Kürt Dili ve Edebiyatı

Türkiye'de bir dilin ve o dilin edebiyatının eğitim kurumlarında okutulmasının hangi hukuki çerçevede yürüdüğü sorusu, bu programı tercih edecek kişinin karşılaşacağı ilk kamusal sorudur. Bu sorunun değdiği metinlerden biri 2923 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YABANCI DİL EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE TÜRK VATANDAŞLARININ FARKLI DİL VE LEHÇELERİNİN ÖĞRENİLMESİ HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Ad satırında kaynamış bir dipnot rakamı hiçbir okumada görülmemiştir; belgede böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca üç okumanın da rakamsız ad getirdiği kaydedilmektedir.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 2923, kabul tarihi 14/10/1983, Resmî Gazete tarihi 19/10/1983, Resmî Gazete sayısı 18196, Düstur tertibi 5, cildi 22 ve sayfası 758. Künye satırlarının basılı biçimi doğrulanmamıştır: iki nokta işaretinden önceki boşluk okumalar arasında ayrışmış, bir okuma künye içine virgül eklemiştir. Bu nedenle yukarıda yalnızca değerler taşınmakta, satır düzeni hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Künyedeki tertip değerinin, belgenin açıldığı adresin tertibiyle uyuşması adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir.

Kanunun birinci maddesi amacı çizer ve bu program bakımından en doğrudan bağı kuran yer burasıdır. Madde 1 kenar başlığı Amaç olarak basılıdır ve maddenin başında (Değişik: 3/8/2002-4771/11 md.) ibaresi vardır. Gövde şöyledir: Bu Kanunun amacı, eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ile Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tâbi olacağı esasları düzenlemektir. Bu başlık, bu ibare ve bu gövde üç okumanın tamamında aynı çıkmıştır.

İkinci madde esasları sıralar. Madde 2 kenar başlığı Esaslar olarak basılıdır ve giriş cümlesi şöyledir: Milletlerarası andlaşma hükümleri saklı olmak üzere, resmi ve özel her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak yabancı dillerin ve yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar şunlardır. Bu giriş cümlesi üç okumada da aynıdır. Maddenin altı bendi bent bent doğrulanmıştır ve bentlerin doğrulanma düzeyi birbirinden farklıdır; bu ayrım burada bilerek korunmakta, hepsi tek bir düzeye indirilmemektedir.

İkinci maddenin a bendi yalnızca birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla gelmiştir; üçüncü okuma bu bentte tanık değildir. Bendin doğrulanan biçimi şöyledir: a) (Değişik: 30/7/2003-4963/23 md.) Eğitim ve öğretim kurumlarında, Türk vatandaşlarına Türkçeden başka hiçbir dil, ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Ancak, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğrenilmesi için, (…) Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tâbi olmak üzere özel kurslar açılabilir; bu kurslarda ve diğer dil kurslarında aynı maksatla dil dersleri oluşturulabilir. Bu kurslar ve derslerde, Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel niteliklerine, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı öğretim yapılamaz. Bu kursların ve derslerin açılmasına ve denetimine ilişkin esas ve usuller, Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. (Ek cümleler: 2/3/2014-6529/11 md.) Ayrıca, Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tabi olmak üzere, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerle eğitim ve öğretim yapmak amacıyla, özel okul açılabilir. Bu kurumlarda eğitimi ve öğretimi yapılacak dil ve lehçeler Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir. Bu kurumların açılmasına ve denetimine ilişkin esas ve usuller, Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu bendin içindeki (…) işareti kaynaktaki haliyle taşınmıştır; ne olduğuna, neyin yerini tuttuğuna, bir ibarenin çıkarılıp çıkarılmadığına dair bu rehberde hiçbir iddia yoktur. Aynı bent içinde tâbi ve tabi biçimleri yan yana geçmektedir; ikisi de düzeltilmemiştir.

İkinci maddenin b bendi üç okumanın tamamında aynı çıkmıştır: b) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında, Atatürkçü düşünce, Atatürk ilke ve inkılaplarını konu olarak alan Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ve Türk Kültürüyle ilgili diğer dersler; yabancı dille okutulamaz ve öğretilemez. Öğrencilere, eğitim ve ögretimleri süresince bu derslerle ilgili araştırma görevleri ve ödevler, Türkçeden başka hiçbir dille yaptırılamaz. Buradaki ögretimleri yazımı üç okumada da böyledir ve düzeltilmemiştir.

