Karşılaştırmalı Edebiyat, birden çok dilin edebiyatını yan yana okuyarak metinler, türler ve kültürler arasındaki ilişkileri inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Mezununun girebildiği kamu kadrolarından biri 5441 sayılı kanunda anılır; bu bağ dardır ve aşağıda sınırıyla birlikte yazılmıştır. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 174,85–526,13
- Üniversite
- 5
- Genel kontenjan
- 216
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Karşılaştırmalı Edebiyat Nedir?
Karşılaştırmalı Edebiyat, tek bir dilin edebiyatını değil, birden çok dilin edebiyatını yan yana okuyan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın çıkış noktası basit bir gözlemdir: bir edebî metin hiçbir zaman yalnız durmaz. Bir roman başka bir dilde yazılmış bir romana cevap verir, bir şiir kendinden önceki bir şiiri tekrar eder ya da bozar, bir oyun başka bir kültürün anlatısını sahneye taşır, bir masal aynı motifle birbirinden çok uzak iki dilde birden görünür. Bu ilişkileri tek bir ulusal edebiyatın içinden görmek mümkün değildir; görmek için en az iki edebiyata, dolayısıyla en az iki dile aynı anda bakmak gerekir. Bu programın bütün yapısı bu zorunluluktan çıkar.
Alanın birinci ekseni yöntemdir. Karşılaştırmanın kendisi bir yöntemdir ve öğretilmesi gerekir: iki metni yan yana koymak için hangi ölçütün seçildiği, karşılaştırmanın hangi düzeyde yapıldığı, benzerliğin etkiyle mi ortak kaynakla mı yoksa rastlantıyla mı açıklandığı ayrı ayrı sorulardır. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'nin okunan ders listesinde bu eksen programın ilk iki yarıyılında Karş. Edebiyat Bilimine Gir. I ve Karş. Edebiyat Bil. Giriş II adlı derslerle açılır; ders adları sayfada bu kısaltmalı hâlde basılıdır ve açılmamıştır.
İkinci eksen türlerin tarihidir. Roman, şiir ve tiyatro birbirinden ayrı gelenekler halinde gelişir ve her birinin kendi zamanı vardır; bir türün nasıl doğduğu, nasıl yayıldığı ve hangi dilde hangi biçimi aldığı ayrı bir çalışma konusudur. Okunan listede bu eksen Romanın Tarihsel Gelişimi, Şiirin Tarihsel Gelişimi ve Tiyatronun Tarihsel Gelişimi adlı üç dersle kurulur. Bu üç ders adı, programın tür bazlı bir tarih anlayışıyla çalıştığını doğrudan gösterir.
Üçüncü eksen kuram ve eleştiridir. Bir metnin nasıl okunacağı kendiliğinden belli değildir; okumanın kendisi kuramlara bağlıdır ve kuramların kendi tarihi vardır. Okunan listede bu eksen Edebi Akımlar, Eleştiri Kuram ve Yönt., Uygulamalı Eleştiri, Karş.Metin Analizi ve Edebiyatta Temel Kav. I ile Edebiyatta Temel Kav. II adlı derslerle taşınır. Kuramın uygulamaya döndüğü yer metin analizidir; programın adının içindeki karşılaştırma bu derste bir teknik hâline gelir.
Dördüncü eksen imgedir. Bir edebiyatın başka bir ulusu, bölgeyi ya da kültürü nasıl tasvir ettiği, bu tasvirin nasıl kalıplaştığı ve nasıl değiştiği karşılaştırmalı edebiyatın kendine özgü başlıklarından biridir. Okunan listede bu eksen İmgebilime Giriş I ve İmgebilime Giriş II adlı derslerle, yedinci ve sekizinci yarıyıllarda ise Edebiyat ve İmgebilim I ile Edebiyat ve İmgebilim II adlı seçmelilerle sürer.
Beşinci eksen mitoloji ve anlatının kökenidir. Aynı anlatı kalıbının birbirinden bağımsız kültürlerde görünmesi, kahraman figürünün nasıl kurulduğu ve masalın nasıl aktarıldığı bu eksenin konularıdır. Okunan listede bu eksen ilk iki yarıyılda Mitoloji I ve Mitoloji II adlı derslerle, ayrıca sayfada İngilizce basılı olan Mythology I ve Mythology II adlı derslerle açılır; bu iki İngilizce ad sayfada bu hâlde yayımlanmıştır ve çevrilmemiştir. Aynı eksen son iki yarıyılda Karşılaştırmalı Mitoloji I, Karşılaştırmalı Mitoloji II, Masal İncelemeleri I, Masal İncelemeleri II, Edebiyatta Kahramanlar I ve Edebiyatta Kahramanlar II adlı seçmelilerle derinleşir.
Altıncı eksen dildir ve bu eksen programın hacminin önemli bir bölümünü tutar. Karşılaştırma yapabilmek için metnin özgün dilinde okunması gerekir; bu yüzden program birden çok yabancı dili yarıyıl yarıyıl ilerleyen diziler hâlinde taşır. Okunan listede İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Arapça, Farsça ve Osmanlıca adlarını taşıyan ders dizileri vardır. Bunların yanında her dil için seçme metin dersleri ve edebî çeviri dersleri ayrıca açılır. Bir öğrencinin bu programda kaç dil çalıştığı, sayfada yayımlanan ders adlarının sayısını doğrudan büyüten etkendir.
