Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı, kentin yapılar arasında kalan açık alanlarının ve bu alanlardaki bitkisel düzenin tasarlanmasını konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5366 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 187,85–434,49
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 176
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı Nedir?
Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı, kentte binaların kapladığı yerin değil, binalar arasında kalan boşluğun tasarımını konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Meydan, sokak, kıyı, park, yaya aksı, avlu ve bahçe bu boşluğun adlarıdır. Alanın sorusu tek cümleyle şudur: bir kentin açık alanı, orada yaşayan insan için hem kullanışlı hem güvenli hem de yaşanabilir olacak biçimde nasıl kurulur, ve bu kurulum bitkiyle, suyla, toprakla ve iklimle nasıl birlikte düşünülür.
Programın adı iki mesleğin adını yan yana getirir ve bu ad bilinçli bir birleşimdir. Kentsel tasarım tarafı ölçek olarak binadan büyük, şehir planından küçük olan ara ölçeğe bakar; sokak dokusunu, yapı adalarının biçimini, kamusal alanın sürekliliğini ve kentin siluetini konu edinir. Peyzaj mimarlığı tarafı ise aynı açık alanın bitkisel ve doğal düzenini, toprağın biçimlendirilmesini, suyun yönetilmesini ve dış mekân yapı elemanlarının kurulmasını konu edinir. Bu iki taraf ayrı ayrı da öğretilebilir; bu program ikisini tek bir eğitim içinde birleştirir.
Alanın birinci ayağı kavram ve kuramdır. Kentsel ve çevresel konu ve kavramlara giriş, kent morfolojisi, şehircilik bilgisi ile kent ve mimarlık tarihi bu ayağın konularıdır. Bir kentin bugünkü biçimi kendiliğinden oluşmamıştır; her dokunun bir tarihi, bir üretilme mantığı ve bir gelişme çizgisi vardır. Bu ayak öğrenciye önce bakmayı, sonra okumayı öğretir.
İkinci ayak stüdyodur. Bu alanın öğretimi büyük ölçüde stüdyo ve atölye dersleriyle yürür. Stüdyoda öğrenciye gerçek ya da gerçeğe yakın bir alan verilir; öğrenci o alanı gezer, ölçer, çizer, sorununu tanımlar ve bir öneri geliştirir. Sonra bu öneriyi jüri önünde savunur. Bu döngü dört yıl boyunca giderek büyüyen ölçeklerde tekrarlanır ve alanın asıl öğrenme biçimidir.
Üçüncü ayak bitki bilgisidir. Tasarım ve planlama için bitki bilgisi bu ayağın çekirdeğidir. Bu alanda bitki bir süs değil, bir tasarım malzemesidir: boyu, tacı, kök yapısı, mevsimsel davranışı, gölgesi, kokusu ve bakım ihtiyacı vardır. Yanlış seçilen bir bitki birkaç yıl sonra altyapıyı kaldırabilir ya da hiç tutmayabilir. Bu nedenle bitki seçimi bu alanda estetik olduğu kadar teknik bir karardır.
Dördüncü ayak konstrüksiyon ve uygulama tarafıdır. Peyzaj konstrüksiyonu bu ayağın adıdır; istinat duvarı, merdiven, rampa, döşeme, drenaj, aydınlatma ve dış mekân donatısı gibi konular buraya girer. Bu ayak çizilen şeyin gerçekten yapılabilir olmasını sağlar ve alanı bir çizim işinden bir yapım işine bağlar.
Beşinci ayak koruma tarafıdır. Kentsel koruma bu ayağın adıdır. Türkiye'nin kentlerinde tasarım çoğu zaman boş bir arsaya değil, tarihi bir dokunun içine ya da yanına yapılır. Neyin korunacağı, neyin yenileneceği ve yeni olanın eskiyle nasıl bir arada duracağı bu alanın en tartışmalı ve en sorumluluk isteyen konusudur.
Altıncı ayak proje ve meslek tarafıdır. Bitirme projesi bu ayağın adıdır; dört yılın birikimi tek bir kapsamlı proje üzerinde toplanır. Ayrıca iş sağlığı ve güvenliği gibi dersler öğrencinin şantiye gerçeğiyle karşılaşmasını sağlar.
