İçeriğe geç
ünileniyorum
DİLLisans · 4 yıl

Leh Dili ve Edebiyatı

Leh Dili ve Edebiyatı, Lehçeyi sıfırdan ileri düzeye taşımayı, Polonya edebiyatını dönemleriyle okumayı ve iki dil arasında çeviri yapmayı bir arada öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Programın içinde çalıştığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Leh Dili ve Edebiyatı, Lehçeyi sıfırdan ileri düzeye taşımayı, Polonya edebiyatını dönemleriyle okumayı ve iki dil arasında çeviri yapmayı bir arada öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Programın içinde çalıştığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
DİL
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
351,44370,67
Üniversite
2
Genel kontenjan
70
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Leh Dili ve Edebiyatı Nedir?

Leh Dili ve Edebiyatı, bir dili sıfırdan öğrenmeyi, o dilin edebiyatını kendi kaynak dilinde okumayı ve iki dil arasında çeviri yapmayı aynı dört yıla sığdıran bir lisans programıdır. Programı yalnızca bir dil kursundan ayıran şey açıktır: burada dil bir amaç değil, bir metne ulaşma aracıdır. Öğrenci Lehçeyi öğrenirken aynı zamanda o dilde yazılmış romanı, şiiri, tiyatro metnini ve tarih anlatısını okuyacak duruma getirilir. Bu iki yükün üst üste binmesi, alanın hem en zorlayıcı hem de en ayırt edici yanıdır.

Alanın birinci ayağı dil edinimidir. Bu rehberde okunan iki ders planı da programın ilk yıllarını dil bilgisine, sese ve gündelik dile ayırmaktadır. Bir planda dil bilgisi ve günlük konuşma kalıpları dersleri birinci sınıfın iki yarıyılına yayılmakta, öteki planda Lehçe fonetik, Lehçe uygulamalı dilbilgisi ve Lehçe sözlü ve yazılı anlatım dersleri aynı yıla yerleşmektedir. Fonetiğin bu kadar erken gelmesi rastlantı değildir: Lehçenin ses ve yazım düzenine erken alışmayan bir öğrenci, sonraki yıllarda okuma hızını hiçbir zaman yeterli düzeye çıkaramaz.

İkinci ayak dilin yapısının kendisidir. Planlarda orta düzey ve ileri düzey dil bilgisi derslerinin ikişer yarıyıl sürmesi, son yılda cümle bilgisi dersinin gelmesi ve bir planda Lehçe dilbilimine giriş ile Lehçe dilbilgisi derslerinin ayrı ayrı yer alması, dilin kullanımının yanına dilin çözümlenmesini de koyar. Öğrenci burada yalnızca doğru cümle kurmayı değil, kurulmuş bir cümlenin neden öyle kurulduğunu açıklamayı öğrenir.

Üçüncü ayak edebiyat tarihidir ve bu ayak programın omurgasıdır. Ankara kaynağındaki plan Polonya edebiyatını dönem dönem sıralar: Orta Çağ'dan Rönesans'a Polonya Edebiyatı, Barok'tan Aydınlanma'ya Polonya Edebiyatı, Romantizm Dönemi Polonya Edebiyatı, Realizm Dönemi Polonya Edebiyatı, Genç Polonya Dönemi Polonya Edebiyatı, İki Savaş Arası Dönem ve II. Dünya Savaşı Dönemi Polonya Edebiyatı ve Çağdaş Polonya Edebiyatı. Bu sıralama bir yığın değil, bir kronolojidir: öğrenci edebiyatı yazarların adlarıyla değil, dönemlerin sorularıyla tanır. Aynı planda antik edebiyat, mitoloji ve edebiyat bilimi temel kavramları derslerinin bulunması, dönem okumalarının kuramsal bir çerçeveye oturtulduğunu gösterir. İstanbul kaynağındaki planda ise Lehçe edebiyat bilimi temel kavramları ve Lehçe metin açıklaması dersleri aynı işlevi görür.

Dördüncü ayak çeviridir. Ankara kaynağındaki planda orta düzey çeviri çalışmaları iki yarıyıl, ileri düzey çeviri çalışmaları iki yarıyıl, edebi çeviri çalışmaları iki yarıyıl sürer ve son yarıyılda çeviri eleştirisi dersi gelir. İstanbul kaynağındaki planda Lehçe çeviri yöntemleri dersi bulunur. Çeviri eleştirisi dersinin en sona konması dikkate değerdir: öğrenci önce çeviri yapmayı, sonra bir çevirinin neden iyi ya da kötü olduğunu tartışmayı öğrenir. Bu sıra, alanın çeviriyi bir teknik değil bir yorum işi saydığını gösterir.

Beşinci ayak tarih ve kültürdür. Ankara kaynağındaki plan birinci sınıfa iki tarih dersi koyar: Kuruluşundan Büyük İşgale Polonya Tarihi ve Bağımsızlıktan Günümüze Polonya Tarihi. İstanbul kaynağındaki planda ise sayfada İngilizce basılı HISTORY OF POLAND dersi yer alır ve bu ad bu rehberde çevrilmemiştir. Seçmeliler bu ayağı genişletir: Polonya Kültür Tarihi, Polonya Tarihinde Doğu İmgesi, Türkiye-Polonya Siyasi İlişkileri, Polonya Sineması, Usta İsimleriyle Polonya Sanatı, Polonya Atasözleri ve Polonya Deyimleri gibi dersler dilin arkasındaki toplumu görünür kılar. Bir yabancı dil ve edebiyat programında tarih dersinin süs olmadığı buradan anlaşılır: dönemlerin adlarını bilmeyen bir öğrenci, o dönemlerin edebiyatını da okuyamaz.