Yedinci eksen çeviridir. Edebî çeviri karşılaştırmalı edebiyatın hem aracı hem konusudur: bir metnin başka bir dile geçerken ne kaybettiği, çevirmenin hangi kararları aldığı ve aynı metnin farklı çevirilerinin nasıl karşılaştırılacağı bu eksenin konularıdır. Okunan listede İngilizce Edebi Çeviri I, İngilizce Edebi Çeviri II, İngilizce Edebi Çeviri III, İngilizce Edebi Çeviri IV, Almanca Edebi Çeviri I, Almanca Edebi Çeviri II, Almanca Edebi Çeviri III, Almanca Edebi Çeviri IV, Fransızca Edebi Çeviri I, Fransızca Edebi Çeviri II, Fransızca Edebi Çeviri III ve Fransızca Edebi Çeviri IV adlı dersler bu ekseni kurar.
Sekizinci eksen bağlamdır. Edebiyatın felsefe, sosyoloji, estetik, sinema ve popüler kültürle kesiştiği yer bu eksene girer. Okunan listede Felsefe Tarihi I, Felsefe Tarihi II, Edebiyat Sosyolojisi I, Edebiyat Sosyolojisi II, Estetik, Popüler Kültür, Türk Sineması, Dünya Sineması, Disiplinlerarası Edebiyat I ve Disiplinlerarası Edebiyat II adlı dersler bu ekseni taşır. Bu eksen programın yalnızca metinle değil, metnin içinde durduğu dünyayla da uğraştığını gösterir.
Dokuzuncu eksen sahnedir ve bu rehberin kanun başlığı doğrudan bu eksene bağlanır. Okunan listede yedinci ve sekizinci yarıyıllarda Dramaturgi I ve Dramaturgi II adlı iki ders vardır. Dramaturji, bir oyun metninin çözümlenmesi, sahne için uyarlanması ve bir repertuvar içinde karşılaştırmalı olarak okunmasıdır; edebiyat eğitimiyle sahne pratiğinin kesiştiği yerdir. Aşağıdaki kanun başlığı tam olarak bu kesişme noktası üzerine kuruludur ve o başlıkta bu bağın ne kadar dar olduğu ayrıca yazılmıştır.
Bu dokuz eksen alanı hem dil ve edebiyat programlarına hem de kültür ve iletişim alanlarına yakın kılar. Tek bir ulusal edebiyatı derinlemesine çalışmak isteyen öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyati](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati), çeviriyi meslek olarak seçmek isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), metnin toplumsal bağlamına yönelen öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [felsefe](/bolum/felsefe) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5441 Sayılı Kanun
Bu başlıkta anlatılacak kanunla bu program arasındaki bağ dardır ve bu darlık başlığın en başında yazılmalıdır. Bağ tek bir kadro adı üzerinden kurulmuştur: kanunun doğrulanmış beşinci maddesinin ikinci bendinde geçen `Başdramaturg ve dramaturglar` ibaresi. Bu kanun bir edebiyat kanunu değildir, bir telif ya da yayıncılık kanunu değildir, karşılaştırmalı edebiyat eğitiminin çerçevesini kurmaz ve bu programın geniş kamusal çerçevesi olarak sunulmamaktadır. Kanun bir tiyatro personeli kanunudur; bu programla ilgisi, mezununun girebildiği sayılı kamu kadrolarından birinin bu kanunda sayılmış olmasıyla sınırlıdır. Aşağıdaki her cümle bu sınır içinde okunmalıdır.
Kanunun adı kaynakta `DEVLET TİYATROLARI PERSONELİ HAKKINDA KANUN` olarak yayımlanmıştır. Bu ad iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Üçüncü okuma aynı ibareyi sonuna dipnot rakamları kaynamış hâlde verdiği için o varyant kullanılmamıştır; bu, bu oturumda metne dönüştürme sırasında oluşan bozulmaların somut bir örneğidir ve aşağıdaki ifşa paragrafında ayrıca anılmaktadır.
Künyede iki ayrı doğrulama düzeyi vardır ve ayrı ayrı yazılması gerekir. Künye satırlarının tam biçimi iki okumada aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `Kanun numarası : 5441`, `Kabul tarihi : 10/6/1949`, `Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 16/6/1949 Sayı: 7234`, `Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 30 Sayfa: 1444`. Bu satırların içindeki değerler üç okumanın hepsinde aynı çıkmıştır, yani değerler satır biçiminden daha güçlü bir tabana oturur. Bu kanunda künye etiketleri küçük harfle basılıdır; `Kanun numarası` ve `Kabul tarihi` yazımları kaynakta bu hâldedir ve büyük harfe çevrilmemiştir. Ayrıca `Yayımlandığı Resmî Gazete:` etiketinde iki nokta öncesinde boşluk yokken `Yayımlandığı Düstur :` etiketinde boşluk vardır; bu tutarsızlık kaynakta göründüğü gibi bırakılmıştır. Kanun bu değerlere göre Düstur bakımından üçüncü tertipte yer almaktadır.
Kanunun birinci maddesi üç okumada aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `Madde 1 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.)`. Bu maddenin gövdesi kaynakta bir mülga kaydından oluşmaktadır; bu kaydın ne anlattığı hakkında bu rehberde bir yorum kurulmamış, yalnızca doğrulanmış satır olduğu gibi verilmiştir.
Bu programın konusuna değen madde beşinci maddedir. Maddenin başındaki değişiklik ibaresi üç okumada aynı çıkmıştır: `Madde 5 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.)`. Madde üç bende ayrılır ve üç bendin tamamı üç okumada aynı çıkmıştır. Birinci bent kaynakta şöyledir: `A) Başrejisör, rejisörler, aktör ve aktrisler, reji asistanları, müzik işleri yöneticisi ile başkorrpetitör, tiyatro orkestrası, korosu ve balesi ile müzikli tiyatro icracıları, sanat teknik müdürü ve dekoratörler, kostüm kreatörleri Devlet Tiyatroları Sanatkar memurlardır.` Bu bentteki `başkorrpetitör`, `icracıları` ve `Sanatkar` yazımları kaynakta bu hâldedir ve düzeltilmemiştir.
