İngilizce, Fransızca Mütercim ve Tercümanlık, Türkçenin yanına iki çalışma dili koyarak yazılı ve sözlü çeviriyi bir meslek disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 1512 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 299,06–507,63
- Üniversite
- 3
- Genel kontenjan
- 181
- Meslek çıktısı
- 9
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
İngilizce, Fransızca Mütercim ve Tercümanlık Nedir?
İngilizce, Fransızca Mütercim ve Tercümanlık, bir metnin ya da bir konuşmanın bir dilden başka bir dile aktarılmasını teknik, kuramsal ve mesleki boyutlarıyla birlikte öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Programı öteki dil programlarından ayıran ilk şey dil sayısıdır: burada Türkçenin yanına tek bir yabancı dil değil, iki yabancı dil konulur ve öğrenciden bu üç dil arasında çalışabilmesi beklenir. Bu rehberde okunan ders planında daha birinci yıl içinde hem Çeviriye Giriş İngilizce hem Çeviriye Giriş Fransızca adlı iki ayrı dersin yer alması, iki dilin birbirinin yedeği değil, iki ayrı çalışma hattı olarak kurulduğunu gösterir. Aynı yılın ikinci döneminde İngilizce-Türkçe Çeviri ile Fransızca Türkçe Çeviri derslerinin yan yana durması da bu yapının doğrudan kanıtıdır.
Alanın ikinci ayırt edici yanı, adın içindeki iki sözcüğün iki farklı işi göstermesidir. Mütercim yazılı metni aktarır, tercüman konuşmayı aktarır ve bunlar aynı becerinin iki hâli değildir. Planda bu ikilik açıkça görülür: bir yanda Fransızca Metinler ve Kompozisyon I ve II, İngilizce ve Kompozisyon I ve II gibi yazma ve metin dersleri; öte yanda Yazılı Metinden Sözlü Çeviri I ve II, Ardıl Çeviri ve Not Tutma (İngilizce), Ardıl Çeviri ve Not Tutma (Fransızca) ile Eşzamanlı Çeviriye Giriş gibi sözlü çeviri dersleri vardır. Ardıl çeviride konuşmacı durur ve tercüman konuşur; eşzamanlı çeviride ikisi aynı anda konuşur. Bu iki düzenin bellek, not alma ve dikkat bakımından birbirinden ne kadar farklı olduğunu, planın not tutmayı ders adının içine yazmış olması bile göstermektedir.
Üçüncü ayak hedef dildir ve bu, alanın en çok yanlış anlaşılan yanıdır. Çeviri yalnızca kaynak dili anlamak değil, hedef dilde kusursuz yazabilmektir. Planın birinci yılında Çeviri Amaçlı Türkçe adlı ayrı bir dersin bulunması, Türkçe I ve Türkçe II derslerinin bunun yanına konulması ve dördüncü yılda Türkçe Diksiyon dersinin gelmesi bu ayağı kurar. Türkçesi zayıf bir öğrencinin iyi bir çevirmen olması beklenemez; program bunu ders planı düzeyinde kabul etmiş görünmektedir.
Dördüncü ayak kuramdır. Planda Çeviribilim Kuramları I ve Çeviribilim Kuramları II derslerinin bulunması, çevirinin yalnızca bir el becerisi olarak değil, kendi kavram dağarcığı olan bir alan olarak okutulduğunu gösterir. Kuram, hangi durumda sözcüğe, hangi durumda anlama, hangi durumda okura sadık kalınacağı sorusunu bir tercih meselesi olmaktan çıkarıp gerekçelendirilebilir bir karara dönüştürür.
Beşinci ayak uzmanlaşmadır. Planda Özel Alan Çevirisi I: Ziraat, Sağlık, Spor, Reklam Metinleri, Özel Alan Çevirisi II: Yerelleştirme ve Özel Alan Çevirisi III: Hukuk, Resmî Metinler adlı üç ayrı dersin bulunması, çevirmenin her metni aynı biçimde çeviremeyeceğini söyler. Bir ilaç prospektüsü, bir reklam sloganı ve bir mahkeme kararı üç ayrı türdür; birinde terim doğruluğu, ötekinde etki, üçüncüsünde biçim ve hukuki sonuç belirleyicidir.
Altıncı ayak kültür bilgisidir. Anglo-Sakson Kültür ve Uygarlığı, Fransız Kültürü ve Uygarlığı, Kültürler, Medeniyetler ve Düşünceler I ve II ile Kültürel Antropoloji derslerinin planda yer alması bu tarafı taşır. Bir deyimin, bir göndermenin ya da bir nezaket biçiminin karşılığı sözlükte değil, o dilin konuşulduğu toplumun içinde bulunur.
Yedinci ayak teknolojidir. Planda Çevirmenler İçin Teknoloji dersi ile Bilgisayar Uygulamalarına ve Programlamaya Giriş dersinin bulunması ve yerelleştirmenin ayrı bir özel alan çevirisi başlığı olarak geçmesi, bugünün çeviri işinin araçlarla birlikte öğrenildiğini gösterir. Yerelleştirme, bir yazılımın ya da bir ürünün yalnızca metnini değil, biçimini ve kullanım alışkanlıklarını da hedef pazara uyarlamak demektir.