İkinci maddenin c bendi de üç okumada aynıdır: c) (Değişik: 30/7/2003-4963/23 md.) Türkiye'de eğitimi ve öğretimi yapılacak yabancı diller, Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir. D bendi yükseköğretim düzeyini adıyla anar ve üç okumada aynıdır: d) İlköğretim, ortöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında yabancı dille eğitim ve öğretimi yapılacak dersler ile okullar Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarında yabancı dille eğitimi ve öğretim yapılacak dersler ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapacak yükseköğretim kurumları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Buradaki ortöğretim yazımı üç okumada da böyledir ve düzeltilmemiştir. E bendi programların tâbi olacağı esasları düzenler ve üç okumada aynıdır: e) Yabancı dilde okutulacak derslerin eğitim ve öğretim programlarının tabi olacağı esaslar; ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumları, için Milli Eğitim Bakanlığınca, yükseköğretim kurumları için Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir. Buradaki kurumları, için dizilişindeki virgül üç okumada da böyledir ve düzeltilmemiştir.

İkinci maddenin f bendi ise a bendi gibi yalnızca birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla gelmiştir; üçüncü okuma bu bentte de tanık değildir. Doğrulanan biçim şöyledir: f) Yabancı dil eğitim ve ögretimiyle ilgili uygulamaların Türk Milli eğitiminin amaçlarına, temel ve ana ilkelerine ve bu Kanundaki esaslara uygunluğu; ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarında Yükseköğretim Kurulunca denetlenir. Buradaki ögretimiyle yazımı iki okumada böyledir; üçüncü okuma başka bir yazım getirmiş, bu yüzden o biçim kullanılmamıştır. Aynı belgede Milli ve Millî biçimleri yan yana geçmektedir ve ikisi de düzeltilmemiştir.

Üçüncü madde yönetmelik yetkisini düzenler. Madde 3 kenar başlığı Yönetmelik olarak basılıdır ve gövde üç okumada aynıdır: Yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amaç, program, yöntem ve uygulamalarıyla, yabancı dille eğitim öğretim yapan kurumların tabi olacağı esasları kapsayan; ilkoğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Yükseköğretim Kurulunca, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde çıkartılır ve Resmi Gazetede yayımlanır. Buradaki ilkoğretim yazımı üç okumada da böyledir ve düzeltilmemiştir. Dördüncü madde kenar başlığı Yürürlük ile basılıdır ve gövdesi şudur: Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Beşinci madde kenar başlığı Yürütme ile basılıdır ve gövdesi şudur: Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. Bu iki madde de üç okumada aynıdır.

Bu maddelerin bu programla bağı gerçektir ve bu bağ konu benzerliğinden değil, kanunun kendi amaç maddesinden gelir. Birinci madde kanunun konusunu doğrudan Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tâbi olacağı esaslar olarak tanımlar. İkinci maddenin a bendi bu dil ve lehçelerin öğrenilmesi için özel kurs açılmasını ve bunlarla eğitim ve öğretim yapmak amacıyla özel okul açılmasını Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine bağlar, hangi dil ve lehçelerin okutulacağının Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edileceğini söyler ve denetim usullerini Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliğine bırakır. İkinci maddenin d bendi yükseköğretim düzeyinde hangi derslerin ve hangi kurumların yabancı dille eğitim ve öğretim yapacağını Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceğini, f bendi ise aynı düzeydeki denetimin de Yükseköğretim Kurulunca yapılacağını söyler. Bir lisans programının konusu Türkiye'de geleneksel olarak kullanılan bir dil ve onun edebiyatı olduğunda, o dilin öğretiminin hangi çerçevede yürüdüğü sorusunun cevabı bu maddelerdedir.