İkinci bent bu rehberin kancasının bulunduğu bendir ve kaynakta şöyledir: `B) Başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı, korrepetitör, bale piyanisti de Devlet Tiyatroları uygulatıcı uzman memurlarıdırlar.` Bu tek cümle, dramaturg adının bir kamu kadrosu adı olarak bir kanunda sayıldığını gösterir. Karşılaştırmalı Edebiyat programının okunan ders listesinde Dramaturgi I ve Dramaturgi II adlı iki ders bulunduğu için bu kadro adı, programın ders planında karşılığı olan tek doğrulanmış kamusal kadro adıdır. Bu rehberde kurulan bağ bundan ibarettir; kanunun bu programın mezununu tanımladığı, bu kadroya yalnızca bu programın mezunlarının girdiği ya da bu programın mezununun bu kadroya girmeye hak kazandığı söylenmemektedir. Kanun kadronun adını sayar; kadroya kimin alınacağını bu rehberde alıntılanan hükümler belirlemez.
Bu bentteki `uygulatıcı uzman memurlarıdırlar` yazımı kaynakta bu hâldedir. Üçüncü bent de üç okumada aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar.` Bu bent burada bütünlüğü için verilmiştir; bu programla bir bağ kurmak için değil, ikinci bendin hangi kadro dizisinin ortasında durduğunu göstermek için.
Beşinci maddenin bentlerden sonra gelen üç fıkrası yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır, çünkü üçüncü okuma maddeyi üçüncü bentte bitirmiş ve sonrasını hiç getirmemiştir. Bu üç fıkra bu yüzden daha zayıf bir tabana oturur ve bu ayrım burada saklanmamaktadır. Kaynakta şöyledir: `6388 sayılı Kanun hükümleri Devlet Tiyatrosu Genel Müdürlüğü uygulatıcı uzman memurları hakkında da, uygulanır. Uzman memurlardan kondüvit ve süflörler 6388 sayılı Kanunun Devlet Tiyatroları sanatkarlarına şamil olan hükümlerinden diğer uzman memurlar da aynı kanunun 3 üncü maddesi hariç diğer hükümlerinden faydalanırlar.` İkinci fıkra kaynakta şöyledir: `Devlet, Tiyatroları sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda hizmete devamları da aynı usule tabidir.` Bu fıkradaki `Devlet, Tiyatroları` yazımı, yani özne ile tamlama arasındaki virgül, iki okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir. Üçüncü fıkra kaynakta şöyledir: `Mali hakları ve özellikleri bu kanun içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma, hizmete devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari sözleşmelerinde belirtilir.` Bu üç fıkra, ikinci bentte adı sayılan kadronun göreve alınmasının süreli idari sözleşmeye bağlandığını gösterir; bu, kanunun bu programa değen ikinci ve son noktasıdır.
Altıncı madde üç okumada aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyledir: `Madde 6 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.)` `Devlet konservatuvarları mezunları, stajyer kadrolarına göre idari sözleşmeye tabi olmaksızın Devlet Tiyatrolarına alınırlar. Bunlar bir yıl süre ile stajyer olarak çalışırlar. Bu sürenin bitiminde sanat ve yönetim kurulu tarafından sınava tabi tutularak başarı gösterenler kabiliyetlerine göre derecelere ayrılarak sanatkarlığa alınır ve idari sözleşmeye bağlanırlar. Sınav sonucunda başarı gösteremiyenler veya bunlardan sanat ve yönetim kurulu kararı ile bir yıl daha staja tabi tutulmasına lüzum görülenler için ikinci yıl sonunda, yeniden yapılacak sınavda başarı sağlıyamazlarsa görevden çıkarılırlar. Bunlardan mecburi hizmeti olanlar Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun göreceği hizmetlerde çalıştırılırlar.` `Stajyerler, staj süresi içinde idari sözleşmeli sanatkarlara ait haklardan yararlanırlar ve yükümlülüklerden sorumlu olurlar.` Bu maddedeki `gösteremiyenler` ve `sağlıyamazlarsa` yazımları kaynakta bu hâldedir. Bu madde bir sınav ve derecelendirme usulü kurar; hangi mezunun hangi kadroya nasıl alındığına dair bu rehberde bundan öte hiçbir çıkarım yapılmamaktadır.
Kanunun on üçüncü ve on dördüncü maddeleri de üç okumada aynı çıkmıştır ve kurumun maddi işleyişini düzenler. Kaynakta şöyledir: `Madde 13 – Devlete ait binalardan Devlet Tiyatrosuna lüzumlu görülenler Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca eşya ve tesisleriyle beraber bu müesseseye parasız olarak tahsis edilebilir.` On dördüncü madde kaynakta şöyledir: `Madde 14 – Devlet Tiyatrosu muamelatında 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ile 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.` `Müessesenin alım ve satım muameleleriyle hesap usulleri Maliye ve Kültür ve Turizm Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunacak esaslara göre yürütülür. Devlet Tiyatrosunun hasılat ve muameleleri her türlü vergi, harç ve resimlerden muaftır.` Bu iki madde bu programla ilgili değildir ve bu rehberde bir bağ kurmak için değil, kanunun ne tür bir metin olduğunu göstermek için verilmiştir: bu bir kurum ve personel kanunudur. Madde numarası ayracının uzun tireli biçimi, yani `Madde 1 – ` kalıbı, iki okumada aynı görünmüştür; üçüncü okuma madde numaralarını başlık biçimine çevirdiği için o okumadan teyit alınamamıştır.
