İçeriğe geç
ünileniyorum
DİLLisans · 4 yıl

İngiliz Dilbilimi

İngiliz Dilbilimi, İngilizceyi bir edebiyat kanonu üzerinden değil, sesten sözdizime ve anlamdan kullanıma uzanan bir dizge olarak inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

İngiliz Dilbilimi, İngilizceyi bir edebiyat kanonu üzerinden değil, sesten sözdizime ve anlamdan kullanıma uzanan bir dizge olarak inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
DİL
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
393,60461,02
Üniversite
2
Genel kontenjan
130
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

İngiliz Dilbilimi Nedir?

İngiliz Dilbilimi, İngilizceyi bir yabancı dil olarak öğretme ya da bir edebiyat kanonunu okuma işi değildir; İngilizceyi ve dilin kendisini bir dizge olarak, bilimsel bir inceleme nesnesi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Bu ayrım programın adının içinde durur: burada asıl konu dil hakkında bilgi değil, dil hakkındaki bilginin nasıl kurulduğudur. Bir öğrenci bu programa geldiğinde İngilizce konuşmayı değil, bir dilin seslerinin nasıl ayrıştığını, sözcüklerin nasıl kurulduğunu, tümcelerin hangi kurallarla dizildiğini, anlamın nasıl taşındığını ve bütün bunların toplumsal, ruhsal ve tarihsel katmanlarla nasıl kesiştiğini öğrenir.

Alanın birinci ayağı sesin incelenmesidir. Bir dilin ses dağarcığı sonsuz değildir; belirli bir sayıda ayırt edici birimden oluşur ve bu birimler konuşma sırasında birbirini sistemli biçimde etkiler. Bu rehberde okunan planda ses ve sesbilim başlıklı derslerin iki yarıyıl boyunca sürmesi bunun karşılığıdır. Buradaki soru bir sözcüğün nasıl telaffuz edildiği değil, o telaffuzun hangi kurallı dizgeden çıktığıdır.

İkinci ayak sözcüğün iç yapısıdır. Bir dilde sözcükler kapalı bir liste değildir; eklerle, birleşmelerle ve türetmelerle sürekli üretilirler. Planda biçimbilim derslerinin iki yarıyıl olarak yer alması bu üretim mantığının öğretildiğini gösterir. Aynı çerçeve sözlükbilim dersiyle birleştiğinde, bir dilin söz varlığının nasıl derlendiği ve nasıl kayda geçirildiği sorusuna açılır.

Üçüncü ayak sözdizimidir. Tümce, sözcüklerin rastgele yan yana gelmesi değil, kurallı bir yapının somutlaşmasıdır. Planda sözdizim derslerinin iki yarıyıl sürmesi ve son yarıyılda ileri düzey bir sözdizim dersinin bulunması, alanın en soyut ve en biçimsel bölümünün burada olduğunu gösterir. Bu derslerde öğrenilen şey doğru tümce kurmak değil, hangi tümcelerin bir dilde mümkün olduğunu ve neden mümkün olduğunu gösteren bir dizge kurmaktır.

Dördüncü ayak anlam ve kullanımdır. Anlambilim derslerinin iki yarıyıl olması, buna edimbilim dersinin eklenmesi, anlamın iki ayrı düzeyde ele alındığını gösterir: sözcük ve tümcenin taşıdığı anlam ile o anlamın belirli bir bağlamda ne yaptığı. Söylem çözümlemesi derslerinin iki yarıyıl sürmesi, incelemenin tümce sınırının ötesine, konuşma ve metin düzeyine taşındığını gösterir.

Beşinci ayak dilin toplumsal ve zihinsel bağlamıdır. Toplumdilbilim, lehçebilim, dil ve kültür, kültürlerarası iletişim, insanbilimsel dilbilim dersleri dilin toplum içindeki değişkenliğini; psikodilbilim, beyindilbilim, bilişseldilbilim ve dil edinimi dersleri ise dilin zihinsel ve sinirsel temelini konu edinir. Bu iki küme birbirinin alternatifi değildir; aynı olguya iki farklı ölçekten bakar.

Altıncı ayak tarih ve karşılaştırmadır. Dilbilim tarihi derslerinin iki yarıyıl sürmesi, tarihsel dilbilim, İngiliz dili tarihi, Türk dili tarihi ve karşılaştırmalı dilbilgisi derslerinin planda birlikte durması, alanın yalnızca bugünün diline bakmadığını gösterir. Bir dilin bugünkü hâli, geçmişteki değişimlerin bir kesitidir ve başka dillerle karşılaştırılmadan tam anlaşılamaz.

Yedinci ayak yöntem ve uygulamadır. Araştırma yöntemleri, dilbilimde alan çalışması, bütünce dilbilimine giriş, dilbilimde araştırma projesi ve ileri düzey dilbilim incelemeleri dersleri, öğrenciyi kendi verisini toplayıp kendi çözümlemesini yapan bir konuma taşır. Dilbilim ve çeviri, çeviride uygulama çalışmaları, çeviri eleştirisi ve dil öğretiminde yeni yönelimler dersleri ise alanın uygulama yüzlerini açar. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.

