerinin yer alması bu temeli kurar. Burada öğrenilen şey bir teknik değil, bir soru sorma biçimidir: bir ileti kim tarafından, kime, hangi aracın kısıtları içinde ve hangi beklentiyle gönderiliyor.
İkinci ayak sosyal bilim yöntemidir. Planda birinci yarıyılda sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, psikoloji ve sosyoloji, ikinci yarıyılda sosyal psikoloji, üçüncü yarıyılda istatistik derslerinin bulunması alanı bir izlenim işi olmaktan çıkarır. Bir iletinin işe yarayıp yaramadığı ancak ölçülebildiği ölçüde tartışılabilir; bu derslerin görevi öğrenciye ölçmenin ve yorumlamanın dilini vermektir. Bu yön, alanı [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [psikoloji](/bolum/psikoloji) gibi temel sosyal bilim programlarına yaklaştıran ama onlarla özdeşleştirmeyen bir yerde tutar.
Üçüncü ayak görsel ve tasarımsal okuryazarlıktır. Planda ikinci yarıyılda grafik tasarım ve görsel tasarım temelleri, üçüncü yarıyılda görsel okuryazarlık ve sanat tarihi, dördüncü yarıyılda temel fotoğrafçılık derslerinin gelmesi bu ayağı kurar. Buradaki amaç öğrenciyi tek bir yazılımın kullanıcısı yapmak değil, bir görüntünün neden o etkiyi ürettiğini çözebilir hâle getirmektir. Sanat tarihinin görsel okuryazarlıkla aynı yarıyılda durması bu niyeti açıkça gösterir: biçim, tarihsel bir birikimin içinden okunur.
Dördüncü ayak dijital ortamdır. Planda ikinci yarıyılda yeni medyaya giriş, beşinci yarıyılda yeni medya çağında yönetim, altıncı yarıyılda yeni medya araştırmaları derslerinin bulunması, alanın ağırlık merkezinin dijital yayıncılık ve dijital içerik üretimi tarafına kaydığını gösterir. Bu üç dersin üç ayrı yarıyıla dağıtılmış olması da anlamlıdır: dijital ortam bir giriş dersiyle kapatılan bir konu değil, program boyunca tekrar tekrar dönülen bir eksendir.
Beşinci ayak yönetim ve örgüttür. Planda dördüncü yarıyılda örgütsel iletişim ve sunuş teknikleri, beşinci yarıyılda iletişim yönetimi ve ekonomi, yedinci yarıyılda insan kaynakları yönetimi derslerinin yer alması bu tarafı taşır. Bir iletişim işi tek başına yapılan bir iş değildir; ekip, süreç, bütçe ve karar hakkı olmadan hiçbir tasarım hayata geçmez. Bu yön alanı [işletme](/bolum/isletme) ve [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) programlarıyla komşu kılar.
Altıncı ayak etik ve düşünsel çerçevedir. Planda dördüncü yarıyılda felsefeye giriş, beşinci yarıyılda iletişim etiği ve siyaset bilimi, altıncı yarıyılda iletişim felsefesi derslerinin bulunması, alanın yalnızca bir teknik beceri yığını olarak görülmediğini gösterir. Bir iletinin etkili olması ile doğru olması aynı şey değildir ve bu ayrımı kuran yer tam olarak bu derslerdir. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.
Yedinci ayak proje pratiğidir. Planda altıncı yarıyılda staj ve yaratıcı iletişim stratejileri, yedinci yarıyılda proje geliştirme, sekizinci yarıyılda proje yönetimi derslerinin sırayla gelmesi, son iki yılın bir üretim hattı gibi kurulduğunu gösterir: önce strateji, sonra geliştirme, sonra yönetim. Programın kariyer planlama dersini daha birinci yarıyıla koyması da bu üretim hattının en başından düşünülmüş olduğuna işaret eder.
Bu yedi ayak programı hem [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) gibi geniş çerçeveli alanlara, hem [yeni medya](/bolum/yeni-medya) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) gibi dijital tarafa, hem de [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ve [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) gibi tasarım ağırlıklı programlara yakın kılar. Yakınlık aynılık değildir ve bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5187 Sayılı Kanun
Bir ileti tasarlanır, üretilir ve yayımlanır; ama yayımlandığı andan itibaren yalnızca bir tasarım nesnesi olmaktan çıkar. Kimin sahibi olduğu, kimin sorumlu olduğu, hangi bilgilerin gösterileceği ve hangi özgürlüğün hangi sınırla birlikte kullanılacağı ayrı bir halkadır ve bu halka teknik değil hukukidir. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5187 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta BASIN KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 5187, kabul tarihi 9/6/2004, Resmî Gazete değeri Tarih : 26/6/2004 Sayı : 25504 ve Düstur değeri Tertip : 5 Cilt : 43. Satır biçimlerinde ise bir ayrışma vardır. Kanun Numarası : 5187, Kabul Tarihi : 9/6/2004, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 26/6/2004 Sayı : 25504 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 43 satırları bu hâliyle yalnızca ikinci ve üçüncü okumada görülmüştür; birinci okuma aynı satırları etiketleri kalınlaştırarak ve iki nokta öncesindeki boşluğu düşürerek yeniden yazdığı için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Yani künye satırlarının biçimi ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatına, künye değerleri ise üç okumanın tamamına dayanır. Bu belgede iki nokta öncesi boşluk hem dış etiketlerde hem de alt etiketlerde vardır ve düzeltilmemiştir. Düstur satırında bir Sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, satırın basılı biçiminin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Künye değerinin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir.