Sekizinci ayak alan bilgisidir. Planda Hukukun Temel Kavramları, İktisadın Temel İlkeleri, Dünya Politikasına Giriş, Uluslararası İlişkiler Kuramı, Psikolojiye Giriş, Mantığa Giriş, Dil Felsefesi, Sanat Felsefesi I, Uygarlık Tarihi I ve Türkiye Tarihi gibi derslerin bulunması rastgele bir genişleme değildir: çevirmen, çevirdiği metnin konusunu bilmeden o metni çeviremez. Buna Kişilerarası İletişime Giriş (Fransızca), Edebî Metinler Çevirisi (İngilizce-Türkçe) ve Edebî Metinler Çevirisi (Fransızca-Türkçe) dersleri ile Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve B2 Düzeyi başlıklı ders eşlik eder.
Dokuzuncu ayak sahadır. Planda Çevirmenlik Mesleği Saha Çalışması, Yaz Stajı ve Proje Çalışması derslerinin bulunması, mesleğin sınıf içinde tamamlanmadığını gösterir. Bu ayakların tamamı programı hem [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [fransizca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) gibi doğrudan komşu adlara, hem [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati) ve [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati) gibi dil ve edebiyat programlarına, hem de [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) gibi kuram ağırlıklı alanlara yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1512 Sayılı Kanun
Bir çeviri yapılır; ama o çevirinin resmî bir işlemde geçerli sayılabilmesi için ayrıca belgelendirilir. Bu ikinci halka dilsel değil hukukidir ve alanın kamusal çerçevesini kurar. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 1512 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta NOTERLİK KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırında hiçbir okumada dipnot işareti görünmemiştir; ad satırında böyle bir işaret bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 1512, kabul tarihi 18/1/1972, Resmî Gazete değeri Tarih: 5/2/1972 Sayı: 14090 ve Düstur değeri Tertip: 5 Cilt: 11 Sayfa: 408. Satır biçimi ise yalnızca iki okumadan gelmektedir: Kanun Numarası : 1512, Kabul Tarihi : 18/1/1972, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 5/2/1972 Sayı: 14090 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 11 Sayfa: 408 satırları ikinci ve üçüncü okumada bu hâliyle görülmüştür; birinci okuma dört künye satırını da kalın yazı işaretleriyle ve iki nokta öncesindeki boşluğu düşürerek yeniden yazdığı için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Satır içindeki asimetri de olduğu gibi bırakılmıştır: dış etiketler iki noktadan önce boşluk taşırken iç etiketler taşımamaktadır. Künye değerinin taşıdığı Tertip: 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır. Birinci kısım başlığı BİRİNCİ KISIM, alt başlığı Genel Hükümler olarak iki okumada aynı görülmüştür; madde önekleri Madde 1 –, Madde 2 – biçiminde, uzun tire ve iki yanında boşlukla gelmiştir.
Kanunun birinci maddesi kurumu tanımlar: Madde 1 – Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar. Bu cümle üç okumada da aynı çıkmıştır ve bu rehber bakımından önemlidir: çevirmenin resmî çevirisini altına şerh düşerek geçerli kılan kurum, kâr amaçlı bir aracı değil, kanunun kamu hizmeti olarak tanımladığı bir yapıdır.
İkinci madde noterliğin coğrafi örgütlenmesini kurar: Madde 2 – Her asliye ve münferit sulh mahkemesinin bulunduğu yerde, o mahkemenin yargı çevresindeki noterlik işlerini görmeye yetkili olmak üzere bir noterlik kurulur. Maddenin devamı (Ek ikinci fıkra: 2/3/2005-5309/1 md.) Ancak asliye mahkemesinin yargı çevresinin birden çok ilçeyi kapsaması durumunda, gerektiğinde diğer ilçelerde de noterlik kurulabilir. biçimindedir ve bunu Şu kadar ki, bir ilin belediye sınırları içinde birden fazla noterlik bulunduğu takdirde, her noterlik, bağlı olduğu asliye mahkemesinin yargı çevresi ile sınırlı olmaksızın, il belediyesi sınırları içindeki bütün noterlik işlerini görmeye yetkilidir. cümlesi izler. Ardından (Ek dördüncü fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.) Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterliklerin faaliyetleri devam eder. Bu yerlerde birden çok noterlik de kurulabilir. Asliye mahkemesi bulunmayan ilçelerde faaliyetleri devam eden veya yeniden kurulan aynı yargı çevresi içerisinde olup aynı belediye hudutları içerisinde bulunmayan noterlikler hakkında 109 uncu madde hükmü uygulanmaz. gelir ve madde Onuncu kısım hükümleri saklıdır. cümlesiyle kapanır. Bu maddenin gövdesi birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmiştir; üçüncü okuma son fıkrada sözcük düzeyinde ayrıştığı için o varyant alınmamıştır.