Altıncı ayak komşu dillerdir. İstanbul kaynağındaki plan Rusça yazılı anlatım, Rusça konuşma becerileri, Rus dili ve grameri ile Rusça çeviri uygulamaları derslerini programın içine yerleştirmiştir; Ankara kaynağındaki planda ise Makedonca dil bilgisi ve Sırpça dil bilgisi seçmeli olarak sunulmaktadır. İki plan bu noktada birbirinden belirgin biçimde ayrılmaktadır ve bu ayrım bu rehberde birleştirilmemiştir. Öğrenci için sonucu şudur: aynı adı taşıyan iki program, ikinci dil tarafında bambaşka bir yol açabilir.

Yedinci ayak bitirme çalışmasıdır. Ankara kaynağındaki planın son yarıyılında Mezuniyet Tezi dersi bulunmaktadır. Dört yıl boyunca öğrenilen dil, okunan edebiyat ve yapılan çeviri burada tek bir metinde toplanır.

Bu yedi ayak programı hem [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati) ve [italyan dili ve edebiyatı](/bolum/italyan-dili-ve-edebiyati) gibi öteki dil ve edebiyat programlarına, hem [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) ve [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) gibi çeviri odaklı programlara, hem de [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) gibi kuram ağırlıklı alanlara yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 2547 Sayılı Kanun

Bir dil ve edebiyat programı bir üniversitenin fakültesi içinde, bir bölüm olarak yürütülür ve mezununa lisans derecesi verir. Bu üç sözcüğün her biri hukuki bir tanıma sahiptir ve alanın kamusal çerçevesi tam olarak burada kurulur. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı sözcük dizisiyle, tek satır ve tümü büyük harf biçiminde gelmiştir. Bir okuma bu satırı markdown başlık işaretiyle vermiştir; işaret biçim eklemesi sayılmış, ad satırının parçası olarak aktarılmamıştır. Ad satırının yanında bir dipnot işareti hiçbir okumada gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Künye değerleri üç okumada da özdeştir. Kanun numarası satırı Kanun Numarası : 2547, kabul tarihi satırı Kabul Tarihi : 4/11/1981, Resmî Gazete satırı Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 6/11/1981 Sayı : 17506 ve Düstur satırı Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 21 Sayfa : 3 biçimindedir. Bu belgede iki noktadan önce her yerde boşluk vardır ve bu biçim düzeltilmemiştir. Düstur satırındaki Tertip : 5 değeri, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Belgenin madde üstündeki bölüm düzeyinde bir başlığı bu okumaların hiçbirinde gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve bu nedenle bu rehberde metnin üst bölümlenmesi hakkında hiçbir şey söylenmemekte, hiçbir bölüm başlığı aktarılmamaktadır. Madde kenar başlıkları ise üç okumada aynıdır ve sonlarındaki iki nokta silinmemiştir: Amaç:, Kapsam:, Tanımlar:, Amaç: ve Ana ilkeler:. Amaç: başlığının hem birinci hem dördüncü maddenin kenar başlığı olarak iki ayrı yerde yinelenmesi tekilleştirilmemiştir. Madde öneki Madde 1 – biçiminde, uzun tire ve iki yanında boşlukla doğrulanmıştır; ancak bu önek yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilmektedir, çünkü birinci okuma önekleri kalın yazı işaretleri içine aldığı için o kalemde tanık sayılmamıştır.

Bu kaydın ağırlık merkezi kanunun dördüncü ve beşinci maddeleridir. Dördüncü madde yükseköğretimin amacını sayar ve şöyle açılır: Madde 4 – Yükseköğretimin amacı: Maddenin a) bendi öğrencilerin nasıl yetiştirileceğini yedi alt kalemde yazar. Bu kalemlere göre öğrenciler; (1) ATATÜRK İnkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı, (2) Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan, (3) Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisi ile dolu, (4) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren, (5) Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, (6) Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş, (7) İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda kendi geçim ve mutluluğunu sağlayacak bir mesleğin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip, vatandaşlar olarak yetiştirmek biçiminde tarif edilmektedir. Maddenin b) bendi Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olarak, refah ve mutluluğunu artırmak amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak ve hızlandıracak programlar uygulayarak, çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı haline gelmesini sağlamak der. c) bendi ise şudur: Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır. Bir yabancı dil ve edebiyat programının kurumsal gerekçesi bu maddenin içindedir: genel kültüre sahip mezun yetiştirmek ile yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak, bir dilin ve o dilin edebiyatının üniversitede neden okutulduğunu doğrudan açıklayan iki ifadedir.

