Jeofizik Mühendisliği

Jeofizik mühendisinin ürettiği çıktıların büyük bölümü özel bir merakın ürünü değildir; bir kamusal işlemin girdisidir. Bir bölgenin afete maruz sayılması, bir yapının hangi teknik şartlara göre yapılacağı, bir yamaçta önleyici tedbir alınıp alınmayacağı idari kararlardır ve bu kararların arkasında ölçüm durur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 7269 sayılı kanundur.

Kanunun adı kaynakta üç satır halinde yayımlanmıştır ve üç okumada da satır kırılmalarıyla birlikte aynı görülmüştür: "UMUMİ HAYATA MÜESSİR AFETLER DOLAYISIYLE", "ALINACAK TEDBİRLERLE YAPILACAK", "YARDIMLARA DAİR KANUN". Künye satırları da üç okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır: "Kanun Numarası : 7269", "Kabul Tarihi : 15/5/1959", "Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 25/5/1959 Sayı: 10213" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 40 Sayfa: 1046". Bu satırlarda iki nokta öncesindeki boşlukların bazı satırlarda bulunup Resmî Gazete satırında bulunmaması bir asimetridir; kaynakta bu halde görüldüğü için düzeltilmemiştir.

Adres bakımından bir not gereklidir. Bu belge önce beşinci tertip adresinden istenmiş ve o adresten 404 dönmüştür; ardından üçüncü tertip adresi açılmış ve bütün okumalar o adres üzerinde yapılmıştır. Bu, bir ölü adrestir; ölü bir numara değildir. Aynı kanun üçüncü tertip adresinde canlıdır ve künye satırındaki "Tertip: 3" ifadesi açılan adresle tutarlıdır. Kanunun yürürlükten kalktığı ya da bulunmadığı yönünde bu rehberde hiçbir iddia yoktur.

Belgenin bölüm başlığı iki okumada "GENEL HÜKÜMLER1" biçiminde görülmüştür. Sondaki rakam bir dipnot işareti gibi durmakta ve sözcüğe kaynamış görünmektedir. Kural gereği düzeltilmemiş, olduğu gibi aktarılmıştır; kaynağın basılı sayfasında rakamın başlığa yapışık olduğu iddia edilmemektedir. Bu, okumalar arası mutabakatın her zaman doğruyu değil, bazen ortak bir dönüşüm bozulmasını doğruladığının açık bir örneğidir ve burada bilerek işaretlenmektedir.

Kanunun birinci maddesi bu program için en doğrudan hükümdür, çünkü kanunun uygulanacağı olayları sayarken doğrudan yer kaynaklı tehlikeleri adlandırır. Madde kaynakta şöyle açılır: "Madde 1 – (Değişik: 2/7/1968-1051/1 md.)" ve birinci fıkrası şudur: "(Değişik birinci fıkra: 27/12/1993-3956/1 md.) Deprem (Yer sarsıntısı), yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır." Bu cümledeki "çığ,tasman" yazımında virgülden sonra boşluk yoktur; üç okumada da bu halde görüldüğü için düzeltilmemiştir. Sayılan olgular arasında geçen "Deprem (Yer sarsıntısı)", "yer kayması", "kaya düşmesi" ve "tasman" ifadeleri, sırasıyla sismik hareket, kütle hareketi, kaya davranışı ve yer çökmesi anlamına gelir; bunlar jeofizik mühendisliğinin ölçüm ve modelleme nesneleridir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, bir afetin genel hayata etkili sayılıp sayılmayacağının ölçütlerini bir yönetmeliğe bırakır: "Afete uğrıyan meskün yerlerin büyüklüğü o yerin tamamında veya bir kesiminde yıkılan, oturulmaz hale gelen bina sayısı, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etki derecesi, mahallin ekonomik ve sosyal özellikleri, zararın kamu oyundaki tepkisi, normal hayat düzenindeki aksamalar ve benzeri hususlar gözönünde tutulmak suretiyle afetlerin genel hayata etkililiğine ilişkin temel kurallar, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarının mütalaaları da alınarak İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir." Maddenin son fıkrası ise acil tedbir yetkisini yerele verir: "Şu kadar ki, afetin maydana gelmesi halinda bu kanun gereğince alınması lazımgelen acil tedbirlerin ittihazına afetin meydana geldiği bölgenin valisi yetkilidir." Bu cümledeki "maydana gelmesi halinda" ve önceki fıkradaki "uğrıyan", "meskün", "lazımgelen" yazımları üç okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir.

