İstatistik ve Bilgisayar Bilimleri

Veri toplamak, işlemek ve sonucu kamuya açıklamak yalnızca teknik bir iş değildir; kimin hangi veriyi isteyebileceği, hangi bilginin gizli sayılacağı ve bir sayının hangi koşulda resmî sayılacağı hukukun konusudur. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5429 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TÜRKİYE İSTATİSTİK KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırında bitişik bir dipnot işareti hiçbir okumada görülmemiştir; ad satırında böyle bir işaret bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 5429, kabul tarihi 10/11/2005, Resmî Gazete değeri Tarih : 18/11/2005 Sayı : 25997 ve Düstur değeri Tertip : 5 Cilt : 45. Satır biçiminde ise bir ayrışma vardır: iki noktanın iki yanının boşluklu olduğu biçim yalnızca iki okumada, birinci ve üçüncü okumada görülmüştür; ikinci okuma aynı satırları iki noktadan önceki boşluğu düşürerek yazmıştır. Bu nedenle satır biçimi yalnızca o iki okumanın mutabakatıyla verilmektedir ve bunun kaynağın basılı biçimi olduğu iddia edilmemektedir. Düstur satırının Sayfa değeri üç okumanın hiçbirinde gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, satırın bundan ibaret olduğu anlamına gelmez.

Bu kaydın omurgasını kuran yedi madde gövdesinin yedisi de üç okumanın üçünde birden, karakter düzeyinde aynı çıkmıştır ve hiçbir okuma bu belgede gövde vermeyi reddetmemiştir. Bu, bu rehberin dayandığı en geniş tanıklıktır; yine de aşağıda anlatılan yöntem sınırı bu belge için de aynen geçerlidir ve bu geniş tanıklık o sınırı ortadan kaldırmaz.

Kanunun birinci maddesi amacı yazar. Kenar başlığı Amaç olarak verilmiştir ve gövde şudur: Bu Kanunun amacı; resmî istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temel ilkeleri ve standartları belirlemek; ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesini, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerin üretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve Resmî İstatistik Programında istatistik sürecine dâhil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaktır. Buradaki dâhil yazımı kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır.

İkinci madde tanımları sıralar ve bu rehber bakımından en can alıcı yer burasıdır, çünkü programın müfredatının merkezindeki kavramlar burada hukukî terim olarak tanımlanmaktadır. Maddenin kenar başlığı Tanımlar, açılış ibaresi Bu Kanunun uygulanmasında; biçimindedir ve her ikisi de üç okumada aynıdır. Doğrulanan bentler arasında şunlar vardır: g) Resmî istatistik: Türkiye İstatistik Kurumu veya Programda yer alan konularda istatistik üretecek kurum ve kuruluşlar tarafından derlenen verilerin, kitle özelliklerini ortaya koymak amacıyla işlenmesi ile elde edilen bilgiyi, h) İstatistikî birim: Yapılan sayım veya örnekleme çalışmalarına konu olan, hakkında veri toplanacak gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşları, i) Kitle: Sayım veya örneklemeye konu olan istatistikî birim veya alt birimlerin tamamını, j) Sayım: Kitle özelliklerini ortaya koymak üzere ilgili tüm istatistikî birimlerden veri derlenmesini, ve programın örnekleme dersinin hukuk metnindeki karşılığı olan bent: k) Örnekleme: Kitleyi oluşturan istatistikî birimler arasından kitleyi temsil etmek üzere belli sayıda birimin seçilmesi işlemini,