Üçüncü madde noterlik sayısının nasıl değiştirileceğini düzenler: Madde 3 – Adalet Bakanlığı, iş yoğunluğunda artış görülen yerlerde birden çok noterlik açabilir. Maddenin öteki fıkraları şöyledir: Adalet Bakanlığı, bir yerdeki noterliklerin gayrisafi gelirlerinin toplamı ile iş hayatındaki gelişme ve gerilemeleri gözönünde bulundurmak suretiyle yukarıdaki fıkrada yazılı salahiyetini kullanır. Mevcut noterliklerden birden fazlasını, boşalmış bulunması kaydiyle kapatabilir. Adalet Bakanlığı birden çok noterlik açma ve noterliklerden birden fazlasını kapatma yetkisini kullanmadan önce Türkiye Noterler Birliğinin mütalaasını alır. Son fıkra (Ek fıkra: 14/7/2004-5219/8 md.) Asliye mahkemesinin kaldırıldığı ilçelerdeki birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler ise boşalmış olması halinde, Türkiye Noterler Birliğinin teklifi üzerine Adalet Bakanlığınca kapatılabilir. biçimindedir. Kaynaktaki gözönünde, kaydiyle ve salahiyetini yazımları düzeltilmemiştir.
Dördüncü madde noterlikleri sınıflandırır: Madde 4 – Noterlikler dört sınıfa ayrılır. Devamı şöyledir: Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf noterlikler, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alınarak Adalet Bakanlığınca sınıflandırılır. Bu sınıflandırmada, her noterliğin yetki çevresi içindeki nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik geliri esas tutulur. Genellikle, aynı mahkemeye bağlı noterlikler aynı sınıftan sayılır. Adalet Bakanlığı, her dört yılda bir noterliklerin durumunu inceliyerek, yeniden yapacağı sınıflandırmayı Resmi Gazete ile ilan eder. Maddede ayrıca Yukarıki fıkrada gösterilen dört yıllık süre içinde açılan yeni noterlikler, sürenin bitimi beklenmeden ikinci fıkraya göre ve tahmini gayrisafi gelirleri de gözönünde tutulmak suretiyle sınıflandırılarak, Resmi Gazete ile ilan olunur. ve Dördüncü sınıf noterliğe indirme hakkındaki 31 inci madde hükmü saklıdır. Şu kadar ki, dördüncü sınıf noterlikten üçüncü sınıfa geçirilecek olanlar, her yılın Nisan ay'ı başında tespit edilerek ilan olunur. cümleleri yer alır ve madde Yeni sınıflandırma ilan oluncaya kadar, eski sınıflandırmaya göre uygulama yapılır. cümlesiyle kapanır. Bu maddede noterlik geliri ve gayrisafi gelirleri gibi gelir kavramları geçmekte, ancak hiçbir para tutarı bulunmamaktadır; bu rehbere hiçbir tutar aktarılmamıştır. inceliyerek, Yukarıki, Nisan ay'ı ve Resmi Gazete yazımları düzeltilmemiştir. Bu maddenin gövdesi de birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmiştir; üçüncü okuma son cümlede sözcüğe kaynamış bir ek üretmiş, o varyant alınmamıştır.
Beşinci madde noterliğe girişin şartını yazar: Madde 5 – Noter olabilmek için, bu kısım hükümlerine göre noterlik stajını tamamlıyarak, noterlik belgesini almış olmak şarttır. Bu cümle üç okumada da aynı çıkmıştır; buna karşılık maddenin kenar başlığı iki okumada birbiriyle hiç örtüşmeyen iki dize olarak geldiği için kenar başlığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu maddedeki staj ve belge şartının notere ilişkin olduğu, tercümana ilişkin olmadığı ayrıca kaydedilmelidir.
Bu rehber bakımından asıl merkez ise üç maddedir. Yetmiş beşinci madde, işleme katılan tercümanın hukuki konumunu yazar: Madde 75 – İlgililerle tanık, tercüman ve bilirkişi imza atamadıkları ve imza yerine geçen bir el işareti kullanmadıkları takdirde, varsa mühür, yoksa sol elinin baş parmağı, bu da yoksa diğer parmaklarından biri bastırılır ve hangi parmağın bastırıldığı yazılır. Maddenin ikinci fıkrası (Değişik ikinci fıkra: 1/7/2005-5378/24 md.) işaretiyle gelir: Bir noterlik işleminde imza atılmış veya imza yerine geçen el işareti yapılmış olmasına rağmen, ilgilisi ister veya adına işlem yapılan ve imza atabilen görme engelliler hariç olmak üzere noter, işlemin niteliği, imzayı atan veya el işaretini yapan şahsın durumu ve kimliği bakımından gerekli görürse, yukarıdaki fıkradaki usûl dairesinde ilgili, tanık, tercüman veya bilirkişinin parmağı da bastırılır. Mühür kullanılması hâlinde parmağın da bastırılması zorunludur. Tanık, tercüman ve bilirkişinin andı noter tarafından Hukuk Yargılama Usulü Kanunu uyarınca yaptırılır. Bu fıkranın son cümlesi alanın en çok konuşulan kavramının metindeki dayanağıdır: tercüman, tanık ve bilirkişi ile aynı dizide anılmakta ve ant içmesi hükme bağlanmaktadır. usûl ve hâlinde yazımları düzeltilmemiştir; Hukuk Yargılama Usulü Kanunu ibaresi kaynakta olduğu gibi bırakılmış, hangi kanunu işaret ettiğine dair hiçbir iddia kurulmamıştır.
