İçeriğe geç
ünileniyorum
SAYLisans · 4 yıl

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri, matematiğin kanıt ve yapı diliyle hesaplamanın algoritma ve veri diliyle tek bir programda okutulduğu dört yıllık bir lisans programıdır. Mezunun çalışacağı alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5651 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri, matematiğin kanıt ve yapı diliyle hesaplamanın algoritma ve veri diliyle tek bir programda okutulduğu dört yıllık bir lisans programıdır. Mezunun çalışacağı alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5651 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SAY
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
160,12363,82
Üniversite
4
Genel kontenjan
225
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri Nedir?

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri, adının söylediği şeyi gerçekten yapan bir programdır: matematiğin kanıt, yapı ve soyutlama diliyle hesaplamanın algoritma, veri ve makine diline aynı dört yıl içinde birlikte çalışılır. Bu birliktelik bir süsleme değildir. Bir algoritmanın doğru olduğunu göstermek bir kanıt işidir; bir kanıtın makineyle denetlenebilir hâle gelmesi bir hesaplama işidir. Programın çekirdek fikri budur: hesaplama matematiğin bir uygulaması değil, matematiğin bir konusudur; matematik de hesaplamanın süsü değil, doğruluk ölçütüdür.

Alanın birinci ayağı analizdir. Programın planında analiz dersinin dört dönem boyunca sürmesi rastlantı değildir. Süreklilik, limit, türev, integral ve yakınsaklık kavramları yalnızca klasik matematiğin konuları değildir; sayısal bir yöntemin ne zaman yakınsayacağını, bir hata payının nasıl birikeceğini ve bir yaklaşımın ne zaman anlamını yitireceğini söyleyen de bu kavramlardır. Sayısal analiz dersinde karşılaşılan her hata kestirimi, analiz derslerinde kurulmuş bir eşitsizliğin uygulanmış hâlidir.

İkinci ayak cebir ve ayrık yapılardır. Lineer cebir, cebir ve sayılar teorisi dersleri programın en soyut görünen ama pratikte en yoğun kullanılan kısmıdır. Lineer cebir, bilgisayar grafiğinden veri çözümlemesine, en küçük kareler probleminden makine öğrenmesinin çekirdeğine kadar hemen her hesaplamanın altında durur. Sayılar teorisi ve ayrık matematik ise sayma, bölünebilirlik, modüler aritmetik ve çizge kavramlarıyla hem algoritma tasarımının hem de günümüzdeki şifreleme yöntemlerinin dayanağını kurar. Ayrık matematik dersinin veri yapıları dersiyle aynı yıla yerleştirilmesi bu bağın kabulüdür.

Üçüncü ayak programlama ve yazılım pratiğidir. Bilgisayar bilimlerine giriş, programlama dilleri, görsel programlama, MATLAB programlama ve internet teknolojileri ile web programlama dersleri, öğrencinin kâğıt üstünde kurduğu yapıyı çalışan bir sisteme dönüştürmesini öğretir. Buradaki amaç bir dili ezberlemek değildir; aynı fikri farklı dillerde ve farklı çalışma ortamlarında ifade edebilmek, dilin kendisinin bir araç olduğunu görmektir.

Dördüncü ayak algoritma ve veri yapılarıdır. Bilgisayar algoritmalarına giriş, veri yapıları ile algoritma analizi ve tasarımı dersleri bu ayağı kurar. Buradaki soru bir programın çalışıp çalışmadığı değildir; ne kadar sürede çalıştığı, ne kadar bellek harcadığı, girdi büyüdüğünde nasıl davrandığı ve daha iyisinin mümkün olup olmadığıdır. Bu sorular matematiksel sorulardır ve cevapları da matematiksel araçlarla verilir.

Beşinci ayak veri ve olasılıktır. Olasılık ve istatistik ile veritabanı yönetim sistemleri dersleri aynı nesnenin iki yüzüne bakar: veri, hem belirsizlik taşıyan bir gözlem kümesi hem de saklanması, sorgulanması ve bütünlüğü korunması gereken bir kaynaktır. Bu iki tarafın birlikte okutulması mezunu, veriyi yalnızca depolayan değil yorumlayabilen bir konuma taşır.

Altıncı ayak sistem ve modellemedir. Fizik dersleri ve laboratuvarları, diferansiyel denklemler, kompleks analiz ve sistem analizi dersleri, gerçek dünyadaki bir davranışın matematiksel bir modele, o modelin de hesaplanabilir bir yönteme dönüştürülmesi zincirini kurar. Bu zincir kurulmadan hiçbir benzetim, hiçbir sayısal çözüm ve hiçbir mühendislik yazılımı anlamlı olmaz.

Yedinci ayak uygulama ve bitirme çalışmasıdır. Planda iki dönem staj ile bir bitirme projesinin bulunması, öğrencinin son yılda kendi başına bir problemi baştan sona götürmesini bekler: problemi tanımlamak, yöntemi seçmek, çözümü kurmak, doğrulamak ve anlatmak. Bu programın çıktısı bir dizi ders notu değil, bu döngüyü tek başına çevirebilen bir mezundur.