Örtüşmenin sınırı topluca yazılmalıdır. Bu kanun Karşılaştırmalı Edebiyat programını kurmaz, ders planını belirlemez, mezununun meslek tanımını, unvanını ya da yetkisini düzenlemez ve bu programa özgü bir yükümlülük getirmez. Kanunun bu rehberde alıntılanmayan bölümleri tahsis, muafiyet, hesap usulü ve personel rejiminin ayrıntılarıyla ilgilidir ve edebiyat eğitimiyle ilgisi yoktur. Örtüşme yalnızca dramaturg kadrosunun adının kanunda sayılması ve o kadronun göreve alınma usulünün kanunda düzenlenmesi noktasındadır; bundan geniş bir çerçeve iddiası kurulmamıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki resmî adres esas alınmalıdır; bu rehberdeki alıntılar bir oturumda yapılmış okumaların tutanağıdır ve yürürlükteki metnin yerine geçmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu kanunda dördüncü bir okuma yapılmamıştır; üç okuma yapılmış ve hiçbiri toptan reddetmemiştir, ancak üçüncü okuma beşinci maddeyi üçüncü bentte bitirdiği için o maddenin son üç fıkrası yalnızca iki okumanın kesişimiyle sınırlıdır ve bu başlıktaki en zayıf tabana oturan malzeme odur. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: okumalar aynı adres için yanıtın önbellekte tutulduğu kısa pencere içinde yapıldığı için büyük olasılıkla tek bir metin dönüşümü üzerinde çalışmıştır; dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu kanunda böyle bir bozulmanın somut örneği görülmüştür: bir okuma kanun adının sonuna dipnot rakamlarını yapışık hâlde getirmiştir ve o varyant kullanılmamıştır. Kanunun ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ile on ikinci arasındaki maddeleri, on beşinci ile yirmi dördüncü arasındaki maddeleri, ek maddeleri, geçici maddeleri ve son iki maddesi iki okumada birebir teyit edilmediği için hiç alıntılanmamıştır ve içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Onuncu maddedeki ücret çizelgesi ve ödenek hükmü iki gerekçeyle taşınmamıştır: hem tek okumada kalmıştır hem de bu rehber hiçbir yerde ücret, maaş ve ödenek verisi yayımlamamaktadır. Madde başlıkları bu kanun için hiçbir okumada birebir bir satır olarak elde edilmemiştir; bu kanunda madde başlığı bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. Kanunda dipnot işaretleri görülmüş, ancak hiçbir okuma dipnot gövdelerini getirmediği için dipnot metinleri hakkında hiçbir şey yazılmamıştır. Kanun numarası seçilirken önce üç ayrı numara denenmiş ve o adresler bulunamadığı için o numaralar aynı adresle ikinci kez istenmemiştir; o metinler hakkında bu rehberde hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Bir başka numara açılmış ama aranan kanun olmadığı görülmüş, o belge için üç okuma disiplini uygulanmamış ve o belgenin adı ile künyesi bu rehberde doğrulanmış malzeme olarak kullanılmamıştır. Bu programa daha yakın görünen telif, yayıncılık, kütüphane, çeviri ve kültür teşkilatı eksenlerindeki kanunlar korpusun başka kayıtlarında kullanımda olduğu ya da adresleri bulunamadığı için elenmiştir; elenen numaraların içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır ve bu kanunun o eksenlerin yerine geçtiği söylenmemektedir. Bu başlıkta bir kanca zorlanmamış, örtüşme olduğundan geniş gösterilmemiştir. Son olarak bu rehberdeki hiçbir cümle, bir terimin bu kanunda tanımlı olmadığı yönünde bir iddia içermez; yalnızca bu oturumun okumalarında birebir görülmeyen öğelerin alıntılanmadığı kaydedilmiştir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu programın adı birçok programın adına benzer ve benzerlik en sık burada yanlış tercihe yol açar. Ayrımları tek tek yazmak gerekir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile tek bir ulusal edebiyat programı aynı şey değildir. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) bir dili ve o dilin edebiyatını merkeze alır ve derinliğini o dilin tarihinden kurar; [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyati](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati), [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati) programları için de aynı şey geçerlidir. Karşılaştırmalı Edebiyat ise merkezine tek bir dili değil, diller arasındaki ilişkiyi koyar. Okunan ders listesinde aynı yarıyılda İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Arapça ve Farsça adlarını taşıyan ders dizilerinin yan yana durması bu farkın en görünür işaretidir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir çeviri programı aynı şey değildir. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) programlarının hedefi çeviri ve tercüme pratiğini bir meslek olarak kurmaktır. Karşılaştırmalı Edebiyat'ta çeviri bir eksendir, hedef değildir: okunan listedeki edebî çeviri dersleri metinler arası ilişkiyi görmenin aracı olarak durur. Çeviriyi meslek olarak seçmek isteyen öğrencinin doğru adresi bu program değildir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir dilbilim programı aynı şey değildir. Dilbilim dilin kendi yapısını inceler; karşılaştırmalı edebiyat dille yazılmış metinleri inceler. Okunan listede Genel Dilbilim I ve Genel Dilbilim II adlı iki ders bulunması bu farkı ortadan kaldırmaz, tersine gösterir: dilbilim burada bir yardımcı derstir, programın konusu değildir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir öğretmenlik programı aynı şey değildir. [Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [fransızca öğretmenliği](/bolum/fransizca-ogretmenligi) ve [arapça öğretmenliği](/bolum/arapca-ogretmenligi) programları öğretmenlik mesleğine yönelik olarak kurulmuştur ve kendi alan eğitimi dersleriyle gelir. Okunan Karşılaştırmalı Edebiyat listesinde bu türden bir öğretmenlik eğitimi dizisi bulunmamaktadır; öğretmen olmak isteyen öğrencinin bu programı seçmesi hâlinde izleyeceği yol hakkında bu rehberde bir iddia kurulmamaktadır, çünkü bu yol okunan sayfada yayımlanmamıştır.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir sinema ya da televizyon programı aynı şey değildir. Okunan listede Türk Sineması ve Dünya Sineması adlı iki ders vardır, ancak bunlar edebiyatın bağlamını kuran derslerdir; film üretmeyi öğreten bir dizi değildir. Film yapımına yönelen öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [sinema ve televizyon](/bolum/sinema-ve-televizyon) programları ayrı adreslerdir ve bu rehber bunları birbirinin yerine koymamaktadır.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir iletişim programı aynı şey değildir. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim), [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ve [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) programları mesajın üretimi ve dolaşımıyla uğraşır. Karşılaştırmalı edebiyat mezununun metinle kurduğu ilişki bu alanlarda işe yarayabilir, ancak bu programın kendisi bir iletişim programı değildir.