Doksan altıncı madde örnek çıkarmanın biçim ilkesini yazar: Madde 96 – İlgili, getirdiği her çeşit kağıdın tamamının veya bir kısmının örneğinin çıkarılmasını istediği takdirde, noter aslındaki şekli korumak şartı ile tamamını veya istenilen kısmı aynen yazar ve iş sahibine istediği kadar örnek verir. Buradaki aslındaki şekli korumak şartı ile ifadesi, çeviri mesleğinin biçime sadakat ilkesinin hukuk dilindeki karşılığı gibi okunabilir.
Yüz üçüncü madde ise bu programın nesnesini doğrudan bir kanun maddesinin konusu hâline getirir. Maddenin doğrulanan birinci cümlesi şudur: Madde 103 – Bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirme halinde, noter tarafından metnin altına bir şerh verilir. Bu tek cümle iki şeyi birden söyler: çeviri işlemi bir hukuki işlemin unsuru olarak tanınmaktadır ve bu tanınma noterin şerhine bağlanmıştır. Cümle ayrıca bir yazıdan başka bir yazıya çevirme hâlini de aynı hükmün kapsamına almaktadır. Maddenin ikinci cümlesi bu oturumda iki okumada da tıpatıp aynı sözcükte kesildiği için kırpık kabul edilmiş ve alıntılanmamıştır; o cümlenin devamında ne yazdığına, maddenin kaç fıkradan oluştuğuna ya da maddenin orada bitip bitmediğine dair bu rehberde hiçbir iddia yoktur. Bu bir kapsam eksikliğidir, hükmün yokluğu değildir.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır ve bu kanunda sınır dardır. Bu kanun bu programı kurmaz; doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: yüz üçüncü maddenin doğrulanmış cümlesi bir işlem tanımıdır, bir müfredat değildir; çeviri kuramı, dil çiftleri, ardıl ya da eşzamanlı çeviri gibi hiçbir ders konusu doğrulanan metinde düzenlenmemektedir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde tercümana unvan, öğrenim şartı, sicil, yeterlik belgesi, atanma koşulu ya da meslek icrası şartı getiren tek bir hüküm yoktur; beşinci maddedeki staj ve belge şartı notere ilişkindir, yetmiş beşinci maddedeki ant ise işleme katılan tercüman, tanık ve bilirkişi için ortak bir usul kuralıdır. Kanunun yeminli tercüman ibaresini nasıl tanımladığı, tercümanın hangi nitelikleri taşıması gerektiği ve bu programın mezununa özel bir statü tanınıp tanınmadığı konusunda hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen maddelerin doğrulanabilen kısımları kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belge bu iddianın en açık kanıtını vermiştir: yüz üçüncü maddenin ikinci cümlesi iki ayrı okumada, aynı sözcükte, cümlenin ortasında kesilmiştir. İki okumanın uyuşması burada bir doğrulama üretmemiş, yalnızca aynı bozulmayı iki kez göstermiştir; bu nedenle o cümle kaynakta böyle basılı sayılmamış ve alıntılanmamıştır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de ayrıca yazılmalıdır: birinci, üçüncü ve beşinci maddelerin gövdeleri üç okumanın tamamında aynı çıkmıştır; ikinci ve dördüncü maddelerin gövdeleri birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmiştir, çünkü üçüncü okuma bu iki maddede sözcük düzeyinde bozulmuş varyantlar üretmiştir ve o varyantlar düşürülmüştür; yetmiş beşinci, doksan altıncı ve yüz üçüncü maddeler ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmiştir, çünkü bu üç madde birinci okumadan hiç istenmemiştir. Birinci okumanın bu üç maddede sessiz kalması bir red ya da bir yokluk kaydı değildir, istenmemişliktir. Künye satırlarının biçimi yalnızca ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir; birinci okuma dört satırı da kalın yazı işaretleriyle yeniden yazdığı için satır biçiminde tanık sayılmamış, değerlerde sayılmıştır. Beşinci, yetmiş beşinci, doksan altıncı ve yüz üçüncü maddelerin kenar başlıkları yeterli tanık bulamadığı için adıyla dışarıda bırakılmıştır; beşinci maddede iki okuma birbiriyle tek sözcük paylaşmayan iki başlık vermiş, öteki üçünde başlık yalnızca bir okumada görünmüştür. Bu maddelerin kenar başlığı bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. İkinci maddenin sonundaki dipnot rakamı yalnızca birinci okumada göründüğü için alınmamıştır; dipnot gövdesi hiçbir okumada gelmemiştir ve kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia yoktur. İkinci okuma istenen Türkçe metni çevirmemiş ve İngilizce özet üretmemiştir, ancak çıktısına İngilizce bölüm etiketleri eklemiş ve hiçbir kenar başlığı getirmemiştir; bu etiketler okuyucu eklemesi sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Birinci ve ikinci okumanın eklediği başlık, kalınlaştırma ve ayırıcı çizgi işaretleri de biçimsel ekleme sayılmıştır. İkinci maddedeki fıkra bölünmesi yalnızca birinci okumada göründüğü için biçimsel sayılmış, kaynakta o noktalarda paragraf başı bulunduğu iddia edilmemiştir. Altıncı ile yetmiş dördüncü, yetmiş altıncı ile doksan beşinci, doksan yedinci ile yüz ikinci maddeler ve yüz dördüncü maddeden sonrası hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; o maddelerin içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Noterlik ücret, harç ve gelirlerine ilişkin hükümler bu oturumda hiç çekilmemiştir ve hiçbir para tutarı toplanmamıştır; üçüncü ve dördüncü maddede geçen gelir ibareleri kavram adıdır, tutar değildir. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga ibaresi taşımamaktadır ve hiçbirinde yüzde ifadesi geçmemiştir; yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Bir kronolojik gözlem de kaydedilmiştir: ikinci maddede metinde önce duran ek fıkra kaydı, sonra duran ek fıkra kaydından daha geç tarihlidir; bu bir çelişki sayılmamış, nedeni araştırılmamış ve hakkında hiçbir açıklama iddiası kurulmamıştır. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur; bu numara için atanan yedek numara da hiç çekilmemiştir ve o numara hakkında bu rehberde hiçbir iddia bulunmamaktadır. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
İngilizce, Fransızca Mütercim ve Tercümanlık ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer tek dilli çeviri programlarıdır. [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik) ve [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) programları da yazılı ve sözlü çeviriyi öğretir; ancak bu rehberde okunan planın adı iki çalışma dilini birlikte taşımaktadır ve plan her iki dil için ayrı çeviri dersleri basmaktadır. Aynı mantık [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ve dil belirtmeyen [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) adları için de geçerlidir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder ve kararın ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılarak verilmesi gerektiğini söyler.