Bu yedi ayak programı hem [matematik](/bolum/matematik) ve [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri) gibi tek ayaklı komşularına, hem [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi) ve [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) gibi sistem kurma odaklı alanlara, hem de [istatistik](/bolum/istatistik) ve [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) gibi veri odaklı alanlara yakın kılar. Mezunun çalışacağı alanın kamusal çerçevesi ise bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 5651 Sayılı Kanun

Bu programın mezunu çoğunlukla internet ortamında çalışan sistemler kurar: içerik üreten, içerik barındıran, kullanıcıyı içeriğe ulaştıran ve bu sırada kayıt tutan sistemler. Bu sistemlerin teknik tarafı derslerde öğretilir; kamusal tarafı ise hukuk metinlerinde yazılıdır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 5651 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Hiçbir okumada ad satırına bitişik bir dipnot rakamı görülmemiştir; ad satırında böyle bir rakam bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca üç okumanın da rakamsız verdiği kaydedilmektedir.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 5651, kabul tarihi 4/5/2007, Resmî Gazete değeri Tarih : 23/5/2007 Sayı : 26530 ve Düstur değeri Tertip : 5 Cilt : 46. Satır biçimi ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla verilebilmiştir: iki nokta işaretinin iki yanında boşluk bulunan Kanun Numarası : 5651, Kabul Tarihi : 4/5/2007, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 23/5/2007 Sayı : 26530 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 46 biçimleri bu iki okumadan gelmektedir; birinci okuma künyeyi kendi madde imli listesine dökerek boşluksuz yazdığı için satır biçimi kaleminde tanık sayılmamıştır. Düstur satırının Sayfa değerini üç okumanın hiçbiri getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve satırın bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir.

Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası üç okumada da karakter düzeyinde aynı gelmiştir ve alanın çerçevesini tek cümlede kurar: (1) Bu Kanunun amaç ve kapsamı; içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usûlleri düzenlemektir. Buradaki usûl sözcüğü şapkalı hâliyle üç okumada da gelmiştir ve düzeltilmemiştir. Bu maddenin kenar başlığı yalnızca bir okumada göründüğü için bu rehberde kullanılmamıştır; birinci maddenin kenar başlığının ne olduğuna ya da bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Kanunun ikinci maddesi bu programla örtüşmenin en yoğun olduğu yerdir, çünkü mezunun gündelik olarak ürettiği ve işlettiği nesneleri hukuki terim olarak tanımlar. Ancak bu maddenin açılış ibaresi hakkında burada özel bir uyarı yazılmalıdır ve bu uyarı örtbas edilmemektedir: maddenin bentlerinden önce gelen açılış ibaresi iki okumada iki farklı sözcükle gelmiştir. İkinci okuma Bu Kanunun uygulanmasında; biçimini, üçüncü okuma Bu Kanunun uygulamasında; biçimini vermiştir. Birinci okuma bu satırı hiç vermemiş, yerine kendi özetini üretmiştir ve o özet kaynak metin sayılmayıp reddedilmiştir. Yani bu ibare hiçbir okuma çiftinde karakter düzeyinde tutmamıştır. Bu rehber ayrışmayı tek bir biçime indirmemekte, iki biçimden birini seçmemekte ve hangisinin basılı biçim olduğuna dair hiçbir iddia kurmamaktadır; ibare bu nedenle aşağıdaki bentlerin başına taşınmamıştır. Ayrışmanın kendisi burada bir kanıt olarak durmaktadır: iki okumanın aynı yerde farklı sözcük vermesi, bu yöntemin mutabakat aramasının boş bir tören olmadığını, gerçekten eleyici çalıştığını gösterir.

Bentlerin kendisi ikinci ve üçüncü okumada karakter düzeyinde aynıdır. Programın çekirdeğine değen tanımlar şunlardır: ç) Bilgi: Verilerin anlam kazanmış biçimini, d) Erişim: Bir internet ortamına bağlanarak kullanım olanağı kazanılmasını, e) Erişim sağlayıcı: Kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan her türlü gerçek veya tüzel kişileri, f) İçerik sağlayıcı: İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişileri, g) İnternet ortamı: Haberleşme ile kişisel veya kurumsal bilgisayar sistemleri dışında kalan ve kamuya açık olan internet üzerinde oluşturulan ortamı, ğ) İnternet ortamında yapılan yayın: İnternet ortamında yer alan ve içeriğine belirsiz sayıda kişilerin ulaşabileceği verileri, h) İzleme: İnternet ortamındaki verilere etki etmeksizin bilgi ve verilerin takip edilmesini, i) Toplu kullanım sağlayıcı: Kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayanı, k) Veri: Bilgisayar tarafından üzerinde işlem yapılabilen her türlü değeri, l) Yayın: İnternet ortamında yapılan yayını, m) Yer sağlayıcı: Hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişileri. Aynı maddede değişiklik ibaresi taşıyan bentler de aynı iki okumada birebir aynıdır: j) (Değişik: 26/2/2014-6527/15 md.) Trafik bilgisi: Taraflara ilişkin IP adresi, port bilgisi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgilerini, o) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) Erişimin engellenmesi: Alan adından erişimin engellenmesi, IP adresinden erişimin engellenmesi, içeriğe (URL) erişimin engellenmesi ve benzeri yöntemler kullanılarak erişimin engellenmesini, ö) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) İçeriğin yayından çıkarılması: İçerik veya yer sağlayıcılar tarafından içeriğin sunuculardan veya barındırılan içerikten çıkarılmasını, p) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) URL adresi: İlgili içeriğin internette bulunduğu tam internet adresini, s) (Ek:29/7/2020-7253/1 md.) Sosyal ağ sağlayıcı: Sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişileri. Bent dizisi ifade eder. cümlesiyle kapanmaktadır.