Bu altı ayak alanı hem tasarım hem planlama hem de bitki tarafına yakın kılar. Bitkisel tasarımın kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi), kentin bütününün planlanmasına ilgi duyan öğrenci için [şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama), binanın kendisine ilgi duyan öğrenci için [mimarlık](/bolum/mimarlik) bu alanın en yakın komşularıdır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5366 Sayılı Kanun
Bu alanın en somut çalışma alanlarından biri kentin yıpranmış tarihi dokularıdır ve bu dokularda yapılacak işin Türkiye'de kendi kanunu vardır. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 5366 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "YIPRANAN TARİHİ VE KÜLTÜREL TAŞINMAZ VARLIKLARIN YENİLENEREK KORUNMASI VE YAŞATILARAK KULLANILMASI HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 5366" ve "Kabul Tarihi : 16/6/2005" satırları ile "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 5/7/2005 Sayı : 25866" satırı yer alır.
Kanunun birinci maddesinin kenar başlığı "Amaç ve kapsam" olarak yayımlanmıştır. Maddenin amaç fıkrası kaynakta şöyledir: "Madde 1- Bu Kanunun amacı, büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri sınırları içindeki ilçe ve ilk kademe belediyeleri, il, ilçe belediyeleri ve nüfusu (…) üzerindeki belediyelerce ve bu belediyelerin yetki alanı dışında il özel idarelerince, yıpranan ve özelliğini kaybetmeye yüz tutmuş; kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurullarınca sit alanı olarak tescil ve ilan edilen bölgeler ile bu bölgelere ait koruma alanlarının, bölgenin gelişimine uygun olarak yeniden inşa ve restore edilerek, bu bölgelerde konut, ticaret, kültür, turizm ve sosyal donatı alanları oluşturulması, tabiî afet risklerine karşı tedbirler alınması, tarihi ve kültürel taşınmaz varlıkların yenilenerek korunması ve yaşatılarak kullanılmasıdır." Bu cümlenin içindeki üç nokta işareti kaynağın kendi işareti değildir; orada bir belediye nüfus eşiği yazılıdır ve o rakam biçim kuralları nedeniyle bu sayfada yeniden üretilmemiştir. Bu atlama aşağıdaki eksikler paragrafında da ayrıca belirtilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrası kanunun kapsamını çizer: "Bu Kanun, yukarıda belirtilen amaçlar doğrultusunda oluşturulacak olan yenileme alanlarının tespitine, teknik altyapı ve yapısal standartlarının belirlenmesine, projelerinin oluşturulmasına, uygulama, örgütlenme, yönetim, denetim, katılım ve kullanımına ilişkin usûl ve esasları kapsar." Bu fıkra bu alan için doğrudan okunabilir bir cümledir: kanun yalnızca bir izin rejimi kurmakla kalmaz, tasarımın kendisine, standartlara, projeye ve katılıma ilişkin usul ve esasları da kapsam içine alır.
Kanunun ikinci maddesinin kenar başlığı "Alanların belirlenmesi" olarak yayımlanmıştır. Bu madde alanın nasıl kararlaştırılacağını düzenler ve kaynakta şöyle başlar: "Madde 2- Yenileme alanları; il özel idarelerinde il genel meclisinin ve belediyelerde belediye meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile belirlenir. İl özel idaresinde il genel meclisince ve büyükşehirler dışındaki belediyelerde belediye meclisince bu konuda alınan kararlar, Cumhurbaşkanına sunulur. Büyükşehirlerde ise ilçe belediye meclislerince alınan kararlar, büyükşehir belediye meclisince onaylanması üzerine Cumhurbaşkanına sunulur." Maddenin devamındaki fıkralar da kaynakta şöyledir: "Cumhurbaşkanı projenin uygulanıp uygulanmamasına üç ay içinde karar verir." ve "Cumhurbaşkanınca kabul edilen alanlardaki uygulama bir program dahilinde etap etap projelendirilebilir." ile "Etap proje ve programları, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve belediyelerde belediye başkanının, il özel idarelerinde valinin onayı ile uygulamaya konulur."