İkinci karışma noktası dil ve edebiyat programlarıdır. [İngiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) aynı dilleri konu edinir. Ayrım amaçtadır: orada metin bir inceleme nesnesidir, burada bir aktarma nesnesidir. Planda edebî metinler çevirisi derslerinin bulunması bu iki tarafın kesiştiğini gösterir, ama kesişme aynılık değildir.
Üçüncü karışma noktası öğretmenliktir. [İngilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [fransızca öğretmenliği](/bolum/fransizca-ogretmenligi) dili öğretmeyi meslek edinir; bu programda ise dil bir öğretim konusu değil, bir çalışma aracıdır. Planda öğretmenlik formasyonuna dönük bir ders adı bu rehberde okunan kaynakta görülmemiştir; bunun her üniversitede böyle olduğu iddia edilmemektedir.
Dördüncü karışma noktası kuramsal dil alanlarıdır. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dilin kendisini bir sistem olarak inceler, [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) ise metinleri diller arasında karşılaştırır. Planda Dil Felsefesi ve Mantığa Giriş derslerinin bulunması bu tarafa açılır; ancak bu program bir kuram programı değil, bir uygulama programıdır.
Beşinci karışma noktası hukuk tarafıdır. Yüz üçüncü madde çeviriyi noter şerhine bağladığı ve yetmiş beşinci madde tercümanın andını düzenlediği için bu program hukukla sık anılır. Yine de [hukuk](/bolum/hukuk), [adalet](/bolum/adalet), [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ve [hukuk büro yönetimi ve sekreterliği](/bolum/hukuk-buro-yonetimi-ve-sekreterligi) bambaşka alanlardır; buradaki hukuk bilgisi çevrilecek metni anlamak içindir, hukuk uygulamak için değil.
Altıncı karışma noktası uluslararası ve iletişim alanlarıdır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) yabancı dil yoğun çalışır. Planda dünya politikası ve uluslararası ilişkiler kuramı derslerinin bulunması, programı bir siyaset ya da iletişim programına dönüştürmez.
Yedinci karışma noktası teknolojidir. [Yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi) ve [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) yerelleştirmenin teknik tarafına yakın durur. Planda programlamaya giriş ve çevirmenler için teknoloji derslerinin bulunması, programı bir bilişim programı yapmaz; buradaki teknoloji bilgisi çeviri işini yürütmek içindir.
Sekizinci karışma noktası büro ve belge alanlarıdır. [Büro yönetimi ve yönetici asistanlığı](/bolum/buro-yonetimi-ve-yonetici-asistanligi), [ofis teknolojileri ve veri yönetimi](/bolum/ofis-teknolojileri-ve-veri-yonetimi) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) yazışma ve belge düzeniyle uğraşır; çeviri bu işlerin bir parçası olabilir, ama bu programın çekirdeği belge yönetimi değil, iki yabancı dilde aktarma yetkinliğidir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Bilkent Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için herkese açık biçimde yayımlanan bir aday bilgi belgesi okundu. Belge, aranan program adını İngilizce, Fransızca Mütercim ve Tercümanlık biçiminde birebir basmaktadır ve bu adı birebir basan tek kaynak budur. Üniversite adı belgede Bilkent Üniversitesi biçiminde yayımlanmıştır; alan adından yapılmış bir çıkarım değildir. Öğretim düzeyi de belgede yazılıdır: iki okuma lisans sözcüğünün geçtiği cümleyi bildirmiştir. Aramada çıkan bir başlığın kurumu daha uzun bir adla basması ise yalnızca işaretlenmiş, belgenin bastığı biçim korunmuş, tek biçime getirilmemiştir. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu belgeye değil.
