Kimya Öğretmenliği, kimyanın lisans düzeyinde ve laboratuvarıyla birlikte öğrenilmesini ve bu bilginin ortaöğretim sınıfında öğretilebilir hâle getirilmesini birlikte konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 2313 sayılı Kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 302,77–413,83
- Üniversite
- 11
- Genel kontenjan
- 185
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Kimya Öğretmenliği Nedir?
Kimya Öğretmenliği, dört yılda iki ayrı işi birlikte öğreten bir lisans programıdır. Birinci iş kimyayı öğrenmektir: genel kimya, analitik kimya, organik kimya, anorganik kimya, fizikokimya, enstrümental analiz ve biyokimya bir lisans öğrencisinin sırayla geçtiği basamaklardır ve bu basamakların çoğu kendi laboratuvarıyla birlikte yürür. İkinci iş bu bilgiyi bir ortaöğretim sınıfında anlatılabilir hâle getirmektir. Bu ikinci iş birincinin doğal sonucu değildir; kendi kuramı, yöntemi ve uygulaması olan ayrı bir alandır.
Programın birinci ayağı alan bilgisidir ve bu alanın ayırt edici yanı laboratuvarın ders planındaki ağırlığıdır. Bir konu önce kuram olarak kurulur, sonra aynı konunun laboratuvarında madde tartılır, çözelti hazırlanır, tepkime izlenir ve sonuç kaydedilir. Laboratuvar tekniği ve güvenliği daha birinci dönemde ayrı bir ders olarak açılır; çünkü bu alanda maddeyle çalışmak baştan bir güvenlik ve sorumluluk işidir.
İkinci ayak yardımcı temel bilimlerdir. Genel fizik ve genel matematik dersleri kimyanın nicel tarafını taşır; denge, hız, enerji ve yapı konularının hiçbiri matematikten bağımsız kurulamaz. Bu nedenle alan [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik) ile sürekli temas hâlindedir.
Üçüncü ayak eğitim bilimleridir. Eğitim bilimine giriş, eğitim psikolojisi, eğitimde program geliştirme, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı, sınıf yönetimi, eğitimde ölçme ve değerlendirme, eğitimde araştırma yöntemleri, rehberlik ve özel eğitim başlıkları bu ayağın konularıdır. Bu gövde bütün öğretmenlik programlarında ortaktır.
Dördüncü ayak alan öğretimidir ve programı bir kimya lisansından ayıran yer burasıdır. Özel öğretim yöntemleri, kimya eğitiminde proje hazırlama, ortaöğretim kimya problemleri ve öğretmenlik uygulaması derslerinde öğrenci artık kimyayı değil, kimyanın nasıl öğretileceğini çalışır: bir kavram yanılgısı nasıl fark edilir, bir deney sınıf ortamında güvenli biçimde nasıl kurulur, soyut bir tanecik modeli görünür hâle nasıl getirilir.
Beşinci ayak kimyanın gündelik hayatla ve tarihiyle kurulan bağıdır. Kimya tarihi ve felsefesi, günlük yaşamda kimya ve çevre kimyası gibi dersler alanın bu yanını taşır. Kimya öğretmeni sınıfta yalnızca formül değil, maddenin toplumdaki yerini de anlatır; bu yüzden alan bir yandan da [felsefe](/bolum/felsefe) ile temas eder.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki ders adları bu rehberde okunan iki üniversite planından derlenmiştir ve bütün üniversitelerin planı için geçerli sayılamaz; hangi üniversitede hangi dersin bulunduğu ilgili üniversitenin kendi planından okunmalıdır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Puan, sıralama ve kontenjan bilgisi hiçbir yerde verilmez. Programın öğretmen olarak atanma yolunun nasıl işlediği bu rehberde anlatılmamıştır; bu rehber atama usulü konusunda bir iddia kurmaz.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2313 Sayılı Kanun
Kimya, çalıştığı maddelerin bir bölümü kamusal denetime bağlı olan az sayıda alandan biridir. Bu denetimin eski ve hâlâ yürürlükte olan metinlerinden biri 2313 sayılı Kanundur. Kanunun adı kaynakta "UYUŞTURUCU MADDELERİN MURAKABESİ HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumanın üçünde de karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 2313" ve "Kabul Tarihi : 12/6/1933" satırları yer alır; Resmî Gazete künyesi "Tarih: 24/6/1933 Sayı: 2435", Düstur künyesi "Tertip: 3 Cilt: 14 Sayfa: 564" biçiminde yayımlanmıştır.