Aynı madde verinin kendisini ve gizliliğini de tanımlar: n) Veri: Anket veya idarî kayıtlar yoluyla elde edilen nicel ve/veya nitel istatistikî bilgileri, o) Bireysel veri: Hakkında bilgi toplanan istatistikî birimlerin, özellikleri ile birlikte tanımlandığı veriyi, p) Doğrudan tanınma: Bir istatistikî birimin kimliğinin adı, adresi veya resmen verilmiş ve genel olarak bilinen bir kimlik numarası ile ortaya çıkarılmasını, r) Dolaylı tanınma: Bir istatistikî birimin kimliğinin, doğrudan tanımlamada yer almayan diğer özelliklerinden faydalanılarak ortaya çıkarılmasını, s) Gizli veri: İstatistik birimin doğrudan veya dolaylı bir şekilde özellikleri ile birlikte tanınabilmesine ve bu şekilde bireysel bilgilerin açığa çıkarılmasına imkân sağlayan bireysel veya tablo hâlinde saklı tutulan veriyi, t) İstatistik amaçlı kullanım: İstatistik birimlerden toplanan verilerin sadece istatistikî tabloların oluşturulması ve istatistikî analizlerin yapılması için kullanımını, u) Dağıtım: Kullanılan şekil ve araçlara bakılmaksızın, istatistikî bilgilerin kullanıcılara sunulmasını, Bent dizisi İfade eder. satırıyla kapanır. Gizli veri bendindeki İstatistik birimin ifadesi öteki bentlerdeki istatistikî birim ifadesinden farklıdır; bu fark üç okumada da böyledir ve düzeltilmemiştir. Aynı maddenin programın bilgisayar bilimleri ayağına en çok değen bendi ise şudur: l) Ulusal kayıt sistemi: Kurum ve kuruluşların idarî işlemlerini yürütmek amacıyla kayıt altına aldıkları bilgilerin standartlaştırılarak tanımlanmış tek bir numara vasıtasıyla ulusal düzeyde ilgili diğer kurum ve kuruluşların kayıtları ile konuşabilirliğinin sağlandığı veri tabanı sistemini, Bu bent, standartlaştırma, tekil tanımlayıcı ve kurumlar arası konuşabilirlik üçlüsünü tek cümlede toplar; bu üçlü, veri tabanı ve veri bütünleştirme derslerinin hukuk metnindeki karşılığıdır. Maddenin alan çalışmasına ilişkin bendi de aynı yöne bakar: m) Alan çalışması: İstatistik çalışmalarıyla ilgili her türlü veriyi derlemek üzere istatistikî birim ile görüşülmesi, bilgilerin anket formuna aktarılması ve bu formların Başkanlığa teslimine kadar geçen sürede yapılan çalışmaları,

Üçüncü madde programın çerçevesini kurar. Kenar başlığı Resmî İstatistik Programı olarak verilmiştir. Birinci fıkra şudur: Resmî İstatistik Programı, ulusal ve uluslararası düzeyde ihtiyaç duyulan konularda üretilecek resmî istatistiklere ilişkin çerçeveyi oluşturur. Sayım ve araştırmalar Program çerçevesinde yapılır. İkinci fıkra kapsamı sayar: Program; mevcut kaynakları, cevap verenlerin üzerindeki yükü, fayda-maliyet ilişkisini göz önüne alarak, ülkenin ekonomi, sosyal, demografi, kültür, çevre, bilim, teknoloji ve ihtiyaç duyduğu diğer alanlardaki durumunun tespit edilmesi ve izlenmesi için gereken istatistikleri kapsar. Üçüncü fıkra hazırlanış usulünü yazar: Program, Konseyin istişarî görüşleri doğrultusunda Başkanlık tarafından beş yıllık olarak hazırlanır ve Cumhurbaşkanlığına sunulur. Program, Cumhurbaşkanı kararının Resmî Gazetede yayımlanmasıyla yürürlüğe girer. Gerekli hâllerde Programda değişiklik, ilgili kuruluşların görüşü alınarak Başkanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile yapılır ve Resmî Gazetede yayımlanır. Programın yürütülmesinden Başkanlık sorumludur. Dördüncü fıkra ise izleme yükümlülüğünü kurar: Başkanlık, Programın uygulanması konusunda Konseye sunulmak üzere Yıllık İzleme Raporları hazırlar ve uygun araçlarla kamuoyuna duyurur. Buradaki istişarî yazımı ile fayda-maliyet ifadesi kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır; bu ifade bir kavramdır, bu rehbere hiçbir para tutarı aktarılmamıştır.