Beşinci madde ise yükseköğretimin ana ilkelerini sıralar ve şu cümleyle açılır: Madde 5 – Yükseköğretim, aşağıdaki "Ana ilkeler" doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir: Bu maddenin doğrulanmış bentleri şunlardır. a) Öğrencilere, ATATÜRK inkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı hizmet bilincinin kazandırılması sağlanır. b) Milli Kültürümüz, örf ve adetlerimize bağlı, kendimize has şekil ve özellikleri ile evrensel kültür içinde korunarak geliştirilir ve öğrencilere, milli birlik ve beraberliği kuvvetlendirici ruh ve irade gücü kazandırılır. c) Yükseköğretim kurumlarının özellikleri, eğitim - öğretim dalları ile amaçları gözetilerek eğitim - öğretimde birlik ilkesi sağlanır. d) Eğitim - öğretim plan ve programları, bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirilir. e) Yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır. g) Meslek elemanı yetiştiren bakanlıklara bağlı yüksekokullar, Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği esaslara göre Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. h) Yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesi, verimlerinin artırılması, genişletilmesi ve bütün yurda yaygınlaştırılması amacına yönelik olarak yenilerinin açılması, öğretim elemanlarının yurt içinde ve dışında yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri, üretim - insangücü - eğitim unsurları arasında dengenin sağlanması, yükseköğretime ayrılan kaynakların ve ihtisas gücünün dağılımı, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda ülke, çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim - öğretimi de kapsayacak şekilde planlanır ve gerçekleştirilir. Bu maddenin bu kayıt bakımından en dikkat çekici bendi ı) bendidir: ı) (Değişik: 29/5/1991 - 3747/1 md.) Yükseköğretim kurumlarında, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk dili, yabancı dil, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde iş sağlığı ve güvenliği zorunlu derslerdendir. Ayrıca, zorunlu olmamak koşuluyla beden eğitimi veya güzel sanat dallarındaki derslerden birisi okutulur. Bütün bu dersler en az iki yarı yıl olarak programlanır ve uygulanır. Bu bent, yabancı dili yükseköğretimin genel ilkeleri arasında zorunlu ders olarak anmaktadır ve bu anma, bu rehberde okunan iki ders planında Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile Türk Dili derslerinin iki yarıyıl boyunca yer almasının hukuki karşılığıdır. Buradaki uyum bir müfredat belirlemesi değildir; yalnızca planın bir bölümünün kanunun genel ilkeleriyle örtüştüğünün kaydıdır. g) ve ı) bentlerinin alıntısı sondaki dipnot rakamının öncesinde kesilmiştir ve o rakamların basılı biçimi hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır.

Kanunun ilk üç maddesi bu iki maddenin çerçevesini tamamlar. Birinci madde amacı şöyle yazar: Madde 1 – Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim - öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir. İkinci madde kapsamı belirler: Madde 2 – Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar. Aynı maddenin ikinci fıkrası (Değişik ikinci fıkra: 15/8/2017-KHK-694/44 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/41 md.) işaretiyle gelir ve Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır der. Üçüncü madde ise kısmi olarak alınmıştır ve bu kaydın alan değerlerinin tanımını taşır. Madde 3 – (Değişik: 17/8/1983 - 2880/1 md.) işaretiyle açılır, Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir. cümlesiyle devam eder ve şu bentleri sıralar: a) Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimin tümüdür. e) Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur. k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimidir. Anabilim dalı ve anasanat dalları bilim ve sanat dallarından oluşur. Yükseköğretimdeki çeşitli birimlerin ortak derslerini vermek üzere rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir. r) (Değişik: 13/2/2011-6111/170 md.) Ön Lisans: Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir. s) Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir. Bu kaydın seviye alanındaki Lisans değeri ile süre alanındaki dört yıl değeri, s) bendindeki sekiz yarı yıl ölçütünün karşılığıdır; anabilim dalı yapısıyla yürüyen bir dil ve edebiyat biriminin hukuki adı ise k) bendindeki Bölüm tanımının içindedir. Aynı maddenin o) ve p) bentleri üç okumada da yalnızca mülga olarak gelmiştir; bu bentlerin gövdesi alınmamış ve eski içerikleri hakkında hiçbir şey söylenmemiştir.

Bu belgede mutabakatın neyi elediği ve neyi elemediği açıkça yazılmalıdır. Beşinci maddenin f) bendi üç okumanın tamamında, yani en güçlü mutabakat düzeyinde geldiği hâlde alıntılanmamıştır. Gerekçe tanık eksikliği değildir: bendin sonu üç okumada da elenmiş metin işaretinin ardından bir rakamın sonraki sözcüğe kaynadığı ve cümle sonunda ikinci bir rakamın durduğu bir biçimde, yani (…)1kanunla kurulur.1 görünümünde gelmiştir. Bu görünüm bu rehberde kaynak metin olarak değil, yalnızca bozukluğun kendisinin örneği olarak anılmaktadır; bendin kaynakta nasıl basıldığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır ve yazım hiçbir yerde düzeltilmemiştir. Aynı belgede üçüncü maddenin ı) bendi de üç okumada aynı biçimde, iki sözcüğün kaynadığı bir hâlde gelmiştir ve aynı gerekçeyle alıntılanmamıştır. Bu iki kalem bu batch'in en güçlü kanıtıdır: üç okumanın tam mutabakatı bile metnin dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elememektedir. Buna bir üçüncü gözlem eklenmelidir: üçüncü madde içindeki bir alt kalemde üçüncü okuma tek bir karakterde sapmıştır ve o kalemde tanık sayılmamıştır; söz konusu alt kalem zaten bu rehbere alınmamıştır. Dipnot işaretlerinin biçimi de doğrulanmamıştır: bir okuma üst simge, iki okuma düz rakam vermiştir ve hiçbir biçim aktarılmamıştır.

Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Leh Dili ve Edebiyatı programını kurmaz; bu adla bir program, bölüm veya anabilim dalı doğrulanan maddelerin hiçbirinde geçmemiştir ve geçtiği iddia edilmemektedir. Bu kanun programın ders planını da belirlemez: hangi dersin hangi yarıyılda okutulacağı, edebiyat ile dilbilim arasındaki ağırlık dağılımı, hazırlık sınıfının bulunup bulunmayacağı ve ikinci bir Slav dilinin okutulup okutulmayacağı bu kanunun konusu değildir; bir dersin adı ile kanundaki bir ilkenin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde mezuna bir unvan verilmemekte, çevirmenlik ya da öğretmenlik gibi mesleklere erişim için bir şart konulmamaktadır. Kanunun bu kayıtla ilişkisi çerçeve düzeyindedir: derecenin ve akademik birimin tanımı ile yükseköğretimin genel amaç ve ilkeleri. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni bu oturumda sıfırdan üç ayrı okumayla çekilmiştir ve yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek tanıkta kalan hiçbir kalem için ek deneme açılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Yukarıda anlatılan iki kalem bunun kanıtıdır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de yazılmalıdır: bu belgede alıntılanan bütün madde gövdeleri üç okumanın tamamının mutabakatıyla gelmiştir; buna karşılık madde öneki yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla kayıtlıdır, çünkü birinci okuma önekleri kalın yazı işaretleri içine almış ve o kalemde tanık sayılmamıştır. Aynı birinci okuma metne markdown başlık ve kalınlaştırma işaretleri eklemiş, tanımlı terimlerin yalnızca bir bölümünü seçerek vurgulamıştır; bu vurgular tek okumada kalmıştır ve kaynağın kendi vurgusu olarak hiçbir yere aktarılmamıştır. Üçüncü maddenin b) ile d), f) ile j), l) ile n) ve t) ile y) arasındaki bentleri bu rehbere alınmamıştır; bunlar kaydın konusuyla ilgisi olmayan kurum ve unvan tanımlarıdır. Beşinci ve sonraki maddeler ile geçici maddeler, yürürlük ve yürütme maddeleri, ekler ve dipnot listeleri bu oturumda hiç istenmemiştir; bu bir talep sınırıdır ve o hükümler hakkında hiçbir bilgi taşımaz. Belgede kısım ve bölüm düzeyinde hiçbir üst başlık okumaların hiçbirinde gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle başlıkların yokluğu değildir ve bu rehberde hiçbir üst başlık kullanılmamıştır. Hiçbir okuma bu oturumda bir hükmün ya da terimin bulunmadığı, kaldırıldığı veya tanımlanmadığı yönünde olumsuz bir cümle üretmemiştir; dolayısıyla bu gerekçeyle reddedilen bir çıktı olmamıştır ve bu rehberde de hiçbir olumsuz varlık iddiası kurulmamıştır. Bu oturumda incelenen madde aralığında hiçbir okuma para tutarı içeren bir gövde getirmemiştir; bu nedenle para yasağı gereği düşürülen doğrulanmış bir madde yoktur. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve bu oturumda hiçbir adres erişilemez sonucu vermemiştir. Bu kayıt için yazılı bir yedek numara bulunmakla birlikte o numara için tek bir istek bile gönderilmemiştir; denenmemiş bir adres ölü adres olmadığı gibi, hakkında hiçbir olumlu ya da olumsuz iddia da kurulamaz ve bu rehberde kurulmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Leh Dili ve Edebiyatı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer çeviri programlarıdır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) programlarının merkezinde çeviri edimi, çeviri kuramı ve çevirmenin çalışma düzeni vardır. Bu programda ise çeviri, ders planının ayaklarından yalnızca biridir; edebiyat tarihi ve dil yapısı en az onun kadar yer tutar. Bu rehberde okunan Ankara kaynağındaki planda çeviri çalışmalarının üç düzeyde altı yarıyıla yayılması bu ayağın ciddiyetini gösterir, ama planın omurgasını dönem edebiyatı dersleri kurmaktadır. Hangisinin daha iyi olduğu bu rehberin konusu değildir; kapsamların aynı olmadığı kaydedilmektedir.

İkinci karışma noktası dilbilimdir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [ingiliz dilbilimi](/bolum/ingiliz-dilbilimi) programları dili bir sistem olarak inceler ve edebiyat metni bu programlarda zorunlu bir çıkış noktası değildir. Bu programda dil bilgisi, fonetik ve cümle bilgisi dersleri bulunmakla birlikte bunlar bir dilin edebiyatını okumaya hazırlayan araçlardır. Aynı terimlerin kullanılması iki alanı aynı yapmaz.

Üçüncü karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [Rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [italyan dili ve edebiyatı](/bolum/italyan-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyatı](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati) ve [kore dili ve edebiyatı](/bolum/kore-dili-ve-edebiyati) aynı yöntemi başka bir dile uygular. Yöntem ortaktır, malzeme ortak değildir: bir dilin edebiyat dönemleri, o dilin tarihine bağlıdır ve başka bir dilinkine benzemez. Bu programda okunan planlarda Rusçanın ikinci dil olarak yer alması, programı bir Rus dili programına dönüştürmez.

Dördüncü karışma noktası kuram ve karşılaştırma alanlarıdır. [Karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) birden çok edebiyatı yan yana okur ve tek bir dilin ustalığını zorunlu tutmaz. Bu programda ise dilin kendisi ders planının yarısını oluşturur; edebiyat, kaynak dilinde okunmak üzere öğretilir.

Beşinci karışma noktası öğretmenlik programlarıdır. Bir dil ve edebiyat programı ile bir dil öğretmenliği programı aynı şey değildir; ikinci grubun ders planı öğretmenlik meslek bilgisine ayrılmış derslerle kurulur. Bu rehberde okunan iki planda böyle bir ders kümesi bildirilmemiştir. Öğretmenliğe erişimin hangi şartlara bağlı olduğu bu rehberin konusu değildir ve bu konuda hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Altıncı karışma noktası tarih ve bölge çalışmalarıdır. [Tarih](/bolum/tarih) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) programları da Polonya'yı, Orta Avrupa'yı ve Slav dünyasını konu edinebilir. Bu programda Polonya tarihi derslerinin bulunması, programı bir tarih programı yapmaz: buradaki tarih bilgisi edebiyat metnini okumaya yarayan bir bağlamdır.

Yedinci karışma noktası ad benzerliğidir. Depoda benzer adlı ama farklı programlar kayıtlıdır; örneğin [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) programının adındaki lehçe sözcüğü, bu programın adındaki Leh sözcüğüyle aynı anlama gelmez. Birincisi Türk dilinin kollarını, ikincisi Polonya'nın dilini konu edinir. Bu ayrım tercih listesinde korunmalıdır.