Doğrulanan gövdeler hiçbir dili adıyla saymaz. İkinci maddenin a ve c bentleri, dillerin ve lehçelerin Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edileceğini söylemektedir. Bu rehber kanunun herhangi bir dili andığı ya da anmadığı yolunda hiçbir iddia kurmaz; yalnızca doğrulanan gövdelerin söylediğini aktarır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Kürt Dili ve Edebiyatı lisans programını kurmaz; programın açılması, kapatılması ya da adı bu kanunda düzenlenmez. Kanun bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan gövdelerin hiçbirinde bir lisans dersi, dönem ya da müfredat birimi geçmez; ikinci maddenin b bendinde sayılan dersler bir yükseköğretim müfredatı değil, ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında yabancı dille okutulamayacak derslerdir ve bu ayrım korunmalıdır. Kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: unvan, yetki, sicil, oda kaydı, istihdam ya da meslek icrası hakkında doğrulanmış tek bir hüküm yoktur. Kanun düzenleyici çerçeveyi ve yetkili makamları gösterir; programı, müfredatı ve mesleği göstermez. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü durumu hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı ve üç okuma bu pencerenin içinde yapıldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu sınırın en somut kanıtı aynı çalışma oturumunda başka bir belgede görülmüştür: bir kanunun bir fıkrası iki ayrı okumada da tam olarak aynı yerde kırpık gelmiş, yani mutabakat kırpılmayı elememiştir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de yazılmalıdır: birinci maddenin gövdesi, ikinci maddenin giriş cümlesi ile b, c, d ve e bentleri, üçüncü, dördüncü ve beşinci maddelerin gövdeleri üç okumanın tamamında aynı çıkmıştır; buna karşılık ikinci maddenin a ve f bentleri yalnızca birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla gelmiştir. Üçüncü okumanın bu iki bentte neden tanık olmadığı da yazılmalıdır: üçüncü okuma a bendinde (…) işaretini ve (Ek cümleler: 2/3/2014-6529/11 md.) ibaresini hiç getirmemiş, cümleleri kesintisiz akıtmıştır; f bendinde ise ögretimiyle yerine başka bir yazım vermiştir. Üçüncü okumanın bu iki biçimi tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır ve hangisinin kaynakta basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Aynı okumanın yeniden ifade edilmesi yeni bir tanık sayılmamıştır: birinci okuma bu belgede üç kez ifade edilmiştir, çünkü ilk ifade ikinci ve üçüncü madde yerine bir yer tutucu koymuş, ikinci ifade gövde aktarımını topluca reddetmiş, üçüncü ifade ise yalnızca o iki maddeyle sınırlandırılıp gövdeleri getirmiştir; yer tutucu ve ret kaynak sayılmamıştır. İkinci okuma iki kez ifade edilmiştir, çünkü ilk ifade yalnızca ad satırını, künyeyi ve kenar başlıklarının bir yapı listesini vermiştir; yeniden ifade edilen hali gövdeleri çevirisiz getirmiştir. Bu yeniden ifadelerin hiçbiri dördüncü bir okuma açmamıştır. Metne dönüştürme çıktısında görünen en büyük madde numarası beştir ve bu iki okumanın mutabakatıyla kaydedilmiştir; bu bir kapsam beyanıdır, belgenin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Üçüncü okumanın boşluklu künye satır biçimi ile ikinci okumanın virgüllü künye biçimi tek okumada kaldığı için kullanılmamış, künye yalnızca değer olarak alınmıştır. Birinci okumanın ilk ifadesinde geçen bir ek tablo betimlemesi okuyucu betimlemesi sayılmış, kaynak satır sayılmamıştır; belgede böyle bir tablonun bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia yoktur. Okumaların eklediği başlık işaretleri, kalınlaştırmalar, çift tırnaklar ve yabancı dilde yazılmış bölüm etiketleri biçimsel ekleme sayılmış, kaynak metin sayılmamıştır. Kanunun herhangi bir terimi tanımlayıp tanımlamadığı bu rehberin konusu değildir; bu oturumun okumalarında görülmeyen hiçbir şey için bulunmadığı yolunda bir iddia kurulmamaktadır. Bu program için atanmış olan yedek kanun numarasına hiç geçilmemiştir, çünkü birincil numara ilk denemede açılmış ve doğrulanmış gövde vermiştir; bu numaranın tertip üç ve tertip dört adresleri hiç denenmemiştir ve bu adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır; engellenen ya da yanıt vermeyen hiçbir adres başka bir yolla çekilmeye çalışılmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga ibaresi taşımamaktadır ve mülga bir gövdeden alıntı yapılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı ve hiçbir oran alınmamıştır; doğrulanan gövdelerin hiçbirinde tutar ya da oran ifadesi geçmemiştir.

Bu başlıkta iki ayrı kurumun yayımladığı iki ayrı ders planı okunmuştur ve bu iki plan birleştirilmemiştir. İki kaynak ayrı ayrı aktarılmaktadır; ortak bir müfredat çıkarılmamakta, biri ötekinin eksiğini tamamlamak için kullanılmamaktadır. Türkiye'de bu programı yürüten her kurumun planı farklıdır ve aşağıdakiler yalnızca okunan iki belgenin bastığı satırlardır.