Bu yedi ayak programı hem [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) ve [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) gibi çeviri eksenli programlara, hem [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) gibi insanla ilgili disiplinlere, hem de [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri) ve [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) gibi dilin işlenmesine dönük alanlara yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 2547 Sayılı Kanun

Bir dilbilim bölümü bir bina, bir kadro ve bir müfredat değildir yalnızca; aynı zamanda hukuken tanımlanmış bir birimdir. Bu birimin adı, kuruluş biçimi, yönetimi ve içinde çalışanların görevleri bir kanunla çerçevelenir. Bu çerçeveye doğrudan değen metin 2547 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada tek satır olarak ve karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; ad satırında böyle bir işaret bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Künye satırlarının üçü üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 2547, Kabul Tarihi : 4/11/1981 ve Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 6/11/1981 Sayı : 17506. Dördüncü satır olan Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 21 Sayfa : 3 ise yalnızca birinci ve ikinci okumadan gelmiştir; üçüncü okuma künye bloğunu üç satırda bitirmiş ve Düstur satırını hiç getirmemiştir. Bu bir kapsam eksikliğidir, o satırın kaynakta bulunmadığı anlamına gelmez. Künyenin taşıdığı Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır. Adres ilk denemede açıldığı için tertip 3 ve tertip 4 adresleri bu oturumda hiç denenmemiştir; bu adresler hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Bu belgeye ilişkin bir kapsam kararı baştan yazılmalıdır: bu oturumun üç okumasının hiçbirinde kanunun birinci ve ikinci maddesi istenmemiştir. Ağırlık merkezi bilinçli olarak dördüncü madde, beşinci madde, üçüncü maddenin tanım bentleri, yirmi birinci ve yirmi ikinci maddelere oturtulmuştur. Birinci ve ikinci maddenin içeriği hakkında bu rehberde tek bir iddia yoktur; istenmemiş olmaları bir yokluk değildir.

Alanın hukuki varlık biçimi üçüncü maddenin tanım bentlerinden çıkar. Maddenin öneki birinci ve ikinci okumada Madde 3 – (Değişik: 17/8/1983 - 2880/1 md.) biçiminde ayrı satır olarak gelmiştir; üçüncü okuma bu değişiklik ibaresini hiç yazmadan doğrudan Madde 3 – Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir. demiştir. İbare bu nedenle yalnızca ilk iki okumanın mutabakatıyla verilmektedir. Doğrulanan bentler şunlardır: a) Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimin tümüdür. c) (Değişik birinci paragraf: 29/6/2001 - 4702/1 md.) Yükseköğretim Kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı meslek yüksekokulları ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın ve kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarıdır. e) Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur. Bu programın hukuki adını veren bent ise şudur: k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimidir. Anabilim dalı ve anasanat dalları bilim ve sanat dallarından oluşur. Yükseköğretimdeki çeşitli birimlerin ortak derslerini vermek üzere rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir. Beşinci bent kadroları sayar: l) (Değişik: 22/2/2018-7100/2 md.) Öğretim Elemanları: Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileridir. Bu maddenin yalnızca yedi bendi istenmiş, istenmeyen bentlerin içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. İstenen yedi bentten ikisi, o) ve p) bentleri, üç okumanın üçünde de yalnızca mülga ibaresiyle gelmiştir; bu iki bent burada yalnızca mülga olarak anılmakta, gövdelerinden hiçbir alıntı yapılmamakta ve mülga edilmeden önce ne düzenledikleri hakkında tek bir cümle kurulmamaktadır.

Dördüncü madde alanın amaç çerçevesini yazar. Kenar başlığı Amaç: biçimindedir ve bu başlık ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir; birinci okuma aynı başlığı yalnızca kendi yanıt başlıkları içinde, iki noktasız ve büyük ile küçük harfi değiştirilmiş biçimde verdiği için o kalemde tanık sayılmamıştır. Madde önekinin Madde 4 – biçimi ise üç okumada aynıdır. Madde Madde 4 – Yükseköğretimin amacı: diye açılır, a) Öğrencilerini; der ve numaralı alt bentleri sıralar: (1) ATATÜRK İnkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı, (2) Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan, (3) Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisi ile dolu, (4) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren, (5) Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, (6) Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş, (7) İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda kendi geçim ve mutluluğunu sağlayacak bir mesleğin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip, vatandaşlar olarak yetiştirmek, Maddenin ikinci ve üçüncü bendi şöyledir: b) Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olarak, refah ve mutluluğunu artırmak amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak ve hızlandıracak programlar uygulayarak, çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı haline gelmesini sağlamak, c) Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır. Bu son bent bir dilbilim programı için özellikle okunmaya değerdir: dilbilim, adı gereği dili bilimsel araştırma nesnesi yapan bir alandır ve bu hükmün doğrudan muhatabıdır.

Beşinci madde ana ilkeleri sayar. Kenar başlığı Ana ilkeler: biçimindedir ve yine ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir. Giriş fıkrası şöyledir: Madde 5 – Yükseköğretim, aşağıdaki "Ana ilkeler" doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir: Doğrulanan bentler şunlardır: a) Öğrencilere, ATATÜRK inkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı hizmet bilincinin kazandırılması sağlanır. b) Milli Kültürümüz, örf ve adetlerimize bağlı, kendimize has şekil ve özellikleri ile evrensel kültür içinde korunarak geliştirilir ve öğrencilere, milli birlik ve beraberliği kuvvetlendirici ruh ve irade gücü kazandırılır. c) Yükseköğretim kurumlarının özellikleri, eğitim - öğretim dalları ile amaçları gözetilerek eğitim - öğretimde birlik ilkesi sağlanır. d) Eğitim - öğretim plan ve programları, bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirilir. e) Yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır. g) Meslek elemanı yetiştiren bakanlıklara bağlı yüksekokullar, Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği esaslara göre Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. h) Yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesi, verimlerinin artırılması, genişletilmesi ve bütün yurda yaygınlaştırılması amacına yönelik olarak yenilerinin açılması, öğretim elemanlarının yurt içinde ve dışında yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri, üretim - insangücü - eğitim unsurları arasında dengenin sağlanması, yükseköğretime ayrılan kaynakların ve ihtisas gücünün dağılımı, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda ülke, çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim - öğretimi de kapsayacak şekilde planlanır ve gerçekleştirilir. ı) (Değişik: 29/5/1991 - 3747/1 md.) Yükseköğretim kurumlarında, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk dili, yabancı dil, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde iş sağlığı ve güvenliği zorunlu derslerdendir. Ayrıca, zorunlu olmamak koşuluyla beden eğitimi veya güzel sanat dallarındaki derslerden birisi okutulur. Bütün bu dersler en az iki yarı yıl olarak programlanır ve uygulanır. Bu bentlerdeki imkan, insangücü ve kamu oyunu gibi yazımlar kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.