Madde kenar başlıkları da doğrulanmıştır. Amaç ve kapsam, Tanımlar, Basın özgürlüğü, Zorunlu bilgiler ve Sorumlu müdür başlıklarının hepsi üç okumada aynı gelmiştir. Süreli yayın sahibinin hakkını kaybetmesi başlığı ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla kayıtlıdır: birinci okuma aynı yerde bir tamlama eki bakımından farklı bir dize yazmıştır ve o biçim tek tanıkta kaldığı için kullanılamaz sayılmış, bu rehbere hiçbir yerde aktarılmamıştır. Hangi biçimin kaynakta basılı olduğuna dair bunun ötesinde bir iddia yoktur. Madde öneki üç okumada da Madde 1- biçiminde, kısa çizgiyle ve boşluksuz gelmiştir. Bu belgeden hiçbir okuma bölüm başlığı getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle bir başlığın yokluğu değildir.
Kanunun birinci maddesi kapsamı çizer. Madde Madde 1- (Değişik fıkra:13/10/2022-7418/1 md.) Bu Kanunun amacı, basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımı ile basın kartına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. cümlesiyle açılır. İkinci fıkra kanunun kapsamını basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile internet haber sitelerine kadar genişletir. Üçüncü fıkra ise (Ek fıkra:13/10/2022-7418/1 md.) Basın kartı düzenlenmesi bakımından basın kartı talep eden medya mensupları ve enformasyon görevlileri bu Kanun kapsamına dâhildir. biçimindedir.
Burada yöntemsel bir uyarı zorunludur. İkinci fıkra üç okumada da, cümlenin sonundaki noktaya yapışmış bir dipnot rakamıyla bitmiştir. Aynı biçimde, ikinci maddenin giriş cümlesi de üç okumada da noktalı virgüle yapışmış bir dipnot rakamıyla gelmiştir. Üç okumanın da aynı sonucu vermesi bu iki yeri doğrulamaz; yalnızca üç okumanın da aynı bozulmayı gösterdiğini kanıtlar. Mutabakatlı ama bozuk sayılan bu iki dize bu rehberde alıntılanmamıştır ve alıntılar rakamın öncesinde kesilmiştir. Rakamların kaynakta basılı olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu iki yer, mutabakatın neyi eleyip neyi elemediğinin bu belgedeki en somut kanıtıdır.
İkinci madde bu kaydın en can alıcı yeridir, çünkü alanın gündelik dilinde kullanılan kavramların hukuki karşılıklarını tek tek adlandırır. Madde Madde 2- Bu Kanunun uygulanmasında; girişinden sonra tanımları sıralar. Doğrulanan bentlerden bazıları şunlardır: a) Basılmış eser: Yayımlanmak üzere her türlü basım araçları ile basılan veya diğer araçlarla çoğaltılan yazı, resim ve benzeri eserler ile haber ajansı yayınlarını, b) Yayım: Basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulmasını, c) Süreli yayın: Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ve internet haber sitelerini, Yayının coğrafi ölçeği ayrı bir tanım kümesiyle kurulur: d) Yaygın süreli yayın: Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından aynı isimle basılan ve her coğrafi bölgede en az bir ilde olmak üzere, ülkenin en az yüzde yetmişinde yayımlanan süreli yayın ile haber ajanslarının yayınlarını, e) Bölgesel süreli yayın: Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını, f) Yerel süreli yayın: Tek bir yerleşim biriminde yayımlanan süreli yayınlar ile haftada bir veya daha uzun aralıklarla yayımlanan yaygın ve bölgesel yayınları, g) Yayın türü: Süreli yayınların yaygın, bölgesel ve yerel yayın türlerinden hangisinin kapsamında olduğunu, Buradaki yüzde ifadesi kanunun kendi ifadesidir, sözcük olarak aktarılmıştır ve bu rehberde yoruma çevrilmemiştir.