Karşılaştırmalı Edebiyat ile bir sosyal bilim programı aynı şey değildir. [Sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [felsefe](/bolum/felsefe), [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) programlarının kendi yöntemleri ve kendi malzemeleri vardır. Okunan listede Felsefe Tarihi, Edebiyat Sosyolojisi, Türk Kültür Tarihi ve Batı Kültür Tarihi adlı derslerin bulunması bu programı bir sosyal bilim programına dönüştürmez; bu dersler edebî metnin okunmasına bağlam sağlar.
Son olarak Karşılaştırmalı Edebiyat ile aynı adı taşıyan lisansüstü programlar aynı şey değildir. Bu rehber yalnızca lisans düzeyinde yayımlanmış bir ders listesine dayanır. Aynı adı taşıyan yüksek lisans ve doktora programlarının ders listeleri bu rehberde okunmamıştır ve o programların içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Aşağıdaki liste tek bir üniversitenin tek bir sayfasında yayımlanan ders adlarından oluşur ve bir tercih ölçütü değildir. Sayfada üniversitenin adı yayımlanmıştır ve alan adından çıkarılmamıştır. Program adı sayfada `Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü` olarak basılıdır. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır: sayfa başlığı `Lisans` ibaresini taşır ve düzey yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır. Listenin başlığı sayfada `2016-2017 AKADEMİK YILI DERS LİSTESİ` ve `I. Öğretim` olarak yayımlanmıştır; bu yıl bilgisi sayfada böyle basılıdır ve değiştirilmemiştir.
Ders adları sayfada çoğunlukla kısaltmalı basılmıştır. Kısaltmalar açılmamış, noktalama ve boşluklar sayfada göründüğü gibi bırakılmıştır. Sayfada İngilizce basılan iki ders adı çevrilmemiştir. Ders kodları, kredi ve ders yükü değerleri sayfada bulunmakla birlikte toplanmamıştır. Derslerin hangisinin zorunlu hangisinin seçmeli olduğu bu listede yarıyıl bazında ayrıştırılmamıştır; yalnızca yedinci ve sekizinci yarıyıllarda sayfada bir seçmeli ders grubu başlığı basılı olduğu için o başlık korunmuş ve altındaki dersler o başlığın altında verilmiştir.
Birinci yarıyıl, sayfada Güz olarak anılır: Karş. Edebiyat Bilimine Gir. I, Türk Kültür Tarihi, Mitoloji I, Mythology I, Edebi Akımlar, Türk Dili I, İngilizce I, Çağ. İng. Ed. Seç. Met. I, Almanca I, Fransızca I, Çağ. Alm. Ed. Seç. Met. I, Çağ. Fran. Ed. Seç. Met. I, Beden Eğitimi I, Sağlıklı Beslenme I, Bahçe Bakımı ve Seracılık I, İlk Yardım I, Rusça I, Arapça I, Farsça I, Osmanlıca I, Edebiyatta Temel Kav. I, Edebiyat Sosyolojisi I, Bilgisayar Teknolojileri I.
İkinci yarıyıl, sayfada Bahar olarak anılır: Karş. Edebiyat Bil. Giriş II, Batı Kültür Tarihi, Mitoloji II, Mythology II, Bilimsel Araştırma Yön., Türk Dili II, İngilizce II, Çağ. İng. Ed. Seç. Met. II, Almanca II, Fransızca II, Çağ. Alm. Ed. Seç. Met. II, Çağ. Fran. Ed. Seç. Met. II, Beden Eğitimi II, Sağlıklı Beslenme II, Bahçe Bakımı ve Seracılık II, İlk Yardım II, Rusça II, Arapça II, Farsça II, Osmanlıca II, Edebiyatta Temel Kav. II, Edebiyat Sosyolojisi II, Bilgisayar Teknolojileri II.
Üçüncü yarıyıl, sayfada Güz olarak anılır: Romanın Tarihsel Gelişimi, Şiirin Tarihsel Gelişimi, İmgebilime Giriş I, A.İ.İ.T. I, İngilizce III, Çağ. Amerikan Ed. Seç. Met. I, Almanca III, Fransızca III, Çağ. Av.ve İsv.Ed. Seç.Met. I, Çağ. Fran. Ed. Seç. Met. III, Rusça III, Arapça III, Farsça III, Ortadoğu Kültürü ve Edeb. I, Modern Türk Edebiyatı Tarihi I.