Dördüncü madde ilkeleri sayar ve bu rehberin okuruna en çok şunu söyler: bir istatistikçinin mesleki duruşu diye anlatılan şeyin bir bölümü burada yazılı bir yükümlülüktür. Kenar başlığı İlkeler olarak verilmiştir. Birinci fıkra şudur: Resmî istatistiklerin kalitesinin geliştirilmesi için Program kapsamında üretilen istatistikler, güvenilirlik, tutarlılık, tarafsızlık, istatistikî gizlilik, güncellik ve şeffaflık ilkelerine göre hazırlanır ve uygulanır. İkinci fıkra şöyledir: Resmî istatistiklerin gerçekleri yansıtmasının sağlanması, tüm kullanıcılara tarafsız ve eş zamanlı olarak sunulması, gizlilik ilkesine riayet edilmesi, kamuoyunun bilgi edinme hakkının gözetilmesi temel esaslardır. Üçüncü fıkra yöntem açıklığını hükme bağlar: Resmî istatistiklerin kalitesinin ve ilkelere uygunluğunun değerlendirilebilmesi için gerekli tüm bilgiler ve resmî istatistik üretiminde kullanılan yöntemler kamuoyuna açıklanır. Dördüncü fıkra ise şudur: Programı uygulayan tüm kurum ve kuruluşlar ile görevliler, bu Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak her türlü düzenleyici işlemlerde belirtilen ilkelere uymakla yükümlüdür.

Beşinci madde uygulama esaslarını yazar. Kenar başlığı Uygulama esasları olarak verilmiştir. Birinci fıkra şudur: Programda; üretilecek tüm resmî istatistiklerin amaç, kapsam, yöntem, sıklık, iş plânı ve dağıtım ilkeleri ile çalışmayı yürütecek ve koordine edecek kurum ve kuruluşlar açıkça belirtilir. İkinci fıkra ise şöyledir: Söz konusu kurum ve kuruluşlar, Programda kendilerine verilen görev ve sorumlulukları belirtilen zamanda yerine getirmekle yükümlüdür. Bu görev ve sorumluluklar Programın yürürlüğe girmesiyle başlar. Şapkalı plânı yazımı düzeltilmemiştir.

Altıncı madde uygulama makamlarını belirler ve son fıkrasıyla bu rehberin en çok altını çizmek istediği hükmü kurar. Kenar başlığı Uygulama makamları olarak verilmiştir. Birinci fıkra şudur: Resmî istatistikler Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı ve Programda belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından üretilir, dağıtılır ve yayımlanır. Kurum ve kuruluşların, görev alanları ile ilgili resmî istatistiklere ilişkin veri derleme, değerlendirme ve yayımlama görev ve yetkisi Programda açıkça belirtilir. Bu kurum ve kuruluşlar, talep edilmesi durumunda, derlenen verileri istenilen zamanda Başkanlığa vermekle yükümlüdür. İkinci fıkra gizliliği başka kanunlardan devralır: Diğer yasal düzenlemelerdeki gizlilik hükümleri belirtilerek Kuruma iletilen veri ve bilgilerin korunmasında ve saklanmasında söz konusu gizlilik hükümleri aynen uygulanır. Başkanlık, kurum ve kuruluşlar tarafından derlenen resmî istatistikleri de yayımlayabilir ve dağıtabilir. Üçüncü fıkra resmî istatistiğin sınırını çizer: Kurum ve kuruluşların Programda yer almayan istatistikî konulardaki çalışmaları ile gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişiliğine sahip kuruluşlarca yapılan sayım veya araştırmalara ait sonuçlar resmî istatistik olarak kabul edilmez. Dördüncü fıkra ise yöntem bildirimini bir yükümlülüğe dönüştürür: İstatistikî sonuçlar içeren araştırma faaliyetleri yürüten gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişiliğine sahip kuruluşlar, araştırmalarının sonuçlarını basın ve yayın yoluyla kamuoyuna açıklamaları hâlinde, araştırmanın kapsam, örnekleme yöntemi ve örnek hacmi, veri derleme yöntemi ve uygulama zamanını araştırma sonuçlarıyla birlikte kamuoyuna açıklamakla yükümlüdürler. Bu son fıkra, derste öğretilen yöntem bildirimi alışkanlığının hukuk metnindeki karşılığıdır: bir sonuç açıklanıyorsa örneklem tasarımı da açıklanmalıdır.