Belgede sekiz dönem bloğu basılıdır ve bunların yedisinde ders satırı vardır. Birinci yılın güz bloğunda Üniversite Hayatına Giriş, Çeviriye Giriş Fransızca, Çeviriye Giriş İngilizce, Fransızca Metinler ve Kompozisyon I, Çeviri Amaçlı Türkçe, İngilizce ve Kompozisyon I ve Türkçe I satırları basılıdır. İki çeviriye giriş dersinin daha ilk dönemde yan yana durması, programın iki dilli yapısını en baştan kurduğunu gösterir; çeviri amaçlı Türkçe dersinin aynı dönemde yer alması ise hedef dilin ayrı bir çalışma konusu olduğunu söyler.
Birinci yılın bahar bloğunda Fransızca Türkçe Çeviri, İngilizce-Türkçe Çeviri, Fransızca Metinler ve Kompozisyon II, Bilgisayar Uygulamalarına ve Programlamaya Giriş, İngilizce ve Kompozisyon II ve Türkçe II satırları basılıdır. Belge iki çeviri dersini iki farklı biçimde yazmaktadır: birinde diller arasında tire yoktur, ötekinde vardır. Bu fark düzeltilmemiştir.
İkinci yılın güz bloğunda Çeviribilim Kuramları I, Anglo-Sakson Kültür ve Uygarlığı, Özel Alan Çevirisi I: Ziraat, Sağlık, Spor, Reklam Metinleri, Yazılı Metinden Sözlü Çeviri I, Kültürler, Medeniyetler ve Düşünceler I ve Üniversite Etkinlik Programı I satırları ile dört yer tutucu satır basılıdır. Kuramın, kültürün ve ilk özel alan çevirisinin aynı dönemde durması, programın ikinci yılda uzmanlaşmaya başladığını gösterir.
İkinci yılın bahar bloğunda Çeviribilim Kuramları II, Çevirmenler İçin Teknoloji, yeniden Çeviribilim Kuramları II, Fransız Kültürü ve Uygarlığı, Özel Alan Çevirisi II: Yerelleştirme, Yazılı Metinden Sözlü Çeviri II, Kültürler, Medeniyetler ve Düşünceler II ve Üniversite Etkinlik Programı II satırları ile iki yer tutucu satır basılıdır. Çeviribilim Kuramları II adı bu blokta iki kez basılıdır ve tekilleştirilmemiştir; sayfanın bastığı biçim korunmuştur.
Üçüncü yılın güz bloğunda Ardıl Çeviri ve Not Tutma (İngilizce), Ardıl Çeviri ve Not Tutma (Fransızca), Özel Alan Çevirisi III: Hukuk, Resmî Metinler, Çevirmenlik Mesleği Saha Çalışması ve Matematiksel Düşünme I satırları ile iki yer tutucu satır basılıdır. Ardıl çevirinin iki dilde ayrı ayrı okutulması ve hukuk ile resmî metin çevirisinin aynı dönemde gelmesi, bu rehberin kanun başlığında anlatılan resmî çeviri çerçevesiyle doğrudan ilişkilidir.
Üçüncü yılın bahar bloğu planın en geniş bloğudur: Eşzamanlı Çeviriye Giriş, Kişilerarası İletişime Giriş (Fransızca), Kültürel Antropoloji, Mantığa Giriş, Dil Felsefesi, Uygarlık Tarihi I, İktisadın Temel İlkeleri, Dünya Politikasına Giriş, Uluslararası İlişkiler Kuramı, Psikolojiye Giriş, Hukukun Temel Kavramları, Senaryo Yazımına Giriş, Sanat Felsefesi I, Edebî Metinler Çevirisi (İngilizce-Türkçe), Edebî Metinler Çevirisi (Fransızca-Türkçe), Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve B2 Düzeyi, Türkiye Tarihi ve Yaz Stajı satırları ile iki yer tutucu satır basılıdır. Eşzamanlı çevirinin bu dönemde başlaması ve yanına on beşten fazla alan dersinin konulması, çevirmenin konu bilgisi olmadan çalışamayacağı varsayımını göstermektedir.