Birinci kaynak Muş Alparslan Üniversitesinin öğrenci bilgi sistemi alan adında yayımlanan Bologna bilgi paketinin dersler sayfasıdır. Sayfa program başlığını Fen Edebiyat Fakültesi / Kürt Dili ve Edebiyatı - Dersler dizgesiyle basmaktadır ve Kürt Dili ve Edebiyatı adı sayfada birebir geçmektedir. Sayfa sekiz yarıyıl bloğu basmakta, blok başlıklarını 1.Yarıyıl Ders Planı biçiminde vermektedir. Toplam yüz altmış dört satır basılmakta, bunların on ikisi seçmeli havuzu gösteren yer tutucu satırı olduğu için ders adı sayılmamakta, geriye yüz elli iki ders adı kalmaktadır. Sayfa pek çok satırı SEÇ: ön ekiyle, dördüncü yarıyılda iki satırı ise SEÇ I: ön ekiyle basmaktadır; bu ön ek farkı tek biçime getirilmemiş ve ön ekler silinmemiştir.

Bu planın birinci yarıyılında Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Kürtçe Alfabeler I, Kurmanci Grameri I, Kürtçe Yazım Konuşma I, Osmanlı Türkçesi I, Kürt Dili Tarihi, Türk Dili (Yazılı Anlatım) I ve İngilizce I dersleri basılıdır. İkinci yarıyılda Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Kürtçe Alfabeler II, Kürtçe (Kurmancî) Grameri II, Kürtçe Yazım ve Konuşma II, Osmanlı Türkçesi II, Kürt Tarihi, Türk Dili (Sözlü Anlatım) II, İngilizce II ve SEÇ: Tarımın Önemi dersleri ile Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 1 yer tutucu satırı basılıdır.

Üçüncü yarıyılda Klasik Kürt Edebiyatı I, Modern Kürt Edebiyatı I, Kürt Halk Edebiyatı I, SEÇ: Farsça (Gramer-Metin) I, SEÇ: İngilizce (Gramer-Metin) I, SEÇ: İran Tarihi, SEÇ: Edebiyat ve Felsefe, SEÇ: Klasik Kürt Şiiri Şekil Bilgisi, SEÇ: Tarihi Kürt Alfabeleri, SEÇ: Yazılı ve Görsel Basın, SEÇ: Paleografya, SEÇ: Zazaca Yazılı Anlatım, SEÇ: Zazaca Grameri I, SEÇ: Eğitime Giriş, SEÇ: Rehberlik ve Özel Eğitim ve SEÇ: Akıllı Kentler dersleri ile Formasyon 2. Sınıf Güz (2 Ders Seçilmelidir) ve Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 2 yer tutucu satırları basılıdır. Dördüncü yarıyılda Klasik Kürt Edebiyatı II, Modern Kürt Edebiyatı II, Kürt Halk Edebiyatı II, SEÇ: Dilbilim II, SEÇ I: Farsça (Gramer-Metin) II, SEÇ I: İngilizce (Gramer-Metin) II, SEÇ: Dinler Tarihi, SEÇ: Edebi Sanatlar, SEÇ: Sovyet Dönemi Kürt Tarihi, SEÇ: Zaza Halk Edebiyatı, SEÇ: Edebi Türler, SEÇ: Çağdaş Kürt Şiiri Tahlili, SEÇ: Kürt Tiyatrosu, SEÇ: Kürt Basın Tarihi, SEÇ: Ortadoğu Sosyolojisi, SEÇ: Dinleme ve Sözlü Anlatım, SEÇ: Bilim Tarihi, SEÇ: Zazaca Grameri II ve SEÇ: Eğitim Psikolojisi dersleri ile Formasyon 2. Sınıf Bahar (1 Ders Seçilmelidir) yer tutucu satırı basılıdır.

Beşinci yarıyılda Kürt Halk Edebiyatı III, Karşılaştırmalı Modern Metinler, Araştırma Yöntem ve Teknikleri I, SEÇ: Farsça Edebi Metinler, SEÇ: İngilizce (Gramer Metin) III, SEÇ: Ehmede Xani Semineri, SEÇ: Arapça I, SEÇ: Modern Eleştiri Kuramları I, SEÇ: Alevi-Bektaşi Kültürü, SEÇ: Çağdaş Ortadoğu Tarihi I, SEÇ: Medeniyet Tarihi, SEÇ: Sorani Grameri I, SEÇ: Zaza Dil ve Edebiyat Tarihi, SEÇ: Kürtçe (Kurmanci) Basın Dili, SEÇ: Kürt Sosyolojisi, SEÇ: Kürtçe Kelime Bilgisi, SEÇ: Zaza Edebiyatı, SEÇ: Klasik Kürt Edebiyatı III, SEÇ: Modern Kürt Edebiyatı III, SEÇ: İslam Felsefesi, SEÇ: Öğretim İlke ve Yöntemleri, SEÇ: Özel Öğretim Yöntemleri, SEÇ: Temel Dini Bilgiler ve SEÇ: Çevre Eğitimi dersleri ile Formasyon 3. Sınıf Güz (2 Ders Seçilmelidir) ve Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 3 yer tutucu satırları basılıdır.