Bu maddede bir bent bilerek dışarıda bırakılmıştır ve bu, bu rehberin en önemli yöntem kaydıdır. Beşinci maddenin f bendi üniversite, fakülte, enstitü ve yüksekokulların kurulmasına ilişkindir; birinci ve ikinci okuma bendi aynı biçimde vermiştir, yani iki okumalı bir mutabakat vardır. Buna karşılık iki okumanın da verdiği metinde bir dipnot rakamı kendisinden sonraki kanunla sözcüğüne yapışmış hâlde gelmiştir; üçüncü okuma ise aynı yerde ne parantezli elipsi ne de rakamları vermiştir. Bozuk metin alıntılanmaz kuralı gereği bu bent bütünüyle düşürülmüştür. Bu düşürme, iki okumanın uyuşmasının kaynağın basılı hâli hakkında kanıt olmadığının somut örneğidir: mutabakat okuma hatasını eler, dönüşüm hatasını elemez. Parantezin içinde ne bulunduğu ya da bulunmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır ve bu bentten hiçbir sonuç çıkarılmamıştır. Aynı maddenin g ve ı bentlerinin sonunda birinci ve ikinci okumada görülen dipnot rakamları da alıntıya alınmamış, cümleler rakamsız biçimde verilmiştir; cümle sonunda dipnot işareti bulunup bulunmadığına dair iddia kurulmamıştır.

On ikinci madde kurumun görevlerini sayar; kenar başlığı Yükseköğretim Kurumlarının görevleri: biçimindedir ve ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir. Giriş şöyledir: Madde 12 – Bu kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının görevleri; Bentlerin ilki yalnızca birinci ve ikinci okumadan gelmektedir, çünkü üçüncü okuma bu bentte bir sözcük öbeğini tekrarlayarak bozuk bir metin üretmiştir: a. Çağdaş uygarlık ve eğitim - öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde, toplumun ihtiyaçları ve kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun ve ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak, Geri kalan bentler üç okumada aynıdır: b. Kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insangücü yetiştirmek, c. Türk toplumunun yaşam düzeyini yükseltici ve kamu oyunu aydınlatıcı bilim verilerini söz, yazı ve diğer araçlarla yaymak, d. Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, e. Ülkenin bilimsel, kültürel, sosyal ve ekonomik yönlerden ilerlemesini ve gelişmesini ilgilendiren sorunlarını, diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak, kamu kuruluşlarına önerilerde bulunmak suretiyle öğretim ve araştırma konusu yapmak, sonuçlarını toplumun yararına sunmak ve kamu kuruluşlarınca istenecek inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak düşüncelerini ve önerilerini bildirmek, f. Eğitim - öğretim ve seferberliği içinde, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak, g. Yörelerindeki tarım ve sanayinin gelişmesine ve ihtiyaçlarına uygun meslek elemanlarının yetişmesine ve bilgilerinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanayi, tarım ve sağlık hizmetleri ile diğer hizmetlerde modernleşmeyi, üretimde artışı sağlayacak çalışma ve programlar yapmak, uygulamak ve yapılanlara katılmak, bununla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve çevre sorunlarına çözüm getirici önerilerde bulunmak, h. Eğitim teknolojisini üretmek, geliştirmek, kullanmak, yaygınlaştırmak, ı. Yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim - öğretim esaslarını geliştirmek, döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaktır. Bu bentlerdeki e bendi, bir dilbilim bölümünün kamu kuruluşlarına yönelik inceleme ve danışmanlık işini hukuk metnindeki en yakın karşılığıyla gösterir.

Yirmi birinci madde bu programın hukuki adını taşıyan birimi düzenler; kenar başlığı Bölüm: biçimindedir ve ikinci ile üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir. Maddenin altı fıkrası üç okumada aynıdır: Madde 21 – Bir fakülte ya da yüksekokulda, aynı veya benzer nitelikte eğitim - öğretim yapan birden fazla bölüm bulunamaz. Bölüm, bölüm başkanı tarafından yönetilir. Bölüm başkanı; bölümün aylıklı profesörleri, bulunmadığı takdirde doçentleri, doçent de bulunmadığı takdirde doktor öğretim üyeleri arasından fakültelerde dekanca, fakülteye bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine dekanca, rektörlüğe bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine rektörce üç yıl için atanır. Süresi biten başkan tekrar atanabilir. Bölüm başkanı, görevi başında bulunamayacağı süreler için öğretim üyelerinden birini vekil olarak bırakır. Herhangi bir nedenle altı aydan fazla ayrılmalarda, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı yöntemle yeni bir bölüm başkanı atanır. Bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim - öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur. Üçüncü fıkranın sonunda birinci ve ikinci okumada görülen dipnot rakamı alıntıya alınmamıştır.

Yirmi ikinci madde öğretim üyelerinin görevlerini sayar; kenar başlığı Öğretim üyelerinin görevleri: biçimindedir. Maddenin öneki üç okumada da Madde 22 – biçiminde ve arkasından bir giriş cümlesi gelmeden doğrudan ilk bende bağlanarak gelmiştir; bu biçim olduğu gibi bırakılmıştır ve önek ile ilk bent arasında basılı bir giriş ibaresi bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Bentler şöyledir: a. Yükseköğretim kurumlarında ve bu kanundaki amaç ve ilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim - öğretim ve uygulamalı çalışmalar yapmak ve yaptırmak, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetmek, b. Yükseköğretim kurumlarında, bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak, c. İlgili birim başkanlığınca düzenlenecek programa göre, belirli günlerde öğrencileri kabul ederek, onlara gerekli konularda yardım etmek, bu kanundaki amaç ve ana ilkeler doğrultusunda yol göstermek ve rehberlik etmek, d. Yetkili organlarca verilecek görevleri yerine getirmek, e. Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır. On ikinci ve yirmi ikinci maddenin bent işaretlerinin nokta ile, dördüncü ve beşinci maddede ise parantez ile gelmesi üç okumada da aynıdır ve bu fark düzeltilmemiştir.

Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: doğrulanan hiçbir maddede İngiliz Dilbilimi ya da benzeri bir bölüm adı geçmez. Yirmi birinci madde yalnızca bir fakülte ya da yüksekokulda aynı veya benzer nitelikte eğitim - öğretim yapan birden fazla bölüm bulunamayacağını söyler ve bölümün yönetimini düzenler; bölümün nasıl kurulacağına dair bir usul bu rehberde doğrulanmamıştır, çünkü kuruluşa ilişkin bent bozukluk nedeniyle düşürülmüştür. Kanun bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan malzemede zorunlu ders yalnızca beşinci maddenin ı bendinde sayılmıştır ve orada adıyla anılan yabancı dil kalemi bütün yükseköğretim kurumları için ortak bir zorunlu derstir, bir dilbilim programının alan müfredatı değildir; bu iki şeyin karıştırılmaması gerekir. Beşinci maddenin d bendi plan ve programların hangi esaslara göre hazırlanacağını söyler, içeriğini belirlemez. Kanun mezunun meslek tanımını düzenlemez: dilbilimci, çevirmen ya da benzeri bir unvan, yetki alanı veya mesleğe giriş koşulu doğrulanan hiçbir maddede kurulmamıştır; üçüncü maddenin l bendi ile yirmi ikinci madde yalnızca yükseköğretim kurumu içindeki kadro adlarını ve görevlerini sayar, kurum dışı bir meslek tanımı vermez. Dilbilim, İngiliz Dili ya da İngilizce terimlerinin bu kanunda geçip geçmediğine ya da tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir tanım bendinin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilmektedir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle üç okumanın büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalıştığı kabul edilmelidir; bu nedenle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Beşinci maddenin f bendi bu sınırın somut kanıtıdır ve düşürülmüştür. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: Düstur satırı, üçüncü maddenin değişiklik ibaresi ve on ikinci maddenin a bendi yalnızca birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmiştir; üçüncü okuma bu üç kalemde tanık değildir, çünkü Düstur satırını hiç getirmemiş, değişiklik ibaresini yazmamış ve a bendinde bir sözcük öbeğini tekrarlayarak bozuk bir metin üretmiştir. Beş kenar başlığı ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmiştir; birinci okuma bu kalemde tanık değildir, çünkü başlıkları kaynak satır olarak değil kendi yanıt başlıkları içinde ve büyük ile küçük harfi değiştirerek vermiştir ve bu biçimler yanıt biçimlendirmesi sayılmıştır. Birinci okumanın her iki belgede de eklediği başlık işaretleri ve kalınlaştırmalar biçim eklemesi sayılmış, kaynak metnin parçası olarak hiçbir yerde aktarılmamıştır. Birinci ve ikinci maddeler hiçbir okumadan istenmemiştir; üçüncü maddenin de yalnızca yedi bendi istenmiştir ve istenmeyen bentlerin içeriği hakkında iddia yoktur. Üçüncü maddenin o) ve p) bentleri üç tanıkla mülga olarak doğrulanmış, gövdelerinden alıntı yapılmamıştır. Beşinci madde bir bent hariç doğrulandığı için tam gövde sayılmamıştır; doğrulanmış tam gövde sayısı dörttür. Bölüm başlıkları bu belgeden hiçbir okumada istenmemiş ve gelmemiştir; belgenin bölüm yapısına dair hiçbir iddia yoktur. Madde aralığı hiçbir okumadan istenmemiştir; belgede kaç madde bulunduğuna dair iddia yoktur. Dipnot işaretleri görülmüş ama sayfa altındaki dipnot gövdeleri hiçbir okumadan istenmemiş ve doğrulanmamıştır. Kronolojik iki iç gerilim iddiaya bağlanmadan kaydedilmiştir: beşinci maddenin g bendinde bir karar makamı anılmasına karşın bu bent için hiçbir okuma değişiklik ibaresi getirmemiştir ve beşinci maddenin ı bendi taşıdığı değişiklik ibaresinden daha sonraki tarihli bir kanuna atıf içermektedir; ikisi de kapsam eksikliğidir. Bu programa atanmış yedek numaraya hiç geçilmemiştir ve o numara bu kayıtta hiç kullanılmamıştır; üçüncü bir numara aranmamıştır. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır ve hiçbir adres 404 vermemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde para tutarı geçmediği için bu gerekçeyle düşürülen madde olmamıştır; taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

İngiliz Dilbilimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni adların yakınlığıdır. En sık karıştığı yer edebiyat eksenli programdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) İngilizceyi bir yazın geleneği üzerinden okur; metin, dönem, yazar ve tür merkezdedir. Bu rehberde okunan plan ise sesbilim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim ve edimbilim derslerini omurga yapar ve yazınsal metin incelemesi derslerini bu omurganın yanında, üç ayrı yarıyılda tutar. İki program da İngilizceyle çalışır; sordukları soru aynı değildir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.

İkinci karışma noktası genel dilbilimdir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) programı da dilin dizgesini inceler ve bu rehberde okunan planla önemli ölçüde örtüşen başlıklar taşıyabilir. Bu iki ad ayrı program adlarıdır ve bu rehber bunları aynı saymaz; buradaki plan adının içinde İngiliz sözcüğü bulunur ve alan malzemesi bu dil üzerinde kurulur.