Aynı maddenin ı) bendi bu kayıt bakımından özellikle önemlidir: ı) Eser sahibi: Süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanı, görsel veya işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyeni, Bu tek bent, yazıyı, çeviriyi, resmi, karikatürü, görsel ve işitsel içeriği ve bunları düzenleme işini aynı hukuki kategoride toplar. Dijital taraf ise m) bendiyle kurulur: m) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) İnternet haber sitesi: İnternet ortamında, belirli aralıklarla haber veya yorum niteliğinde yazılı, görsel veya işitsel içeriklerin sunumunu yapmak üzere kurulan ve işletilen süreli yayını, Maddede ayrıca r) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) Medya mensubu: Radyo, televizyon ve süreli yayınların basın-yayın faaliyeti yürüten çalışanlarını, ve s) (Ek:13/10/2022-7418/2 md.) Enformasyon görevlisi: Kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri Devlet enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personelini, bentleri yer alır ve madde ifade eder. sözleriyle kapanır. Bent harflemesi üç okumada da h) bendinden sonra doğrudan ı) bendine, p) bendinden sonra da doğrudan r) bendine geçmektedir; bu diziliş olduğu gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir. Kapanış ifadesinin küçük harfle başlaması da kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.
Üçüncü madde alanın üzerine kurulduğu özgürlüğü tanımlar: Madde 3- Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Maddenin ikinci fıkrası aynı özgürlüğün hangi amaçlarla sınırlanabileceğini sayar: Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir. Eser yaratma ifadesinin bu maddenin içinde geçmesi, içerik ve tasarım üretiminin metnin kendi sözcükleriyle bu çerçevenin içine alındığını gösterir.
Dördüncü madde doğrudan bir arayüz ve içerik yönetimi hükmüdür. Maddenin birinci fıkrası Her basılmış eserde, basıldığı yer ve tarih, basımcının ve varsa yayımcının adları, varsa ticarî unvanları ve işyeri adresleri gösterilir. İlân, tarife, sirküler ve benzerleri hakkında bu hüküm uygulanmaz. der. İkinci fıkra Haber ajansı yayınları hariç her türlü süreli yayında, ayrıca yönetim yeri, sahibinin, varsa temsilcisinin, sorumlu müdürün adları ve yayının türü gösterilir. biçimindedir. Üçüncü fıkra (Ek fıkra:13/10/2022-7418/3 md.) İnternet haber sitelerinde ayrıca, faaliyet gösterdiği iş yeri adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik tebligat adresi ile yer sağlayıcısının adı ve adresi kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve iletişim başlığı altında bulundurulur. der. Dördüncü fıkra ise (Ek fıkra:13/10/2022-7418/3 md.) İnternet haber sitelerinde bir içeriğin ilk kez sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilir. biçimindedir. Birinci fıkrada şapkalı, üçüncü fıkrada şapkasız yazılmış olan ticaret sıfatı üç okumada da bu farkla gelmiştir ve düzeltilmemiş, birbirine eşitlenmemiştir.
Beşinci madde sorumluluk mimarisini kurar: Madde 5- Her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunur. Sorumlu müdür, birden fazla ise her birinin sorumlu olduğu bölüm belirtilir. Maddenin ikinci fıkrası Sorumlu müdür olabilmek için; girişinden sonra koşulları sıralar: a) Onsekiz yaşını bitirmiş olmak, b) Türkiye'de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak, c) En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak, d) Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, e) Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak, f) T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu aramak, ve gerekir. Son fıkra Sorumlu müdürün Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olması halinde sorumlu müdürlüğü üstlenmek üzere müdür yardımcısı tayin edilir. Sorumlu müdür için bu Kanunda yer alan hükümler, sorumluluğu üstlenen yardımcı için de geçerlidir. der. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamıştır.