Altıncı yarıyılda Kürt Halk Edebiyatı IV, Karşılaştırmalı Klasik Metinler, Araştırma Yöntem ve Teknikleri II, SEÇ: Farsça Edebi Metinler II, SEÇ: İngilizce (Gramer Metin) IV, SEÇ: Feqiye Teyran Semineri, SEÇ: Arapça II, SEÇ: Modern Eleştiri Kuramları II, SEÇ: Kültür Felsefesi, SEÇ: Dünya Romanı Semineri, SEÇ: İletişim ve Edebiyat, SEÇ: Sorani Grameri II, SEÇ: Kürt Edebiyatında Mesneviler, SEÇ: Kürtçe (Kurmanci) Kompozisyon, SEÇ: Klasik Metin Şerhi, SEÇ: Modern Zaza Edebiyatı, SEÇ: Kürtçe Cümle Bilgisi, SEÇ: Zaza Edebiyatı II, SEÇ: Klasik Kürt Edebiyatı IV, SEÇ: Modern Kürt Edebiyatı IV, SEÇ: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, SEÇ: Öğretim Teknolojileri, SEÇ: Satranç Öğretimi, SEÇ: Dünya Edebiyatından Seçmeler, SEÇ: Finans Okuryazarlık ve SEÇ: Medya Okuryazarlığı dersleri ile Formasyon 3. Sınıf Bahar (2 Ders Seçilmelidir) ve Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 4 yer tutucu satırları basılıdır.

Yedinci yarıyılda Kürtçe Mevlitler, Bitirme Tezi I, Çocuk Edebiyatı, SEÇ: İngilizce (Gramer Metin) V, SEÇ: Kürt Edebiyat Tarihi I, SEÇ: Karşılaştırmalı Kürtçe Lehçeleri I, SEÇ: Melayê Ciziri Semineri, SEÇ: Klasik Tasavvufi Metinleri I, SEÇ: Din Felsefesi, SEÇ: Dil Felsefesi, SEÇ: Havrami Grameri ve Edebiyatı, SEÇ: Edebiyat Sosyolojisi, SEÇ: Etnoloji, SEÇ: Kültür Çalışmaları, SEÇ: Kürt Tiyatro Tarihi, SEÇ: Aşiretler Sosyolojisi, SEÇ: Metin Yazarlığı, SEÇ: Roman Analizi, SEÇ: Kürtçe Dini-Tasavvufi Metinler I, SEÇ: Sözlü Anlatı Geleneği I, SEÇ: Sorani Edebiyatı I, SEÇ: Batı Edebiyatı I, SEÇ: Sınıf Yönetimi ve SEÇ: Sıfır Atık ve İklim Değişikliği dersleri ile Formasyon 4. Sınıf Güz (1 Ders Seçilmelidir) ve Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 5 yer tutucu satırları basılıdır.

Sekizinci yarıyılda Roman Analizi, Bitirme Tezi II, Çocuk Edebiyatı II, Gönüllülük Çalışmaları, SEÇ: Kürt Tiyatro Tarihi II, SEÇ: İngilizce (Gramer Metin) VI, SEÇ: Kürt Edebiyat Tarihi II, SEÇ: Karşılaştırmalı Kürtçe Lehçeleri II, SEÇ: Mehmet Uzun Semineri, SEÇ: Klasik Tasavvufi Metinleri II, SEÇ: İnsan Hakları, SEÇ: Hermeneutik, SEÇ: Sinema ve Edebiyat, SEÇ: Klasik Zaza Edebiyatı, SEÇ: Ortadoğu Siyasi Tarihi, SEÇ: Kültür Sosyolojisi, SEÇ: Zazaca Metin Çeviri, SEÇ: Çeviribilim, SEÇ: Çağdaş Kürt Şiiri, SEÇ: Doğu Edebiyatı, SEÇ: Kürtçe Dini-Tasavvufi Metinler II, SEÇ: Sözlü Anlatı Geleneği II, SEÇ: Sorani Edebiyatı II, SEÇ: Batı Edebiyatı II, SEÇ: Öğretmenlik Uygulaması ve SEÇ: Çağdaş Mimarlık Kurumları ve Yapıları dersleri ile Formasyon 4. Sınıf Bahar (1 Ders Seçilmelidir) ve Üniversite Ortak Seçmeli Dersler 6 yer tutucu satırları basılıdır. Bu sayfada Roman Analizi adı iki kez basılıdır: yedinci yarıyılda SEÇ: Roman Analizi biçiminde bir seçmeli satırı olarak, sekizinci yarıyılda ise Roman Analizi biçiminde bir zorunlu satırı olarak. İki satır da olduğu gibi tutulmuş, tekilleştirilmemiştir. Aynı sayfada Kurmanci, Kurmancî ve Melayê Ciziri yazımları arasındaki farklar da düzeltilmemiştir.