Aynı maddede 2026 tarihli bir ekle gelen üç tanım daha vardır ve bunlar programın yazılım geliştirme tarafıyla ikinci bir örtüşme yüzeyi açar: ş) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun: İnternet aracılığıyla dağıtılan veya güncellenen, elektronik ortamda çevrim içi veya çevrim dışı oynanabilen dijital oyunları, u) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun geliştirici: Dijital oyunu ya da oyun içeriğini tasarlayan, bunların yazılımını geliştiren veya geliştirme sürecini yöneten gerçek ya da tüzel kişileri, ü) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun platformu: İnternet üzerinden dijital oyunların ve bunlarla ilişkili ek içeriklerin; sergilenmesi, satışı, dağıtımı, indirilmesi veya oynanmasına yönelik yazılımsal veya teknik altyapı sunan; kullanıcıların oyun veya içeriklere erişimini, lisans yönetimini veya kullanıcılar arası etkileşimi sağlayan veya koordine eden gerçek veya tüzel kişileri. Bu ek ibarelerin iç noktalaması dikkat çekicidir: 2026 tarihli eklerde iki noktadan sonra boşluk yokken, 2014 tarihli eklerde boşluk vardır. Bu asimetri iki okumada da aynı gelmiştir ve düzeltilmemiştir; hangisinin basılı biçim olduğuna dair iddia kurulmamaktadır. Aynı maddenin b bendi iki okumada da yalnızca bir mülga ibaresinden ibarettir; bu bent burada yalnızca mülga olarak anılmakta, gövdesi hiçbir biçimde aktarılmamaktadır. Bazı bentlerde değişiklik ibaresi ile tanım metni iki ayrı satırda gelmiştir; bu satır bölünmesi iki okumada da aynıdır ve birleştirilmemiştir.

Kanunun üçüncü maddesinin birinci fıkrası, kenar başlığı iki okumada Bilgilendirme yükümlülüğü olarak sözcük düzeyinde doğrulanmış hâliyle şöyledir: (1) İçerik, yer ve erişim sağlayıcıları, yönetmelikle belirlenen esas ve usûller çerçevesinde tanıtıcı bilgilerini kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak bulundurmakla yükümlüdür. Aynı maddenin üçüncü fıkrası ise sistemin kendi teknik kayıtlarının bir tebligat yüzeyine dönüşebildiğini gösterir: (3) (Ek: 6/2/2014-6518/86 md.) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri yurt içinden ya da yurt dışından yürütenlere, internet sayfalarındaki iletişim araçları, alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler üzerinden elektronik posta veya diğer iletişim araçları ile bildirim yapılabilir. Bu fıkradaki değişiklik ibaresinin iç biçimi iki okumada birebir aynıdır: iki noktadan sonra boşluk vardır, tarih ile kanun numarası arasındaki tirenin iki yanında boşluk yoktur. Bu asimetri düzeltilmemiş, md. kısaltması ile IP kısaltması açılmamıştır.

Dördüncü madde sorumluluğu içeriğin kaynağına bağlar. Birinci fıkra üç okumada da aynıdır: (1) İçerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur. İkinci fıkra iki okumada aynıdır: (2) İçerik sağlayıcı, bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten sorumlu değildir. Ancak, sunuş biçiminden, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise genel hükümlere göre sorumludur. Bu iki fıkra birlikte okunduğunda ortaya çıkan ayrım doğrudan bir sistem tasarımı sorusudur: bir sayfanın kendi ürettiği içerik ile başka bir kaynağa verdiği bağlantı arasındaki fark, arayüzün sunuş biçimiyle belirlenmektedir. Bir web sisteminin bağlantıyı nasıl gösterdiği burada hukuki bir sonuç doğurmaktadır.