Dokuzuncu madde bir hakkın nasıl düşeceğini yazar: Madde 9- Süreli yayın sahibinin beyanname verdiği tarihten itibaren bir sene içinde süreli yayın yayımlanmaz veya yayımlandıktan sonra yayıma üç yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz kalır ve sağladığı hak ortadan kalkar. İkinci fıkra 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri saklıdır. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 31/1/2008 tarihli ve E.: 2004/81, K.: 2008/48 sayılı Kararı ile.) biçimindedir. Parantezli ibare üç okumada da basılı metnin parçası olarak gelmiştir ve aynen aktarılmıştır; kaldırılan cümlenin gövdesi hiçbir okumada metin olarak gelmemiştir ve bu rehberde o cümlenin içeriğine dair tek bir sözcük yoktur.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir lisans bölümü adı saymaz, bir fakülte ya da yükseköğretim kurumu düzenlemez. Bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, staj yükümlülüğü ya da müfredat hükmü yoktur; beşinci maddedeki eğitim koşulu sorumlu müdür olabilmenin koşuludur, bir yükseköğretim programının çıktısını ya da mezuniyet şartını düzenleyen bir hüküm değildir ve bu kayda bir eğitim düzeyi çıkarımı olarak taşınmamıştır. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde iletişim tasarımcısına, içerik yöneticisine ya da editöre bir unvan, yetki alanı, sicil veya mesleğe giriş koşulu getirilmemektedir; medya mensubu tanımı basın kartı rejimi bakımından bir kategori tarifidir, bir meslek ihdası ya da diploma şartı değildir. Tasarım, grafik, arayüz, marka ya da dijital pazarlama gibi terimlerin bu kanunda geçip geçmediğine ya da tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istekle, biri İngilizce yazılmış bir istekle ama çeviri yasağıyla, biri de farklı ifadeyle yazılmış ve noktalamanın korunmasını açıkça şart koşan bir Türkçe istekle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü okuma yapılmamıştır; tek tanıkta kalan hiçbir kalem dördüncü bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Yukarıda anlatılan iki kaynaşmış dipnot rakamı bunun somut kanıtıdır: ikisi de üç okumada aynı görünmüş, yani mutabakat onları elememiştir. İkinci bir yöntem kararı da kayda geçmelidir: fıkralar ve bentler arasına konan boş satır sayısı okumadan okumaya değiştiği için karşılaştırmada boş satırlar göz ardı edilmiştir; bunun dışında hiçbir düzleştirme uygulanmamıştır ve bu, kaynakta satırın nerede bittiğine dair bir iddia değildir. Hiçbir okuma geri çağrılmamıştır; üç okumanın üçü de ilk çağrıda Türkçe kaynak metin vermiştir, hiçbiri çeviri, özet ya da parafraz üretmemiştir, hiçbiri uydurma bir madde aralığı ya da madde envanteri kurmamıştır, hiçbiri bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir cümle üretmemiştir. Bu belgede hiçbir okuma topluca reddedilmemiştir; ret kalem bazında uygulanmış ve yalnızca ikinci okumanın çıktısının başına koyduğu İngilizce editör satırını kapsamıştır. O satır kaynak metin sayılmamış, tanık sayılmamış ve alıntılanmamıştır; kanunun adı o satıra değil, aynı çıktıda ayrıca gelen kaynak satırına ve öteki iki okumaya dayandırılmıştır. Birinci okumanın kenar başlıklarını başlık işaretine çevirmesi, birinci ve ikinci okumanın kalınlaştırma işaretleri eklemesi ve ikinci okumanın maddeler arasına yatay çizgi koyması biçim eklemesi sayılmış, hiçbiri kaynak metnin parçası olarak aktarılmamıştır. Kenar başlıklarının konumu doğrulanmamıştır ve bu rehberde konuma dair hiçbir iddia yoktur. Yalnızca birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve dokuzuncu maddeler istenmiştir; altıncı, yedinci, sekizinci ve onuncu ile sonraki maddeler, geçici maddeler, ek maddeler ile yürürlük ve yürütme maddeleri hiçbir okumadan istenmemiştir. Bu bir talep sınırıdır, bir okuma reddi değildir ve istenmemiş maddeler hakkında bu rehberde hiçbir kayıt yoktur. Dipnotların kendisi de hiçbir okumadan istenmemiştir; bu nedenle hiçbir maddenin değişiklik geçmişi hakkında metinde görünen ibarelerin ötesinde bir şey söylenmemektedir. Bölüm ve kısım başlıkları hiçbir okumada gelmemiştir ve iddia edilmemiştir; Düstur satırındaki Sayfa değeri de hiçbir okumada gelmemiştir. İkisi de kapsam eksikliğidir, yokluk değildir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir; denenmemiş bir adres ölü adres değildir ve bu numara hakkında hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır. Bu oturumda daha iyi örtüşen başka bir kanun aranmamış, üçüncü bir numara çekilmemiştir. Bu oturumda hiçbir adres için başka bir çekme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; doğrulanan altı gövdenin hiçbiri zaten para tutarı taşımamaktadır ve bu gerekçeyle düşürülen bir madde olmamıştır.
İletişim Tasarımı ve Yönetimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birçok alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların birbirine benzemesidir. En sık karıştığı yer sözcük sırası neredeyse aynı olan programlardır. [İletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi) adlı program bu programla aynı sözcükleri farklı bir dizilişle kullanır; bu rehberde okunan plan ise ayrı bir ad altında yayımlanmıştır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz ve iki adın altındaki içeriklerin örtüştüğünü de iddia etmez; yalnızca adların aynı olmadığını kaydeder ve kararın ilgili üniversitenin kendi ders planı okunarak verilmesi gerektiğini söyler.
İkinci karışma noktası görsel tasarım tarafıdır. [Görsel iletişim](/bolum/gorsel-iletisim), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) programlarının ağırlık merkezi görüntünün kendisidir. Bu rehberde okunan planda grafik tasarım, görsel tasarım temelleri ve görsel okuryazarlık derslerinin bulunması programı bir tasarım programına dönüştürmez; buradaki görsel bilgi, yönetim ve araştırma dersleriyle birlikte okutulan bir bileşendir.