İkinci kaynak Bingöl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesinin kendi alt alan adında yayımladığı bir müfredat belgesidir. Belge üst bilgisinde BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ adını tümü büyük harfle basmaktadır; bu yazım değiştirilmemiştir. Belgede Kürt Dili ve Edebiyatı adı birebir geçmekte ve bölüm adı belgede iki kez tekrar edilerek yazılmaktadır; bu tekrar tekilleştirilmemiştir. Belge sekiz yarıyıl bloğu basmakta ve blok başlıklarını 1.Yarıyıl Ders Planı biçiminde vermektedir. İki okumanın ortak dizisi elli dört satırdır; bunların on üçü yer tutucu satırı olduğu için ders adı sayılmamakta, geriye kırk bir ders adı kalmaktadır.

Bu belgenin birinci yarıyılında TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI, KÜRTÇE GRAMERİ (KURMANCCA) I, birinci okumanın ALFABELER (PALEOGRAFYA) I ve ikinci okumanın ALFABELER 8PALEOGRAFYA) I biçiminde bildirdiği satır, KÜRTÇE DİKTE I, KÜRTÇE YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM I, TÜRK DİLİ I ve YABANCI DİL I dersleri basılıdır. Bu satırın iki okumada iki farklı yazımla gelmesi işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir; hangisinin belgede basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır ve satır tek satır sayılmıştır. İkinci yarıyılda DİJİTAL OKURYAZARLIK, ALFABELER (PALEOGRAFYA) II, KÜRTÇE GRAMERİ (KURMANCCA) II, KÜRTÇE YAZILI VE SÖZ. ANLATIM II, KÜRTÇE DİKTE II, TÜRK DİLİ II ve YABANCI DİL II dersleri basılıdır.

Üçüncü yarıyılda ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, KÜRT EDEBİYATI TARİHİ I, KÜRTÇE GRAMERİ (KURMANCCA) III, HALK EDEBİYATINA GİRİŞ I, MODERN KÜRT EDEBİYATI I ve EDEBİYAT BİLGİ VE TEORİLERİ dersleri ile SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırı basılıdır. Dördüncü yarıyılda ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, MODERN KÜRT EDEBİYATI II, KÜRTÇE GRAMERİ (KURMANCCA) IV, HALK EDEBİYATINA GİRİŞ II ve KÜRT EDEBİYATI TARİHİ II dersleri ile İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) ve SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırları basılıdır. Beşinci yarıyılda KÜRTÇE (KURMANCİ) CÜMLE BİLGİSİ I, KLASİK KÜRT EDEBİYATI I, MODERN KÜRT EDEBİYATI III, FARSÇA METİN-GRAMER I ve KÜRT HALK EDEBİYATI I dersleri ile İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) ve SEÇMELİ DERSLER (3 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırları basılıdır. Altıncı yarıyılda KÜRTÇE CÜMLE BİLGİSİ II, KLASİK KÜRT EDEBİYATI II, MODERN KÜRT EDEBİYATI IV, FARSÇA METİN-GRAMER II ve KÜRT HALK EDEBİYATI II dersleri ile İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) ve SEÇMELİ DERSLER (3 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırları basılıdır.

Yedinci yarıyılda ROMAN TAHLİLİ I, KLASİK METİN İNCELEMERİ ve SORANCA I dersleri ile İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK), ÜNİVERSİTE ORTAK SEÇMELİ DERS ve SEÇMELİ DERSLER (4 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırları basılıdır. Sekizinci yarıyılda ROMAN TAHLİLİ II, SORANCA II ve KARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT dersleri ile İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (1 DERS SEÇİLECEK), ÜNİVERSİTE ORTAK SEÇMELİ DERS ve SEÇMELİ DERSLER (4 DERS SEÇİLECEK) yer tutucu satırları basılıdır. Bu belgedeki KURMANCCA, KLASİK METİN İNCELEMERİ ve KÜRTÇE YAZILI VE SÖZ. ANLATIM II biçimleri kaynakta göründüğü gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir.