Kanunun birinci maddesinin gövdesi iki okumada birebir aynı gelmiştir ve kaynakta şöyle yayımlanmıştır: "Tıbbi afyon ile müstahzaratının ve morfin ve bütün milhlerinin ve morfinin uzvi hamızlarla veya küul cezriyle birleşmesinden mütehassıl bütün eterlerinin ve bunların milhlerinin ve koka yaprağı, ham kokain ve kokain ekgonin ve tropokokain ile bütün milhlerinin ve yüzde 0,20 gramdan fazla morfin ve milhlerini ve yüzde 0,10 gramdan fazla kokain ve milhlerini muhtevi bütün müstahzarların ve ökodal (Eugodal), dikodit (Dicodide) ve Dilodit (Diloudide), Asedikon (Acedicone) ve bunların terkibi kimyevisinde bulunan maddelerde bütün müstahzarlarının ithal, ihraç ve memleket içersindeki satışı Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin murakabesine tabidir." Bu cümle bu programın öğrencisi için ilginç bir okuma malzemesidir: metin bir maddeyi adıyla değil, kimyasal ailesiyle, türevleriyle, tuzlarıyla ve belirli bir eşik oranın üzerindeki bileşimleriyle tanımlar. "Milh", "uzvi hamız", "küul cezri", "eter", "müstahzar" ve "terkibi kimyevisinde" gibi ifadeler bugünün ders kitabı dilinden farklıdır; ancak arkasındaki mantık organik kimya dersinde öğretilen bileşik ve türev mantığının aynısıdır. Metindeki eski yazımlar, parantez içindeki yabancı yazılışlar ve "içersindeki" gibi biçimler kaynakta böyle basılıdır ve burada düzeltilmemiştir.
Kanunun ikinci maddesinin gövdesi üç okumada da aynı çıkmıştır ve kaynakta şöyle yayımlanmıştır: "2108 numaralı kanuna merbut afyon mukavelenamesinde tarif edilen ve müstahzar afyon namı verilen maddenin ihzar, ithal, ihraç ve satışı memnudur." Üçüncü maddede önce bir değişiklik ibaresi bulunmaktadır: "(Değişik: 22/5/1979-2236/1 md.)" Maddenin gövdesi ise şöyledir: "Münhasıran esrar yapmak için kenevir ekilmesi ve her ne şekilde olursa olsun esrarın ihzar, ithal, ihraç ve satışı yasaktır." Bu iki madde birlikte okunduğunda kanunun kurduğu ayrım görünür hâle gelir: bazı maddeler için mutlak bir yasak, bazıları için ise izne ve denetime bağlı bir rejim öngörülmüştür.
Dördüncü maddenin gövdesi de iki okumada birebir aynı gelmiştir: "Birinci maddede yazılı olan cisimlerden mahsus kanununa tevfikan inhisar altına alınanların memlekete ithali için inhisar idaresince Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden müsaade alınır ve bunun için hangi nevi maddenin ne miktarda ve nereden ve ne vasıta ile celbedileceği bildirilir. Talep edilen miktarın memleket tıbbi ve ilmi ihtiyacından fazla olmadığı Vekaletçe tensip olunduktan sonra bir ithal vesikası verilir." Bu madde izin rejiminin nasıl işlediğini gösterir: hangi maddenin, ne miktarda, nereden ve hangi yolla getirileceği bildirilir; talep ülkenin tıbbi ve ilmi ihtiyacıyla karşılaştırılır ve ancak bundan sonra bir belge verilir.