Beşinci madde yer sağlayıcının yükümlülüklerini yazar ve kenar başlığı iki okumada Yer sağlayıcının yükümlülükleri olarak doğrulanmıştır. Birinci fıkra şöyledir: (1) Yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. İkinci fıkra şöyledir: (2) (Değişik: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka aykırı içeriği bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi hâlinde yayından çıkarmakla yükümlüdür. Buradaki 8 inci ve 9 uncu yazımları iki okumada da ayrı yazılmıştır ve düzeltilmemiştir. Üçüncü fıkra bu programın en doğrudan karşılığını taşır: (3) (Ek: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Buradaki bir yıl ve iki yıl ifadeleri bir süre ölçüsüdür, bir para tutarı değildir. Doğruluk, bütünlük ve gizlilik üçlüsü ise öğrencinin veritabanı ve sistem derslerinde teknik bir gereksinim olarak gördüğü şeyin hukuk metnindeki karşılığıdır. Dördüncü fıkra ise şöyledir: (4) (Ek: 6/2/2014-6518/88 md.) Yer sağlayıcılar, yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yaptıkları işin niteliğine göre sınıflandırılabilir ve hak ve yükümlülükleri itibarıyla farklılaştırılabilirler. Bu fıkrada usul sözcüğü şapkasız, birinci ve üçüncü maddede ise şapkalı geçmektedir; bu fark iki okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: ikinci maddedeki tanım dizisi bir hukuki terim listesidir, bir müfredat değildir ve bir dersin adının bir tanımla örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Kredi dağılımını, staj düzenini ya da bitirme projesi düzenini de belirlemez. Mezunun meslek tanımını düzenlemez: doğrulanan maddelerde matematikçiye, bilgisayar bilimciye ya da yazılım geliştiriciye bir unvan, yetkilendirme, sicil, imza yetkisi veya meslek icrası şartı getirilmemektedir. Kanun yükümlülüğü içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcı sıfatlarına bağlamaktadır; mezuna, öğrenciye ya da yükseköğretim kurumuna değil. Bu rehberde kanun yalnızca mezunun çalışacağı alanın hukuki çerçevesi olarak anılmakta, programın dayanağı olarak anılmamaktadır. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü durumu hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Bu oturumda birinci okuma bir kez topluca reddetmiştir: telif gerekçesiyle metnin tamamını vermeyi reddeden bir uyarı çıktısı üretmiştir. Bu ret kaynak sayılmamış, aynı okuma yeniden ifade edilip tekrar çalıştırılmış, yeni ya da dördüncü bir okuma açılmamıştır. Yeniden ifade edilen birinci okuma yalnızca kısmi çıktı vermiştir. Bunun doğrudan sonucu şudur ve açıkça yazılmalıdır: bu kayıttaki dokuz madde gövdesinden yalnızca ikisi, birinci maddenin birinci fıkrası ile dördüncü maddenin birinci fıkrası, üç okumanın ortak tanıklığıyla gelmektedir; geri kalan yedi gövdenin ve ikinci maddedeki bütün tanım bentlerinin tek dayanağı ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıdır, yani bu gövdelerde birinci okuma tanık değildir. Üçüncü tanığın neden oluşmadığı da yazılmalıdır: birinci okuma ikinci madde için gövde yerine kendi özetini üretmiş, o özet okuyucu eklemesi sayılarak reddedilmiştir; üstelik o özetin saydığı bent dizisi ile öteki iki okumanın getirdiği bent dizisi de örtüşmemiştir, bu yüzden özet tek okuma olarak bile sayılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bu sınırın somut kanıtları görülmüştür: künye satırlarındaki iki nokta boşluğu okumanın biçimlendirme alışkanlığına göre değişmiştir, ek ibarelerinin iç noktalaması 2014 ile 2026 tarihli ekler arasında asimetriktir, usûl ile usul yazımı maddeden maddeye değişmektedir ve bunların hepsi iki okumada aynı geldiği için mutabakatla elenememiştir. Bunların hiçbirinde kaynakta gerçekten böyle basılı olduğu iddia edilmemekte, yalnızca okumaların aynı çıktığı kaydedilmektedir. İkinci maddenin açılış ibaresi ise ters yönde bir kanıttır: orada iki okuma aynı yerde farklı sözcük vermiş, mutabakat oluşmamış ve ibare kullanılmamıştır. Para tutarı kuralı gereği bilerek çıkarılanlar şunlardır: üçüncü maddenin ikinci fıkrası ile beşinci maddenin altıncı fıkrası iki okumada birebir doğrulandıkları hâlde idari para cezası tutarı taşıdıkları için alınmamıştır; üçüncü maddenin beşinci fıkrası tutar taşımadığı hâlde konusu bütünüyle idari para cezalarının tebliği olduğu için ihtiyatla dışarıda bırakılmıştır. Bunlar doğrulama eksiği değil, bilinçli çıkarmalardır. Altıncı madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiştir; o maddelerin içeriği, kaç fıkradan oluştuğu ve tutar taşıyıp taşımadığı hakkında hiçbir iddia yoktur ve bu bir kapsam sınırlamasıdır, hükümlerin yokluğu değildir. Dönüşüm çıktısında görünen en büyük hüküm üç okumada da Ek Madde 4 olarak bildirilmiştir; iki okumanın ondan sonrası hakkında verdiği nitelemeler ayrıştığı için o noktanın ötesi hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Birinci maddenin kenar başlığı yalnızca bir okumada geldiği için kullanılmamıştır. Madde numarası öneklerinin tireli biçimi yalnızca bir okumada geldiği için kullanılmamış, alıntılarda yalnızca fıkra numarası taşınmıştır. Kenar başlıkların satır sırası iki okumada ayrıştığı için sıra taşınmamış, yalnızca başlık sözcükleri kullanılmıştır. Bir okumanın dokuzuncu madde hakkında verdiği iptal ibaresi tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır ve o maddenin durumu hakkında hiçbir iddia yoktur. Bir okumanın bildirdiği dipnot ve üst simge envanteri tek okumada kalmış, üstelik o okumanın kendi gövde çıktısıyla da örtüşmemiştir; kullanılmamıştır ve bu kanunda dipnot bulunduğu ya da bulunmadığı yolunda hiçbir iddia yoktur. Mülga ve iptal ibareli hükümlerden gövde alınmamıştır: ikinci maddenin b bendi ile üçüncü, dördüncü ve beşinci maddelerdeki iptal ibareli fıkralar yalnızca durumlarıyla anılmıştır. Bu rehberde hiçbir terim için o kanunda tanımlı olmadığı yönünde olumsuz bir iddia kurulmamıştır; doğrulanamayan her öğe için yalnızca iki okumada birebir teyit edilemediği söylenmiştir. Belge ilk denemede beşinci tertip adresinden açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve o adreslerin durumu hakkında hiçbir iddia yoktur. Bu numara için atanmış yedek numara hiç denenmemiş, hakkında hiçbir bilgi toplanmamıştır. Kanun tarafında arama motoru hiç kullanılmamış, üçüncü bir numara aranmamıştır. Engellenen ya da boş dönen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir: curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna hiçbir aşamada kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır.

Matematik ve Bilgisayar Bilimleri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların yakınlığıdır. En sık karıştığı yer saf matematiktir. [Matematik](/bolum/matematik) programı da analiz, cebir ve sayılar teorisi okutur; ayrım, bu programın aynı çekirdeğin yanına programlama, veri yapıları, algoritma analizi ve veritabanı derslerini zorunlu olarak koymasıdır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların aynı olmadığını kaydeder ve kararın ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılarak verilmesi gerektiğini söyler.

