Jeoloji Mühendisliği

Jeoloji Mühendisliği, yer kabuğunu bir mühendislik nesnesi olarak ele alan daldır. İnceleme konusu tektir ama çok yönlüdür: kayanın ve zeminin ne olduğu, nasıl oluştuğu, hangi kuvvetler altında nasıl davrandığı, içinde hangi suyu ve hangi madeni taşıdığı. Bir jeoloji mühendisi bu soruları hem arazide hem laboratuvarda hem de hesap üzerinde yanıtlar.

Alanın en görünür işlerinden biri haritalamadır. Bir bölgenin hangi kayadan oluştuğu, tabakaların nasıl dizildiği ve hangi kırıklarla kesildiği arazide gözlenip haritaya aktarılır. Bu harita sonradan başka her kararın girdisi olur: bir barajın, bir tünelin ya da bir yerleşim alanının nereye kurulabileceği, bir kuyunun nereye açılacağı, bir maden yatağının hangi yönde uzandığı bu temel bilgi olmadan konuşulamaz.

İkinci büyük iş kümesi mühendislik jeolojisi ve zemin davranışıdır. Bir yapının oturacağı zeminin taşıma gücü, bir kaya kütlesinin kazı sırasında nasıl duracağı, bir yamacın kayma eğilimi bu başlık altında incelenir. Üçüncü küme yeraltı suyudur: suyun nerede, hangi tabakada, ne kadar bulunduğu ve nasıl beslendiği. Dördüncüsü maden yataklarıdır. Bu dört kümenin hepsi aynı temel bilgiye, yani yer kabuğunun okunmasına dayanır.

Bu iki bölüm sık sık aynı şeyin iki adı sanılır. Aralarındaki ayrım, işin hangi aşamasına baktıklarıyla ilgilidir. Jeoloji mühendisi yer kabuğunu okur: bir yatağın nerede olduğunu, hangi kayada bulunduğunu, ne kadar uzandığını ve çevresindeki suyun durumunu belirler. [Maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi) ise belirlenmiş bir yatağın nasıl işletileceğiyle uğraşır: kazı yöntemi, ocak tasarımı, üretim planı ve cevherin hazırlanması onun konusudur. İkisi aynı sahada yan yana çalışır, ama soruları farklıdır.

Alanın komşuları bununla sınırlı değildir. [İnşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) yapıyı tasarlar; jeoloji mühendisi o yapının oturacağı zemini tanımlar. [Çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) su ve toprak kirliliğinin denetimiyle uğraşır ve yeraltı suyu konusunda jeoloji mühendisliğiyle aynı masada bulunur. [Harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ölçme ve konum belirleme tarafını taşır; jeolojik haritanın altyapısı buradan gelir. [Coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ve [şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama) programları da jeolojik verinin kullanıldığı alanlardır. [Coğrafya](/bolum/cografya) ise mühendislik değil temel bilim programıdır; yeryüzünü inceler ama mühendislik unvanı vermez.

Bir de ad benzerliği nedeniyle karıştırılan Jeofizik Mühendisliği vardır. Bu program yer kabuğunu fiziksel ölçüm yöntemleriyle inceler ve ayrı bir lisans programıdır. Bu sitede henüz kendi sayfası bulunmadığı için burada bağlantı verilmemiştir; olmayan bir sayfaya bağlantı üretilmez.

Aşağıdaki ders adları tek bir üniversitenin yayımladığı ders planından alınmıştır: Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği programının kendi eğitim öğretim bilgi sisteminde yayımlanan planı. Kaynakta programın öğretim düzeyi lisans, öğretim süresi dört yıl olarak yazılıdır ve plan sekiz yarıyıl hâlinde görünür. Başka üniversitelerin planları farklıdır; bu liste bir örnektir, ortalama değildir.

Birinci yarıyılda Genel Matematik I, Fiziksel Jeoloji, Genel Kimya Laboratuarı, Fizik Laboratuarı I, Genel Fizik I, Orta İngilizce I ve Genel Kimya görünüyor. İkinci yarıyılda Mineraloji, Genel Matematik II, Statik, Bilgisayar Programlama, Fizik Laboratuarı II, Genel Fizik II ve Orta İngilizce II yer alıyor. Kaynakta laboratuvar derslerinin adı "Laboratuarı" biçiminde yayımlanmıştır; bu yazım kaynaktaki hâliyle korunmuş, düzeltilmemiştir.

Üçüncü yarıyılda Yapısal Jeoloji, Mukavemet, Diferansiyel Denklemler, Jeolojik Harita Bilgisi, Petrografi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I ve Kariyer Planlaması bulunuyor. Dördüncü yarıyılda Paleontoloji, Stratigrafi Sedimantoloji, İstatistik, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II, Lineer Cebir, Meslek Stajı I ve seçmeli ders var. Dördüncü yarıyıldaki dersin adı kaynakta iki alan adının yan yana yazıldığı "Stratigrafi Sedimantoloji" biçimindedir; bu ad kaynaktaki hâliyle aktarılmış, araya bir bağlaç eklenmemiştir.