Bingöl belgesi hakkında ayrı ve açıkça işaretlenmesi gereken bir durum vardır ve bu durum yukarıdaki diziyle birleştirilmemiştir. Belgenin ikinci okuması, her yarıyıl için ayrıca Gruplu Dersler olarak basılı bir satır dizisi daha dökmüştür; birinci okuma bu satırları hiç bildirmemiştir. Bu ayrışma çözülmemiştir ve bu dizi DOĞRULANMAMIŞ malzeme olarak, yalnızca ikinci okumanın tanıklığıyla, ayrı bir blok hâlinde aşağıya alınmaktadır. Bu satırlar yukarıdaki kırk bir ders adına dâhil değildir, yukarıdaki seçmeli havuzları doldurmak için kullanılmamıştır ve bu satırların belgede bulunduğu iki okumayla teyit edilmiş değildir. Okuyucu bu bloğu, ötekinden farklı bir güvence düzeyinde okumalıdır.

Yalnızca ikinci okumanın döktüğü Gruplu Dersler dizisi elli üç ders adı taşımaktadır. Üçüncü yarıyıl için DİL BİLİMİ, ÇEVİRİ ( KÜRTÇE - TÜRKÇE) I, MİTOLOJİ ve KÜRT TİYATROSU adları dökülmüştür. Dördüncü yarıyıl için EĞİTİME GİRİŞ, SINIF YÖNETİMİ, İRANİ DİLLER FAMİLYASI, FARSÇA KOLAY METİNLER, KÜRTÇE (KURMANCCA) ŞİİR, OSMANLICA ve ÇEVİRİ ( KÜRTÇE - TÜRKÇE) I adları dökülmüştür. Beşinci yarıyıl için ÖZEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ, REHBERLİK VE ÖZEL EĞİTİM, KÜRT TARİHİ, MEDENİYAT TARİHİ, KÜRTÇE (KURMANCCA) ŞİİR I, FARSÇA KLASİK METİNLER I, KÜRT BASIN TARİHİ, ZAZAKİ METİNLER I ve KARŞILAŞTIRMALI GRAMER adları dökülmüştür. Altıncı yarıyıl için ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ, EĞİTİM PSİKOLOJİSİ, DOĞU EDEBİYATI, KÜRTÇE ÇOCUK EDEBİYATI, KÜRTÇE (KURMANCCA) ŞİİR II, FARSÇA KLASİK METİNLER II, BATI EDEBİYATI, ZAZAKİ METİNLER II ve ARAŞTIRMA VE YÖNTEM TEKNİKLERİ adları dökülmüştür. Yedinci yarıyıl için EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME, ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ, KLASİK DİVANLARDAN SEÇMELER, ZAZACA ŞİİR ÖRNEKLERİ, BİTİRME ÖDEVİ I, ŞİİR (KLASİK-MODERN) TAHLİLİ I, ZAZA HALK EDEBİYATI, ŞİİR BİLGİSİ I, FARSÇA KLASİK ŞİİR ÖRNEKLERİ I, KLASİK KÜRT NESRİ, İRAN KÜLTÜRÜ VE EDEBİYATI ve FARSÇA SEÇME METİNLER I adları dökülmüştür. Sekizinci yarıyıl için ÖĞRETMENLİK UYGULANMASI, ŞİİR (KLASİK-MODERN) TAHLİLİ II, ZAZACA YAZILI ANLATIM, ŞİİR BİLGİSİ II, KÜRT TASAVVUF EDEBİYATI, MONOGRAFİ TEKNİKLERİ, FARSÇA KLASİK ŞİİR ÖRNEKLERİ II, FARSÇA METİN ŞERHİ, EDEBİ ELEŞTİRİ, MORFOLOJİ, FARSÇA SEÇME METİNLER II ve BİTİRME ÖDEVİ II adları dökülmüştür. Bu bloktaki MEDENİYAT TARİHİ ve ÖĞRETMENLİK UYGULANMASI yazımları ile ÇEVİRİ ( KÜRTÇE - TÜRKÇE) I satırındaki parantez içi boşluklar kaynakta göründüğü gibi bırakılmış, düzeltilmemiştir. Aynı adın üçüncü ve dördüncü yarıyılda iki kez dökülmüş olması da tekilleştirilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Her iki kaynak da farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı okumayla okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Birinci kaynakta iki okuma sekiz bloğun tamamında satır satır ve sıra sıra birebir aynı çıkmıştır; ayrışan tek nokta yarıyıl başlığındaki nokta sonrası boşluktur ve bu fark işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir. Aynı kaynak için sorgu ekiyle yapılan bir üçüncü istek satır listesi yerine başka bir dilde bir özet döndürmüş, istenen satır düzeyinde döküm gelmediği için bu okuma reddedilmiş ve iki okumadan biri sayılmamıştır; o okumanın kurum adı ve ders yükü iddiaları da rapora alınmamıştır. Birinci kaynakta öğretim düzeyi sayfada basılı değildir: iki okuma da Lisans sözcüğünün ders planı sayfasında geçmediğini bildirmiştir ve düzey sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarım yoluyla alınmıştır. Aynı Bologna paketinin ön adım olarak açılan program hakkında sayfası lisans derecesi ifadesini basmaktadır; bu, çıkarımı destekleyen ikincil bir gözlemdir ve kullanılan ders planı sayfasında yazılı olduğu iddia edilmemektedir. Birinci kaynakta üniversite adı da ders planı sayfasının gövdesinde basılı değildir; ad alan adından çıkarılmıştır. Aynı paketin ön adım sayfası Muş Alparslan Üniversitesi tam adını basmaktadır ve bu, adın yayımlayan sistemin başka bir sayfasından alındığı bir ara duruma karşılık gelir; bu iki durum burada bilerek ayrı ayrı yazılmıştır. Muş ön eki ders planı sayfasından doğrulanmamıştır. Reddedilen üçüncü okuma adın sayfa meta bilgisinde göründüğünü bildirmiş, kullanılan iki okumanın hiçbiri meta etiketinde bir kurum adı bildirmemiştir; bu ayrışma çözülmemiş ve ad alan adından çıkarım olarak sınıflandırılmıştır. İkinci kaynakta ise üniversite adı belgede yayımlıdır ve alan adından çıkarım değildir; buna karşılık öğretim düzeyi orada da basılı değildir ve sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarım yoluyla alınmıştır. İkinci kaynağın bağlantısının bulunduğu fakülte sayfası okunmamıştır, dolayısıyla düzey için ikincil bir dayanak da kullanılmamıştır. İkinci kaynakta iki okuma ana satır dizisinde satır satır uyuşmuş, ancak ikinci okumanın döktüğü Gruplu Dersler dizisi birinci okumada hiç görünmemiştir; bu ayrışma çözülmemiş, dizi ayrı ve doğrulanmamış olarak taşınmış, ana diziyle birleştirilmemiştir. Belgenin ait olduğu eğitim ve öğretim yılı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Her iki kaynakta da seçmeli havuz satırları ders adı sayılmamış ve havuzlar doldurulmamıştır; bir havuzun kaç dersten oluştuğu, hangi derslerin o havuzda bulunduğu ve hangilerinin fiilen açıldığı bu rehberde yazılı değildir. Ders kodu, kredi ve ders yükü değerleri hiçbir kaynaktan alınmamıştır; birinci kaynak yarıyıl başlıklarının yanında bir ders yükü toplamı da basmaktaydı ve bu sayı alınmamıştır. Hiçbir kaynak puan türü, taban puan ya da kontenjan yayımlamamıştır; bu kaydın puan türü değeri bu sayfalara dayandırılmamıştır ve kayıttaki dört yıllık süre değeri de bu sayfalardan değil, sekiz yarıyıllık yapıdan yapılan çıkarımla uyumlu olarak yazılmıştır. Aday sayfa bulmak için okunan liste, indeks ve tanıtım sayfaları okuma sayılmamış, ön adım olarak işaretlenmiştir ve bu sayfalardan hiçbir ders adı alınmamıştır. Bir üniversitenin müfredat bağlantısı adında yandal ibaresi taşıdığı için o belge hiç açılmamıştır ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır; bu bir erişim hatası değil, bir yöntem reddidir. Yaşayan diller enstitülerinin sayfaları lisans programı olmadıkları için açılmamış, bir fakültenin anabilim dalı tanıtım sayfası da ders adı kaynağı olarak kullanılmamıştır. Sayfa ve belgeler yalnızca tek bir okuma aracıyla okunmuş; curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamış, engellenen ya da boş dönen hiçbir adres başka bir yolla çekilmeye çalışılmamıştır. Yükseköğretim programlarını listeleyen merkezi tercih sihirbazı adresi bu batch'in aramalarında defalarca çıkmış ve ders planı kaynağı olarak hiç açılmamıştır; kaynak listesindeki o adres yalnızca okuyucuya yönlendirmedir, ders planı kanıtı değildir. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak bu başlıkta hiçbir taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ya da işe girme oranı toplanmamıştır.