İkinci karışma noktası saf bilgisayar bilimidir. [Bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri) programı hesaplamanın kendisini merkeze alır. Bu programda ise matematik yalnızca bir destek dersi değildir; analiz dört dönem, cebir iki dönem sürer ve soyut matematik ilk yarıyıla yerleştirilir. Bu ağırlık farkı, mezunun problem karşısındaki refleksini de değiştirir.

Üçüncü karışma noktası mühendislik programlarıdır. [Bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ve [bilişim sistemleri mühendisliği](/bolum/bilisim-sistemleri-muhendisligi) sistem kurmayı, donanım ile yazılımın birlikte tasarımını ve mühendislik süreçlerini merkeze alır. Bu program bir fen programıdır ve mezunu mühendis unvanı almaz. Bu ayrım tercih öncesinde mutlaka bilinmelidir.

Dördüncü karışma noktası veri tarafıdır. [İstatistik](/bolum/istatistik), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi) ve [ekonometri](/bolum/ekonometri) veriyi ve belirsizliği merkeze alır. Bu programda olasılık ve istatistik dersinin bulunması ve veritabanı derslerinin okutulması, programı bir istatistik programına dönüştürmez; buradaki veri bilgisi hesaplamanın bir bileşenidir.

Beşinci karışma noktası yapay zekâ ve makine öğrenmesi alanlarıdır. [Yapay zekâ mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [yapay zekâ ve veri mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-ve-veri-muhendisligi) ve [yapay zekâ ve makine öğrenmesi](/bolum/yapay-zeka-ve-makine-ogrenmesi) programları bu tarafa doğrudan odaklanır. Bu programın lineer cebir, olasılık, analiz ve algoritma çekirdeği o alanın matematiksel temelini kurar; ancak bu program kendini o alanın adıyla tanımlamaz.

Altıncı karışma noktası güvenlik tarafıdır. [Siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), [siber güvenlik mühendisliği](/bolum/siber-guvenlik-muhendisligi) ve [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi) programları saldırı ve savunmayı merkeze alır. Sayılar teorisi ve ayrık matematik derslerinin şifrelemeyle bağı gerçektir, ancak bu bağ programı bir güvenlik programı yapmaz.

Yedinci karışma noktası uygulama geliştirme odaklı programlardır. [Bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [arka yüz yazılım geliştirme](/bolum/arka-yuz-yazilim-gelistirme), [ön yüz yazılım geliştirme](/bolum/on-yuz-yazilim-gelistirme) ve [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama) doğrudan üretime dönük eğitim verir. Bu programda programlama dersleri vardır, ama programın omurgası araç öğretmek değil yöntem kurmaktır.

Sekizinci karışma noktası öğretmenlik yollarıdır. [Matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi), [ilköğretim matematik öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi) öğretmen yetiştirmek üzere kurulmuş programlardır. Bu program bir öğretmen yetiştirme programı değildir; öğretmenliğe yönelik koşullar bu rehberin konusu dışındadır ve ilgili mevzuattan öğrenilmelidir.

Dokuzuncu karışma noktası bilişimin yönetim tarafıdır. [Yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri) bilgi sistemlerini kurumsal süreçlerle birlikte ele alır. Bu programda sistem analizi dersinin bulunması, programı bir işletme bilişimi programına dönüştürmez.

Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Kültür Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için üniversitenin kendi akademik paket sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir program ders planı sayfası okundu. Sayfa program adını birebir Matematik ve Bilgisayar Bilimleri biçiminde basmaktadır; iki okuma da bu dizgeyi bildirmiştir ve sayfa bu adı Matematik ya da Matematik-Bilgisayar biçiminde basmamaktadır, yani ad uyuşmazlığı yoktur. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve yarıyıl başlıkları 1.Yarıyıl ile 8.Yarıyıl arasında, nokta ile sayı arasında boşluk bulunmayan bir biçimde basılıdır; bu biçim düzeltilmemiştir. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır ve hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları Analiz I, Analitik Geometri, Soyut Matematik, Bilgisayar Bilimlerine Giriş, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Kariyer Planlama, Türkçe I, Yabancı Dil I (İngilizce), Yabancı Dil I (Almanca) ve Yabancı Dil I (Fransızca) olarak yayımlanmıştır. Analiz, analitik geometri, soyut matematik ve bilgisayar bilimlerine girişin aynı yarıyılda durması programın iki ayağının daha ilk dönemde yan yana kurulduğunu gösterir: öğrenci hesap yapmayı ve kanıt yazmayı, makineyle konuşmayı ise aynı dönemde öğrenmeye başlar.

İkinci yarıyılın satırları Analiz II, Lineer Cebir I, Programlama Dilleri I, Bilgisayar Algoritmalarına Giriş, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türkçe II, Yabancı Dil II (İngilizce), Yabancı Dil II (Almanca) ve Yabancı Dil II (Fransızca) olarak yayımlanmıştır. Lineer cebirin programlama dilleri ve algoritmalara girişle aynı dönemde durması, matematiksel yapının hesaplama pratiğiyle birlikte kurulduğunun ikinci işaretidir.

Üçüncü yarıyılın satırları Analiz III, Cebir I, Diferansiyel Denklemler I, Programlama Dilleri II ve Görsel Programlama olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde bir de seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır ve o satır aşağıda ayrıca sayılmıştır. Cebirin ve diferansiyel denklemlerin aynı dönemde başlaması, soyut yapı ile sürekli modelin birlikte yürütüldüğünü gösterir.

Dördüncü yarıyılın satırları Analiz IV, Cebir II, Diferansiyel Denklemler II, Olasılık ve İstatistik ile MATLAB Programlama olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde de bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Olasılık ve istatistiğin bir hesaplama ortamı dersiyle aynı dönemde durması, kuramın hemen uygulamaya bağlandığını gösterir.