Dördüncü yarıyıl, sayfada Bahar olarak anılır: Tiyatronun Tarihsel Gelişimi, Eleştiri Kuram ve Yönt., İmgebilime Giriş II, A.İ.İ.T. II, İngilizce IV, Çağ. Amerikan Ed.Seç.Met. II, Almanca IV, Fransızca IV, Çağ. Av.ve İsv.Ed.Seç.Met.II, Çağ. Fran. Ed. Seç. Met. IV, Rusça IV, Arapça IV, Farsça IV, Ortadoğu Kültürü ve Edeb. II, Estetik, Popüler Kültür, Modern Türk Edebiyatı Tarihi II.
Beşinci yarıyıl, sayfada Güz olarak anılır: Felsefe Tarihi I, Türk Edebiyatı I, Uygulamalı Eleştiri, Karş. Edebiyat Semineri I, İngilizce V, İngilizce Edebi Çeviri I, Almanca V, Fransızca V, Almanca Edebi Çeviri I, Fransızca Edebi Çeviri I, Rusça V, Arapça V, Farsça V, Çocuk ve Gençlik Ed. I, Diksiyon I, Türk Edeb. Seçme Metinler, Fransız Edebiyatı Tarihine Giriş I, Rus Edebiyatı Tarihine Giriş I.
Altıncı yarıyıl, sayfada Bahar olarak anılır: Felsefe Tarihi II, Türk Edebiyatı II, Karş.Metin Analizi, Karş. Edebiyat Semineri II, İngilizce VI, İngilizce Edebi Çeviri II, Almanca VI, Fransızca VI, Almanca Edebi Çeviri II, Fransızca Edebi Çeviri II, Rusça VI, Arapça VI, Farsça VI, Çocuk ve Gençlik Ed. II, Diksiyon II, Dünya Edeb. Seçme Metinler, Rus Edebiyatı Tarihine Giriş II, Fransız Edebiyatı Tarihine Giriş II.
Yedinci yarıyıl, sayfada Güz olarak anılır. Bu yarıyılda sayfada ayrıca `Karş. Ed. Sem Çal. I` ibaresi bir seçmeli ders grubu başlığı olarak basılıdır; bu ibare bir ders adı olarak sayılmamış, grup başlığı olarak korunmuştur. Yarıyılın ders adları şunlardır: Çağdaş Türk Edebiyatı I, Genel Dilbilim I, İngilizce VII, İngilizce Edebi Çeviri III. Sayfadaki `Karş. Ed. Sem Çal. I` grup başlığının altında şu ders adları basılıdır: Edebiyatlar ve Kültürlerarası Değerlendirmeler I, Disiplinlerarası Edebiyat I, Masal İncelemeleri I, Edebiyatta Şehir I, Edebiyat ve İmgebilim I, Edebiyat ve Cinsiyet I, Doğu Edebiyatında İnsan I, Edebiyatta Kahramanlar I, Edebiyatta Akımlar, Topluluklar ve Üslup İncelemeleri I, Karşılaştırmalı Mitoloji I. Aynı yarıyılda ayrıca şu ders adları basılıdır: Almanca VII, Fransızca VII, Almanca Edebi Çeviri III, Fransızca Edebi Çeviri III, Rusça VII, Arapça VII, Farsça VII, Türk Sineması, Dramaturgi I, Çağ. Rus Ed. Seç. Met. I, Çağ. İran Ed. Seç. Met. I.
Sekizinci yarıyıl, sayfada Bahar olarak anılır. Bu yarıyılda da sayfada `Karş. Ed. Sem Çal. II` ibaresi bir seçmeli ders grubu başlığı olarak basılıdır ve aynı biçimde ders adı sayılmamıştır. Yarıyılın ders adları şunlardır: Çağdaş Türk Edebiyat II, Genel Dilbilim II, İngilizce VIII, İngilizce Edebi Çeviri IV. Sayfadaki `Karş. Ed. Sem Çal. II` grup başlığının altında şu ders adları basılıdır: Edebiyatlar ve Kültürlerarası Değerlendirmeler II, Disiplinlerarası Edebiyat II, Masal İncelemeleri II, Edebiyatta Şehir II, Edebiyat ve İmgebilim II, Edebiyat ve Cinsiyet II, Doğu Edebiyatında İnsan II, Edebiyatta Kahramanlar II, Edebiyatta Akımlar, Topluluklar ve Üslup İncelemeleri II, Karşılaştırmalı Mitoloji II. Aynı yarıyılda ayrıca şu ders adları basılıdır: Almanca VIII, Fransızca VIII, Almanca Edebi Çeviri IV, Fransızca Edebi Çeviri IV, Rusça VIII, Arapça VIII, Farsça VIII, Dünya Sineması, Dramaturgi II, Çağ. Rus Ed. Seç. Met. II, Çağ. İran Ed. Seç. Met. II.