Bir Üniversitenin Ders Planları: İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı kurumun herkese açık biçimde yayımladığı iki ders planı sayfası okundu. İki liste hiçbir yerde birleştirilmemiştir; her biri kendi kaynağıyla anılmaktadır.

Birinci kaynak İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilgi Sistemi üzerindeki ders programı sayfasıdır ve bu sayfa üç ayrı okumayla okunmuştur. Program adı sayfada yalnızca büyük harf yazımıyla basılıdır: üç okuma da başlığı LEH DİLİ VE EDEBİYATI, LİSANS PROGRAMI, (ÖRGÜN ÖĞRETİM) biçiminde birebir aynı vermiştir. Birinci okuma, hedefteki büyük ve küçük harfli yazımın sayfada yer almadığını ayrıca bildirmiştir; bu fark işaretlenmiş, düzeltilmemiş ve başlıktaki örgün öğretim eki silinmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada basılıdır, çünkü lisans ifadesi program başlığının içinde yer almaktadır; sekiz yarıyıl bloğunun ve bir hazırlık bloğunun basılı olması bu tespitin yalnızca destekleyicisidir, düzey yapıdan çıkarılmamıştır. Bir okuma sayfada ön lisans sözcüğünün de geçtiğini bildirmiş, ancak bunun yalnızca ana menüdeki bir seçenek olduğunu belirtmiştir; bu menü ögesi düzey ifadesi sayılmamış ve bu programa ilişkin bir düzey kanıtı olarak kullanılmamıştır. Üniversite adı bu sayfada yayımlıdır: üç okuma da sayfa başlığında İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLGİ SİSTEMİ dizesinin basılı olduğunu bildirmiştir; bu, sistemin üst bandındaki kurum adıdır ve sınıflandırma alan adına değil bu basılı dizeye dayandırılmıştır. Bu kaynağın adresindeki müfredat yılı değeri 2017'dir; sayfanın bugünkü müfredatı yansıttığına dair hiçbir güncellik iddiası kurulmamaktadır.

Bu sayfada bloklar sırasıyla şöyle basılıdır. Hazırlık bloğunda tek satır vardır ve o satır HAZIRLIK olarak yayımlanmıştır. Birinci sınıfın güz bloğunda ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, GÜZEL SANATLAR I, LEHÇE DİLBİLİMİNE GİRİŞ I, LEHÇE FONETİK I, LEHÇE UYGULAMALI DİLBİLGİSİ I ve TÜRK DİLİ I satırları üç okumada da aynı sırayla gelmiştir; aynı blokta YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I ve YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ I satırları yalnızca birinci okumanın dökümünde yer almış, üçüncü okuma bu satırların basılı olduğunu sayıyla doğrulamış, ikinci okuma bunları hiç yazmamıştır. Birinci sınıfın bahar bloğunda ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, GÜZEL SANATLAR II, LEHÇE EDEBİYAT BİLİMİ TEMEL KAVRAMLARI, LEHÇE FONETİK II, LEHÇE METİN AÇIKLAMASI, LEHÇE SÖZLÜ VE YAZILI ANLATIMINA GİRİŞ II, LEHÇE UYGULAMALI DİLBİLGİSİ II ve TÜRK DİLİ II satırları bulunmakta, aynı blokta yabancı öğrenciler için basılan iki satır daha yer almaktadır. Bu bloktaki sözlü ve yazılı anlatıma giriş dersinin ikinci bölümü basılıyken birinci bölümüne karşılık gelen bir satır okumaların dökümünde görünmemiştir; bu bir olumsuz iddia değildir, yalnızca okumaların bildirdiğinin kaydıdır. İkinci sınıfın güz bloğunda LEHÇE DİLBİLGİSİ I ve RUSÇA YAZILI ANLATIM I; bahar bloğunda HISTORY OF POLAND, LEHÇE DİLBİLGİSİ II ve RUSÇA YAZILI ANLATIM II satırları yayımlanmıştır. Üçüncü sınıfın güz bloğunda LEHÇE ÇEVİRİ YÖNTEMLERİ, LEHÇE İLERİ DİLBİLGİSİ I, RUS DİLİ VE GRAMERİ 1 ve RUSÇA KONUŞMA BECERİLERİ I; bahar bloğunda LEHÇE İLERİ DİLBİLGİSİ II ve RUSÇA KONUŞMA BECERİLERİ II satırları bulunmaktadır. Dördüncü sınıfın güz bloğunda RUSÇA ÇEVİRİ UYGULAMALARI I, bahar bloğunda RUSÇA ÇEVİRİ UYGULAMALARI II satırı yayımlanmıştır. Sayfada İngilizce basılan satır çevrilmemiş, Rus dili ve grameri satırındaki Arap rakamı aynı bloktaki öteki derslerin Roma rakamına eşitlenmemiştir.

İkinci kaynak Ankara Üniversitesi bünyesindeki anabilim dalının kendi ders sayfasıdır ve bu sayfa iki ayrı okumayla okunmuştur. İki okuma ders adlarının kendisinde, sayısında ve sırasında blok blok birebir örtüşmüştür. Program adı sayfada Leh Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı biçiminde basılıdır; hedef ad bu dizenin içinde birebir aynı yazımla geçmekte, sayfa buna bir anabilim dalı eki eklemektedir ve bu ek silinmemiş, ad hedef yazıma indirgenmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada basılıdır, ancak yalnızca menü ve bölüm başlığı düzeyinde: iki okuma da lisans sözcüğünün menüde ve başlıkta geçtiğini bildirmiş, ikisi de program hakkında kurulmuş bir düzey cümlesi alıntılamamıştır. Bu nedenle düzey burada bir ara durum olarak kaydedilmiştir. Sekiz bloğun basılı olması nedeniyle yarıyıl sayısından yapılan çıkarım da aynı yöndedir; iki dayanak ayrı ayrı yazılmış ve biri ötekinin yerine geçirilmemiştir. Üniversite adı bu sayfada yayımlıdır: iki okuma da ANKARA ÜNİVERSİTESİ dizesinin sayfanın alt kısmında basılı olduğunu bildirmiştir ve sınıflandırma alan adına değil bu dizeye dayandırılmıştır.