Aynı maddenin belirlenen alanın hukuki sonucunu tarif eden fıkrası şöyledir: "Belirlenen alan sınırları içindeki tüm taşınmazlar, belediyece ve il özel idaresince hazırlanacak yenileme projelerinin kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurulunca karara bağlanmasını müteakip bu Kanuna göre yapılacak yenileme projesi hükümlerine tâbi olurlar." Maddenin son iki fıkrası ise şöyledir: "Büyükşehir belediye sınırları içinde büyükşehir belediyelerinin yapacaklarının dışında kalan yenileme projeleri, ilçe ve ilk kademe belediyelerince hazırlanması ve meclislerinde kabulünden sonra büyükşehir belediye başkanınca onaylanarak yürürlüğe girer. Buna göre kamulaştırma ve uygulama yapılır." ve "Yenileme alanlarının teknik altyapı ve yapısal standartların oluşturulması, bu alanların yönetimi ile örgütlenme ve uygulama alanlarında bulunan hak sahiplerinin veya bölge halkının katılımına dair usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir." Kaynakta bu maddenin ilk üç cümlesinin yanında "(Değişik birinci, ikinci, üçüncü cümleler: 16/5/2012-6306/15 md.)" ibaresi bulunmaktadır.
Kanunun üçüncü maddesinin kenar başlığı "Uygulama" olarak yayımlanmıştır. Bu madde işin kimin eliyle yapılacağını düzenler: "Madde 3- Yenileme alanları olarak belirlenen bölgelerde il özel idaresi ve belediye tarafından hazırlanan veya hazırlatılan yenileme projeleri ve uygulamaları ilgili il özel idareleri ve belediyeler eliyle yapılır veya kamu kurum ve kuruluşları veya gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılarak uygulanır. Bu alanlarda Toplu Konut İdaresi ile ortak uygulama yapılabileceği gibi, Toplu Konut İdaresine de uygulama yaptırılabilir." Maddenin devamında şu fıkra yer alır: "Büyükşehirlerde, büyükşehir belediyeleri tarafından başlatılmayan uygulamalar ilçe ve ilk kademe belediyelerince tek başına veya müşterek olarak yapılır veya yaptırılır."
Aynı madde parsel sahibinin durumunu da düzenler: "Yenileme alanı içinde yapı parsellerindeki uygulamalarda kendi parseli ve yapısı aynen korunarak yenilenecek yapılar, projenin bütünlüğünü bozmamak şartıyla belediyece kabul edilen projeye bağlı kalmak ve il özel idaresi ve belediyenin belirleyeceği amaçta kullanılmak kaydıyla parsel sahibince yapılabilir. Bu durumlarda uygulamanın projeyle eş zamanlı olarak başlatılması ve tamamlanması esastır. Aksi takdirde il özel idaresi ve belediyece bu Kanun hükümleri uygulanır." Afet riski taşıyan bölgeler için ise şu fıkra bulunmaktadır: "Yenileme alanlarında yenileme projelerinin uygulanması sırasında tabiî afet riski taşıdığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca belirlenen bölgelerde gerekli tedbirleri almak üzere il özel idareleri ve belediyeler yenileme projelerinde tasfiye de dahil olmak üzere gerekli düzenlemeleri yapabilir, yasaklar koyabilir. Bu konudaki esas ve usûller yönetmelikte belirlenir."
Denetim, muafiyet ve kurul düzenine ilişkin fıkralar da aynı maddededir: "Uygulama esnasında her türlü kontrol, denetim ve takip işlemleri, ilgili il özel idaresi ve belediyece yapılır veya yaptırılarak sonuçlandırılır. Bu işlemler, projenin özelliğine göre konuyla ilgili uzman kişi, kurum ve ekiplere yaptırılır." ve "Yenileme alanlarındaki uygulamalar her türlü vergi, resim, harç ve ücretlerden muaftır." ile "Yenileme projelerini onaylamak üzere 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 51 inci maddesine göre gerektiği kadar Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu oluşturulur. Kurulca onaylanan projeler, il özel idaresi veya belediyece uygulanır." ve "Yenileme alanlarında yapılacak uygulamalarda her türlü mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç olmak üzere 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinden muaftır."