Bu listede iki ayrıntı ayrıca kaydedilmelidir, çünkü ikisi de sayfanın kendi yazımına aittir. Birincisi, sekizinci yarıyılın ilk dersi sayfada Çağdaş Türk Edebiyat II biçiminde basılıdır, yedinci yarıyıldaki karşılığı ise Çağdaş Türk Edebiyatı I biçiminde; bu fark kaynakta bu hâldedir ve tek biçime getirilmemiştir. İkincisi, aynı dilin seçme metin dersleri farklı yarıyıllarda farklı boşluk ve nokta düzenleriyle basılmıştır; örneğin Çağ. Amerikan Ed. Seç. Met. I ile Çağ. Amerikan Ed.Seç.Met. II ve Çağ. Av.ve İsv.Ed. Seç.Met. I ile Çağ. Av.ve İsv.Ed.Seç.Met.II adları sayfada bu hâldedir. Bu düzensizlikler düzeltilmemiştir ve hangisinin doğru olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu ders listesi için dört okuma yapılmıştır ve toplam yüz altmış dört ders adı alınmıştır; hiçbir ders adı düşürülmemiştir. İkinci okuma ders adları bakımından reddedilmiştir, çünkü yalnızca yarıyıl başlıklarını ve ders yükü toplamlarını dökmüş, ders adlarını hiç vermemiştir; program adı, düzey ve üniversite adı denetimleri buna karşılık o okumadan alınmıştır. Birinci okuma her yarıyıl için yalnızca bir bölümünü dökmüş ve seçmelileri atlamıştır; verdiği adlar üçüncü okumanın listesiyle birebir aynıdır, yani çelişki değil eksiklik vardır. Tam liste üçüncü okumadan, yedinci ve sekizinci yarıyılların doğrulaması dördüncü okumadan alınmıştır. Öğretim düzeyi sayfada basılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarım değildir. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir. Liste sayfada iki bin on altı ile iki bin on yedi akademik yılına ait olarak yayımlanmıştır, yani okunan sürüm bu akademik yılın sürümüdür ve bu sürümün daha yenisi aranmamıştır; bu rehberde bugünkü müfredatın bu liste olduğu iddia edilmemektedir. Seçmeli havuzların içi bu rehberde doldurulmamıştır: sayfada grup başlığı altında basılı olan adlar olduğu gibi verilmiş, o havuzlardan kaç dersin seçildiği ya da havuzun nasıl işlediği hakkında hiçbir şey yazılmamıştır. Ders kodları, kredi ve ders yükü değerleri sayfada bulunmakla birlikte toplanmamıştır. Bölümün lisansüstü sayfası açılmamış ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü bu sayfaya dayandırılmamış, kaynak listesindeki tercih kılavuzu ve tercih sihirbazı adreslerine bırakılmıştır. Ayrıca bu programın adını taşıyan başka üniversitelerin sayfaları için de sınırlar kaydedilmiştir: bir üniversitenin ders planı sayfası erişilemediği için hiç okunmamış, bir başkasının sayfasında program adı ve düzey görünmesine karşın yarıyıl başlıklı ders adı listesi yayımlanmadığı için ders adı toplanmamış, bir başkasının sayfasında lisans düzeyinin basılı olup olmadığı doğrulanmadığı için o sayfa hiç kullanılmamıştır. Bu kayıtların içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Son olarak bu başlıkta hiçbir yerde bir dersin bu programda bulunmadığı yönünde olumsuz bir iddia kurulmamıştır; yalnızca okunan sayfada yayımlanan adlar aktarılmıştır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu başlıkta yazılanlar, okunan ders listesinin içeriğine ve bu rehberde doğrulanmış kanun hükümlerine dayanan iş tanımlarıdır. Hiçbir yerde ücret, istihdam oranı ya da kadro sayısı verilmemektedir; hangi işe kimin girdiğine dair bir iddia da kurulmamaktadır.
Programın en özgün çıktısı metinle çalışma yetkinliğidir. Bir mezun, iki ayrı dilde yazılmış iki metni yan yana okuyup aralarındaki ilişkiyi kurabilir, bir metnin hangi geleneğe bağlandığını gösterebilir ve bir çevirinin özgün metinle nasıl bir ilişki kurduğunu değerlendirebilir. Bu yetkinlik yayıncılıkta editörlük ve düzelti işlerinde, kültür kurumlarında metin ve program hazırlığında, arşiv ve derleme işlerinde ve akademik araştırmada karşılık bulur.
Sahne alanında bu rehberde doğrulanmış tek kamusal kadro dramaturg kadrosudur. Kanunun beşinci maddesinin ikinci bendinde `Başdramaturg ve dramaturglar` ibaresi geçmektedir ve bu kadronun göreve alınması aynı maddenin doğrulanmış son fıkralarında süreli idari sözleşmeye bağlanmıştır. Dramaturginin işi bir oyun metnini çözümlemek, sahne için uyarlamak ve bir repertuvarı karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir; okunan ders listesindeki Dramaturgi I ve Dramaturgi II adlı dersler bu işin adını taşır. Bu kadroya girişin koşulları hakkında bu rehberde hiçbir iddia kurulmamaktadır, çünkü bu koşullar alıntılanan hükümlerde yayımlanmamıştır.
Çeviri tarafında mezunun yaptığı iş edebî çeviri ve çeviri değerlendirmesidir. Okunan listede İngilizce, Almanca ve Fransızca için dörder yarıyıl süren edebî çeviri dizileri vardır. Bu, çeviriyi meslek olarak yapan bir programın yerine geçmez; ancak edebî metnin çevirisi üzerine çalışan bir mezunun bu diziden geldiği kaydedilebilir.
Kültür ve medya tarafında mezunun yaptığı iş metin üretmek ve içerik değerlendirmektir: eleştiri yazmak, tanıtım metni hazırlamak, kültür sayfası ya da programı için içerik kurmak, bir yayın listesinin okurunu ve bağlamını değerlendirmek. Bu işlerin bir bölümü [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) programlarının da çıktısıdır; bu rehber bu alanların birbirinin yerine geçtiğini söylemez, yalnızca kesişmenin nerede olduğunu gösterir.
Araştırma tarafında mezunun yaptığı iş kaynak taramak, bibliyografya kurmak, metin karşılaştırmak ve bulguyu yazıya dökmektir. Okunan listede Bilimsel Araştırma Yön. adlı ders ve iki yarıyıl süren Karş. Edebiyat Semineri dizisi bu tarafa çalışır.