Üçüncü karışma noktası dijital medyadır. [Yeni medya](/bolum/yeni-medya) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) programları doğrudan dijital ortamın kendisini merkeze alır. Bu planda yeni medyaya giriş, yeni medya çağında yönetim ve yeni medya araştırmaları derslerinin bulunması, programın dijital tarafla ilişkisini gösterir ama onu bir yeni medya programıyla özdeş kılmaz.
Dördüncü karışma noktası haberciliktir. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi) programları haberin toplanması, yazılması ve yayımlanması etrafında kurulur. Bu planda iletişim tarihi, kitle iletişimi ve iletişim etiği derslerinin bulunması ortak bir zemin gösterir; ama bu program haber üretimini tek eksen olarak almaz.
Beşinci karışma noktası tanıtım ve reklamdır. [Halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ve [marka iletişimi](/bolum/marka-iletisimi) programları iletiyi bir kurum ya da marka hedefiyle birlikte ele alır. Bu planda yaratıcı iletişim stratejileri ve iletişim yönetimi derslerinin bulunması bu tarafa değer; ama program bir marka ya da kampanya programı olarak kurulmamıştır.
Altıncı karışma noktası hareketli görüntüdür. [Radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) ve [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi) programları anlatının zaman içinde kurulmasına odaklanır. Bu planda temel fotoğrafçılık dersinin bulunması, programı bir görüntü üretimi programı yapmaz.
Yedinci karışma noktası durağan görüntüdür. [Fotoğraf ve video](/bolum/fotograf-ve-video) ve [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) programları çekimin tekniğini merkeze alır; bu planda fotoğrafçılık tek bir temel ders olarak yer almaktadır.
Sekizinci karışma noktası kuramsal iletişim çalışmalarıdır. [İletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) programları alanın kuramına ve araştırmasına daha geniş yer ayırır. Bu programda kuram ve yöntem dersleri vardır ama bunlar tasarım ve proje dersleriyle aynı planın içinde durur.
Dokuzuncu karışma noktası teknik üretim ve yazılım tarafıdır. [Web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama), [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) programları üretimin teknik altyapısına odaklanır. Bu planda böyle bir teknik ağırlık görülmemektedir ve program bu yönde bir hazırlık iddiası taşımaz.
Onuncu karışma noktası yönetim ve organizasyondur. [İşletme](/bolum/isletme), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi) ve [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi) programları yönetimi kendi başına bir disiplin olarak öğretir. Bu planda örgütsel iletişim, iletişim yönetimi, insan kaynakları yönetimi, proje geliştirme ve proje yönetimi derslerinin bulunması yönetim tarafını güçlendirir; ama bu program bir işletme programı değildir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Anadolu Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Anadolu Üniversitesinin kendi ana alan adında herkese açık biçimde yayımladığı bir dersler sayfası okundu. Sayfa program adını sonuna Bölümü eki gelecek biçimde basmaktadır; bu ek silinmemiş, düzeltilmemiş ve burada işaretlenmiştir. Sayfa başlığında ayrıca arama vurgusundan gelen yıldız işaretleri görülmüştür ve bu da düzeltilmemiştir. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve yarıyıl başlıkları sayfada Romen rakamlarıyla basılmıştır. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.
Birinci yarıyılın ders adları sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, iletişime giriş, kariyer planlama, psikoloji, sosyoloji ve Türk dili olarak yayımlanmıştır. Alanın kuramsal girişinin araştırma yöntemleriyle aynı dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci alanla ilk karşılaştığı anda hem alanın sorularıyla hem de o soruların nasıl araştırılacağıyla karşılaşmaktadır. Kariyer planlamanın birinci yarıyılda yer alması da alışılmadıktır ve mesleki yönelimin baştan gündeme geldiğini gösterir.
İkinci yarıyılın ders adları grafik tasarım, iletişim kuramları, sosyal psikoloji, Türk dilinin ikinci dönemi, görsel tasarım temelleri ve yeni medyaya giriş olarak yayımlanmıştır. Kuramın, tasarımın ve dijital ortamın aynı dönemde yan yana durması programın kendi eksenini burada ilan ettiğini gösterir.
Üçüncü yarıyılın ders adları görsel okuryazarlık, istatistik, sanat tarihi ve Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi olarak yayımlanmıştır. Görsel okuryazarlığın sanat tarihiyle, istatistiğin ise aynı dönemde durması, biçim okumasının hem tarihsel hem sayısal bir dayanakla birlikte verildiğini gösterir.
Dördüncü yarıyılın ders adları felsefeye giriş, temel fotoğrafçılık, iletişim tarihi, kitle iletişimi, kitle iletişiminin İngilizce adıyla ayrıca basılan bir satır, örgütsel iletişim, Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihinin ikinci dönemi ve sunuş teknikleri olarak yayımlanmıştır. Sayfa bu dersin Türkçe ve İngilizce adlarını iki ayrı satır olarak basmaktadır; iki satır da olduğu gibi taşınmış, birleştirilmemiş ve tekilleştirilmemiştir.