Bu alanı en doğrudan ilgilendiren fıkra ise yenileme projesinin neden oluştuğunu tarif eden fıkradır: "Yenileme projeleri, uygulama alanı içerisinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri ile onarılacak veya yeniden inşa edilecek yapıların imar mevzuatında öngörülen projelerinden oluşur." Maddenin sonunda kaynakta "(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/16 md.)" ibaresiyle şu fıkra bulunmaktadır: "Yenileme projelerinin gerektirdiği uygulamalar, verilen süre içinde yapı malikince yapılmadığı takdirde, il özel idaresi veya belediye tarafından yapılarak masrafı yapı malikinden tahsil edilir. İl özel idaresi veya belediye tarafından, yapı malikinin uygulama masraflarını ödemesini kolaylaştırıcı tedbirler alınabilir. Bu tedbirlere ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
Bu programı düşünen bir öğrenci için buradan çıkarılacak sonuç şudur: bu alanda çizilen bir proje yalnızca bir tasarım önerisi değildir; belirli bir karar zincirinden geçen, meclis kararına, onaya ve kurul kararına bağlanan bir belgedir. Kanunun kendi metni yenileme projesinin rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri ile imar mevzuatında öngörülen projelerden oluştuğunu söyler; bu, alanın çizim diliyle hukukun dilinin aynı masada durduğu anlamına gelir. Bununla birlikte bu, kanunun bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği anlamına gelmez; bu rehber böyle bir iddia kurmaz.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada harfi harfine aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır. Bu kanunda istenen birinci, ikinci ve üçüncü maddelerin tüm fıkraları en az iki okumada birebir örtüşmüş, büyük çoğunluğu üç okumanın üçünde de aynı çıkmıştır; hiçbir okuma özet ya da çeviri üretmemiş, reddedilen okuma olmamıştır. Yalnızca bir okuma parantez içindeki değişiklik ve ek fıkra ibarelerini hiç aktarmamıştır; bu iki ibare diğer iki okumanın örtüşmesiyle doğrulanmıştır. Birinci maddenin amaç fıkrasında geçen belediye nüfus eşiği rakamı, bu rehberin sayı biçimine ilişkin kuralları nedeniyle aktarılmamış ve yerine bir atlama işareti konulmuştur; rakamın kendisi için kaynak metne bakılmalıdır. Bunun dışında birinci, ikinci ve üçüncü maddeden hiçbir fıkra düşürülmemiştir. Kanunun Düstur künye satırı, dipnotları, madde numaralarının biçimsel yazımına ilişkin farklar ve üçüncü maddeden sonraki maddeler, ekler ve geçici hükümler bu rehbere alınmamıştır; bu sayfa o maddelerin içeriği konusunda hiçbir iddia kurmaz. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer peyzaj tarafıdır. [Peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi) açık alanın bitkisel ve doğal düzenini kendi başına bir meslek olarak öğretir ve bu mesleğin kendi geleneği, kendi kuramı ve kendi uygulama alanı vardır. Bu program aynı bilgiyi alır, ama onu kentsel tasarım ölçeğiyle birlikte kurar; öğrenci bitkiyi de kentin dokusunu da aynı stüdyoda düşünmek zorundadır. Bitki yetiştiriciliğinin kendisine ilgi duyan öğrenci için [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi) ve [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri) ise tasarım değil üretim yollarıdır.
İkinci karışma noktası planlama tarafıdır. [Şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama) kentin bütününü, nüfusunu, ulaşımını, arazi kullanımını ve imar kararlarını konu edinir; ürünü çoğunlukla bir plandır. Bu program ise planın altındaki ölçekte çalışır; ürünü bir meydanın, bir sokağın ya da bir kıyının somut tasarımıdır. İkisi birbirinin yerine geçmez ama birbirini sürekli okur.