Yedinci madde bilgi isteme, doğrulama ve saklama tarafını yazar. Kenar başlığı Bilgi isteme, bilgilerin doğruluğunu araştırma, kontrol ve saklama olarak verilmiştir. Birinci fıkra şudur: Başkanlık, Kurumun görev alanına giren konularla ilgili sayım ve araştırmalarda, istatistik üretimi için gerekli gördüğü her türlü ortamdaki veri ve bilgiyi, tüm istatistikî birimlerden, Başkanlıkça belirlenen şekil, süre ve standartlarda doğrudan isteme yetkisine sahiptir. İkinci fıkra şöyledir: Başkanlık, gerektiğinde verilen veri veya bilgilerin doğruluğunu araştırmaya, kontrol etmeye, ilgililerden ek bilgi ve belge istemeye, araştırma ve kontroller sonucu düzenlenecek belgelerle gerçek veri ve bilgiyi belirlemeye yetkilidir. Üçüncü fıkra elektronik ortamı hükme bağlar: Başkanlığın veri ve bilgi derleme ve yayımlama işlemleri dâhil her türlü faaliyetleri elektronik ortamda yapılabilir, arşivlenebilir ve elektronik imza kullanılabilir. Dördüncü fıkra ise saklama ve imhayı yazar: Elektronik ortamda tutulan bilgilere ilişkin belgeler, bu veri ve bilgilerin kesinleşip kullanıma açık hâle gelmesine kadar saklanır ve bu sürenin sonunda imha edilir. Bu iki fıkra, veri yaşam döngüsü diye anlatılan şeyin hukuk metnindeki hâlidir: veri üretilir, doğrulanır, arşivlenir ve süresi dolduğunda imha edilir.