Bu metnin kimya öğretmenliğiyle bağı burada ölçülü biçimde kurulmalıdır. Kanunun konusu uyuşturucu maddelerin murakabesidir; kimya öğretimi, ders planı ya da öğretmenlik mesleği bu metnin konusu değildir ve bu rehber böyle bir hüküm bulunduğu izlenimini vermez. Bağ şu düzeydedir: kimya, kimi maddelerin üretimi, ithali, ihracı ve satışının bir izin ve denetim rejimine bağlandığı bir alandır; bir kimya öğretmeninin hem laboratuvar sorumluluğu hem de sınıfta madde ve toplum ilişkisini anlatma sorumluluğu bu çerçevenin varlığını bilmesini gerektirir. Bunun ötesinde bir yetki, görev ya da yükümlülük çıkarımı bu rehberde yapılmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birincisi, kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş ve yalnızca en az iki okumada birebir aynı çıkan satırlar alıntılanmıştır; kanunun adı, ikinci ve üçüncü maddeler üç okumanın üçünde de aynı çıkmış, birinci ve dördüncü maddelerin gövdeleri iki okumada örtüşmüştür. İkincisi, birinci maddenin gövdesinin sonundaki dipnot işareti üç okumada üç ayrı biçimde geldiği için hiç aktarılmamıştır: bir okuma işareti hiç vermemiş, biri düz rakamla, biri üstsimge karakteriyle vermiştir; bu nedenle o konumdaki işaret ne alıntılanmış ne de yeniden üretilmiştir. Üçüncüsü, madde numarasından sonra gelen uzun tireli ayraç biçimi yalnızca tek bir okumada birebir göründüğü için madde gövdeleri yukarıda numara ve ayraç öneki olmadan aktarılmıştır. Dördüncüsü, dipnotun kendi gövde metni hiçbir okumada gelmediği için hakkında hiçbir şey yazılmamıştır. Beşincisi, hiçbir okuma birebir bir madde kenar başlığı satırı vermediği için madde başlıkları hiç kullanılmamıştır; bu rehber kanunda madde başlığı bulunup bulunmadığı konusunda bir iddia kurmaz. Altıncısı, beşinci madde ve sonrası hiçbir okumada getirilmediği için bu maddeler hakkında burada tek bir cümle bile yazılmamıştır; bu rehber kanunun kaç maddeden oluştuğu ya da sonraki maddelerin neyi düzenlediği konusunda bir iddia kurmaz. Yedincisi, bir okuma birinci ve dördüncü maddelerin gövdelerinin ortasını köşeli parantezli yer tutucularla kısaltmış ve çıktısına belgede bulunmayan, kanunun adını İngilizceye çeviren bir üst başlık eklemiştir; bu kırpılmış satırlar ve bu üretilmiş başlık kaynak metin sayılmadığı için hiç kullanılmamıştır. Sekizincisi, kanunda geçen ceza, para ya da miktar hükümleri bu rehbere alınmamıştır; yukarıdaki alıntılarda geçen oranlar metnin madde tanımının parçasıdır ve bir para hükmü değildir. Dokuzuncusu, bu kanunun bugünkü yürürlük durumu, sonradan yapılan bütün değişiklikler ve konuyla ilgili diğer mevzuat bu rehberde ele alınmamıştır; güncel metin için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Kimya Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla düzenli olarak karıştırılır. En sık karıştığı yer kimyanın kendisidir. [Kimya](/bolum/kimya) programı kimyayı bir araştırma ve analiz alanı olarak sürdürür; sentez, karakterizasyon ve analiz tarafı ağırlıktadır ve öğretmenlik meslek bilgisi dersleri bu yoğunlukta bulunmaz. Kimya Öğretmenliği ise alan derslerinin yanına eğitim bilimleri ve alan öğretimi gövdesini ekler; mezunun hedefi sınıftır.
İkinci karışma noktası kimya mühendisliğidir. [Kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) tepkimeyi bir üretim ölçeğine taşır; kütle ve enerji denklikleri, süreç tasarımı ve birim işlemler bu alanın gövdesidir. [Kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ise üretim ve laboratuvar işinin uygulama tarafına yoğunlaşır. Bu programda ise aynı tepkime bir öğrenme hedefine dönüştürülür.
Üçüncü karışma noktası fen öğretmenliğidir. [Fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) fizik, kimya ve biyolojiyi tek bir dersin içinde ve daha küçük yaş grubuna öğretmek üzere kurulur; bu program tek bir alanda derinleşir ve ortaöğretim basamağını hedefler. [Matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi) ile de meslek dersleri ortaktır, alan dersleri ise bambaşkadır.
Dördüncü karışma noktası sağlık ve ilaç alanlarıdır. [Eczacılık](/bolum/eczacilik) ilacın hazırlanması, sunulması ve kullanımını konu edinir; [eczane hizmetleri](/bolum/eczane-hizmetleri) ve [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri) bu işin uygulama basamaklarıdır. Kimya bu alanların temel bilimidir, ancak bu program bir sağlık programı değildir.