Üçüncü karışma noktası mimarlık tarafıdır. [Mimarlık](/bolum/mimarlik) binanın kendisini tasarlar; [iç mimarlık](/bolum/ic-mimarlik), [iç mimarlık ve çevre tasarımı](/bolum/ic-mimarlik-ve-cevre-tasarimi) ve [iç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi) binanın içindeki mekâna bakar. Bu program binanın dışında kalan yeri konu edinir. Bu ayrım basit görünse de mesleki olarak belirleyicidir; bu programın öğrencisi bina projesi çizerek değil, bina ile bina arasındaki ilişkiyi kurarak yetişir.
Dördüncü karışma noktası koruma ve onarım tarafıdır. [Mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim) ve [mimari dekoratif sanatlar](/bolum/mimari-dekoratif-sanatlar) yapının belgelenmesine, malzemesinin onarılmasına ve süslemesinin korunmasına yönelir. Bu programın planında kentsel koruma bir ders olarak yer alır; bu, öğrenciye koruma bakışını kazandırır ama onu bir restorasyon uzmanı yapmaz. Tarihin ve nesnenin kendisine ilgi duyan öğrenci için [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) ayrı yollardır.
Beşinci karışma noktası mühendislik tarafıdır. [İnşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi) yapının taşıyıcı sistemine, [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ile [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) arazinin ölçülmesine ve konum verisinin işlenmesine, [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ise su, atık ve kirlilik süreçlerine bakar. Bu programın öğrencisi topoğrafya ve arazi biçimlendirme gibi konularla karşılaşır ve bu mühendisliklerle aynı masada çalışır, ama kendi işi ölçmek ya da hesaplamak değil tasarlamaktır.
Altıncı karışma noktası yönetim ve gayrimenkul tarafıdır. [Kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [yerel yönetimler](/bolum/yerel-yonetimler) kararın nasıl alındığına bakar; [gayrimenkul geliştirme ve yönetimi](/bolum/gayrimenkul-gelistirme-ve-yonetimi) ve [emlak yönetimi](/bolum/emlak-yonetimi) taşınmazın değerine ve geliştirilmesine bakar. Bu programın mezunu bu alanlarla belediyede ve özel sektörde sürekli temas eder, ama getirdiği katkı mekânsal tasarım katkısıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Amasya Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Amasya Üniversitesi'nin Bologna ders bilgi paketi sayfası okundu. Burada iki uyarı gereklidir. Birincisi: üniversitenin adı okunan sayfanın doğrulanmış metninde birebir aktarılmamıştır. Buradaki üniversite adı sayfanın alan adından yapılmış bir çıkarımdır; sayfadan okunmuş bir bilgi değildir ve bu ayrım burada açıkça belirtilmektedir. Okumalardan biri programın bağlı olduğu birimi "MİMARLIK FAKÜLTESİ / KENTSEL TASARIM VE PEYZAJ MİMARLIĞI" biçiminde vermiştir; bu satırda da üniversitenin adı geçmemektedir.
İkincisi: öğretim düzeyi sayfada "Lisans" sözcüğüyle yayımlanmış olarak doğrulanamamıştır. Sayfanın iki ayrı okumasından yalnızca biri düzeyi "Lisans" sözcüğüyle vermiş, ikinci okuma bu sözcüğü aktarmamış ve yalnızca programın sekiz yarıyıl, yani dört yıl sürdüğünü yazmıştır. Bu nedenle bu rehberde programın öğretim düzeyi için sayfaya dayanan tek doğrulanmış bilgi süre bilgisidir: iki okumanın ikisi de programın dört yıllık ve sekiz yarıyıllık olduğunu vermektedir. Programın adı ise iki okumada da aynı biçimde, "KENTSEL TASARIM VE PEYZAJ MİMARLIĞI" olarak yayımlanmıştır.