İkinci madde, bu programla bağın en somut kurulduğu yerdir, çünkü tehlikenin haritaya işlenmesini düzenler. Maddenin birinci fıkrası kaynakta şöyledir: "Su baskınına uğramış veya uğrayabilir bölgeler, İmar ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine Devlet Su İşlerinin bağlı bulunduğu Bakanlıkça; yer sarsıntısı, yer kayması, kaya düşmesi ve çığ gibi afetlere uğramış veya uğrayabilir bölgeler ise, İmar ve İskan Bakanlığınca tespit ve bunlardan şehir ve kasabalarda meydana gelen ve gelebileceklerin sınırları imar planına, imar planı bulunmıyan kasaba ve köylerde de belli edildikçe harita veya krokilere işlenmek suretiyle, afete maruz bölge olarak Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır ve bu suretle tespit olunan sınırlar, (…)2ilgili valiliklerce mahallinde ilan olunur.2" Bu fıkradaki iki rakam dipnot işareti gibi durmakta ve sözcüğe ile noktaya kaynamış görünmektedir; iki okumada bu halde çıktığı için bu biçim aktarılmış, kaynağın basılı sayfasında böyle olduğu iddia edilmemiştir. Fıkranın ortasındaki çıkarma işareti de üç okumada aynı yerdedir; neyi kapsadığı hiçbir okumada gelmemiştir ve bu konuda hiçbir iddia kurulmamıştır. "bulunmıyan" yazımı düzeltilmemiştir. Maddenin ikinci fıkrası yangın tehlikesi için ayrı bir tespit usulü kurar: "Mahalli şart ve özellikler dolayısiyle yangın afetine uğraması muhtemel olan sahalar, şehir ve kasabalarda belediye meclisleri, köylerde ihtiyar heyetleri tarafından tespit ve kaymakamların mütalaası alındıktan sonra valilerin tasvibi üzerine ilgili bölgelerde ilan olunur."

Bir bölgenin sınırının çizilip haritaya işlenmesi ve afete maruz bölge olarak ilan edilmesi, bu kanunla kurulmuş bir kamusal işlemdir. Bu işlemin teknik girdisi bir yer bilimi ölçümüdür; jeofizik mühendisliği planlarında görülen Mikro Bölgelendirme, Sismotektonik, Zemin Etütlerinde Jeofizik Uygulamalar ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Haritalama gibi ders adları tam da bu tür bir çıktıya bakar.

Üçüncü madde iki halka daha ekler. Birincisi yapı kuralıdır: "İkinci maddeye göre ilan edilen afet bölgelerinde yeniden yapılacak, değiştirilecek, büyütülecek veya esaslı tamir görecek resmi ve özel bütün yapıların tabi olacağı teknik şartlar, Bayındırlık Bakanlığının mütalaası da alınarak İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur." İkincisi uygulama ve denetim sorumluluğudur: "Belediye hudutları ve varsa mücavir sahalar dahilinde ilgili belediyeler, bunun dışında kalan yerlerde vali ve kaymakamlar bu yönetmelik esaslarının uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler." Aynı maddede aykırı yapılar için bir süre ve bir yaptırım zinciri kurulur: "Yönetmelik esaslarına aykırı olan yapılar hakkında; yukarda belirtilen merciler tarafından sahiplerine tebligat yapılarak, en çok 3 aylık süre içinde hatanın ve tehlikeli durumun giderilmesi bildirilir." ve "Verilen süre içinde sahiplerince ıslah edilmiyen bina veya bina kısımları belediye hudutları ve mücavir saha dahilinde belediye encümenlerince diğer yerlerde ise il veya ilçe idare kurullarınca, yıkma parası yıkıntı malzemesinden karşılanmak, yetmemesi halinde kalan kısmı afetler fonundan tamamlanmak üzere yıktırılır." Maddenin denetim yetkisi şu cümleyle verilir: "İmar ve İskan Bakanlığı bu konuda gerekli kontrol ve denetime yetkilidir."