Dördüncü yılın güz bloğunda yalnızca Türkçe Diksiyon ve Proje Çalışması satırları basılıdır. Dördüncü yılın bahar bloğunun başlığı belgede basılıdır, ancak altında ders satırı basılı değildir. Bu blok olduğu gibi bırakılmıştır; bu dönemde ders bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge üç ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış üç ayrı istekle okunmuştur. Program adı, öğretim düzeyi ve üniversite adı üç okumanın tamamında uyuşmuştur ve kaynak bu nedenle kullanılmıştır. Buna karşılık dönem dökümü yalnızca üçüncü okumadan gelmektedir ve bu ifşa zorunludur: birinci okuma dönem dönem ders dağılımının belgede açıkça gösterilmediğini bildirmiş ve hiçbir bloğu dökmemiştir, ikinci okuma dönem başlıklarının basılı olduğunu bildirmiş ama yalnızca örnek satır vermiştir, üçüncü okuma sekiz bloğun tamamını dökmüştür. Bu ayrışma çözülmemiştir; birinci okumanın tespiti yanlış ilan edilmemiştir ve yukarıdaki döküm satır satır ikinci bir okumayla doğrulanmamıştır. Belgeden alınan satır sayısı toplam altmış ikidir; bunların onu seçmeli yer tutucu satırdır ve geriye elli iki ders adı kalmaktadır. Bu elli iki satır, Çeviribilim Kuramları II adının iki kez basılmasını içermektedir; aynı ad iki kez basıldığı için tekilleştirme yapılmamıştır. Düşürülen yer tutucu satırlar temel sanat, genel, sınırlı, uzmanlık, ileri seviyede uzmanlık, temel sosyal bilimler ve bilim başlıklı seçmeli satırlardır; seçmeli havuzların hiçbiri doldurulmamış, havuzdan kaç ders seçileceği yazılmamıştır. Öğretim düzeyi bu belgede yazılıdır; dönem sayısından yapılmış bir çıkarım değildir. Üniversite adı da belgede yayımlanmıştır; alan adından çıkarım değildir ve yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum da değildir. Ders kodları belgede basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir; kredi, iş yükü, taban puan ve kontenjan da alınmamıştır. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır ve bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır. İkinci bir Bilkent kaynağı kurulamamıştır: bölümün kendi adresi açılmış, bölüm adını yalnızca İngilizce basmış ve müfredat bağlantısı vermemiştir; bu bir engellenme değildir ve o bölümün ders planı olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu program için bulunan ikinci aday kaynak ise yöntem gereği reddedilmiştir: o kurumun ders planı sayfası program adını tire ile bağlanmış ve tek parçalı bir biçimde basmaktadır, yani aranan adla örtüşmemektedir; kaynak zorlanmamış, yakın program sayılmamış ve o sayfadan tek bir ders adı bile bu rehbere taşınmamıştır. O sayfanın bastığı listenin bu programa ait olduğu iddia edilmediği gibi ait olmadığı da iddia edilmemektedir. Aramada çıkan ve yasak ya da engelli listelerde bulunan makine adlarına hiç istek gönderilmemiştir. Devralınan çözülmemiş çelişkilerin tarafı olan alan adlarına bu okumalarda istek gönderilmemiştir ve o çelişkiler hakkında bu rehberde yeni bir hüküm kurulmamaktadır. Başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı yazılı çeviridir. Sözleşme, rapor, teknik belge, tanıtım metni ve yazışma çevirisi bu işin gövdesidir. Planda iki dilde ayrı ayrı çeviri dersleri, üç ayrı özel alan çevirisi dersi ve iki dönemlik kuram dersi bulunması bu alana doğrudan hazırlar.
İkinci alan sözlü çeviridir. Ardıl çeviri toplantıda, görüşmede ve saha ziyaretinde; eşzamanlı çeviri konferans ve büyük oturumlarda kullanılır. Planda ardıl çevirinin iki dilde ayrı ayrı okutulması, not tutmanın ders adına yazılması ve eşzamanlı çeviriye giriş dersinin bulunması bu tarafı kurar.
Üçüncü alan resmî ve noterlik çevirisidir. Kanun metninde bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirme hâlinde noter tarafından metnin altına bir şerh verileceği yazılıdır; ayrıca tercümanın andının noter tarafından yaptırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu, resmî belgelerin çevirisi etrafında oluşan bir çalışma alanına işaret eder.
Dördüncü alan hukuk ve resmî metin çevirisidir. Planda hukuk ve resmî metinlerin ayrı bir özel alan çevirisi başlığı olarak okutulması ve hukukun temel kavramları dersinin bulunması bu tarafa açılır. Buradaki iş, terim doğruluğunun bir yorum meselesi olmadığı bir alandır.
Beşinci alan yerelleştirmedir. Yazılımın, ürün arayüzünün ve dijital içeriğin hedef pazara uyarlanması yalnızca metin çevirisi değildir; biçim, ölçü, tarih yazımı ve kullanım alışkanlığı da işin parçasıdır. Planda yerelleştirmenin ayrı bir ders başlığı olması ve çevirmenler için teknoloji dersinin bulunması bu alana hazırlar.
Altıncı alan çeviri teknolojileri ve terminolojidir. Çeviri belleği, terim veri tabanı ve kalite denetimi araçlarının kullanımı ile kurum içi terim düzeninin kurulması ayrı bir uzmanlıktır; planda teknoloji ve programlamaya giriş derslerinin bulunması bu tarafa değer.
Yedinci alan yayıncılık ve editörlüktür. Çevrilmiş metnin düzeltilmesi, karşılaştırmalı okunması ve yayına hazırlanması çeviri kadar teknik bir iştir. Planda edebî metinler çevirisinin iki dilde ayrı ayrı okutulması ve kompozisyon derslerinin iki dönem sürmesi bu alana açılır.
Sekizinci alan görsel-işitsel çeviridir. Altyazı ve seslendirme metni hazırlama, zaman ve karakter sınırı içinde çalışmayı gerektirir; planda senaryo yazımına giriş dersinin bulunması bu tarafa dokunur.