Sayfa ders adlarını büyük harflerle yayımlamaktadır; bu rehberde adlar sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Doğrulanmış ders adları şunlardır: ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ, KENTSEL-ÇEVRESEL KONU VE KAVRAMLARA GİRİŞ, STÜDYO-1 (ÖD), KENT VE MİMARLIK TARİHİ-1, TASARIM VE PLANLAMA İÇİN BİTKİ BİLGİSİ, PEYZAJ KONSTRÜKSÜYONU-1, KENTSEL TASARIM ATÖLYESİ-1, KENT MORFOLOJİSİ, ŞEHİRCİLİK BİLGİSİ, KENTSEL KORUMA (ÖD) ve BİTİRME PROJESİ (ÖD).
Bu on iki ad bile programın kurgusunu göstermeye yeter. Alanın kavram tabanı kentsel ve çevresel konu ve kavramlara girişle açılır, kent ve mimarlık tarihi bu tabana zaman derinliği ekler. Stüdyo ve atölye dersleri öğretimin gövdesini kurar; ad olarak hem stüdyo hem kentsel tasarım atölyesi ayrı ayrı yer almaktadır. Bitki bilgisi doğrudan tasarım ve planlama için tanımlanmıştır, yani bitki burada bir botanik konusu olarak değil bir tasarım girdisi olarak öğretilmektedir. Peyzaj konstrüksüyonu çizilen şeyin nasıl yapılacağını konu edinir. Kent morfolojisi ve şehircilik bilgisi ölçeği büyütür ve kentin dokusunu okumayı öğretir. Kentsel koruma tarihi dokuda çalışmanın kurallarını getirir. Bitirme projesi ise dört yılın toplandığı yerdir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Program adı ve yukarıda sayılan on iki ders adı sayfanın iki ayrı okumasında aynı yazımla çıktığı için aktarılmıştır. Üniversitenin adı doğrulanmış okumalarda sayfa metninde bulunamamış ve yukarıda belirtildiği gibi alan adından çıkarımla yazılmıştır. Öğretim düzeyinin sayfada "Lisans" sözcüğüyle yayımlandığı iki okumayla doğrulanamamıştır; yalnızca sekiz yarıyıl ve dört yıl bilgisi iki okumada da bulunmaktadır ve bu rehberdeki dört yıl bilgisi buna dayanır. Sayfada bu on iki dersten başka dersler de bulunmaktadır; genel matematik, maket, topoğrafya, arazi biçimlendirme, peyzaj mimarlığı kuramı, bitkisel tasarım, kent sosyolojisi, imar ve çevre hukuku, peyzaj planlama, kentsel yenileme ve kent yönetimi gibi adlar yalnızca tek bir okumada geçtiği için doğrulanmamış sayılmış ve yukarıdaki listeye alınmamıştır. Dolayısıyla yukarıdaki liste sayfadaki planın tamamı değildir ve bu sayfa planın tam ders listesi konusunda bir iddia kurmaz. Derslerin hangi yarıyıla ait olduğu eşleştirilmemiştir. Ders adlarının yanındaki parantez içi kısaltmalar sayfadaki hâliyle bırakılmış, hiçbiri açılmamıştır; "PEYZAJ KONSTRÜKSÜYONU-1" ve "ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I" gibi adlardaki yazım ve büyük harf düzeni de düzeltilmemiştir. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı peyzaj ve kentsel tasarım projesi üreten bürolardır. Bir parkın, meydanın, kıyı düzenlemesinin ya da bir konut yerleşkesinin açık alanının projelendirilmesi; alanın etüt edilmesi, avan projenin hazırlanması, bitkisel ve yapısal uygulama projelerinin çizilmesi ve uygulama sırasında teknik desteğin verilmesi bu tarafın gündelik işidir.
İkinci alan belediyeler ve il özel idareleridir. Park ve bahçeler, imar, kentsel tasarım ve koruma birimlerinde proje hazırlamak, hazırlatılan projeleri incelemek, uygulamayı denetlemek ve alanın bakım düzenini kurmak bu tarafın işidir. Bu tarafta çalışmanın kendi giriş koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Üçüncü alan uygulama ve peyzaj yapım firmalarıdır. Projenin sahada gerçekleştirilmesi, zemin ve altyapı işleri, bitkilendirme, sulama sistemleri, dış mekân donatısının kurulması ve garanti dönemi bakımının yürütülmesi bu tarafa girer. Bu taraf işi çizimden şantiyeye taşıyan taraftır.