Belgenin üst başlıkları da okunmuştur. BİRİNCİ KISIM ve Genel Hükümler, İKİNCİ KISIM ve Resmî İstatistik Programı, Bilgi Derleme ve Gizlilik, BİRİNCİ BÖLÜM ve Resmî İstatistik Programı, İlkeler, Uygulama Esasları ve Makamları, İKİNCİ BÖLÜM ve Bilgilerin Toplanması, Dağıtımı ve Gizliliği başlıkları yalnızca birinci ve ikinci okumada görülmüştür ve yalnızca sözcük düzeyinde doğrulanmış sayılmıştır; iki başlık satırının arasındaki birleştirici işaret okumalara göre değiştiği için taşınmamıştır. Üçüncü okuma bu üst başlıkları hiç getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, başlıkların yokluğu değildir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: ikinci maddedeki tanım dizisi ile bir dersin adının örtüşmesi, o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde istatistikçiye ya da bu programın mezununa bir unvan, yetkilendirme, sicil ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir; yükümlülük ve yetki, Başkanlık ile Programda yer alan kurum ve kuruluşlara verilmiştir. İstatistikçi, veri bilimci ya da bu programın adı bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığı yolunda hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen birinci ile yedinci maddeler kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Bu belgede hiçbir okuma reddetmemiş, hiçbir okuma gövde yerine özet ya da parafraz üretmemiştir; yukarıdaki yedi madde gövdesinin yedisi de birinci, ikinci ve üçüncü okumanın üçünde birden tanıklanmıştır, yani üçüncü tanığın eksik kaldığı bir gövde bu kayıtta yoktur. Buna karşılık yöntemin kendi sınırı eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Üç okumanın aynı çıkması, bir gövdenin kaynakta gerçekten böyle basılı olduğunun kanıtı değildir; yalnızca üç okumanın aynı çıktığının kaydıdır. Bu belgede bu sınırın somut bir örneği görülmüştür: cümle sonlarına kaynamış bir dipnot rakamı iki okumada iki farklı karakterle gelmiştir. Birinci maddenin son cümlesini birinci okuma üst simge biçimindeki bir rakamla, sağlamaktır.¹ olarak bitirmiş; üçüncü okuma aynı cümleyi düz rakamla, sağlamaktır.1 olarak bitirmiş; ikinci okuma ise cümleyi rakamsız bitirmiştir. Aynı üçlü ayrışma ikinci maddenin bir bendinin sonunda ve üçüncü maddenin üçüncü fıkrasının sonunda da yinelenmiştir. Bu iki okuma tek bir biçime indirilmemiştir: rakam ne silinmiş, ne üst simgeye normalleştirilmiş, ne düz rakama çevrilmiş, ne de dipnot işareti olduğu söylenmiştir. Cümle gövdeleri rakam dışında üç okumada da aynı olduğu için gövde düzeyinde doğrulanmış sayılmış, rakamın biçimi ise doğrulanmamış sayılmış ve yukarıdaki alıntılara taşınmamıştır. Aynı sınırın ikinci bir yüzü kenar başlıklarda görülmüştür: birinci okuma kenar başlığı madde numarasıyla aynı satırda ve numaradan sonra vermiş, ikinci ve üçüncü okuma ayrı satırda ve numaradan önce vermiştir; birleşik satır biçimi kullanılmamış, kenar başlıklar yalnızca sözcük düzeyinde alınmıştır. Künye satırlarında iki nokta çevresindeki boşluk biçimi de okumaya göre değişmiş, boşluklu biçim yalnızca iki okumanın mutabakatıyla verilmiştir. Üçüncü okumanın ikinci maddede kaç kaynamış rakam gördüğüne dair bildirimi tek okumada kalmış ve üstelik aynı okumanın kendi gövde çıktısıyla da tutarsız çıkmıştır; bu bildirim kullanılmamış ve ikinci maddede kaç dipnot bulunduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci maddenin a bendinden e bendine kadar olan bentleri üç okumada da aynı çıkmış olmakla birlikte, e bendinin satır sonu biçimi kaynamış rakam nedeniyle doğrulanamadığı için bu bentler yukarıya hiç alınmamıştır ve içerikleri hakkında burada hiçbir iddia yoktur. Sekizinci maddeden itibaren belgenin geri kalanı hiç istenmemiştir; hedefin üzerinde tutarsız gövde erken doğrulandığı için sorgu aralığı genişletilmemiştir. Bu bir kapsam sınırlamasıdır; o maddelerin içeriği, kaç fıkradan oluştukları ve para tutarı taşıyıp taşımadıkları hakkında hiçbir iddia yoktur. Doğrulanan yedi maddenin hiçbirinde para tutarı, yüzde ifadesi ya da mülga ibaresi bulunmadığı için bu belgede para tutarı gerekçesiyle çıkarılmış bir gövde yoktur; buna karşılık hiçbir tutar da toplanmamıştır. Belge birinci denemede ve tertip 5 adresinden açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir; o adreslerin durumu hakkında hiçbir iddia yoktur ve hiçbiri ölü adres olarak kaydedilmemiştir. Bu programa atanmış yedek kanun numarasına hiç geçilmemiş, o numara hiç denenmemiş ve hakkında hiçbir bilgi toplanmamıştır. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamış; engellenen ya da boş dönen bir adres başka bir yolla çekilmeye çalışılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Hiçbir olumsuz tanım iddiası kurulmamıştır: doğrulanamayan her öğe için yalnızca iki okumada birebir teyit edilemediği söylenmiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı kurumun herkese açık biçimde yayımladığı iki ayrı belge okundu. İki kaynak birleştirilmemiştir; her biri kendi başlığı altında, kendi kısıtlarıyla verilmektedir. İkisi aynı türde belge de değildir ve bu fark aşağıda ayrıca işaretlenmiştir.