Bu sayfadaki bloklar şöyledir. Birinci sınıfın birinci yarıyılında Dil Bilgisi I, Günlük Konuşma Kalıpları I, Kuruluşundan Büyük İşgale Polonya Tarihi ve Antik Edebiyat; ikinci yarıyılında Dil Bilgisi II, Günlük Konuşma Kalıpları II, Bağımsızlıktan Günümüze Polonya Tarihi ve Mitoloji dersleri basılıdır. İkinci sınıfın birinci yarıyılında Orta Düzey Dil Bilgisi I, Orta Düzey Sözlü Anlatım I, Orta Düzey Çeviri Çalışmaları I, Orta Çağ'dan Rönesans'a Polonya Edebiyatı, Edebiyat Bilimi Temel Kavramları I, Polonya Tarihine Yön Veren Liderler, Polonya'da Yaşayan Türk Grupları, Bosna Edebiyatı I, Balkan Romanlarında Türk İmgesi I ve Başlangıcından Günümüze Polonya Tarihinde Dönüm Noktaları; ikinci yarıyılında Orta Düzey Dil Bilgisi II, Orta Düzey Sözlü Anlatım II, Orta Düzey Çeviri Çalışmaları II, Barok'tan Aydınlanma'ya Polonya Edebiyatı, Edebiyat Bilimi Temel Kavramları II, Polonya Tarihinde Doğu İmgesi, Türkiye-Polonya Siyasi İlişkileri, Bosna Edebiyatı II, Balkan Romanlarında Türk İmgesi II ve Polonya Kültür Tarihi dersleri yer alır. Üçüncü sınıfın birinci yarıyılında İleri Düzey Dil Bilgisi I, İleri Düzey Sözlü Anlatım I, İleri Düzey Çeviri Çalışmaları I, Romantizm Dönemi Polonya Edebiyatı, Polonya Edebiyatının Türkçeye Çevrilmiş Yapıtları, Polonya Atasözleri, Makedonca Dil Bilgisi I ve Sırpça Dil Bilgisi I; ikinci yarıyılında İleri Düzey Dil Bilgisi II, İleri Düzey Sözlü Anlatım II, İleri Düzey Çeviri Çalışmaları II, Realizm Dönemi Polonya Edebiyatı, Polonya Deyimleri, Usta İsimleriyle Polonya Sanatı, Makedonca Dil Bilgisi II ve Sırpça Dil Bilgisi II dersleri basılıdır. Dördüncü sınıfın birinci yarıyılında Cümle Bilgisi, Edebi Çeviri Çalışmaları I, Genç Polonya Dönemi Polonya Edebiyatı, İki Savaş Arası Dönem ve II. Dünya Savaşı Dönemi Polonya Edebiyatı, Polonya Sineması I, Polonya Edebiyatının Nobel Ödüllü Sanatçıları, Kültür ve Bilim Alanında Dünyaca Ünlü Polonyalılar, Stanisław Lem ve Bilim Kurgu ile Balkan Edebiyatından Öyküler I; ikinci yarıyılında Çeviri Eleştirisi, Edebi Çeviri Çalışmaları II, Çağdaş Polonya Edebiyatı, Mezuniyet Tezi, Polonya Sineması II, Polonya Toplama Kampı Edebiyatı ve Borowski, Gombrowicz'in Romanında Başkahraman, Mrożek ve Absürt Tiyatro, Witkacy ve Schulz'un Sanatı ile Balkan Edebiyatından Öyküler II dersleri yayımlanmıştır. Lehçe harflerle basılan özel adlar sayfada göründüğü gibi bırakılmış, hiçbiri Türkçeleştirilmemiştir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. İstanbul kaynağı üç okumayla, Ankara kaynağı iki okumayla okunmuştur ve iki liste hiçbir yerde birleştirilmemiştir. İstanbul kaynağından alınan satır sayısı otuz ikidir; bunların dördü yabancı öğrenciler için basılan satırlardır ve yukarıda hangi okumanın döktüğü, hangi okumanın doğruladığı, hangi okumanın hiç yazmadığı ayrıca belirtilmiştir. Ankara kaynağından alınan ders adı sayısı bloklara göre dört, dört, on, on, sekiz, sekiz, dokuz ve on olmak üzere altmış üçtür. İki kaynakta da düşürülen ders adı yoktur ve iki kaynakta da düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır, çünkü hiçbir okuma yer tutucu satır bildirmemiştir; buna bağlı olarak hiçbir seçmeli havuz doldurulmamıştır ve doldurulacak bir havuz da bildirilmemiştir. Ankara kaynağında seçmeli dersler adlarıyla basılıdır. Blok sayımı İstanbul kaynağında üç okumada üç ayrı bildirilmiştir: bir okuma sekiz yarıyıl demiş ve dokuz blok dökmüş, bir okuma sekiz blok demiş ve dokuz başlık sıralamış, bir okuma yedi adet demiş ve yine dokuz başlık sıralamıştır. Üç sayı da burada yazılmıştır, aralarında hakemlik yapılmamıştır ve bloklar yalnızca sayfada göründükleri sırayla taşınmıştır. Aynı kaynakta blok başlıklarının yazımı da ayrışmıştır: iki okuma sınıf numarasıyla nokta arasında boşluk bırakmadan, bir okuma boşluk bırakarak yazmıştır; bu ayırıcı farkı tek biçime getirilmemiştir. Ders adlarının harf biçiminde de ayrışma vardır: iki okuma listeyi tümü büyük harfle, bir okuma başlık harfleriyle bildirmiştir; yukarıdaki liste büyük harfli biçimle taşınmış, öteki bildirim yanlış ilan edilmemiştir. Dördüncü sınıfın iki bloğunu bir okuma tek madde altında birleştirmiş, iki okuma ayrı bloklar olarak bildirmiştir; bu da yalnızca işaretlenmiştir. Ankara kaynağında ise başlıkların yazımı iki okumada iki ayrı biçimde gelmiştir, biri rakamlı ve küçük harfli, öteki yazıyla ve büyük harfli; iki biçim de anılmış, hangisinin sayfanın bastığı biçim olduğu iddia edilmemiştir. Aynı kaynakta zorunlu ve seçmeli etiketleri yalnızca ikinci okumadan gelmektedir ve yalnızca ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf bloklarında vardır; birinci sınıfın iki bloğu için hiçbir okuma etiket bildirmemiştir ve o bloklarda etiket uydurulmamıştır. Düzeyin dayanağı iki kaynakta farklıdır ve bu fark korunmuştur: İstanbul kaynağında düzey sayfada basılıdır, Ankara kaynağında ise yalnızca menü ve başlık düzeyinde basılıdır, yani bir ara durumdur ve sekiz yarıyıldan yapılan çıkarım ayrıca anılmıştır. Üniversite adı iki kaynakta da sayfada yayımlıdır ve hiçbirinde alan adından çıkarılmamıştır. İstanbul kaynağının müfredat yılı 2017'dir ve güncellik iddia edilmemektedir; Ankara kaynağının adresinde bir müfredat yılı değeri yer almamaktadır ve sayfanın bir müfredat yılı yayımlayıp yayımlamadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. İki kaynakta da ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Hiçbir kaynak aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu iki sayfada doğmamıştır. Ankara kaynağıyla aynı ana makine adı üzerinde bulunan bir ders programı adresi hiç açılmamıştır, çünkü gereken iki okuma ders sayfasından alınmıştır; bu, o adres hakkında hiçbir iddia değildir. İki sayfa da puan türü yayımlamamaktadır: bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanmaktadır, bu sayfalara değil. Bu iki plan tek tek iki kurumun kendi planıdır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez ve başka bir kurumun bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Son olarak, bu batch'in plan araştırmasında YÖK Atlas adresleri arama sonuçlarında birçok kez görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki YÖK Atlas adresi yalnızca program tablosu içindir.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı yazılı çeviridir. Edebiyat metni, ticari yazışma, teknik belge ve resmi metin birbirinden bütünüyle farklı çeviri türleridir ve her biri ayrı bir alışkanlık ister. Bu rehberde okunan Ankara kaynağındaki planda çeviri çalışmalarının orta düzey, ileri düzey ve edebi düzey olarak üç kademeye ayrılması bu ayrımın plana yansımasıdır.