Dördüncü alan tarihi dokuda yürütülen yenileme ve koruma işleridir. Bu işlerde peyzaj ve kentsel tasarım katkısı, sokağın döşemesinden aydınlatmasına, kentsel mobilyasından yeşil dokusuna kadar geniş bir alana yayılır ve çoğunlukla koruma kurulu süreciyle iç içe yürür. Beşinci alan turizm ve konaklama tesisleridir; tesis bahçelerinin ve dış alanlarının tasarımı ile bakımı bu tarafa girer.
Altıncı alan altyapı ve ulaşım projelerinin peyzaj tarafıdır; yol kenarı düzenlemeleri, refüj ve kavşak peyzajı, kıyı ve dere ıslahı projelerinin bitkisel ve tasarım bileşeni bu tarafa girer. Yedinci alan bitki üretimi ve tedarik tarafıdır; fidanlıklar ve süs bitkisi işletmeleriyle kurulan ilişki bu mezunun bilgi alanının bir parçasıdır. Sekizinci alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktorayla araştırma tarafında kalmak bu alanda mümkündür.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yetki ya da oda kaydı şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru çizimle ilgilidir. Bu alanın dili çizimdir: elle eskiz, teknik çizim ve bilgisayar destekli çizim bu işin gündelik aracıdır. Çizmeyi sevmeyen ya da düşüncesini görsel olarak anlatmaktan hoşlanmayan bir öğrenci bu alanda kendini eksik hisseder.
İkinci soru stüdyo düzeniyle ilgilidir. Bu alanın öğretimi sınavdan çok teslime dayanır. Stüdyo dersleri uzun saatler, gece biten teslimler, jüri önünde eleştiri alma ve bir projeyi baştan yeniden kurma anlamına gelir. Eleştiriyi kişisel algılayan bir öğrenci için bu düzen ilk yıllarda yıpratıcı olabilir; buna karşılık eleştiriyi malzeme olarak kullanabilen öğrenci bu düzende hızla ilerler.
Üçüncü soru doğayla ilgilidir. Bu alanda bitki, toprak, su ve iklim tasarımın kendisidir. Bitki adlarını öğrenmek, mevsimsel davranışı izlemek ve bir alanın yıllar içinde nasıl değişeceğini düşünmek bu işin parçasıdır. Yalnızca yapılı çevreyle ilgilenmek isteyen bir öğrenci için bu tarafın yükü ağır gelebilir.
Dördüncü soru sahayla ilgilidir. Bu iş yalnızca bürodan yürütülmez; arazi gezmek, eğim ve kot okumak, şantiyede uygulamayı izlemek ve mevsimin içinde çalışmak işin doğal parçasıdır. Okunan planda iş sağlığı ve güvenliği dersinin bulunması da bu gerçeğin bir yansımasıdır.
Beşinci soru kamusal olanla ilgilidir. Bu alanın ürünü özel bir müşteriye değil, çoğu zaman herkese aittir. Bir meydanı kullanacak olan kişiyi tanımadan onun için tasarım yapmak, farklı yaş ve ihtiyaç gruplarını aynı anda düşünmek, erişilebilirliği bir ayrıntı değil bir zorunluluk saymak bu alanın etik çekirdeğidir. Son olarak bu programın adının iki mesleği birleştirdiği ve mezunun ilerideki mesleki tanımı konusunda ilgili meslek kuruluşlarının kendi düzenlemelerinin geçerli olduğu baştan bilinmelidir; bu rehber bu konuda bir iddia kurmaz.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşır ve bu farklılık bu alanda olağandan daha önemlidir. Yakın bir içerik "Peyzaj Mimarlığı", "Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı", "Şehir ve Bölge Planlama" ya da "Peyzaj Mimarlığı ve Kentsel Tasarım" gibi adlarla açılabilmekte, bu adların altındaki planlar birbirinden belirgin biçimde ayrışmaktadır. Bazı planlar bitkisel tasarım tarafına, bazıları kentsel tasarım tarafına ağırlık verir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Stüdyo düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bir stüdyoda kaç öğrenciye kaç yürütücü düştüğü, stüdyo mekânının öğrenciye ne ölçüde açık olduğu, jüri düzeninin nasıl işlediği ve gerçek alanlarda mı yoksa kurgusal alanlarda mı çalışıldığı bu alanda eğitimin niteliğini doğrudan belirler. Aynı adı taşıyan iki program bu bakımdan birbirinden çok farklı olabilir.