Kütüphane, arşiv ve belge tarafında mezunun eski metinlerle çalışma yetkinliği işe yarar. Okunan listede Osmanlıca I ve Osmanlıca II adlı dersler bulunmaktadır. Bu alanda kurumsal olarak eğitim veren program [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) programıdır ve bu rehber ikisini birbirinin yerine koymamaktadır.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı, birden fazla dilde okumaktan yorulmayan öğrenci tercih etmelidir. Okunan ders listesinde İngilizce, Almanca, Fransızca, Rusça, Arapça, Farsça ve Osmanlıca adlarını taşıyan ders dizileri vardır ve bunların yanında her dil için ayrıca seçme metin ve edebî çeviri dersleri açılmaktadır. Bu, dört yıl boyunca dil çalışmayı sürdürmek anlamına gelir. Yabancı dil çalışmayı bir zorunluluk olarak taşımak isteyen değil, bunu kendi başına merak eden öğrenci bu programda rahat eder.
Bu programı, uzun metin okumaktan hoşlanan öğrenci tercih etmelidir. Roman, şiir ve tiyatro tarihinin ayrı ayrı derslerle verildiği bir listede okumanın hacmi yüksektir. Okuma hızını ve dayanıklılığını bir sorun olarak gören öğrenci için bu program yorucu olacaktır.
Bu programı, tek bir doğru cevap arayan değil, ilişki kurmaktan hoşlanan öğrenci tercih etmelidir. Karşılaştırma bir sonuç üretmez, bir ilişki kurar; kurulan ilişkinin gerekçelendirilmesi öğrencinin işidir. Okunan listedeki Eleştiri Kuram ve Yönt., Uygulamalı Eleştiri ve Karş.Metin Analizi adlı dersler bu gerekçelendirme işini öğretir.
Bu programı, sahne ve metin arasındaki bağa ilgi duyan öğrenci tercih etmelidir. Okunan listede Tiyatronun Tarihsel Gelişimi, Dramaturgi I, Dramaturgi II, Diksiyon I ve Diksiyon II adlı dersler bulunmaktadır. Bu rehberde doğrulanan kamusal kadro da tam bu hattadır.
Bu programı, kültürler arası karşılaştırmayı kendi merakı yapan öğrenci tercih etmelidir. Okunan listede Türk Kültür Tarihi, Batı Kültür Tarihi, Ortadoğu Kültürü ve Edeb. I, Ortadoğu Kültürü ve Edeb. II, Doğu Edebiyatında İnsan I ve Doğu Edebiyatında İnsan II adlı dersler vardır; bu adlar programın bakışının tek bir coğrafyaya bağlı olmadığını gösterir.
Buna karşılık bu programı, bir dili konuşmayı öğrenmek için bir program arayan öğrenci tercih etmemelidir; o öğrencinin adresi bir yabancı dil ve edebiyat programı ya da bir mütercim tercümanlık programıdır. Çeviriyi meslek olarak yapmak isteyen öğrenci de bu programı ilk sıraya koymamalıdır. Öğretmen olmak isteyen öğrencinin adresi bir öğretmenlik programıdır. Dilin yapısını incelemek isteyen öğrenci için bu program dolaylı bir yoldur. Film çekmek ya da program yapmak isteyen öğrencinin adresi ise bir sinema ya da iletişim programıdır.
Programın gerektirdiği çalışma alışkanlığı da açık yazılmalıdır: bu program düzenli okuma, not tutma ve yazma alışkanlığı ister. Yazmayı sevmeyen bir öğrenci için dört yıl boyunca sürekli metin üretmek ağır gelecektir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: bu rehberde hiçbir taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, ücret ya da işe yerleşme verisi bulunmamaktadır ve bu bilinçli bir tercihtir. Bu tür veriler her yıl değişir ve doğru yerden okunmalıdır; kaynak listesindeki tercih kılavuzu ve tercih sihirbazı adresleri bu iş içindir. Bu rehberin puan türü bilgisi de okunan ders planı sayfasına dayanmamaktadır, çünkü o sayfa puan türü yayımlamamaktadır.
İkinci not: yukarıdaki ders listesi tek bir üniversitenin tek bir sayfasında yayımlanan bir listedir ve bu programın her üniversitedeki hâlini temsil etmez. Liste sayfada iki bin on altı ile iki bin on yedi akademik yılına ait olarak basılıdır ve bu sürümün daha yenisi aranmamıştır. Tercih yapacak öğrenci, gireceği üniversitenin kendi güncel ders planını o üniversitenin kendi sayfasından okumalıdır. Aynı adı taşıyan iki programın ders listesi birbirinden ciddi biçimde farklı olabilir ve bu rehber bu farkı ölçmemektedir.
Üçüncü not: bu rehberdeki kanun başlığı bir hukuk metni değildir ve bir yorum sunmaz. Kanun bir oturumda üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan gövdeler alıntılanmıştır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki resmî adres esas alınmalıdır. Kanunla bu program arasındaki bağın dar olduğu, yalnızca bir kadro adı ve o kadronun göreve alınma usulü üzerinden kurulduğu yukarıda ayrıca yazılmıştır ve bu darlık bu rehberde gizlenmemiştir.
Dördüncü not: bu rehber hiçbir yerde bir kısaltmayı açmamış, kaynağın yazımını düzeltmemiş ve kaynağın dilinde yayımlanan ders adlarını çevirmemiştir. Okunan sayfada kısaltmalı basılan ders adları kısaltmalı, İngilizce basılan iki ders adı İngilizce bırakılmıştır. Kanun metinlerindeki eski yazımlar da güncellenmemiştir. Bir okumanın ürettiği ve ikinci bir okumada teyit edilmeyen hiçbir malzeme bu rehbere girmemiştir; teyit edilmeyen maddeler ve bölümler hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır ve hiçbir yerde bir terimin bir kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir iddia kurulmamıştır.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 5 üniversitede, 8 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.