Beşinci karışma noktası laboratuvar programlarıdır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ölçüm ve analiz işinin kendisine yoğunlaşır. Bu programda laboratuvar bir meslek değil, bir öğretim aracıdır; deney sınıfta bir kavramı görünür kılmak için kurulur.
Altıncı karışma noktası eğitim fakültesinin diğer programlarıdır. [Rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi) aynı fakültede bulunur ve bazı dersleri ortaktır; hiçbiri bir alan dersinin lisans düzeyinde öğretilmesini konu edinmez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki karşılaştırmalar programların adına ve bu rehberde okunan ders planlarının genel yapısına dayanır; hiçbir program için istihdam, ücret ya da tercih edilebilirlik karşılaştırması yapılmamıştır. Programlar arasında hangisinin daha kolay ya da daha zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır. Bir programın hangi öğretmenlik alanına atanma hakkı verdiği bu rehberde hiçbir yerde yazılmamıştır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Dokuz Eylül Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Dokuz Eylül Üniversitesi'nin ders kataloğu ve bilgi paketi sayfası iki kez okundu. Üniversitenin adı sayfada "Dokuz Eylül Üniversitesi" olarak yayımlanmaktadır; bu ad alan adından çıkarılmış değildir, sayfanın metnindedir. Program adı sayfada "Kimya Öğretmenliği" olarak yazılıdır. Öğretim düzeyi de sayfada yazılıdır ve yarıyıl sayısından çıkarılmamıştır: sayfa "Kazanılan Derece" satırında düzeyi "Kimya Öğretmenliği, Lisans Derecesi" olarak yayımlar. Fakülte adı ise bu sayfada bağımsız bir alan olarak yayımlanmamaktadır; okumalardan biri fakülte adını programın yapısından çıkarım yoluyla bildirmiş, diğeri fakülte adının yalnızca tarihsel anlatım içinde geçtiğini kaydetmiştir. Bu nedenle bu rehber programı yürüten fakültenin adının bu sayfada yayımlandığı yönünde bir iddia kurmaz.
Sayfa dersleri dönem başlıklarıyla yayımlar ve adlar burada sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır. Birinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Eğitim Bilimine Giriş, Türk Dili I, Genel Kimya I, Kimya Tarihi ve Felsefesi, Laboratuvar Tekniği ve Güvenliği, Genel Fizik I, Genel Matematik I, Kariyer Planlama, Yabancı Dil I (Almanca), Yabancı Dil I (Fransızca), Yabancı Dil I (İngilizce) ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İkinci dönemin dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Eğitim Psikolojisi, Türk Dili II, Genel Kimya II, Genel Kimya Laboratuvarı, Günlük Yaşamda Kimya, Genel Matematik II, Genel Fizik II, Arduino ve Kimyadaki Uygulamaları, Yabancı Dil II (Almanca), Yabancı Dil II (Fransızca), Yabancı Dil II (İngilizce) ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İlk yıl genel kimyayı laboratuvarıyla açar, güvenlik bilgisini daha ilk dönemde verir ve kimyanın tarihini de plana koyar.
Üçüncü dönemin dersleri Eğitimde Program Geliştirme, Bilişim Teknolojileri, Analitik Kimya I, Analitik Kimya Laboratuvarı I, Organik Kimya I, Organik Kimya Laboratuvarı I ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Dördüncü dönemin dersleri Öğretim İlke Yöntemleri, Analitik Kimya II, Analitik Kimya Laboratuvarı II, Organik Kimya II, Organik Kimya Laboratuvarı II, Kimya Eğitiminde Proje Hazırlama, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl analitik ve organik kimyayı laboratuvarlarıyla birlikte, iki dönem boyunca yürütür.
Beşinci dönemin dersleri Sınıf Yönetimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Anorganik Kimya I, Fizikokimya I, Enstrümental Analiz, Özel Öğretim Yöntemleri I ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Altıncı dönemin dersleri Eğitimde Araştırma Yöntemleri, Topluma Hizmet Uygulamaları, Fizikokimya II, Fizikokimya Laboratuvarı, Anorganik Kimya II, Özel Öğretim Yöntemleri II ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl anorganik kimya ve fizikokimyaya geçerken alan öğretimi derslerini de iki döneme yayar.