Üçüncü maddenin bu program açısından en dikkat çekici fıkrası ise önleyici tedbirleri düzenleyen fıkradır: "Yer kayması, kaya düşmesi, çığ gibi afetlere uğrıyabilecek meskün yerlerde alınacak önleyici tedbirler İmar ve İskan Bakanlığınca, su baskınına uğrıyabilecek yerlerde ise, Devlet Su İşlerinin bağlı bulunduğu bakanlıkça alınır. Bu işlere ilişkn ödenek, tedbirleri almakla görevli bakanlıkça karşılanır." Bu fıkradaki "ilişkn" ve önceki fıkradaki "edilmiyen" yazımları üç okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir. Fıkra, yamaç ve kaya davranışına dönük önleyici mühendislik işini bir kamu görevi olarak yazıya geçirmesi bakımından önemlidir; ödenek kaynağının hangi bakanlığa ait olduğu düzenlenmiş, bu rehberde hiçbir para tutarı aktarılmamıştır ve kaynağın doğrulanan maddelerinde de tutar geçmemektedir.

Dördüncü madde afet sonrası örgütlenmeyi düzenler ve kanunun yalnızca tehlikeyi değil, olay anını da kapsadığını gösterir: "İçişleri, İmar ve İskan, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım Bakanlıklarınca acil yardım teşkilatı ve programları hakkında genel esasları kapsıyan bir yönetmelik yapılır." Maddenin ikinci fıkrası bu programın içeriğini sayar: "Bu yönetmelik esasları dairesinde afetin meydana gelmesinden sonra yapılacak kurtarma, yaralıları tedavi, barındırma, ölüleri gömme, yangınları söndürme, yıkıntıları temizleme ve felaketzedeleri iaşe gibi hususlarda uygulanmak üzere görev ve görevlileri tayin, toplanma yerlerini tespit eden bir program valiliklerce düzenlenir ve gereken vasıtalar hazırlanarak muhafaza olunur." Aynı maddede "Bu programların uygulanması, valiliklerce kurulacak kurtarma ve yardım komitelerince sağlanır." denir ve bir başka kanuna atıf yapılır: "Ancak 7126 sayılı Sivil Müdafaa Kanununa göre teşkilat kurulan yerlerde acil kurtarma ve yardım işleri, yukarda belirtilen komite ile sözü geçen sivil savunma teşkilatı tarafından müştereken yürütülür." Maddenin son fıkrası ise yerel kademeyi düzenler: "İlçe, bucak ve köylerde tafsilâtlı çalışma muhtıraları ve uygulama programları tasdikli il muhtıra ve programlarındaki esaslar dairesinde ilçelerde kaymakamlar, bucak ve köylerde bucak müdürleri tarafından düzenlenir; il kurtarma ve yardım komitesinin incelemesinden sonra valilerin onayı ile kesinleşir."