Beşinci yarıyılın ders adları ekonomi, iletişim etiği, iletişim yönetimi, siyaset bilimi ve yeni medya çağında yönetim olarak yayımlanmıştır. Etik ile yönetimin aynı dönemde durması, kararın hem verimlilik hem sorumluluk boyutuyla birlikte düşünülmesi anlamına gelir.
Altıncı yarıyılın ders adları iletişim felsefesi, staj, yeni medya araştırmaları ve yaratıcı iletişim stratejileri olarak yayımlanmıştır. Stajın planın tam ortasında yer alması, öğrencinin son yıla girmeden önce sahayı görmesinin öngörüldüğünü gösterir.
Yedinci yarıyılın ders adları proje geliştirme, aynı dersin İngilizce adıyla ayrıca basılan bir satır ve insan kaynakları yönetimi olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın ders adları ise proje yönetimi ve yine aynı dersin İngilizce adıyla ayrıca basılan bir satırdır. Son iki yarıyılın bu kadar az sayıda zorunlu ders adı basması tek başına yorumlanmamalıdır; sayfa aynı yarıyıllarda mesleki seçmeli ders yer tutucusu da basmaktadır ve bu havuzların içi bu rehberde doldurulmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa birbirinden farklı ifadelerle yazılmış birden çok istekle okunmuştur: plan raporu bu kaynağı iki zorunlu okuma ile bir hedefli üçüncü okuma olarak, yani üç okuma olarak kaydetmektedir; batch koordinasyon notu ise okuma sayısını dört olarak kaydetmiştir. İki kayıt da olduğu gibi yazılmıştır, aralarında hakemlik yapılmamış ve tek bir sayıya indirilmemiştir. Sayfadan alınan ders adı sayısı için iki sayı kayıtlıdır: birinci okumanın dökümüne göre otuz beş, ikinci ve üçüncü okumanın dökümüne göre otuz sekiz. Fark, üç dersin İngilizce adıyla ayrıca basılan üç satırından doğmaktadır; birinci okuma bu üç satırı hiç bildirmemiş, ikinci ve üçüncü okuma üçünü de bildirmiştir. Birinci okumanın dökümü yanlış ilan edilmemiş, iki sayı da bırakılmıştır. Düşürülen yer tutucu satır sayısı için ise dört ayrı sayı kayıtlıdır ve dördü de burada yazılmaktadır: birinci okuma hiç yer tutucu bildirmediği için sıfır, ikinci okumanın yarıyıl yarıyıl bastığı satırlar sayıldığında on bir, üçüncü okumanın kendi verdiği toplam dokuz, üçüncü okumanın kendi yarıyıl dökümü toplandığında ise on iki. Üçüncü okumanın verdiği toplam ile kendi dökümü birbirini tutmamaktadır ve aynı okuma birinci yarıyıl için üç dediği hâlde yalnızca iki ad saymıştır. Bu iç tutarsızlık da burada açıkça kayıtlıdır; dört sayının hiçbiri seçilmemiş, hiçbiri elenmemiş ve hakemlik yapılmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir: üç okuma da lisans ya da önlisans sözcüğünün sayfada geçmediğini bildirmiştir. Düzey yalnızca basılı sekiz yarıyıl bloğundan yapılmış bir çıkarımdır; bu bir çıkarımdır, doğrulanamadı değildir ve sayfada bir öğrenim süresi de yazılı değildir. Üniversite adı için durum ayrıca yazılmalıdır: ad alan adından çıkarım değildir, ama program kaydının bir alanı olarak da basılı değildir; yalnızca sayfanın gezinme bağlantısında ve sayfa sonundaki telif satırında görülmüştür. Bu nedenle ad yayımlanmış olarak değil, yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durum olarak işaretlenmiştir. Fakülte adı yalnızca ikinci okumanın gezinme satırından bildirdiği bir dizedir; birinci ve üçüncü okuma bu dizeyi bildirmemiştir ve bu fark burada işaretlenmiştir. Yarıyıl başlıklarının yazımında okumalar arasında bir boşluk farkı vardır ve bu fark tek biçime getirilmemiştir. Seçmeli havuzların içi hiçbir yerde doldurulmamıştır; yer tutucu satırlar ders adı olarak değil, sayfanın bastığı satır olarak taşınmıştır. Bir okuma mesleki seçmeli havuzunun elliden çok ders seçeneği içerdiğini söylemiş ve örnek olarak birkaç ders adı basmıştır; bu ifade yalnızca bir gözlem olarak kayıtlıdır, ders adı olarak alınmamıştır ve havuz adları bu rehberdeki yarıyıl listelerine girmemiştir. Sayfa ders adlarının önünde ders kodu, yanında ise statü, teori ve iş yükü sütunları basmaktadır; bunların hiçbiri alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa bir puan türü, taban puan ya da kontenjan yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı aranmamış ve açılmamıştır; hedef adı basan başka bir kurumun sayfaları ile aynı bölümün başka bir alan adındaki sayfası bilerek açılmamıştır ve bu kurumların plan yayımlamadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Yöntem bakımından bir ifşa daha zorunludur: bu üniversitenin ana alan adı daha önceki bir turda açıldı ama hedef ad o listelerde görülmedi diye kaydedilmişti; bu turda aynı ana makine adının başka bir yolu tam ders planını vermiştir. Bu, önceki bir reddin delil değeri taşımadığının somut örneğidir ve önceki kaydın yanlış olduğu iddia edilmemektedir, çünkü o kayıt başka yollar hakkındaydı. Bu araştırmada yalnızca iki adres istenmiş, ikisi de açılmış, hiçbir adres engellenmemiştir. Son olarak, bu batch boyunca arama sonuçlarında onlarca kez görünen YÖK Atlas adresi hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki YÖK Atlas adresi yalnızca program tablosu için vardır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en görünür çalışma alanı içerik üretimidir. Metnin yazılması, görselin kurgulanması, görsel ve işitsel içeriğin kaydedilmesi ve düzenlenmesi tek bir işin parçalarıdır. Kanun metninin eser sahibini tanımlarken yazıyı yazanı, çevireni, resmi ya da karikatürü yapanı ve görsel ya da işitsel içerikleri kaydeden veya düzenleyeni aynı bent içinde sayması, bu işlerin hukuki olarak da tek bir kategoride toplandığını gösterir. Planda grafik tasarım, görsel tasarım temelleri, görsel okuryazarlık ve temel fotoğrafçılık derslerinin bulunması bu alana hazırlar.
İkinci alan dijital yayıncılıktır. Kanun metni internet haber sitesini ayrı bir tanım olarak kurar ve internet haber sitelerine hangi bilgileri hangi biçimde göstereceği ile içeriğin ilk sunum ve güncelleme tarihlerini nasıl belirteceği konusunda yükümlülükler getirir. Bunlar doğrudan arayüz ve içerik yönetimi kararlarıdır. Planda yeni medyaya giriş, yeni medya çağında yönetim ve yeni medya araştırmaları derslerinin bulunması bu tarafa açılır.
Üçüncü alan kurumsal iletişimdir. Bir kurumun iç ve dış iletişiminin planlanması, sözcülük düzeninin kurulması ve kriz anında iletişimin yönetilmesi ayrı bir uzmanlıktır. Planda örgütsel iletişim, iletişim yönetimi ve sunuş teknikleri dersleri bu tarafa hazırlar.
Dördüncü alan strateji ve kampanya çalışmasıdır. Bir iletinin hangi hedefe, hangi kanaldan ve hangi zamanlamayla gönderileceğine karar vermek bir yaratıcılık işi olduğu kadar bir planlama işidir. Planda yaratıcı iletişim stratejileri dersi buraya değer.
Beşinci alan proje yönetimidir. Planın son iki yarıyılında proje geliştirme ve proje yönetimi derslerinin ardışık yer alması, mezunun bir işi baştan sona yürütecek biçimde hazırlandığını gösterir. İnsan kaynakları yönetimi dersinin bu iki dersin arasında durması da ekip boyutunu işin içine katar.
Altıncı alan araştırma ve ölçmedir. Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, istatistik ve yeni medya araştırmaları dersleri, izleyici, kullanıcı ve etki araştırmalarına dönük çalışmaların temelini kurar.
Yedinci alan yayın işletmesi ve sorumluluk düzenidir. Kanun metni her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunacağını ve sorumlu müdür birden fazla ise her birinin sorumlu olduğu bölümün belirtileceğini yazar; ayrıca her basılmış eserde ve her süreli yayında hangi bilgilerin gösterileceğini sayar. Bu, bir yayın organının içinde sorumluluk mimarisi kurmayı ve belgelendirmeyi bilen kişilere ihtiyaç doğuran bir alandır.
Sekizinci alan eğitim ve danışmanlıktır. Kurumlara iletişim eğitimi verilmesi, iletişim süreçlerinin gözden geçirilmesi ve tasarım ile yönetim arasındaki köprünün kurulması bu tarafın işidir.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir iletiyi hem içeriğiyle hem biçimiyle aynı anda düşünebiliyor musunuz? Bu alan yalnızca güzel bir görsel üretmekle ya da yalnızca doğru bir metin yazmakla ilgilenmez; ikisinin birbirine ne yaptığıyla ilgilenir. Yalnızca bir tarafı ilgi çekici bulan bir öğrenci burada sürekli olarak öteki tarafın ödevleriyle karşılaşır.