Yedinci dönemin dersleri Rehberlik, Özel Eğitim ve Kaynaştırma, Nanoteknoloji ve Kimyada Uygulamaları, Biyokimyaya Giriş, Organik Yapı Tayini, Öğretmenlik Uygulaması I ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Sekizinci dönemin dersleri Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Ortaöğretim Kimya Problemleri, Biyokimya, Biyokimya Laboratuvarı, Çevre Kimyası, Öğretmenlik Uygulaması II ve SEÇMELİ DERSLER olarak yayımlanmıştır. Son yıl bir yandan biyokimya ve yapı tayini gibi ileri konuları, bir yandan da okulda geçirilen uygulama dönemlerini taşır; ortaöğretim kimya problemleri dersi ise alan bilgisiyle sınıf gerçekliğini doğrudan birleştirir.
Aynı programın ikinci bir örneği için Boğaziçi Üniversitesi'nin lisans programı sayfası da iki kez okundu ve kaynak listesine eklendi. Bu sayfada dikkat çeken nokta biçimseldir: sayfa yarıyıl başlıklarını First Semester, Second Semester, Third Semester, Fourth Semester, Fifth Semester, Sixth Semester, Seventh Semester ve Eighth Semester olarak İngilizce yayımlarken ders adlarının büyük bölümünü Türkçe yayımlar; bazı laboratuvar derslerinin adında "Lab." kısaltması kullanılır. Bu başlıklar çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve sayfadaki dilinde bırakılmıştır. Sayfada üniversite adı "Boğaziçi University" biçiminde, birim adı "Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü" biçiminde, program adı "Kimya Öğretmenliği Programı" ve "Kimya Öğretmenliği Lisans Programı" biçiminde yayımlanmaktadır; düzey belirten ifade de sayfada birebir bulunmaktadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Dokuz Eylül Üniversitesi sayfasının üniversite adı, program adı, düzeyi ve yukarıda dönem dönem sayılan zorunlu ders adları iki ayrı okumada aynı çıktığı için aktarılmıştır; iki okuma arasındaki tek fark yabancı dil derslerinin bir okumada tek satırda, diğerinde üç ayrı satırda verilmesidir ve burada ayrı satırlı biçim kullanılmış, fark düzeltilmeyip kaydedilmiştir. Fakülte adı yukarıda belirtildiği gibi bu sayfada bağımsız bir yayımlanmış alan olarak doğrulanamadığı için yazılmamıştır. Seçmeli havuzlarının tek tek ders adları sayfadan birebir dökülemediği için yazılmamış, yalnızca sayfada yer alan "SEÇMELİ DERSLER" başlığı olduğu gibi aktarılmıştır; bu havuzların içeriği konusunda hiçbir iddia kurulmamıştır. Boğaziçi Üniversitesi sayfasında bir ders adının bir okumada virgüllü, diğerinde virgülsüz geldiği kaydedilmiştir; bu satır tek biçime düzeltilmemiş ve bu nedenle yukarıda o dersin adı hiç yazılmamıştır. Aynı sayfada bir başka satırda okumalar arasında ayırıcı işaret farkı bulunduğu için o satır da aktarılmamıştır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve büyük harf düzeni değiştirilmemiştir. Ders kodları, kredi değerleri ve iş yükü değerleri hiç toplanmamıştır. Bir üniversitenin bilgi sistemi sayfaları erişim hatası verdiği, bir başka üniversitenin bilgi paketinde müfredat tablosu yayımlanmadığı ve bir diğerinin ders katalog adresleri hata sayfasına yönlendirdiği için bu kaynaklar kullanılmamıştır. Bir üniversitenin haftalık ders programı duyuruları ile bir diğerinin tanıtım föyü, yarıyıl bazlı müfredat planı olmadıkları için kullanılmamıştır. Yükseköğretim kurumlarının üstünde yer alan kurumların yayımladığı çerçeve program belgeleri ve bunların üniversite sitelerine konmuş kopyaları, üniversitenin kendi planı sayılmadığı için kapsam dışı bırakılmıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en yaygın çalışma alanı ortaöğretim kurumlarında kimya öğretmenliğidir. Bir dönemin ders planının kurulması, konunun sınıfın düzeyine göre parçalanması, deneylerin güvenli biçimde hazırlanması, ölçme araçlarının yazılması ve öğrencinin kavram yanılgılarının izlenmesi bu işin gündelik gövdesidir.