Üçüncü karışma noktası çeviri programlarıdır. [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) ve [ingilizce fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) çeviri edimini merkeze alır. Bu rehberde okunan planda dilbilim ve çeviri, çeviride uygulama çalışmaları ile çeviri eleştirisi derslerinin bulunması, programı bir çeviri programına dönüştürmez; buradaki çeviri bilgisi dilbilimsel çözümlemenin bir uygulama alanıdır.

Dördüncü karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. [İngilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [ingilizce öğretmenliği elt](/bolum/ingilizce-ogretmenligi-elt) öğretmen yetiştirme amacına bağlı programlardır. Bu rehberde okunan planda dil öğretiminde yeni yönelimler dersinin bulunması, programı bir öğretmenlik programı yapmaz. Öğretmenlik yolunun hangi koşullara bağlı olduğu konusunda bu rehber hiçbir iddia kurmaz.

Beşinci karışma noktası Türkçe eksenli programlardır. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) Türkçenin ve Türk dillerinin incelenmesine odaklanır. Bu rehberde okunan planda Türk dili tarihi ile karşılaştırmalı dilbilgisi derslerinin bulunması bir karşılaştırma zeminidir, program değişikliği değildir.

Altıncı karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [Alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) yöntem bakımından yakın durur ama nesnesi başkadır. Bu rehberde okunan planda dünya dilleri dersinin bulunması, programı bir karşılaştırmalı edebiyat programı yapmaz.

Yedinci karışma noktası insan bilimleridir. [Psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) programları dilin zihinsel, mantıksal ve toplumsal boyutlarına kendi soruları içinden bakar. Bu rehberde okunan planda psikodilbilim, beyindilbilim, dilbilim felsefesi, toplumdilbilim ve insanbilimsel dilbilim derslerinin bulunması bu komşuluğu gösterir; ama bunlar bir dilbilim programının alt başlıklarıdır, ayrı bir disiplinin yerini almaz.

Sekizinci karışma noktası klinik ve teknoloji taraflarıdır. [Dil ve konuşma terapisi](/bolum/dil-ve-konusma-terapisi) ile [odyoloji](/bolum/odyoloji) sağlık alanına ait programlardır; [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi) ve [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme) ise dilin işlenmesine hesaplama tarafından yaklaşır. Bu rehberde okunan planda bütünce dilbilimine giriş dersinin bulunması bu ikinci komşuluğa açılır; ama program bir mühendislik ya da sağlık programı değildir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Hacettepe Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için bir Bologna bilgi paketi üzerinde herkese açık biçimde yayımlanan bir ders listesi sayfası okundu. Bu başlığın en başında bir ad ifşası yapılmalıdır, çünkü kaydın en kırılgan noktası burasıdır: sayfa program adını İNGİLİZ DİL BİLİMİ biçiminde, yani üç sözcük hâlinde ve sözcük araları boşluklu basmaktadır. Bu rehberin künyesinde kullanılan İngiliz Dilbilimi yazımı plan sayfasında hiç basılı değildir. İki yazım arasındaki fark yalnızca sözcük arası boşluk ve büyük ile küçük harf düzeyindedir; bu nedenle kaynak kullanılmış, ama iki yazım birleştirilmemiş ve sayfanın yazımı hiçbir yerde hedef yazıma çevrilmemiştir. Raporun kendi ifadesiyle, birebir örtüşme ölçütü katı uygulanırsa bu kaydın ertelenmesi gerekirdi; bu not burada açıkça yazılmaktadır. Bölümün kendi tanıtım sayfalarının İngiliz Dilbilimi Bölümü yazımını bastığı gözlenmiştir, ama o sayfalar ön adım sayılmış ve plan sayfasının ad kanıtı olarak kullanılmamıştır.

Sayfa fakülte adını EDEBİYAT FAKÜLTESİ biçiminde basmaktadır. Üniversite adı sayfa metninde basılı değildir; üç okumanın hiçbiri adın sayfa gövdesinde göründüğünü bildirmemiştir ve ad yalnızca alan adından çıkarılmıştır. Bu, sayfada yayımlı bir bilgi değildir ve yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum da değildir. Öğretim düzeyi de sayfada basılı değildir: iki okuma Lisans sözcüğünün sayfada geçmediğini açıkça bildirmiş, üçüncü okuma aynı soruya olumsuz yanıt vermiştir. Düzey bu nedenle yalnızca sekiz yarıyıl bloğunun basılı olmasından çıkarımdır. Ön adım sayfalarından birinin Lisans başlığını taşıması bu kaynağın düzey kanıtı sayılmamıştır.

İki cümle burada zorunludur. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bu programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberin puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.

Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır, çevrilmemiş, kısaltmaları açılmamış ve sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları DİL VE İLETİŞİM, BÜTÜNLEŞİK DİL BECERİLERİ I, AKADEMİK ÇALIŞMA BECERİLERİ, DİLBİLGİSİ İNCELEMELERİ, DİLBİLİME GİRİŞ ve TÜRK DİLİ I olarak yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan giriş dersinin daha ilk yarıyılda, akademik çalışma becerileriyle aynı dönemde durması dikkat çekicidir: öğrenci alanla ilk karşılaştığı anda akademik yazma ve okuma disipliniyle birlikte karşılaşmaktadır. Bu bloktaki iki satırda okumalar imlada ayrışmıştır ve ayrışma düzeltilmemiştir: birinci satırı bir okuma Dil ve İletişim, bir başka okuma DİL VE İLETİİŞİM, bir üçüncüsü DİL VE İLETİŞİM biçiminde bildirmiştir; beşinci satırı bir okuma Dilbilimine Giriş biçiminde bildirmiştir.