Beşinci madde ise bu alanda sürekli bir araştırma ve öğretim kapasitesini öngörür: "Madde 5 – Birinci maddede yazılı afetlerden vatandaş hayatının ve milli servetin korunması maksadiyle lüzumlu tedbirleri araştırmak, ilgili vekalet ve müesseselerle iş birliği yaparak öğretim ve yayımlarda bulunmak, afetlerin neticelerini tahlil ederek umumun faydalanmasına sunmak üzere İmar ve İskan Vekaletine bağlı ve hükmi şahsiyeti haiz enstitü veya kurumlar kurulabilir." Bu cümledeki "araştırmak" ve "afetlerin neticelerini tahlil ederek" ifadeleri, bir ölçme ve çözümleme faaliyetini kanun düzeyinde adlandırmaktadır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Jeofizik Mühendisliği programını kurmaz; bir yükseköğretim kuruluş kanunu değildir. Beşinci maddedeki enstitü veya kurum kurulabilmesi hükmü bir bölüm ya da program kurma hükmü değildir; hangi kurumun kurulduğuna, kurulup kurulmadığına veya bugünkü karşılığına dair bu rehberde hiçbir iddia yoktur, yalnızca metinde yazılı yetki aktarılmıştır. Kanun bu programın ders planını belirlemez; müfredat ya da öğretim içeriğine ilişkin hiçbir hüküm doğrulanmamıştır ve beşinci maddedeki öğretim ifadesi kurulabilecek bir enstitünün faaliyetine ilişkindir, bir üniversite programına ilişkin değildir. Kanun mezunun meslek tanımını, unvanını, yetki ve sorumluluklarını da düzenlemez; doğrulanmış maddelerde teknik işi yapacak meslek grubu adlandırılmamış, yetki bakanlıklara, valiliklere, belediyelere, kaymakamlara ve komitelere verilmiştir. Bu programın adının ya da alanın mesleki unvanlarının kanunda geçip geçmediği bu oturumun okumalarında iki okumada birebir teyit edilememiştir; bulunup bulunmadığına dair ne olumlu ne olumsuz bir iddia kurulmaktadır. Kanunda geçen kurum adlarının bugünkü karşılıkları araştırılmamış, hiçbir kısaltma açılmamış ve hiçbir güncelleme iddiası kurulmamıştır. Kanunun bugünkü hali ve yürürlük durumu için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehber kanunun yürürlük durumu hakkında hiçbir hüküm vermez.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni bu oturumda sıfırdan üç ayrı okumayla çekilmiş, biri Türkçe künye ve madde gövdesi istemi, biri İngilizce yazılmış ama çeviri istemeyen birebir aktarım istemi, biri farklı ifadeyle yazılmış ikinci bir Türkçe istem olmak üzere yürütülmüş ve yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır; mutabakatsız kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Okuma aracı aynı adres için yanıtı kısa bir süre önbelleğe aldığından ve üç okuma da bu pencere içinde yapıldığından, okumalar büyük olasılıkla tek bir belge dönüşümü üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, belgenin metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu sınırın en açık göstergesi bu kanunda görülmüştür: bölüm başlığına ve ikinci maddeye kaynamış rakamlı biçimler iki okumada birden çıkıp mutabakat ölçütünü karşılamış, yani mutabakat bozulmayı elemek yerine bu kez doğrulanmış tarafa geçirmiştir. Bu nedenle bu başlığın güvence düzeyi iki okumada aynı olmakla sınırlıdır, kaynak belgede kesin böyle yazıyor değildir. Beşinci tertip adresi 404 verdikten sonra o adres bir daha hiç denenmemiş, başka hiçbir araç, ayna, arşiv ya da önbellek kullanılmamıştır; dördüncü tertip adresi ise üçüncü tertip açıldığı için hiç denenmemiştir ve bu bir 404 kaydı değildir. Bu programa yedek olarak yazılmış bir aday numara vardır ve hiç denenmemiştir; birincil numara açılıp konu örtüşmesi tuttuğu için sıraya girme koşulu doğmamıştır, o numara hakkında bu rehberde hiçbir künye, ad, madde ya da varlık iddiası yoktur. Kendi başına üçüncü bir numara da aranmamış, bu nedenle hiçbir arama aracı kullanılmamıştır. Kanunun altıncı ve sonraki maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddelerin varlığı ya da içeriği hakkında hiçbir iddia yoktur. Dipnot gövdeleri alınmamıştır: bölüm başlığına kaynamış rakam ile ikinci maddeye kaynamış iki rakam görülmüş, ancak hiçbir okuma bu işaretlerin gövde metnini getirmemiştir ve dipnotların bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. İkinci maddedeki çıkarma işaretinin kaç sözcüğü kapsadığı araştırılmamıştır. Madde kenar başlıkları bu kanun için hiçbir okumada gelmemiştir; maddelerde kenar başlığı bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Yürürlük durumu, güncel kurum adları ve değişiklik zinciri araştırılmamıştır. Atıf yapılan yan mevzuat da çekilmemiştir: dördüncü maddede anılan Sivil Müdafaa Kanunu ile birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü maddelerde anılan yönetmelikler hiç istenmemiştir ve içerikleri hakkında hiçbir iddia yoktur. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış; para tutarı hiç toplanmamış ve doğrulanmış alıntıların hiçbirinde tutar geçmemiştir.

Bu programın somut örnekleri için iki üniversitenin yayımladığı ders planı okundu. Birinci kaynak İstanbul Teknik Üniversitesi'nin ders plan sayfasıdır. Sayfa kendini birebir "Jeofizik Mühendisliği Lisans Ders Planı" olarak başlıklamaktadır; program adı sayfada "Jeofizik Mühendisliği" yazımıyla basılıdır, düzey ifadesi başlıkta birebir yazılıdır ve üniversitenin adı sayfada yayımlanmıştır, alan adından çıkarım değildir. Sayfada müfredat yılı olarak 2021-2022 ifadesi bildirilmiştir ve bu bilgi de sayfadan alınmıştır. Bu sayfada ders adlarının bir bölümü İngilizce, bir bölümü Türkçe yayımlanmıştır; hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış ve yazımlar düzeltilmemiştir.