Beşinci yarıyılın satırları Fizik I, Fizik I Laboratuvarı, Ayrık Matematik, Veri Yapıları, Veritabanı Yönetim Sistemleri ve Staj I olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde de bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Ayrık matematik ile veri yapılarının aynı dönemde durması programın en anlamlı yerleştirmelerinden biridir: sayma ve çizge kavramları ile bellekteki yapı aynı anda öğretilmektedir. Aynı dönemde ilk stajın yer alması, kuramın alanla erken karşılaştırıldığını gösterir.

Altıncı yarıyılın satırları Fizik II, Fizik II Laboratuvarı, Sayılar Teorisi I, Algoritma Analizi ve Tasarımı ile Kompleks Analiz I olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde de bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Sayılar teorisi ile algoritma analizinin aynı dönemde durması, çözülebilirlik ve karmaşıklık sorularının bir arada düşünüldüğü yerdir.

Yedinci yarıyılın satırları Nümerik Analiz I, Sistem Analizi ve Staj II olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde de bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Bu yarıyıl planın en seyrek yarıyılıdır; sayfa bu dönemde üç adlandırılmış ders adı basmaktadır ve bu, seçmeli havuzların bu dönemde ağırlık kazandığı yolunda bir yorumdur, sayfanın bir beyanı değildir.

Sekizinci yarıyılın satırları Bitirme Projesi ile Internet Teknolojileri ve Web Programlama olarak yayımlanmıştır. Bu dönemde de bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Sayfanın bastığı Internet yazımı bu biçimiyle bırakılmış, düzeltilmemiştir. Bitirme projesinin internet teknolojileri ve web programlama dersiyle aynı dönemde durması, öğrencinin son dönemde hem kendi problemini götürmesi hem de çalışan bir sistem kurma pratiğini tamamlaması beklendiğini gösterir. Bu son ders, bu rehberin kanun başlığında ele alınan çerçeveyle de doğrudan temas eder: web üzerinde çalışan bir sistem kuran mezun, o sistemin içerik ve barındırma tarafındaki yükümlülüklerle aynı sahada bulunur.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Birinci okuma ders listesini uzunluk gerekçesiyle tek seferde vermediği için aynı okuma birinci ile dördüncü yarıyıl ve beşinci ile sekizinci yarıyıl olmak üzere iki parçada tamamlanmıştır; bu parçalanma burada açıkça işaretlenmektedir ve ikinci bir okuma sayılmamıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı sekiz yarıyıl boyunca kırk beştir ve altı yer tutucu satırı ders adı sayılmayıp düşürülmüştür. Düşürülen yer tutucuların yarıyıllara dağılımı üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci yarıyılda birer tanedir; sayfanın bunları Seçmeli Alan Dışı ve Seçmeli Alan biçiminde bastığı bildirilmiştir. Bu yer tutucu satırları yalnızca ikinci okuma bildirmiştir, birinci okuma hiç bildirmemiştir; bu ayrışma çözülmemiş, taraf tutulmamış ve yer tutucular yalnızca ikinci okumanın gözlemi olduğu belirtilerek taşınmıştır. İkinci bir ayrışma yabancı dil satırlarındadır: birinci okuma birinci ve ikinci yarıyılda üç ayrı satır basmış, ikinci okuma bunları tek bir seçmeli satır olarak bildirmiştir. Bu rehberde birinci okumanın bastığı üç ayrı satır taşınmış, ayrışma burada işaretlenmiş ve iki okumadan hiçbiri doğru ilan edilmemiştir. Üçüncü bir ayrışma ikinci okumanın kendi içindedir: beşinci ile sekizinci yarıyıl için başlıkta bildirdiği satır sayıları ile hemen altında saydığı satır sayıları tutmamaktadır. Bu iç tutarsızlık çözülmemiş, yalnızca iki okumanın da fiilen bastığı satırlar alınmıştır. Bu ayrışmaların hiçbiri ders adlarında değildir: adlandırılmış ders adı listesi iki okumada satır satır, sıra sıra birebir aynı çıkmıştır ve kaynak bu nedenle kullanılmıştır. İki okumanın hiçbiri aynı ders adının sayfada iki kez basıldığını bildirmemiştir, bu yüzden tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Öğretim düzeyi konusundaki durum ayrıca yazılmalıdır: Lisans sözcüğü sayfanın gövde metninde bir program niteleyicisi olarak basılı değildir; iki okuma da onu yalnızca bir gezinme bağlantısı olarak bulmuştur. Bu rehberdeki düzey bu nedenle sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarımdır; sayfada yazılı değildir, ama doğrulanamadı da değildir. Üniversite adı konusundaki durum da ayrıca yazılmalıdır: tam ad yalnızca sayfanın meta alanında görünmektedir, görünür gövdede yalnızca kısaltma basılıdır. Bu bir ara durumdur; ad alan adından çıkarım değildir, ama sayfada yayımlı olduğu da söylenemez ve burada öyle sunulmamaktadır. Kısaltmanın açılımı bu rehberin varsayımı değil, sayfanın kendi meta alanının bastığı satırdır; o satırdaki ülke önekinin noktasız yazımı da düzeltilmemiştir. Seçmeli havuzlar doldurulmamıştır: sayfada yarıyıl bloklarının dışında Temel Bilimler Dersleri, Seçmeli Alan Dersleri ve Seçmeli Alan Dışı Dersleri başlıklı üç havuz bulunduğu bildirilmiş, bunlar bilerek açılmamış ve içerikleri hiç istenmemiştir. Sekiz yarıyıl bloğunun hepsi okunmuştur; okunamayan yarıyıl yoktur. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri sayfada basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir; bir okumanın yer tutucu satırlarını iş yükü değeriyle birlikte bildirmesi üzerine o değerler de atılmıştır. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı bulunamamıştır ve bu durum da açıkça yazılmalıdır: iki aday belge açılmış, ancak biri iki okumanın ders adlarını hangi döneme yerleştirdiği konusunda birbirini tutmadığı için, öteki ise program adını farklı bir yazımla bastığı için reddedilmiştir. Bu iki red bir erişim hatası değildir; ilgili adresler açılmış, engellenme görülmemiştir. Aynı belge ailesinin daha eski sürümü, aynı çıkarım sorununun tekrarlanacağı değerlendirilerek bilerek hiç açılmamıştır ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Reddedilen kurumun bu programı yürütmediği ya da yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır; başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış planının bulunmadığı da iddia edilmemektedir. Aynı üniversitenin çift anadal programına ait bir plan duyurusu, ana lisans planı olmadığı için hiç açılmamıştır. Ülke dışındaki bir üniversitenin bu adı basan sayfaları kapsam dışı bırakılarak hiç açılmamıştır; bu, o sayfaların kullanılamaz olduğu anlamına gelmez. Tercih rehberliği sitelerine ve ticari üçüncü taraf sitelere hiç istek gönderilmemiştir. Kaynak listesinde yer alan tercih sihirbazı adresi bu batch aramalarında defalarca çıkmış ve ders planı kaynağı olarak hiç açılmamıştır; o adres yalnızca okuyucuya yönlendirmedir, ders planı kanıtı değildir. Engellenen ya da boş dönen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir: curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna hiçbir aşamada kullanılmamıştır. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun en belirgin çalışma alanı yazılım geliştirmedir. Bir gereksinimin çözümlenmesi, veri modelinin kurulması, algoritmanın seçilmesi, kodun yazılması ve sonucun sınanması bu işin gövdesidir. Planda programlama dilleri, görsel programlama, veri yapıları ile internet teknolojileri ve web programlama derslerinin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.