Üçüncü not: Uygulama ve arazi imkânı sorulmalıdır. Bitki tanıma çalışmalarının nerede yapıldığı, üniversitenin bir uygulama alanı, serası ya da arboretumu bulunup bulunmadığı, teknik gezilerin sıklığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve bitirme projesinin hangi ölçekte yürütüldüğü tercihten önce öğrenilmelidir. Ayrıca çizim ve modelleme yazılımlarının hangi derslerde ve hangi düzeyde öğretildiği sorulmaya değer.
Dördüncü not: Bitkisel tasarımın kendisine yoğunlaşmak isteyen öğrenci için [peyzaj mimarlığı](/bolum/peyzaj-mimarligi); kentin bütününü planlamak isteyen öğrenci için [şehir ve bölge planlama](/bolum/sehir-ve-bolge-planlama) ve [coğrafya](/bolum/cografya); binanın kendisini tasarlamak isteyen öğrenci için [mimarlık](/bolum/mimarlik), [iç mimarlık](/bolum/ic-mimarlik), [iç mimarlık ve çevre tasarımı](/bolum/ic-mimarlik-ve-cevre-tasarimi) ve [iç mekan tasarımı](/bolum/ic-mekan-tasarimi); koruma ve onarım tarafına ilgi duyan öğrenci için [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim), [mimari dekoratif sanatlar](/bolum/mimari-dekoratif-sanatlar), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji); yapının ve altyapının mühendisliğine ilgi duyan öğrenci için [inşaat mühendisliği](/bolum/insaat-muhendisligi), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [akıllı altyapılar teknikerliği](/bolum/akilli-altyapilar-teknikerligi); ölçme ve konum verisine ilgi duyan öğrenci için [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri), [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro), [tapu kadastro](/bolum/tapu-kadastro) ve [tapu ve kadastro](/bolum/tapu-ve-kadastro); bitkinin üretimine ilgi duyan öğrenci için [peyzaj ve süs bitkileri yetiştiriciliği](/bolum/peyzaj-ve-sus-bitkileri-yetistiriciligi), [bahçe bitkileri](/bolum/bahce-bitkileri), [bahçe tarımı](/bolum/bahce-tarimi), [seracılık](/bolum/seracilik) ve [orman mühendisliği](/bolum/orman-muhendisligi); çevre ve afet tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [su ve atık yönetimi teknikerliği](/bolum/su-ve-atik-yonetimi-teknikerligi), [yeşil ve ekolojik bina teknikerliği](/bolum/yesil-ve-ekolojik-bina-teknikerligi) ve [acil durum ve afet yönetimi](/bolum/acil-durum-ve-afet-yonetimi); kararın ve yönetimin tarafına ilgi duyan öğrenci için [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi), [yerel yönetimler](/bolum/yerel-yonetimler) ve [sosyoloji](/bolum/sosyoloji); taşınmazın değerine ve geliştirilmesine ilgi duyan öğrenci için [gayrimenkul geliştirme ve yönetimi](/bolum/gayrimenkul-gelistirme-ve-yonetimi) ve [emlak yönetimi](/bolum/emlak-yonetimi); tasarımın diğer alanlarına ilgi duyan öğrenci için [endüstriyel tasarım](/bolum/endustriyel-tasarim) ve [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi); yapım tarafına iki yıllık bir yoldan girmek isteyen öğrenci için [inşaat teknolojisi](/bolum/insaat-teknolojisi) ve [yapı denetimi](/bolum/yapi-denetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 13 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.