Birinci kaynak Karadeniz Teknik Üniversitesi ders bilgi paketidir ve dört ayrı yıl sayfasından oluşur. Sayfalar bölüm adını tümü büyük harfle, FEN FAKÜLTESİ ve İSTATİSTİK ve BİLGİSAYAR BİLİMLERİ BÖLÜMÜ ( I. ÖĞRETİM) biçiminde basmaktadır: bağlaç küçük harflidir, sonda BÖLÜMÜ eki vardır ve parantezden önce fazladan bir boşluk bulunmaktadır. Bu kaydın başlığındaki yazımla harf harf aynı değildir; sözcük dizisi olarak aynıdır. Bu fark düzeltilmemiş, yalnızca işaretlenmiştir. Sayfalar yarıyılları numaralandırmamakta, yalnızca Güz Dönemi ve Bahar Dönemi başlıklarını basmaktadır; aşağıdaki yıl etiketleri sayfa gövdesinden değil, sayfaların adreslerinin alındığı ön adım sayfasının bağlantı metninden gelmektedir ve bu ayrım korunmuştur.

Birinci yılın Güz Dönemi satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - I, Bilgisayar Bilimlerine Giriş, İstatistiğe Giriş, Matematik - I, Lineer Cebir, Türk Dili - I ve İngilizce - I olarak yayımlanmıştır. Bahar Dönemi satırları ise Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - II, Olasılığa Giriş, Algoritma Tasarımı, Programlamaya Giriş, Matematik - II, Türk Dili - II ve İngilizce - II biçimindedir. Programın iki yarısının daha ilk yıldan yan yana durması dikkat çekicidir: İstatistiğe Giriş ile Bilgisayar Bilimlerine Giriş aynı dönemdedir, Olasılığa Giriş ile Algoritma Tasarımı da öyle.

İkinci yılın Güz Dönemi satırları Görsel Programlama, Olasılık Teorisi, Optimizasyon, Matematiksel Yazılımlar ve Diferansiyel Denklemler olarak, Bahar Dönemi satırları ise Nesneye Yönelik Programlama, Sayısal Çözümleme, Matematiksel İstatistik, Mantıksal Tasarım ve Kompleks Analize Giriş olarak yayımlanmıştır. Her iki dönemde de birer seçmeli yer tutucu satır bulunmaktadır ve bu satırlar ders adı olarak sayılmamıştır.

Üçüncü yılın Güz Dönemi zorunlu satırları Örnekleme Teorisi, Bilgisayar Organizasyonu ve Parametrik Olmayan İstatistiksel Yöntemler olarak yayımlanmıştır; sayfanın bu dönem için bastığı seçmeli havuz adları Uygulamalı Matris Teorisi, Temel İstatistik Algoritmaları, Güncel Ekonomi, Kariyer Planlama ve Bilim Tarihi biçimindedir. Bahar Dönemi zorunlu satırları Yöneylem Araştırması, Seminer - I ve Anket Düzenleme olarak yayımlanmıştır; aynı dönemin havuzunda İşletim Sistemleri, Veri Güvenliği ve Kriptolojiye Giriş, Genel Sosyoloji, Teknoloji Bağımlılığı, Basketbol, Meslek Etiği, İş Sağlığı ve Güvenliği, Voleybol, Bilim Tarihi, Proje Yönetimi, Kariyer Planlama, Kalite Okuryazarlığı, Gönüllülük Çalışmaları, Futbol, Masa Tenisi, İnsan Hakları, Osmanlı Türkçesi, Girişimcilik ve Teakwando adları basılıdır. Bilim Tarihi ve Kariyer Planlama adları iki ayrı dönemin havuzunda ayrı ayrı basılıdır ve iki kez basıldıkları için burada da iki kez yazılmış, tekilleştirilmemiştir. Teakwando ve Anket Düzenheme yazımları sayfada göründüğü hâlde bırakılmıştır.