Bu planın birinci yarıyılı Intr.to Prog.Language(FORTRAN), Jeofizik Mühendisliğine Giriş, Matematik I, Physics I, Physics I Laboratory, EAP Through Global Goals, Türk Dili I ve General Geology derslerinden oluşur. İlk yarıyıl daha ilk adımda alanın iki kutbunu yan yana koyar: programlama ve genel jeoloji.

İkinci yarıyıl Genel Kimya I, General Chemistry I Lab, Yer Bilimlerinde Tas. Geometri, Matematik II, Physics II, Physics II Laboratory, Basics of Academic Writing ve Girişimcilik & Kariyer Danış. derslerinden oluşur. Yer bilimlerine dönük tasarı geometri dersinin bu erken yarıyılda yer alması dikkat çekicidir: üç boyutlu bir yapıyı iki boyutlu bir çizimden okuyabilmek, sonraki yorumlama derslerinin ön koşuludur.

Üçüncü yarıyıl Mühendislik Matematiği, Mühendislik Mekaniği, Probability and Statistics, Physics of the Earth, Mühendislik Etiği, Essentials of Res.Paper Writ. ve 3.yy Seçime Bağlı Ders (GE) derslerinden oluşur. Dördüncü yarıyıl Data Processing, Mineraloji ve Petrografi, Numerical Methods, Türk Dili II, Arama Jeofiziğinin Temelleri ve Comp. Appl. in Geophy. derslerini içerir. Bu iki yarıyılda plan, temel bilimlerden alanın kendi diline geçer: veri işleme ve arama jeofiziği ilk kez burada görünür.

Beşinci yarıyıl Elektrik Prospeksiyon, Jeofizikte Modelleme, Seismology, Ekonomi, 5.yy Seçime Bağlı Ders I (TM) ve 5.yy Seçime Bağlı Ders II (TB) derslerinden oluşur. Altıncı yarıyıl Jeomanyetizma, Sismik Prospeksiyon, Elektromanyetik Prospeksiyon, Jeolojide Arz. ve Hrta Tekn., Jeofizikte Ölçmeler, Atatürk İlk & İnkılap Trh I ve 6.yy Seçime Bağlı Ders II (GE/SNT) derslerini içerir. Bu iki yarıyıl alanın yöntem gövdesini kurar; elektrik, sismik, elektromanyetik ve manyetik yöntemler arka arkaya gelir.

Yedinci yarıyıl Gravite&Manyetik Prospeksiyon, Jeofizik Müh.Tasarım Projesi I, Mühendislik Jeofiziği, Jeomekanik ve 7.yy Seçime Bağlı Ders (MT) derslerinden oluşur. Sekizinci yarıyıl Atatürk İlk & İnkılap Trh II, Jeofizik Müh.Tasarım Proje. II, Engineering Seismology, 8.yy Seçime Bağlı Ders I (MT), 8.yy Seçime Bağlı Ders II (MT) ve 8.yy Seçime Bağlı Ders III (MT) derslerini içerir. Son iki yarıyılda plan tasarım projesine ve mühendislik uygulamasına döner.

İkinci kaynak Karadeniz Teknik Üniversitesi'nin ders bilgi paketi kataloğudur. Katalog her öğretim yılını ayrı bir adreste yayımlar; kaynak listesindeki adres birinci yıl sayfasınındır ve dört yılın dördü de ayrı ayrı okunmuştur. Sayfalar başlığı birebir "MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ" biçiminde basmaktadır; bir okuma aynı adı "Jeofizik Mühendisliği" biçiminde bildirmiş, bu büyük harf farkı işaretlenmiş ve tek biçime getirilmemiştir. Üniversitenin adı bu sayfalarda da yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır.