İkinci soru okuma ve yazma yüküdür. Planda sosyoloji, psikoloji, sosyal psikoloji, felsefeye giriş, siyaset bilimi, iletişim kuramları, iletişim tarihi ve iletişim felsefesi derslerinin bulunması ciddi bir kuramsal okuma anlamına gelir. Metinle uğraşmayı sevmeyen bir öğrenci bu planın önemli bir bölümünü kendine kapatmış olur.
Üçüncü soru sayısal yöndür. İstatistik ve araştırma yöntemleri dersleri bu programın parçasıdır ve alanın kararları giderek daha çok veriyle gerekçelendirilmektedir. Sayısal işlerden bütünüyle uzak durmayı planlayan bir öğrenci bu derslerde zorlanır.
Dördüncü soru üretim disiplinidir. Tasarım ve proje dersleri teslim tarihiyle, geri bildirimle ve yeniden yapmakla yürür. Yaptığı işin eleştirilmesini kişisel bir mesele hâline getiren bir öğrenci bu döngüde yorulur.
Beşinci soru etik duyarlılıktır. Bu alanda bir iletinin etkili olması ile doğru olması aynı şey değildir. Planın iletişim etiği dersini beşinci yarıyıla koyması ve kanun metninin basın özgürlüğünü tanımlarken aynı maddede bu özgürlüğün hangi amaçlarla sınırlanabileceğini de sayması, bu ayrımın alanın merkezinde durduğunu gösterir. Sonucu ne olursa olsun diyerek çalışmayı doğal bulan bir öğrenci bu alanda kendini rahatsız hissedecektir.
Altıncı soru ekip çalışmasıdır. Bir iletişim işi aynı anda içerik, tasarım, teknik, bütçe ve hukuk kararlarını içerir. Yalnızca kendi işine bakıp başkalarının kısıtlarını dinlemeyen bir öğrenci burada ekip içinde zorlanır.
Yedinci soru saha ve stajdır. Planda stajın altıncı yarıyılda yer alması, öğrenimin sınıfla sınırlı olmadığını gösterir. Kurum ortamını, teslim baskısını ve gerçek bir işin belirsizliğini baştan reddeden bir öğrenci alanın bir bölümünü kendine kapatmış olur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve proje yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik iletişim tasarımı ve yönetimi, iletişim ve tasarımı, görsel iletişim tasarımı ya da yeni medya başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede tasarım ağırlıklı, başka bir üniversitede yönetim ya da araştırma ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Seçmeli ders havuzu bu programda olağandan daha belirleyicidir. Bu rehberde okunan planda son iki yarıyılda basılı zorunlu ders adı sayısı azdır ve sayfa aynı yarıyıllarda mesleki seçmeli ders yer tutucusu basmaktadır. Havuzun içi bu rehberde doldurulmamıştır. Öğrencinin havuzda hangi derslerin bulunduğunu, kaç ders seçileceğini ve havuzun her yıl değişip değişmediğini tercihten önce ilgili üniversiteye sorması gerekir; çünkü programın kişisel ağırlık merkezi büyük ölçüde bu seçimlerle kurulmaktadır.
Üçüncü not: Öğretim dili ve uygulama altyapısı ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda üç dersin İngilizce adı ayrı satırlar hâlinde de basılmıştır ve bu, öğretim dili hakkında tek başına bir sonuç vermez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu, stüdyo ve laboratuvar imkânlarının neler olduğu, tasarım yazılımlarının derslerde kullanılıp kullanılmadığı ve staj düzeninin nasıl kurulduğu tercihten önce öğrenilmelidir. Bu rehberde okunan planda staj altıncı yarıyılda yer almaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için kuramsal ve geniş çerçeveli programlar [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim); dijital tarafa ilgi duyan öğrenci için [yeni medya](/bolum/yeni-medya), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) ve [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi); tasarım ağırlığını artırmak isteyen öğrenci için [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi), [görsel iletişim](/bolum/gorsel-iletisim), [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [iletişim ve tasarımı](/bolum/iletisim-ve-tasarimi); habere ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [televizyon haberciliği ve programcılığı](/bolum/televizyon-haberciligi-ve-programciligi); tanıtım ve marka tarafına ilgi duyan öğrenci için [halkla ilişkiler ve reklamcılık](/bolum/halkla-iliskiler-ve-reklamcilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim), [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ve [marka iletişimi](/bolum/marka-iletisimi); hareketli ve durağan görüntüye ilgi duyan öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon), [film tasarımı ve yönetimi](/bolum/film-tasarimi-ve-yonetimi), [fotoğraf ve video](/bolum/fotograf-ve-video) ve [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik); yönetim tarafına ilgi duyan öğrenci için [işletme](/bolum/isletme), [insan kaynakları yönetimi](/bolum/insan-kaynaklari-yonetimi), [sanat ve kültür yönetimi](/bolum/sanat-ve-kultur-yonetimi) ve [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri); alanın sosyal bilim temeline ilgi duyan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [ekonomi](/bolum/ekonomi) ve [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.