İkinci alan sözlü çeviridir. Karşılıklı görüşmelerde, toplantılarda ve kültürel etkinliklerde iki dil arasında anlık aktarım yapmak yazılı çeviriden bambaşka bir beceridir. Planlardaki sözlü anlatım derslerinin iki düzeyde ve dört yarıyıl boyunca sürmesi bu tarafa hazırlar.

Üçüncü alan yayıncılıktır. Bir yabancı edebiyatı Türkçeye kazandıran yayınevleri için metin seçmek, kaynak metni değerlendirmek, çeviriyi karşılaştırmalı okumak ve son okumayı yapmak bu mezunun doğal işlerindendir. Planlardaki edebiyat bilimi temel kavramları, metin açıklaması ve çeviri eleştirisi dersleri bu işin altyapısıdır.

Dördüncü alan öğretim ve dil eğitimidir. Lehçenin ve Türkçenin karşılıklı öğretimi, dil kurslarında ve kurumsal eğitim programlarında karşılık bulur. Bu alandaki bazı görevlerin belirli belge, yeterlik ya da izin şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda hiçbir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.

Beşinci alan kültür ve tanıtım çalışmalarıdır. İki ülke arasındaki kültürel etkinlikler, sergiler, film gösterimleri ve yayın projeleri hem dili hem kültürü bilen kişiye ihtiyaç duyar. Planlardaki Polonya kültür tarihi, Polonya sineması ve sanat dersleri bu tarafa açılır.

Altıncı alan uluslararası çalışan kurumların dil ve yazışma işleridir. Bir dilin ileri düzeyde bilinmesi, o dilin konuşulduğu ülkeyle iş yapan kurumlarda yazışma, belge takibi ve iletişim görevlerine kapı açar. Buradaki katkı yalnızca dil bilmek değildir; karşı tarafın tarihini ve kültürel kodlarını okuyabilmektir.

Yedinci alan medya ve içerik tarafıdır. Yabancı basın izleme, haber çevirisi ve kültür yazarlığı gibi işler dil ve edebiyat mezunlarının çalıştığı yerlerdendir; bu tarafa ilgi duyanlar için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) alanları komşu bir çerçeve sunar.

Sekizinci alan akademik çalışmadır. Lisansüstü öğrenime devam eden mezunlar dil, edebiyat, çeviri ya da kültür tarihi üzerine araştırma yapar. Ankara kaynağındaki planın son yarıyılında bir mezuniyet tezi dersinin bulunması, bu yolun daha lisans düzeyinde denendiğini gösterir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: sıfırdan bir dil öğrenmeyi göze alıyor musunuz? Bu alanda öğrenci çoğunlukla hiç bilmediği bir dille başlar ve dört yılın sonunda o dilde edebiyat okuyacak düzeye gelmesi beklenir. İstanbul kaynağındaki planda bir hazırlık bloğunun basılı olması bu yükün kurumsal karşılığıdır. Dil öğrenmeyi yorucu bulan bir öğrenci burada her yarıyıl aynı yorgunlukla karşılaşır.

İkinci soru okuma alışkanlığıdır. Bu programın gündelik işi metin okumaktır ve okunan metinlerin bir bölümü uzun, eski ve zordur. Ankara kaynağındaki planın dönem dönem sıralanmış edebiyat dersleri bu okumanın hacmini gösterir. Ders dışında kitap okumaya isteksiz bir öğrenci bu programda sürekli geri kalır.

Üçüncü soru ayrıntıya dayanma gücüdür. Dil bilgisi, fonetik ve cümle bilgisi dersleri küçük farkların üzerinde uzun süre durmayı gerektirir. Bir ekin, bir sesin ya da bir sıralamanın değişmesi anlamı bütünüyle değiştirebilir. Ayrıntıyı gereksiz bulan bir öğrenci çeviri derslerinde bunun bedelini öder.

Dördüncü soru kültürel meraktır. Bir edebiyatı anlamak, o edebiyatın içinden çıktığı tarihi anlamayı gerektirir. Planlardaki Polonya tarihi dersleri ve kültür seçmelileri bu merakı besler; böyle bir merakı olmayan öğrenci için edebiyat dersleri ezberlenecek adlar yığınına dönüşür.

Beşinci soru ikinci dil isteğidir. Bu rehberde okunan iki plan bu noktada ayrışmaktadır: birinde Rusça dersleri programın içindedir, ötekinde Makedonca ve Sırpça seçmeli olarak sunulmaktadır. Bir ikinci Slav dili öğrenmeye kapalı bir öğrenci, planların bu bölümünü yük olarak yaşayabilir.

Altıncı soru yazma disiplinidir. Çeviri, eleştiri ve tez yazımı düzenli ve gözden geçirilmiş yazı üretmeyi gerektirir. Yazdığını tekrar okumaktan kaçınan bir öğrenci bu alanın en önemli çıktısını üretemez.

Yedinci soru belirsizliğe tahammüldür. Bu alanda tek doğrulu sorular azdır; bir metnin yorumu, bir çevirinin tercihi tartışmaya açıktır. Kesin cevap arayan bir öğrenci burada rahatsız olur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve ders dışı çalışmanın ders saatinden az olmadığı baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın kapsamı üniversiteler arasında belirgin biçimde farklılaşmaktadır. Bu rehberde okunan iki plan bunun somut kanıtıdır: biri hazırlık bloğu ve Rusça ders dizisiyle kurulmuş, öteki Polonya edebiyatının dönemleri üzerine oturmuş ve seçmeli olarak Makedonca ile Sırpça sunmuştur. İki liste bu rehberde birleştirilmemiştir ve hiçbiri ötekinin eksiği ya da fazlası olarak sunulmamıştır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Hazırlık sınıfı ayrıca sorulmalıdır. Okunan iki plandan yalnızca birinde bir hazırlık bloğu basılıdır. Hazırlığın bulunup bulunmadığı, hangi dilde olduğu ve zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu programın dört yıllık akışını doğrudan etkiler; bu bilgi ilgili üniversiteden öğrenilmelidir ve bu rehber bu konuda hiçbir genelleme yapmaz.

Üçüncü not: Öğretim dili ve ders adlarının dili ayrı şeylerdir. Okunan planlardan birinde bir ders adı İngilizce basılıdır ve bu rehberde çevrilmemiştir; bu tek başına öğretim dili hakkında bir sonuç vermez. Hangi derslerin hangi dilde okutulduğu tercihten önce sorulmalıdır.

Dördüncü not: Değişim programları, yurt dışı yaz okulları ve kaynak dilde okuma imkânları bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Bölümün öğretim kadrosunun genişliği, kütüphanenin kaynak dildeki koleksiyonu ve mezuniyet tezi gibi bir bitirme çalışmasının bulunup bulunmadığı da sorulmaya değer. Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için çeviri tarafında [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi); dilin yapısına ilgi duyanlar için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [ingiliz dilbilimi](/bolum/ingiliz-dilbilimi); başka dillerin edebiyatlarına ilgi duyanlar için [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [italyan dili ve edebiyatı](/bolum/italyan-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyatı](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati), [kore dili ve edebiyatı](/bolum/kore-dili-ve-edebiyati), [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati), [latin dili ve edebiyatı](/bolum/latin-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş yunan dili ve edebiyatı](/bolum/cagdas-yunan-dili-ve-edebiyati); Türkçenin ve Türk dilinin kollarına ilgi duyanlar için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); kuram ve karşılaştırma tarafına ilgi duyanlar için [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat); tarih ve bölge çalışmalarına ilgi duyanlar için [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler); dilin çalışma hayatındaki uygulamalarına ilgi duyanlar için [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Leh Dili ve Edebiyatı 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

370,67
en yüksek taban
351,44
en düşük taban
70
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Leh dili ve edebiyatı uzmanıÇevirmenSözlü çeviri yapan dil uzmanıYayınevi editörü ve son okuyucusuÖğretmenKültür ve tanıtım çalışmaları görevlisiYabancı basın izleme ve haber çevirisi uzmanıGazeteciDil ve edebiyat alanında akademik araştırmacı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.