Bu planın birinci yılının güz dönemi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - I, Fizik - I, Jeofizik Mühendisliğine Giriş, İş Sağlığı ve Güvenliği - I, Bilgisayar Destekli Çizim, Temel Kimya, Matematik - I, Türk Dili - I ve İngilizce - I derslerinden oluşur. Bahar dönemi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - II, Fizik - II, İş Sağlığı ve Güvenliği - II, Sayısal Analiz ve Programlama, Temel Kimya, Matematik - II, Türk Dili - II ve İngilizce - II derslerini içerir; bu dönemde bir de sosyal seçmeli satırı vardır ve bu satır bir okumada Sosyal Seçmeli (Girişimcilik) biçiminde tek satır, öteki okumada Sosyal Seçmeli ile Girişimcilik (Sosyal Seçmeli) biçiminde iki ayrı satır olarak gelmiştir; bu gruplama farkı işaretlenmiş ve tek biçime indirilmemiştir.

İkinci yılın güz dönemi Diferansiyel Denklemler, Sismik Yöntemler, Olasılık ve İstatistik, Gravite-Manyetik Yöntemler, Genel Jeoloji, Dalgaların Fiziği, Girişimcilik - I (Sosyal Seçmeli), İş Sağlığı ve Güvenliği (Sosyal Seçmeli) ve Bilim Tarihi (Sosyal Seçmeli) derslerinden oluşur. Bahar dönemi Jeofizikte Verilerin İşlenmesi, Yapısal Jeoloji, Mühendislik Matematiği, Elektrik-Elektromanyetik Yöntemler, Mühendislik Mekaniği, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Haritalama, Afet Yönetimi (Sosyal Seçmeli), Girişimcilik - II (Sosyal Seçmeli), Proje Yönetimi (Sosyal Seçmeli) ve Kariyer Planlama (Sosyal Seçmeli) derslerini içerir. İkinci yılda yöntem dersleri başlar ve veri işleme ilk kez görünür.

Üçüncü yılın güz döneminde Sismoloji, Yer Fiziği, Jeofizikte Ters Çözüm, Sismik Yorumlama, Gravite-Manyetik Prospeksiyon ve Mesleki İngilizce dersleri ile şu seçmeli satırlar yayımlanmıştır: Afet Yönetimi (Sosyal Seçmeli), Yer Radarı (Mesleki Seçmeli), Jeofizikte Modelleme (Mesleki Seçmeli), Paleomanyetizma (Mesleki Seçmeli), Gravite Düz Çözüm (Mesleki Seçmeli), Çevre Jeofiziği (Mesleki Seçmeli) ve Jeofizikte Veri Değerlendirme Yazılımları (Mesleki Seçmeli). Bahar döneminde Elektrik-Elektromanyetik Yorumlama, Uygulamalı Sismoloji, Sondaj Tekniği ve Kuyu Jeofiziği, Jeomanyetizma, Mühendislik Jeolojisi ve İngilizce Okuma-Yazma dersleri ile Deniz Jeofiziği (Mesleki Seçmeli), İstatistiksel Sismoloji (Mesleki Seçmeli), Aletsel Sismoloji (Mesleki Seçmeli) ve Jeofizikte Veri Değerlendirme Yazılımları (Mesleki Seçmeli) satırları yayımlanmıştır.