İkinci yarıyılın satırları TEMEL BİLGİ VE İLETİŞİM TEKN. KULLANIMI, DÜNYA DİLLERİ, BÜTÜNLEŞİK DİL BECERİLERİ II, YAZINSAL METİN İNCELEMESİ, DİLBİLİM İNCELEMELERİ, SES BİLGİSİ VE SESBİLİM I ve TÜRK DİLİ II olarak yayımlanmıştır. Birinci satırdaki kısaltma sayfada bu biçimde basılıdır ve açılmamıştır. Dördüncü satırı bir okuma Yazınsal Metin İnclemesi biçiminde bildirmiştir; ayrışma düzeltilmemiştir. Altıncı satırdaki boşluklu yazım, üçüncü yarıyılda gelen bitişik yazımla aynı değildir ve bu asimetri düzeltilmemiştir.

Üçüncü yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ, DİLBİLİM VE ÇEVİRİ, DİLBİLİM TARİHİ I, BİÇİMBİLİM I, DİL VE KÜLTÜR, BÜTÜNLEŞİK DİL BECERİLERİ III ve SESBİLGİSİ VE SESBİLİM II olarak yayımlanmıştır. Araştırma yöntemleri dersinin bu kadar erken gelmesi, alanın kendi verisini toplayıp çözümleyen bir alan olduğunu gösterir. Son satırdaki bitişik yazım, ikinci yarıyıldaki boşluklu yazımdan farklıdır ve düzeltilmemiştir.

Dördüncü yarıyılın satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, TARİHSEL DİLBİLİM, SÖZDİZİM I, ANLAMBİLİM I, TOPLUMDİLBİLİM, BİLİM VE UYGARLIK TARİHİ, SÖZLÜ SUNUM BECERİLERİ ve KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİM olarak yayımlanmıştır. Sözdizimin ve anlambilimin ilk bölümlerinin aynı yarıyılda durması, biçim ile anlamın birlikte düşünüldüğünü gösterir. Dördüncü satırı bir okuma Anlamblilim I, beşinci satırı bir okuma Toplumguldilim biçiminde bildirmiştir; iki ayrışma da düzeltilmemiştir.

Beşinci yarıyılın satırları DİLBİLİM TARİH II, SÖYLEM ÇÖZÜMLEMESİ I, SÖZDİZİM II, ÇEVİRİDE UYGULAMA ÇALIŞMALARI, İNGİLİZ DİLİ TARİHİ, BİÇİMBİLİM II, ANLAMBİLİM II ve LEHÇEBİLİM olarak yayımlanmıştır. Birinci satırın yazımı, üçüncü yarıyıldaki karşılığından farklıdır ve bu fark düzeltilmemiştir. Yedinci satırı bir okuma Anlamblilim II biçiminde bildirmiştir; ayrışma düzeltilmemiştir. Söylem çözümlemesinin bu dönemde başlaması, incelemenin tümce sınırının ötesine geçtiği noktayı işaretler.

Altıncı yarıyılın satırları YAZINSAL METİN İNCELEMELERİ II, PSİKODİLBİLİM, TÜRK DİLİ TARİHİ, KARŞILAŞTIRMALI DİLBİLGİSİ, SÖYLEM ÇÖZÜMLEMESİ II, DİLBİLİMDE ALAN ÇALIŞMASI, İNSANBİLİMSEL DİLBİLİM ve GÖSTERGEBİLİM olarak yayımlanmıştır. Birinci satırın çoğul biçimi, ikinci yarıyıldaki tekil karşılığından farklıdır ve bu fark düzeltilmemiştir. İkinci satırı bir okuma Psicodilbilim biçiminde bildirmiştir; ayrışma düzeltilmemiştir. Alan çalışması dersinin bu dönemde durması, öğrencinin kendi verisini toplamaya bu aşamada yönlendirildiğini gösterir.

Yedinci yarıyılın satırları UYGULAMALI DİLBİLİM İNCELEMELERİ, DİLBİLİM FELSEFESİ, SÖZLÜKBİLİM, ÇEVİRİ ELEŞTİRİSİ, TOPLUMDİLBİLİM ARAŞTIRMALARI, BİLİŞSELDİLBİLİM, DİL EDİNİMİ, BEYİNDİLBİLİM ve BÜTÜNCE DİLBİLİME GİRİŞ olarak yayımlanmıştır. Bu, planın en yoğun yarıyılıdır: felsefe, sözlükbilim, çeviri eleştirisi, toplumdilbilim araştırmaları, bilişsel ve sinirsel taraf ile bütünce çalışmaları aynı dönemde yürür. Altıncı satırdaki bitişik yazım sayfada bu biçimde basılıdır ve düzeltilmemiştir. Bir okuma üçüncü satırı Sözbilkbilim, beşinci satırı Toplumguldilim Araştırmaları, dokuzuncu satırı Bütünce Dilbilimine Giriş biçiminde bildirmiştir; üç ayrışma da düzeltilmemiştir.