İkinci alan özel öğretim kurumlarıdır. Özel liselerde ve sınavlara hazırlık kurumlarında kimya dersi vermek, soru ve deneme materyali hazırlamak, konu anlatım içeriği üretmek bu tarafa girer. Üçüncü alan eğitim yayıncılığıdır: ders kitabı, soru bankası, dijital içerik ve ölçme materyali üreten kurumlarda alan uzmanı olarak çalışmak bu programın mezununa yakın bir iştir.
Dördüncü alan okul ve kurum laboratuvarlarıdır; laboratuvarın kurulması, kimyasalların düzeninin sağlanması, güvenlik kurallarının yürütülmesi ve atık düzeninin izlenmesi bu tarafa girer. Bu programın planında laboratuvar tekniği ve güvenliği dersinin daha birinci dönemde yer alması bu sorumluluğun alanın merkezinde olduğunu gösterir.
Beşinci alan bilim merkezleri, müzeler ve bilim iletişimi işleridir; burada iş sınıf dersi değil, gösterim ve atölye yoluyla anlatımdır. Altıncı alan ölçme ve değerlendirme işleridir; soru yazımı, madde analizi ve sınav içeriği hazırlığı hem okulda hem yayıncılıkta yürütülür.
Yedinci alan akademik yoldur. Lisansüstü eğitimle kimya eğitimi ya da kimyanın bir alt alanında araştırmaya yönelmek, üniversitede araştırma ve öğretim işine geçmek bu programın mezununa açık bir yoldur. Alan bilgisinin analiz tarafı, mezunun analiz ve kalite işlerine yönelmesini de mümkün kılar; bu yol kendi başına ayrı bir hazırlık ve çoğu zaman ayrı bir yeterlik gerektirir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, sınav ya da atama şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Kamuda öğretmen olarak göreve başlamanın usulü bu rehberde anlatılmamıştır. Yukarıdaki hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı, atanma olasılığı ya da kariyer hızı verilmemiştir. Alanların sıralaması bir yaygınlık ölçümü değildir. Bu bölümde anlatılan işlerin hiçbiri yukarıda alıntılanan kanunun bir hükmünden çıkarılmamıştır; kanun bu programın mezununa bir görev ya da yetki vermemektedir ve böyle bir izlenim verilmemiştir.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: kimyayı anlatmak sizi kimyayı çözmek kadar ilgilendiriyor mu? Bu alanda dört yıl boyunca iki iş birlikte yürür; yalnızca birine istekli olan öğrenci ikinci yarıda zorlanır. Bir tepkimeyi anlamak ile onu anlamayan birine anlatabilmek farklı becerilerdir.
İkinci soru laboratuvarla ilgilidir. Bu planda genel kimya, analitik kimya, organik kimya, fizikokimya ve biyokimya derslerinin laboratuvarları ayrı ayrı yer alır. Tartmayı, çözelti hazırlamayı, kayıt tutmayı, temizliği ve güvenlik kurallarını bir zorunluluk değil bir çalışma biçimi olarak görmeyen bir öğrenci bu planın önemli bir bölümünü isteksizce geçirir.
Üçüncü soru nicel derslerle ilgilidir. Genel matematik, genel fizik, fizikokimya ve enstrümental analiz dersleri kimyanın hesaplı tarafını taşır. Kimyanın yalnızca ezberlenecek bir bilgi yığını olduğunu düşünen bir öğrenci için ikinci ve üçüncü yıl beklenmedik biçimde ağır gelir.
Dördüncü soru sınıfla ilgilidir. Öğretmenlik uygulaması dersleri gerçek bir okulda, gerçek bir sınıfın önünde geçer. Kalabalık önünde konuşmak, soru karşısında sakin kalmak, bir öğrencinin anlamadığı yeri sabırla bulmak bu işin gündelik hâlidir. Bu tarafı denemeden karar vermek yerine, tercihten önce bir okulda gözlem yapmak yararlıdır.