İkinci alan veri tarafıdır. Verinin toplanması, saklanması, sorgulanması ve çözümlenmesi ayrı bir uzmanlıktır. Planda olasılık ve istatistik ile veritabanı yönetim sistemleri derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar. Kanun metninde verinin bilgisayar tarafından üzerinde işlem yapılabilen her türlü değer olarak, bilginin ise verilerin anlam kazanmış biçimi olarak tanımlanması, bu iki kavram arasındaki farkın yalnızca teknik değil hukuki bir fark olduğunu da gösterir.

Üçüncü alan algoritma ve optimizasyondur. Bir problemin daha hızlı, daha az kaynakla ya da daha iyi bir yaklaşımla çözülmesi başlı başına bir iştir. Planda algoritma analizi ve tasarımı, ayrık matematik ve nümerik analiz derslerinin bulunması bu alana açılır.

Dördüncü alan sayısal modelleme ve benzetimdir. Bir fiziksel, finansal ya da biyolojik davranışın denklemle yazılması ve o denklemin sayısal olarak çözülmesi mühendislik ve bilim yazılımlarının çekirdeğidir. Planda diferansiyel denklemler, kompleks analiz, nümerik analiz ve MATLAB programlama derslerinin bulunması bu tarafı taşır.

Beşinci alan sistem çözümlemesi ve bilgi sistemleridir. Bir kurumun süreçlerinin çözümlenmesi, bunların bir bilgi sistemine dönüştürülmesi ve sistemin işletilmesi bu tarafın işidir; planda sistem analizi dersi buraya değer.

Altıncı alan internet üzerinde çalışan servislerin kurulması ve işletilmesidir. Bu alanda çalışan mezun, kanunun içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcı olarak tanımladığı sıfatların teknik karşılıklarıyla doğrudan uğraşır. Kanun metninde yer sağlayıcının trafik bilgilerini belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlü olduğunun yazılı olması, bu alandaki bir sistem tasarımının teknik olduğu kadar hukuki bir çerçeve içinde de kurulduğunu gösterir.

Yedinci alan güvenlik ve şifrelemedir. Sayılar teorisi, ayrık matematik ve cebir dersleri bu alanın matematiksel temelini kurar; veri bütünlüğü ve gizliliği kavramları ise kanun metninde de yükümlülük olarak yazılıdır.

Sekizinci alan akademik çalışmadır. Bu program hem matematik hem hesaplama tarafında lisansüstü öğrenime açık bir temel kurar; hangi programa hangi koşulla geçilebileceği ise ilgili yükseköğretim kurumundan öğrenilmelidir.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir şeyin doğru olduğunu göstermekten hoşlanıyor musunuz? Bu alanın gündelik dili kanıttır. Soyut matematik dersinin daha birinci yarıyılda gelmesi bu nedenledir. Bir sonucu ezberlemekle yetinip neden doğru olduğunu merak etmeyen bir öğrenci burada sürekli bir dirençle karşılaşır.

İkinci soru matematik yüküdür. Planda analiz dört dönem, cebir iki dönem, diferansiyel denklemler iki dönem sürer; ayrıca lineer cebir, analitik geometri, sayılar teorisi, kompleks analiz, ayrık matematik ile olasılık ve istatistik vardır. Bu yükten kaçmayı planlayan bir öğrenci aynı konuları algoritma analizi ve nümerik analiz derslerinde çok daha zor bir biçimde tekrar karşılar.