Sekizinci yarıyılın satırları İLERİ DÜZEY DİLBİLİM İNCELEMELERİ, BİÇEMBİLİM, DİLBİLİMDE ARAŞTIRMA PROJESİ, YAZINSAL METİN İNCELEMESİ III, İLERİ DÜZEY SÖZDİZİM İNCLEM., DİL ÖĞRETİMİNDE YENİ YÖNELİMLER, EDİMBİLİM ve TÜR ÇÖZÜMLEMESİ olarak yayımlanmıştır. Beşinci satırdaki kısaltma sayfada bu biçimde basılıdır ve ne açılmış ne düzeltilmiştir. Bir okuma dördüncü satırı Yazınsal Metin İnclemesi III, altıncı satırı Dil Öğretiminde Yeni Yönelimleri biçiminde bildirmiştir; ayrışmalar düzeltilmemiştir. Araştırma projesi dersinin son yarıyılda durması, öğrencinin dört yılda öğrendiği çözümleme araçlarını kendi sorusuna uygulamaya yönlendirildiğini gösterir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç ayrı okumayla okunmuştur: iki genel okuma ve ders adı imlasında ayrıştıkları için açılmış hedefli bir üçüncü okuma. Sayfadan alınan ders adı sayısı sekiz yarıyıl boyunca altmış ikidir; hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Yer tutucu satır sayısı sıfırdır: iki okuma bu sayfada hiç yer tutucu bildirmemiş, üçüncü okuma açık soruya olumsuz yanıt vermiştir. Bu sayı, programda seçmeli ders bulunmadığı iddiası değildir; seçmeli havuzlar doldurulmamıştır ve sayfa havuz içeriği basmamaktadır. Öğretim düzeyi sayfada basılı değildir ve sekiz yarıyıldan çıkarımdır. Üniversite adı sayfada yayımlı değildir ve alan adından çıkarımdır; sayfa yalnızca fakülte adını basmaktadır. Program adı hedef yazımla sayfada hiç basılı değildir ve bu ifşa yukarıda öne çıkarılmıştır. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır ve bu rehberin puan türü değeri bu sayfaya dayandırılmamıştır; sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Ders kodu sütunu sayfada basılıydı, alınmamıştır; kredi ve iş yükü değerleri de bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır ve tekilleştirme yapılmamıştır; okunamayan yarıyıl yoktur ve hiçbir okumanın yanıtı kesilmemiştir. Reddedilen okuma yoktur: okumalar arasında yalnızca satır düzeyinde imla ve blok başlığı biçimi ayrışması vardır, hiçbiri yanlış ilan edilmemiştir ve hakemlik yapılmamıştır. Blok başlığı biçimi iki okumada iki farklı gelmiştir, biri yarıyıl biçimini biri yarım yıl biçimini bildirmiştir; iki biçim tekleştirilmemiştir ve yukarıdaki anlatımda yarıyıl biçimi kullanılmıştır. Sayfanın müfredat yılı ya da geçerlilik dönemi sorulmamıştır ve bilinmemektedir; güncellik iddia edilmemektedir. Bu program için ikinci bir plan kaynağı aranmış ve bulunamamıştır; aramada çıkan öteki sayfalar İngiliz Dili ve Edebiyatı, Dilbilim ve İngilizce eğitimi programlarına ait olduğu için ad örtüşmediğinden hiç açılmamıştır ve başka bir kurumun bu programa ait yayımlanmış planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aynı üniversitenin ders kataloğu için kullanılan başka bir ana makine adı iki adreste yönlendirme yanıtı vermiş ve hedef sunucunun kendi hata sayfasına yönelmiştir; yönlendirme izlenmemiş ve bu ad engelli sayılmamıştır. Aynı ad üzerindeki iki ders listesi sayfası açılmış ve ders adı vermiş, ancak biri yüksek lisans biri doktora düzeyinde olduğu için hedef düzey örtüşmediğinden kullanılmamış ve o sayfalardan tek bir ders adı taşınmamıştır; o doktora sayfasında basılı olan bir yer tutucu satır da taşınmamıştır. Bir başka ana makine adı üzerindeki program yapısı belgesi robots kuralı gereği engellenmiştir ve başka hiçbir yolla çekilmeye çalışılmamıştır; arşiv, önbellek ya da ayna denenmemiştir ve bu sonuç aynı kurumun öteki ana makine adlarına taşınmamıştır. Ders listesi vermeyen ya da yalnızca bağlantı basan sayfalar ön adım olarak işaretlenmiş, okuma sayılmamış ve o adresler engelli sayılmamıştır. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin yolu akademik araştırmadır. Kanun metninde yükseköğretim kurumlarının görevleri arasında bilimsel araştırma ve yayım yapmak sayılmakta, öğretim üyelerinin görevleri arasında da bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak ile önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim ve öğretim yapmak ve yaptırmak yazılıdır. Planda araştırma yöntemleri, dilbilimde alan çalışması ve dilbilimde araştırma projesi derslerinin bulunması bu yola hazırlar.

İkinci yol dil verisinin derlenmesi ve çözümlenmesidir. Bütünce dilbilimine giriş, sözlükbilim ve dilbilim incelemeleri dersleri, büyük dil verisi kümelerinin toplanması, etiketlenmesi ve incelenmesi işine açılır. Sözlük ve terim çalışmaları bu tarafın en görünür ürünüdür.

Üçüncü yol dil teknolojileridir. Bir dilin biçimbilimini, sözdizimini ve anlam yapısını açık kurallarla betimleyebilen bir mezun, dilin bilgisayarla işlenmesine dönük çalışmalarda dilbilimsel tarafı üstlenebilir. Planda biçimbilim, sözdizim, anlambilim ve bütünce derslerinin birlikte bulunması bu tarafın temelidir.

Dördüncü yol çeviri ve metin işidir. Dilbilim ve çeviri, çeviride uygulama çalışmaları ve çeviri eleştirisi dersleri, çeviri edimini yalnızca uygulamak değil çözümlemek ve değerlendirmek üzerine kurar. Yayın alanında metin düzenleme ve redaksiyon işleri de bu tarafa değer.

Beşinci yol dil öğretimi malzemesinin geliştirilmesidir. Dil edinimi, uygulamalı dilbilim incelemeleri ve dil öğretiminde yeni yönelimler dersleri, öğretim malzemesi tasarımı ile ölçme ve değerlendirme araçlarının hazırlanmasına açılır. Bu, dersin kendisini vermekten farklı bir iştir.

Altıncı yol kurumsal danışmanlıktır. Kanun metninde yükseköğretim kurumlarının görevleri arasında kamu kuruluşlarına önerilerde bulunmak ve istenecek inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak düşüncelerini ve önerilerini bildirmek sayılmıştır. Dil politikası, terminoloji ve kurumsal iletişim metinleri bu çerçevede incelenebilecek konulardır.