Beşinci soru sorumlulukla ilgilidir. Kimya öğretmeni sınıfta maddeyle çalışan tek yetişkindir; deneyin güvenliği, malzemenin saklanması ve öğrencinin korunması onun işidir. Bu sorumluluğu üstlenmeye hazır olmak bu alanda meslek bilgisi kadar önemlidir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki sorular bu rehberde okunan iki ders planının yapısına dayanır; bir kişilik ölçümü ya da yetenek testi değildir ve hiçbir öğrenci için başarı öngörüsü içermez. Bu başlıkta puan, sıralama ya da hangi puanla nereye girilebileceğine dair hiçbir bilgi verilmemiştir. Alanın iş bulma kolaylığı ya da güçlüğü hakkında bir değerlendirme yapılmamıştır.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmekte, kimya öğretmenliği eğitimi bazı kurumlarda matematik ve fen bilimleri eğitimi başlığı taşıyan bir bölümün altında yürütülmektedir. Tercih listesi yapılırken programın adına değil, ilgili üniversitenin kendi ders planına ve programı yürüten bölümün yapısına bakılmalıdır.
İkinci not: Planlar arasındaki fark bu alanda küçük değildir. Bu rehberde okunan iki plandan biri dersleri dönem dönem Türkçe adlarla yayımlar, diğeri yarıyıl başlıklarını İngilizce yayımlar ve seçmeli çizgilerini farklı kurar. Laboratuvar derslerinin kaç dönem sürdüğü, alan öğretimi derslerinin hangi yıla konduğu ve biyokimya ile çevre kimyası gibi derslerin planda bulunup bulunmadığı üniversiteden üniversiteye değişir; bu başlıklar tercihten önce ayrı ayrı sorulmalıdır.
Üçüncü not: Laboratuvar imkânı ayrıca sorulmalıdır. Öğrenci başına düşen çalışma yeri, cihazların durumu, deneylerin bireysel mi grup hâlinde mi yürütüldüğü ve güvenlik düzeninin nasıl kurulduğu bu alanda öğrenimin niteliğini doğrudan belirler. Aynı biçimde okul uygulamasının hangi yarıyılda başladığı, hangi okullarla yürütüldüğü ve nasıl değerlendirildiği öğrenilmelidir.
Dördüncü not: Kimyanın kendisini sürdürmek isteyen öğrenci için [kimya](/bolum/kimya); temel bilimlerin diğer alanlarına ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik), [biyoloji](/bolum/biyoloji) ve [matematik](/bolum/matematik); eğitim fakültesinin diğer programlarını düşünen öğrenci için [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi), [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi), [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi) ve [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi); kimyayı üretim ölçeğine taşımak isteyen öğrenci için [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi), [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi), [polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi), [tekstil mühendisliği](/bolum/tekstil-muhendisligi) ve [petrol ve doğalgaz mühendisliği](/bolum/petrol-ve-dogalgaz-muhendisligi); malzemenin yapısına ilgi duyan öğrenci için [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi); canlının kimyasına ilgi duyan öğrenci için [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik) ve [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik); gıdanın kimyasına ilgi duyan öğrenci için [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [gıda teknolojisi](/bolum/gida-teknolojisi) ve [gıda kalite kontrolü ve analizi](/bolum/gida-kalite-kontrolu-ve-analizi); ilaç ve sağlık tarafına ilgi duyan öğrenci için [eczacılık](/bolum/eczacilik), [eczane hizmetleri](/bolum/eczane-hizmetleri) ve [tıbbi laboratuvar teknikleri](/bolum/tibbi-laboratuvar-teknikleri); ölçüm ve analiz işine ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi); çevre ve güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [çevre sağlığı](/bolum/cevre-sagligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol) ve [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi); bilimin kendisini düşünmeye ilgi duyan öğrenci için [felsefe](/bolum/felsefe) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Yukarıdaki notlar yalnızca bu rehberde okunan iki ders planı ile doğrulanmış kanun metnine dayanır; hiçbir not bir üniversitenin kalitesi, sıralaması ya da tercih edilebilirliği hakkında bir değerlendirme içermez. Puan, sıralama, kontenjan, ücret ve atanma bilgisi bu başlıkta da hiçbir yerde verilmemiştir. Yukarıdaki karşılaştırma yolları yalnızca konu yakınlığına göre kurulmuştur; hiçbiri bir yönlendirme ya da öneri sıralaması değildir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 11 üniversitede, 14 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.