Beşinci yarıyılda Zemin Mekaniği, Jeofizik, Jeokimya, Uygulamali Matematik, Mühendisler için Genel Ekonomi ve seçmeli ders görünüyor. Bu yarıyıldaki matematik dersinin adı kaynakta "Uygulamali Matematik" biçiminde yayımlanmıştır; harf düzeni kaynaktaki hâliyle korunmuş ve bu konuda yorum yapılmamıştır. Altıncı yarıyılda Saha Jeolojisi, Kaya Mekaniği, Haritalama Kamp Stajı, Mühendislik Jeolojisi, Maden Yatakları, Hidrojeoloji, Meslek Stajı II ve seçmeli ders yer alıyor. Altıncı yarıyıl, alanın arazi tarafının en yoğun göründüğü yarıyıldır.

Yedinci yarıyılda Mühendislik Proje Tasarımı I, Bilimsel Araştırma Projesi I, İş Sağlığı ve Güvenliği I ve seçmeli dersler; sekizinci yarıyılda Mühendislik Proje Tasarımı II, Bilimsel Araştırma Projesi II, İş Sağlığı ve Güvenliği II ve seçmeli dersler bulunuyor.

Bu listeyle ilgili bilerek yapılmayan şeyler şunlardır. Ders kodu, kredi ve AKTS değeri hiç yazılmadı. Seçmeli havuzların içindeki ders adları ve havuzlardaki ders sayıları kaynak bu sayfaya alınacak biçimde açmadığı için yazılmadı. Staj ve kamp derslerinin süresi hakkında hiçbir bilgi verilmedi. Derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğu ders ders iddia edilmedi.

Jeoloji mühendisliği mezununun çalışma alanları, alanın dört ana kümesini izler. Maden aramada saha çalışması, sondaj denetimi ve yatak değerlendirmesi görevleri vardır. Yeraltı suyu tarafında kuyu yeri belirleme, akifer değerlendirmesi ve su kaynağı etütleri yapılır. Mühendislik jeolojisi tarafında yapı, yol, tünel ve baraj projeleri için zemin ve kaya etütleri hazırlanır. Doğal afet tarafında ise heyelan, yer sarsıntısı ve taşkın konularında zemin davranışının değerlendirilmesi işleri bulunur.

Bu işlerin bir kısmı kamu kurumlarında, bir kısmı özel mühendislik ve müşavirlik firmalarında yürütülür. Mezunların bir bölümü yapı denetimi ve zemin etüt raporları alanında, bir bölümü enerji ve doğal kaynak şirketlerinde, bir bölümü de laboratuvar ve deney hizmetlerinde çalışır. Belediyelerin imar ve altyapı birimlerinde jeolojik etüt gerektiren işler de mezunların girdiği alanlar arasındadır.

Hangi görevin hangi yetki belgesine, tescile ya da meslek odası kaydına bağlı olduğu bu sayfada iddia edilmiyor; bu şartlar ilgili kurumun kendi mevzuatından öğrenilir. Zemin etüdü, arazi çalışması ve yapı denetimi süreçlerinde jeoloji mühendisi sık sık [inşaat mühendisi](/meslek/insaat-muhendisi) ile aynı proje ekibinde bulunur.

Bu bölümde maaş rakamı bilerek yok. Ne başlangıç maaşı, ne sektör ortalaması, ne de kamu ile özel sektör karşılaştırması verilmiyor.

Bu bölüm, arazide çalışmayı sorun değil avantaj olarak görecek öğrenciye uyar. Alanın veri toplama yeri büyük ölçüde arazidir; kamp, saha çalışması ve haritalama planın parçasıdır. Kapalı ortamda çalışmayı tercih eden bir öğrenci için bu taraf zorlayıcı olabilir.

İkinci uyum ölçütü üç boyutlu düşünme yeteneğidir. Tabakaların yeraltında nasıl uzandığını, bir kırığın hangi yönde eğimli olduğunu ve iki farklı kesitin nasıl birleştiğini zihinde kurmak alanın günlük işidir. Üçüncüsü, temel bilimlere yatkınlıktır: kimya, fizik ve matematik burada jeolojinin dili olarak kullanılır.

Buna karşılık, jeolojiyi yalnızca taş ve fosil ilgisiyle eşleyen bir beklentiyle gelmek yanıltıcı olur. Program mineral ve fosil tanımayı da içerir, ama ağırlığı mühendislik hesabı, harita ve zemin davranışındadır.

Birinci not: bu sayfada taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan rakamı yoktur. Bu üç bilginin tek geçerli kaynağı ÖSYM'nin ilgili yıl için yayımladığı tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Jeoloji Mühendisliği bir lisans programı olduğu için kılavuzda Tablo-4'te aranır.

İkinci not: aynı adı taşıyan programların ders planları üniversiteden üniversiteye değişir. Yukarıda bir tek üniversitenin planı örnek olarak aktarıldı; tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi bilgi paketinden güncel planı okumak gerekir.

Üçüncü not: bu sayfada okunan kanun, yalnızca birinci maddesi ile terimler maddesinin bu sayfaya alınan kısımlarıyla sınırlıdır. Kanunun okunmayan bölümleri hakkında hiçbir iddia yoktur ve bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde de bir iddia yapılmamıştır.

Dördüncü not: bölümün öğretim dili, hazırlık şartı, ikinci öğretim durumu ve varsa özel koşulları üniversiteye göre değişir. Bu koşullar ÖSYM kılavuzundaki program satırının açıklamalarından okunur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.