Yedinci yol toplum ve kültür araştırmalarıdır. Toplumdilbilim, lehçebilim, insanbilimsel dilbilim, dil ve kültür ile kültürlerarası iletişim dersleri, dil kullanımının toplumsal değişkenliğini konu edinen saha araştırmalarına hazırlar.

Sekizinci yol dilin zihinsel ve sinirsel temeline dönük çalışmalardır. Psikodilbilim, beyindilbilim ve bilişseldilbilim dersleri, dil işlemleme deneylerinin kurulduğu araştırma ortamlarında dilbilimsel tasarım tarafını üstlenmeye açılır.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir dili kullanmak mı istiyorsunuz, yoksa nasıl işlediğini çözmek mi? Bu ayrım bu programda belirleyicidir. İngilizceyi akıcı konuşmak isteyen bir öğrenci burada bunun için gereken pratiği bir yan ürün olarak bulabilir, ama derslerin çekirdeği dilin kendisini bir dizge olarak parçalarına ayırmaktır.

İkinci soru soyut düşünmeye yatkınlıktır. Sözdizim ve anlambilim dersleri biçimsel gösterimlerle, kurallı türetmelerle ve yapı çözümlemeleriyle çalışır. Bu tür bir soyutlamayı zorlayıcı bulan bir öğrenci, planın en ağır iki dersinde sürekli bir dirençle karşılaşır.

Üçüncü soru ayrıntıya sabırdır. Bu alanda tek bir sesin, tek bir ekin ya da tek bir sözcük sırasının değişmesi çözümlemenin tümünü değiştirir. Bu rehberde okunan plan sesbilimi, biçimbilimi, sözdizimi ve anlambilimi ikişer yarıyıla yayarak tam olarak bu ayrıntı disiplinini kurmaktadır.

Dördüncü soru veriyle çalışmaya isteklilik olmalıdır. Dilbilimde alan çalışması, bütünce dilbilimine giriş ve dilbilimde araştırma projesi dersleri öğrenciden kendi verisini toplamasını, düzenlemesini ve savunmasını ister. Yalnızca hazır bilgi okumak isteyen bir öğrenci bu derslerde zorlanır.

Beşinci soru dildir. Bu rehberde okunan planda ders adları Türkçe yayımlanmıştır; ancak alanın kaynakçası ağırlıklı olarak İngilizcedir ve programın adı da bu dili merkeze alır. İngilizce okumaya isteksiz bir öğrenci hem derste hem sonrasında kendini sınırlı bulur. Öğretim dilinin ne olduğu tercihten önce ayrıca sorulmalıdır.

Altıncı soru disiplinler arası çalışabilmektir. Bu planda felsefe, psikoloji, toplumbilim, insanbilim, tarih ve hesaplama taraflarına açılan dersler bir arada durur. Yalnızca tek bir yöntemle çalışmak isteyen bir öğrenci bu genişliği dağınıklık olarak yaşayabilir.

Yedinci soru yazmaktır. Akademik çalışma becerileri dersinin ilk yarıyılda, sözlü sunum becerileri dersinin dördüncü yarıyılda ve araştırma projesinin son yarıyılda durması, bu programın çıktısının büyük ölçüde yazılı ve sözlü savunma olduğunu gösterir. Yazmayı ertelemeyi alışkanlık yapan bir öğrenci burada zorlanır. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve okuma yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir ve bu rehberin en önemli uyarısı budur. Bu rehberde okunan plan sayfası program adını boşluklu üç sözcük hâlinde basmaktadır, ÖSYM tablosundaki yazım ise tek sözcüklüdür. Aynı biçimde dilbilim, dilbilimi, İngiliz dili ve edebiyatı ile İngilizce eğitimi başlıklı adlar ayrı program adlarıdır ve altlarındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Öğretim dili ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda ders adları Türkçe basılıdır ve bu, öğretim dili hakkında tek başına bir sonuç vermez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu, okuma malzemesinin hangi dilde verildiği ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Araştırma altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin bütünce ve veri tabanı erişimine sahip olup olmadığı, dil işlemleme deneyleri için bir laboratuvar ortamının bulunup bulunmadığı, saha çalışması derslerinin gerçekten sahada yürütülüp yürütülmediği, kütüphanenin alan dergilerine erişip erişmediği ve son yıldaki araştırma projesi dersinin nasıl yürütüldüğü sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda araştırma projesi son yarıyılda yer almaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) ve [dilbilimi](/bolum/dilbilimi); çeviri tarafına ilgi duyan öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) ve [ingilizce fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-fransizca-mutercim-ve-tercumanlik); dil öğretimine ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği elt](/bolum/ingilizce-ogretmenligi-elt), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi); Türkçe ve Türk dilleri tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) ve [türk halkbilimi](/bolum/turk-halkbilimi); öteki dil ve edebiyat alanlarına ilgi duyan öğrenci için [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyatı](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [latin dili ve edebiyatı](/bolum/latin-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat); dilin zihinsel ve toplumsal boyutuna ilgi duyan öğrenci için [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji); dilin klinik tarafına ilgi duyan öğrenci için [dil ve konuşma terapisi](/bolum/dil-ve-konusma-terapisi) ve [odyoloji](/bolum/odyoloji); dilin hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [yapay zeka ve makine öğrenmesi](/bolum/yapay-zeka-ve-makine-ogrenmesi) ve [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme); bilgi ve iletişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) ve [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
İngiliz Dilbilimi 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

461,02
en yüksek taban
393,60
en düşük taban
130
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
DilbilimciAkademik araştırmacı ve öğretim elemanıBütünce ve dil verisi çözümleme uzmanıDil teknolojileri uzmanıSözlük ve terim çalışmaları uzmanıÇevirmenDil öğretim malzemesi geliştirme uzmanıMetin düzeltmeni ve yayın editörü

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.