Dokuzuncu alan kurumsal iletişimdir. Uluslararası çalışan kurumlarda yazışma, sunum ve toplantı desteği ile çok dilli içerik yönetimi bu mezunların çalıştığı yerlerdendir; planda iktisat, dünya politikası ve uluslararası ilişkiler derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin, ant ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: iki yabancı dili aynı anda yüksek düzeyde taşımaya hazır mısınız? Burada ikinci dil bir yan dal değildir; planda her iki dil için ayrı çeviri, ayrı kültür ve ayrı ardıl çeviri dersleri vardır. Bir dili sevip ötekini yük olarak gören bir öğrenci dört yıl boyunca kendini yarım hisseder.
İkinci soru Türkçedir. Çeviri hedef dilde yazma işidir ve planın Türkçe derslerini ilk yıla, diksiyonu son yıla koyması bu nedenledir. Türkçe yazmayı zayıf bulan ya da geliştirmeye niyetli olmayan bir öğrenci, kaynak dili çok iyi anlasa bile iyi bir metin üretemez.
Üçüncü soru anlık baskıya dayanmaktır. Sözlü çeviri, düşünmek için zamanın olmadığı bir iştir; ardıl çeviride bellek ve not, eşzamanlı çeviride bölünmüş dikkat çalışır. Kalabalık önünde konuşmayı ya da hata yapma ihtimalini taşımayı ağır bulan bir öğrenci bu alanın bir bölümünü kendine kapatmış olur.
Dördüncü soru konu merakıdır. Planda hukuk, iktisat, siyaset, psikoloji, antropoloji, felsefe ve tarih dersleri bulunmasının nedeni budur: çevirmen her hafta başka bir alanın metnini okur. Yalnızca dil çalışmak isteyen, konu okumaktan kaçan bir öğrenci burada zorlanır.
Beşinci soru ayrıntı disiplinidir. Bir rakamın, bir olumsuzluk ekinin ya da bir terimin yanlış aktarılması, resmî bir metinde sonuç doğuran bir hatadır. Kanun metninin örnek çıkarmayı aslındaki şekli korumak şartına bağlaması bu titizliğin hukuk dilindeki karşılığıdır. Baştan savma çalışmayı yeterli gören bir öğrenci bu alanda kalıcı olamaz.
Altıncı soru teknolojiye açıklıktır. Planda programlamaya giriş, çevirmenler için teknoloji ve yerelleştirme başlıklarının bulunması, bu mesleğin araçlarla birlikte yürüdüğünü gösterir. Yeni araç öğrenmeye kapalı bir öğrenci alanın hızlı değişen tarafında geri kalır.
Yedinci soru sorumluluk ve etiktir. Tercüman çoğu zaman iki tarafın da tam anlamadığı bir konuşmanın tek köprüsüdür; kanun metninin tercümanı tanık ve bilirkişi ile aynı dizide anması ve ant içmesini hükme bağlaması bu konumun ağırlığını gösterir. Tarafsızlığı, gizliliği ve sadakati biçimsel bir ayrıntı sayan bir öğrenci bu mesleğe uygun değildir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve staj ile saha çalışmasının ders dışı zaman gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşmaktadır. Yakın bir içerik iki dilli mütercim ve tercümanlık, tek dilli mütercim ve tercümanlık ya da dil belirtmeyen mütercim tercümanlık başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberi hazırlarken bir kurumun ders planı sayfası program adını aranan adla aynı biçimde basmadığı için kullanılmamıştır; bu, o kurumun planının kötü olduğu anlamına gelmez, yalnızca adların örtüşmediğini gösterir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: İkinci dilin nasıl kurulduğu ayrıca sorulmalıdır. Bazı planlarda ikinci dil sıfırdan başlatılır, bazılarında belirli bir düzey aranır; bu rehberde okunan planda ikinci dil için birinci yıldan itibaren ayrı dersler basılıdır ve ayrıca ortak çerçeve düzeyine gönderme yapan bir ders adı bulunmaktadır. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi dilde hangi düzeyin beklendiği ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Sözlü çeviri altyapısı bu alanda belirleyicidir. Kabin, ses düzeni ve laboratuvar imkânının bulunup bulunmadığı, eşzamanlı çevirinin yalnızca bir giriş dersi olarak mı yoksa daha geniş biçimde mi okutulduğu, staj ve saha çalışmasının nasıl düzenlendiği sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda eşzamanlı çeviri bir giriş dersi olarak basılıdır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik); dil ve edebiyat tarafına ilgi duyan öğrenci için [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyatı](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati), [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati), [latin dili ve edebiyatı](/bolum/latin-dili-ve-edebiyati), [çağdaş yunan dili ve edebiyatı](/bolum/cagdas-yunan-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat); dilin kuramına ilgi duyan öğrenci için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [felsefe](/bolum/felsefe); öğretmenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [fransızca öğretmenliği](/bolum/fransizca-ogretmenligi) ve [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi); hukuk ve resmî belge tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk), [adalet](/bolum/adalet), [mahkeme büro hizmetleri](/bolum/mahkeme-buro-hizmetleri) ve [hukuk büro yönetimi ve sekreterliği](/bolum/hukuk-buro-yonetimi-ve-sekreterligi); uluslararası çalışma ve iletişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret), [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik); kültür ve rehberlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm); çeviri teknolojisi ve yerelleştirme tarafına ilgi duyan öğrenci için [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [web tasarımı ve kodlama](/bolum/web-tasarimi-ve-kodlama) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 6 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.