Dördüncü yılın Güz Dönemi zorunlu satırları Seminer - II, Stokastik Süreçler ve Ekonometri olarak yayımlanmıştır; havuz adları Web Programlama, Yapay Zekaya Giriş, Deneylerin İstatistiksel Tasarımı ve İstatistiksel Kalite Kontrol biçimindedir. Bahar Dönemi zorunlu satırları Bitirme Tezi, Regresyon Analizi ve Çok Değişkenli İstatistiksel Analiz olarak, havuz adları ise Zaman Serileri Analizi, İstatistiksel Yazılımlar, Matematiksel Modelleme ve Benzetim Teknikleri ve Makine Öğrenmesi olarak yayımlanmıştır. Son yılın zorunlu satırlarının bitirme tezi, regresyon ve stokastik süreçlerde yoğunlaşması, programın son yılda modelleme tarafına ağırlık verdiğini gösterir.

İkinci kaynak Sivas Cumhuriyet Üniversitesi belgesidir ve burada bir uyarı zorunludur: bu belge bir ders planı ya da müfredat tablosu değildir. Başlığı Lisans Ders İçerikleri biçimindedir ve dersleri içerik açıklamalarıyla listeler. Belge hiçbir yarıyıl ya da dönem başlığı basmamaktadır; bu nedenle aşağıdaki adların hiçbiri bir yarıyıla atanmamıştır ve hangi dersin hangi yarıyılda okutulduğuna dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır. Belgede basılı adlar, belgedeki sırayla şunlardır: Olasılığa Giriş, İstatistiğe Giriş, Bilgisayar Bilimlerine Giriş, Algoritma Tasarımı, Genel Matematik I, Genel Matematik II, Lineer Cebir I, Lineer Cebir II, Türk Dili I, Türk Dili II, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II, İngilizce I, İngilizce II, Matematiksel İstatistik, Hipotez Testleri, Optimizasyon, Yöneylem Araştırması, Programlamaya Giriş, Nesneye Dayalı Programlama, Görsel Programlama, Mantıksal Tasarım, Diferensiyel Denklemler, Sayısal Analiz, Regresyon Analizi, İstatistiksel Deney Tasarımı, Bilgisayar Organizasyonu, Veri Tabanı Yönetim Sistemleri, Örnekleme Teknikleri, Parametrik Olmayan İstatistiksel Yöntemler, Güvenilirlik Analizi, Zaman Serileri Analizi, Biyoistatistik, Biyoinformatik, İstatistik Laboratuarı, İstatistiksel Simülasyon, Programlama Dilleri, Sistem Programlama, Veri Yapıları, Web Tasarımı, Bitirme Tezi, Çok Değişkenli İstatistiksel Analizler, Bilgisayar Ağları, Lineer Modeller, Stokastik Süreçler, Kombinatorik, Oyun Teorisi, Ekonometri, Risk Analizi, Veri Analizi, İstatistiksel Yazılımlar, Yazılım Mühendisliği, İşletim Sistemleri, Yapay Zeka ve Yapay Sinir Ağları. Bu belgedeki İstatistik Laboratuarı, Diferensiyel Denklemler ve Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I yazımları belgede göründüğü hâlde bırakılmış, düzeltilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birinci kaynak dört ayrı sayfadan oluşmaktadır ve her sayfa birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; yani bu kaynak için toplam sekiz okuma yapılmıştır. İkinci kaynak da iki ayrı okumayla okunmuştur. Hiçbir kaynak için üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Birinci kaynaktan alınan ders adı sayısı altmış sekizdir; bunun otuz altısı zorunlu satır, otuz ikisi sayfanın kendisinin bastığı seçmeli havuz adıdır ve ayrıca on seçmeli yer tutucu satırı ders adı sayılmayıp düşürülmüştür. İkinci kaynaktan alınan ders adı sayısı elli beştir ve bu belgede hiç yer tutucu satır bulunmadığı için düşürülen satır yoktur. Seçmeli havuzlar bu rehber tarafından doldurulmamıştır: birinci kaynakta yazılan havuz adları sayfanın kendi yayınından gelmektedir, dışarıdan hiçbir ad eklenmemiştir ve ikinci yıl sayfalarının yer tutucularının havuzları hiç açılmamıştır. Öğretim düzeyi konusunda iki kaynak farklı durumdadır ve bu fark birleştirilmemiştir: birinci kaynağın sayfalarında Lisans sözcüğü program niteleyicisi olarak basılı