Dördüncü yılın güz döneminde Mühendislik Sismolojisi, Mühendislik Tasarımı, Sismotektonik, Mesleki Deneyim - I, Mühendislik Etiği ve Çok Disiplinli Mühendislik Uygulamaları dersleri ile Deprem Müh Jeofizik Uyg. (Mesleki Seçmeli), Jeodinamik (Mesleki Seçmeli), Su Aramaları (Mesleki Seçmeli), Sayısal Spektral Analizi (Mesleki Seçmeli), Maden Jeofiziği (Mesleki Seçmeli), Sismogram Analizi (Mesleki Seçmeli) ve Sismik Veri İşlem (Mesleki Seçmeli) satırları yayımlanmıştır. Bahar döneminde Saha Jeofiziği, Mesleki Deneyim - II, Mühendislik Jeofiziği, Bitirme Tasarım Projesi, Proje Yönetimi ve Meslek Hukuku dersleri ile Mikro Bölgelendirme (Mesleki Seçmeli), Yüzey Dalgası Çözümü (Mesleki Seçmeli), Küresel Tekt. ve Depremsellik (Mesleki Seçmeli), Arkeojeofizik (Mesleki Seçmeli), Zemin Etütlerinde Jeofizik Uygulamalar (Mesleki Seçmeli) ve Bilim Tarihi (Mesleki Seçmeli) satırları yayımlanmıştır.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. İstanbul Teknik Üniversitesi sayfası üç ayrı okumayla, Karadeniz Teknik Üniversitesi kataloğunun dört yıl sayfasının her biri ikişer ayrı okumayla, yani bu başlık için toplam on bir okumayla okunmuştur. İstanbul Teknik Üniversitesi sayfasında birinci ve üçüncü okuma sekiz yarıyılın tamamını dökmüş ve satır satır birebir örtüşmüş, hiçbir ayırıcı ya da boşluk farkı bildirilmemiştir; ikinci okuma ise ders adı sütunu yerine ders kodu sütununu döktüğü için o döküm kullanılmamış, program adı, düzey ifadesi, üniversite adı ve müfredat yılı teyidi bu okumadan alınmıştır. Bu iki kaynaktan alınan ders adı sayısı İstanbul Teknik Üniversitesi planında elli üç, Karadeniz Teknik Üniversitesi planında seksen beş olmak üzere toplam yüz otuz sekizdir. Düşürülen satırlar şunlardır: Karadeniz Teknik Üniversitesi kataloğunda üçüncü ve dördüncü yılın dört döneminde yalnızca ikinci okumalarda ikişer kez görünen Mesleki Seçmeli yer tutucu satırları ders adı sayılmamış ve toplam sekiz satır olarak düşürülmüştür; bu satırların sayfada bulunmadığı iddia edilmemekte, yalnızca iki okumada teyit edilemedikleri kaydedilmektedir. Ayrıca bu programa aday olan üçüncü bir üniversitenin yayımladığı plan belgesi üç okumayla okunmuş ve okumalar yarıyıl atamalarında ve ders adı imlasında birbirini tutmadığı için o kaynak bütünüyle reddedilmiş, oradan hiçbir ders adı alınmamıştır; bu, o üniversitenin plan yayımlamadığı anlamına gelmez ve o belgenin içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Öğretim düzeyi konusunda iki kaynak ayrışmaktadır ve bu ayrım burada açıkça yazılmalıdır: düzey ifadesi İstanbul Teknik Üniversitesi sayfasında sayfa başlığında birebir basılıdır, yani sayfada yazılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarım değildir; buna karşılık Karadeniz Teknik Üniversitesi katalog sayfalarında düzey ifadesi doğrulanamamıştır, çünkü aynı sayfanın iki okuması düzey sözcüğünün sayfada yazılı olup olmadığı konusunda birbirinin tersini bildirmiştir ve bu çelişki çözülmemiştir; o kaynaktan düzey iddia edilmemiş ve yıl sayısından düzey çıkarımı da yapılmamıştır. Üniversite adı bakımından iki kaynakta da durum aynıdır: her iki kaynakta da üniversite adı sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım yapılmamıştır. Seçmeli havuzlar doldurulmamıştır: Karadeniz Teknik Üniversitesi kataloğunda parantezli seçmeli satırları sayfada göründüğü biçimde alınmış, hangi havuzdan kaç ders seçileceği yazılmamış ve hiçbir havuz dışarıdan tamamlanmamıştır; İstanbul Teknik Üniversitesi planındaki seçime bağlı ders satırları da sayfada basılı haliyle bırakılmış, içerikleri tahmin edilmemiştir. Karadeniz Teknik Üniversitesi kataloğundaki seçmeli satırlarda iki okuma arasında parantez öncesindeki boşluk bakımından fark bildirilmiştir: bir okuma bu satırları parantezden önce boşlukla, öteki okuma boşluksuz vermiştir; yukarıda boşluklu biçim yazılmış, boşluksuz biçimin de aynı satırlar için bildirildiği bu cümleyle kayda geçirilmiştir ve iki biçim tek biçime indirgenmemiştir. Karadeniz Teknik Üniversitesi kaynağında hangi eğitim öğretim yılının müfredatının gösterildiği kesinleştirilmemiştir, çünkü bu bilgiyi yalnızca bir okuma bildirmiştir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bilerek toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Bu sayfaların hiçbiri bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Ayrıca üç üniversitenin müfredat sayfasına erişilememiştir: iki adres okuma aracının izin kuralları nedeniyle hiç açılmamış, üç adres ise açıldığı halde yarıyıl başlıklı ders adı döndürmemiştir; bu adresler için başka hiçbir araç, ayna, arşiv veya önbellek denenmemiştir ve bu kurumların plan yayımlamadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.