Üçüncü soru sabırdır. Bir programın çalışmama nedenini bulmak, bir kanıttaki boşluğu görmek ve bir sayısal yöntemin neden yakınsamadığını anlamak uzun sürer. Hızlı sonuç almayı seven ama uzun uğraşa dayanamayan bir öğrenci bu alanda zorlanır.

Dördüncü soru makineyle çalışma isteğidir. Bu programda kâğıt yeterli değildir; öğrencinin kendi çözümünü koda dökmesi, çalıştırması ve sonucunu sınaması beklenir. Planda programlama derslerinin dört ayrı dönemde ve farklı ortamlarda yer alması bu beklentinin işaretidir.

Beşinci soru soyutlama toleransıdır. Bu alanda bir problem çoğu zaman doğrudan çözülmez; önce daha genel ve daha soyut bir dile çevrilir, orada çözülür ve sonra geri getirilir. Somut olmayanı gereksiz bulan bir öğrenci bu döngüyü yorucu bulur.

Altıncı soru dildir. Alanın kaynaklarının, belgelendirmelerinin ve araçlarının önemli bir bölümü yabancı dilde üretilmektedir. Bu rehberde okunan planda birinci ve ikinci yarıyılda yabancı dil satırlarının bulunması bu ihtiyacın kurumsal karşılığıdır; ancak öğretim dilinin ne olduğu bu satırlardan çıkarılamaz ve ayrıca sorulmalıdır.

Yedinci soru sorumluluk ve kuraldır. Bu alanda kurulan bir sistem çoğu zaman başkalarının verisini taşır. Kanun metninde bu verinin doğruluğunun, bütünlüğünün ve gizliliğinin sağlanmasının bir yükümlülük olarak yazılı olması bu sorumluluğun hukuki karşılığıdır. Kuralları okumayı gereksiz gören bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile işin bir yarısını eksik bırakır.

Sekizinci soru süreyle ilgilidir. Bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu, iki dönem staj ile bir bitirme projesi içerdiği ve ders dışı çalışmanın yükün önemli bir bölümünü oluşturduğu baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik matematik ve bilgisayar bilimleri, matematik-bilgisayar, matematik ya da bilgisayar bilimleri başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberin hazırlanmasında bir aday kaynak, program adını farklı bir yazımla bastığı için kullanılmamıştır; adın kendisi tek başına bir güvence değildir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Bu bir fen programıdır ve mezunu mühendis unvanı almaz. Mühendislik unvanı bekleyen bir öğrencinin [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi) ya da [matematik mühendisliği](/bolum/matematik-muhendisligi) gibi programları ayrıca değerlendirmesi gerekir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir yargı vermez; yalnızca ayrımın tercihten önce bilinmesi gerektiğini söyler.

Üçüncü not: Öğretim dili, seçmeli havuzların içeriği ve staj düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda seçmeli havuzlar yalnızca yer tutucu satırlar olarak görünmekte, havuzların içeriği bu rehberde doldurulmamaktadır; hangi havuzdan kaç ders seçileceği ve havuzlarda hangi derslerin bulunduğu ilgili üniversiteden öğrenilmelidir. Aynı planda iki dönem staj bulunmaktadır; staj düzeninin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için tek ayaklı yakın programlar [matematik](/bolum/matematik) ve [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri); mühendislik tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [bilişim sistemleri mühendisliği](/bolum/bilisim-sistemleri-muhendisligi), [matematik mühendisliği](/bolum/matematik-muhendisligi) ve [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi); veri ve belirsizlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [istatistik](/bolum/istatistik), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi), [büyük veri analistliği](/bolum/buyuk-veri-analistligi), [ekonometri](/bolum/ekonometri) ve [aktüerya bilimleri](/bolum/aktuerya-bilimleri); yapay zekâ tarafına ilgi duyan öğrenci için [yapay zekâ mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [yapay zekâ ve veri mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-ve-veri-muhendisligi), [yapay zekâ ve makine öğrenmesi](/bolum/yapay-zeka-ve-makine-ogrenmesi) ve [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka); güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [siber güvenlik](/bolum/siber-guvenlik), [siber güvenlik mühendisliği](/bolum/siber-guvenlik-muhendisligi) ve [bilgi güvenliği teknolojisi](/bolum/bilgi-guvenligi-teknolojisi); doğrudan üretime dönük eğitim arayan öğrenci için [bilgisayar programcılığı](/bolum/bilgisayar-programciligi), [yazılım geliştirme](/bolum/yazilim-gelistirme), [arka yüz yazılım geliştirme](/bolum/arka-yuz-yazilim-gelistirme), [ön yüz yazılım geliştirme](/bolum/on-yuz-yazilim-gelistirme), [internet ve ağ teknolojileri](/bolum/internet-ve-ag-teknolojileri) ve [oyun geliştirme ve programlama](/bolum/oyun-gelistirme-ve-programlama); bilişimin kurumsal tarafına ilgi duyan öğrenci için [yönetim bilişim sistemleri](/bolum/yonetim-bilisim-sistemleri) ve [bilişim sistemleri ve teknolojileri](/bolum/bilisim-sistemleri-ve-teknolojileri); öğretmenliğe ilgi duyan öğrenci için [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi), [ilköğretim matematik öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi); alanın hukuki tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Matematik ve Bilgisayar Bilimleri 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 4 üniversitede, 9 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

363,82
en yüksek taban
160,12
en düşük taban
225
genel kontenjan
4
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Yazılım geliştiriciVeri bilimciMatematikçiAlgoritma ve optimizasyon uzmanıVeri tabanı yöneticisiSistem çözümleyiciSayısal modelleme ve benzetim uzmanıWeb ve internet servisleri geliştiricisiBilgi güvenliği ve şifreleme uzmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.