değildir, okumaların bir bölümü onu hiç bulmamış, bir bölümü yalnızca bir gezinme bağlantısı metni olarak bulmuştur; bu ayrışma çözülmemiştir ve düzey dört yıl ile Güz ve Bahar dönemlerinden oluşan sekiz dönemlik yapıdan çıkarım yoluyla alınmıştır, sayfada yazılı değildir. İkinci kaynakta ise Lisans sözcüğü belgenin kendi başlığında basılıdır ve düzey oradan gelmektedir; buna karşılık o belge yarıyıl başlığı basmadığı için sekiz yarıyıllık yapı o belgeden doğrulanamamıştır. Üniversite adı konusunda da durum kaynağa göre değişmektedir. Birinci kaynağın plan sayfalarında üniversitenin tam adı yayımlanmış değildir; sekiz okumanın hepsi gövdede yalnızca bir kısaltma ile bir bağlantı bulunduğunu bildirmiştir. Tam ad iki ayrı yerden gelmektedir ve ikisi ayrı ayrı işaretlenmiştir: adreslerin alındığı ön adım sayfası kurum satırını tam adla basmıştır ve bu bir ara durumdur, plan sayfasının kendi gövdesi değildir; ikinci olarak alan adı da aynı yönü göstermektedir ve bu bir çıkarımdır. Bu kaynak için sayfada yayımlı denemez ve öyle sunulmamıştır. İkinci kaynakta ise tam ad belgenin üst kısmında basılıdır ve o adın içindeki şehir öneki belgenin kendi metninden gelmektedir, alan adından çıkarım değildir. Okumalar arasında çözülmemiş bırakılan ayrışmalar da sayılmalıdır: birinci kaynağın bazı sayfalarında bir okuma ders adlarını kod önekiyle basmış, öteki okuma yalnızca adı basmıştır ve kod hiçbir yere alınmamıştır; bir okuma yer tutucu satırlarını bildirmiş, öteki okuma hiç bildirmemiştir; dördüncü yıl sayfalarında bir okuma havuz derslerini parantezli bir etiketle bitişik basmış, öteki okuma ayrı bir havuz başlığı altında basmıştır ve bu etiket farkı tek biçime getirilmemiştir. İkinci kaynakta bir okuma kendi başlığında listeyi belgede doksan altı ders bulunduğunu söyleyerek açmış, ama fiilen elli beş satır saymıştır; öteki okuma da elli beş saymıştır. Bu sayı çelişkisi çözülmemiş, taraf tutulmamış ve yalnızca iki okumanın da fiilen bastığı elli beş ad alınmıştır; belgede daha fazla ders bulunup bulunmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Hiçbir kaynakta ders adı düzeyinde çelişki çıkmamış, hiçbir okuma reddedilmemiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri kaynaklarda basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Hiçbir ders adı çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, hiçbir yazım düzeltilmemiştir. Kaynakların hiçbiri bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kayıttaki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır ve sayfalar taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Denenen bir başka adres açılmış ama içinde bölüm adı birebir basılı gelmediği ve bir ders planı bağlantısı dönmediği için kullanılmamıştır; o kurumun bu programı yürütmediği ya da planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Aynı kurumun başka iki sayfası ile bir belgesi hiç açılmamıştır, çünkü biri farklı bir program adı basmaktadır, biri lisansüstü bir birime aittir. Ülke kısıtı nedeniyle Türkiye dışındaki bir üniversitenin bu adı basan sayfalarına hiç istek gönderilmemiştir; o sayfaların kullanılamaz olduğu iddia edilmemektedir, yalnızca kapsam dışı bırakıldıkları kaydedilmektedir. Aday listelerinde çıkan bir tercih sihirbazı alan adı ile devralınan yasak listedeki bir bilgi paketi alan adı hiç açılmamıştır; kaynak listesindeki tercih sihirbazı adresleri yalnızca okuyucuya yönlendirmedir, ders planı kanıtı değildir. Bu iki plan yalnızca iki kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez; başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır.