Nanoteknoloji Mühendisliği, maddenin çok küçük ölçekte kazandığı davranışları anlamayı ve bu davranışlardan üretilebilir malzeme, yüzey ve aygıt çıkarmayı bir mühendislik problemi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalışıldığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 5746 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 303,04–417,43
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 45
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Nanoteknoloji Mühendisliği Nedir?
Nanoteknoloji Mühendisliği, maddenin çok küçük ölçeklerde gösterdiği davranışı anlamayı ve bu davranıştan üretilebilir bir malzeme, yüzey ya da aygıt çıkarmayı bir mühendislik problemi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın ayırt edici varsayımı şudur: bir maddenin özellikleri yalnızca neyden yapıldığına değil, hangi boyutta ve hangi düzende yapıldığına da bağlıdır. Aynı element, tanecik boyutu küçüldükçe farklı bir renk, farklı bir erime davranışı, farklı bir iletkenlik ve farklı bir kimyasal etkinlik gösterebilir. Bu gözlem bir merak konusu olmaktan çıkıp bir üretim yöntemine dönüştüğünde ortaya nanoteknoloji mühendisliği çıkar.
Alanın birinci ayağı temel bilimdir ve bu programda temel bilim yükü hafif değildir. Bu rehberde okunan planda genel fizik, genel kimya, genel matematik, doğrusal cebir, diferansiyel denklemler, olasılık ve istatistik ile karmaşık analiz dersleri bulunmaktadır. Bu derslerin varlığı süs değildir: küçük ölçekte maddenin davranışı klasik sezgiyle değil, kuantum mekaniğinin diliyle tarif edilir ve o dil matematikseldir. Aynı planda kuantum fiziği, modern fizik ve katı hal fiziği derslerinin bulunması bu zincirin devamıdır.
İkinci ayak malzemedir. Malzeme bilimi, nanomalzemeler ve nanokompozitler gibi dersler maddenin yapısı ile özelliği arasındaki bağı kurar. Bir mühendis için asıl soru şudur: istenen özelliği veren yapıyı bilerek üretebiliyor muyum? Bu soru bir kere sorulduğunda konu bir gözlem alanı olmaktan çıkıp bir tasarım alanı hâline gelir.
Üçüncü ayak üretim yöntemleridir. Nanomalzemelerin üretim yöntemleri, epitaksiyel kristal büyütme, litografik yöntemler ve mikronize partikül hazırlama gibi başlıklar bu ayağı kurar. Bu tarafta öğrenilen şey bir reçete değil, bir yöntem ailesidir: aynı malzeme çözelti yoluyla da, buhar fazından da, kalıp yoluyla da üretilebilir ve her yolun kendi kusur ve sınırları vardır.
Dördüncü ayak karakterizasyondur ve alanın en ayırt edici tarafı budur. Görülmeyen bir şeyi ürettiğinizi nereden bilirsiniz? Nanomalzemelerde karakterizasyon yöntemleri, yapısal, elektriksel ve optik karakterizasyon dersleri ile bunlara eşlik eden laboratuvar dersleri bu soruyu yanıtlar. Bu alanda ölçüm, üretimin sonrasına eklenen bir kontrol adımı değil, üretimle eş zamanlı yürüyen bir tasarım aracıdır.
Beşinci ayak mühendislik uygulamasıdır. Termodinamik, ısı aktarımı, mukavemet, elektronik ve sayısal yöntemler gibi dersler, laboratuvarda elde edilen bir sonucun bir ürüne, bir süreç adımına ya da bir cihaza dönüşebilmesi için gereken köprüyü kurar. Bu köprü olmadan alan bir bilim dalı olarak kalır; köprü kurulduğunda mühendislik olur.
Altıncı ayak güvenlik ve sorumluluktur. Bu rehberde okunan planda iş sağlığı ve güvenliği dersleri iki ayrı yarıyılda yer almaktadır. Çok küçük tanecikler, kimyasal çözücüler, yüksek sıcaklık fırınları ve vakum sistemleriyle çalışılan bir laboratuvarda güvenlik bir formalite değil, mesleğin kendi parçasıdır.
Bu ayaklar programı hem [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ve [malzeme bilimi ve nanoteknoloji mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-nanoteknoloji-muhendisligi) gibi malzeme merkezli programlara, hem [fizik](/bolum/fizik), [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [kimya](/bolum/kimya) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) gibi temel bilim ve süreç programlarına, hem de [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik) ile [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) gibi uygulama alanlarına yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5746 Sayılı Kanun
Nanoteknoloji mühendisliğinin mesleki üretimi ağırlıklı olarak araştırma, geliştirme ve tasarım faaliyeti biçiminde yürür. Bu faaliyetin yürütüldüğü kurumsal ve mali çerçeveye değen metinlerden biri 5746 sayılı kanundur.
Kanunun adı bu rehberde satır olarak alıntılanmamaktadır. Gerekçe yöntemseldir: belge iki ayrı okumada çekildiğinde adın sözcük dizisi aynı çıkmış, ancak büyük ve küçük harf düzeni iki okumada farklı gelmiştir. Kaynakta hangi harf düzeninin basılı olduğu doğrulanamadığı için ad birebir alıntı olarak kullanılmamakta, kanuna yalnızca numarasıyla atıf yapılmaktadır. Ad satırında bir dipnot işareti bulunup bulunmadığına dair de hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Künye değerleri iki okumada özdeştir: kanun numarası 5746, kabul tarihi 28/2/2008, Resmî Gazete tarihi 12/3/2008, Resmî Gazete sayısı 26814, Düstur tertibi 5 ve Düstur cildi 47. Künye satırlarının basılı biçimi ise hiçbir eşiği geçmemiştir; satır üç ayrı okumada üç ayrı biçimde gelmiştir ve bu nedenle burada yalnızca değerler kullanılmakta, satır biçimi kullanılmamaktadır. Düstur satırının sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve satırın kaynakta o öğeyi içermediği iddia edilmemektedir.
Doğrulanan madde kenar başlıkları sırasıyla şöyledir: birinci maddede Amaç ve kapsam, ikinci maddede Tanımlar, üçüncü maddede İndirim, istisna, destek ve teşvik unsurları, üç bölü A işaretli maddede Diğer teşvik unsurları ve dördüncü maddede Uygulama ve denetim esasları. Madde numarası ile gövde arasındaki ayraç işaretinin uzun tire mi kısa tire mi olduğu iki okumada aynı çıkmadığı için o ayraç hiç alıntılanmamış, aşağıdaki gövdeler doğrudan fıkra numarasından başlatılmıştır.
Birinci maddenin iki fıkrası da doğrulanmıştır. Birinci fıkra şöyledir: (1) Bu Kanunun amacı; Ar-Ge, yenilik ve tasarım yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileştirilmesini, rekabet öncesi işbirliklerinin geliştirilmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlar ile Ar-Ge'ye, yeniliğe ve tasarıma yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge ve tasarım personeli ve nitelikli işgücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmektir. İkinci fıkra kapsamı sayar: (2) Bu Kanun; Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Kanuna göre oluşturulan teknoloji merkezleri (teknoloji merkezi işletmeleri), Türkiye'deki Ar-Ge merkezleri ile tasarım merkezleri, Ar-Ge projeleri, tasarım projeleri, rekabet öncesi işbirliği projeleri ve teknogirişim sermayesine ilişkin destek ve teşvikleri kapsar. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamıştır.
İkinci madde bu başlığın merkezidir, çünkü mezunun içine gireceği kategorileri tek tek tanımlar. Madde (1) Bu Kanunun uygulamasında; cümlesiyle açılır. Alanın faaliyet tanımı şöyledir: a) Araştırma ve geliştirme faaliyeti (Ar-Ge): Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri
Bu faaliyetin yürütüldüğü kurumsal yer ayrıca tanımlanmıştır: c) Ar-Ge merkezi: Ar-Ge ve yenilik projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan ve dar mükellef kurumların Türkiye'deki işyerleri dahil, kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan sermaye şirketlerinin; organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurtiçinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan ve en az elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli Ar-Ge birikimi ve yeteneği olan birimleri
Personel kategorileri de kanunun kendi metninde ayrılmıştır: f) Ar-Ge personeli: Ar-Ge faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı ve teknisyenleri ile g) Araştırmacı: Ar-Ge faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları bentleri araştırmacıyı tanımlar. Bunun yanında ğ) Teknisyen: Meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişileri bendi ayrı bir kategori kurar. Yani lisans mezunu ile teknisyen ayrımı bu rehberin yorumu değil, kanunun kendi metnindeki bir ayrımdır.
Kanunun tasarım kanadı da tanımlıdır. j) Tasarım faaliyeti: Sanayi alanında ve Cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyelini haiz, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin tümünü bendi faaliyeti, k) Tasarım merkezi: Tasarım projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen tasarım faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan ve dar mükellef kurumların Türkiye'deki iş yerleri dâhil, kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan sermaye şirketlerinin; organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurtiçinde tasarım faaliyetlerinde bulunan ve en az on tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam eden, yeterli tasarım birikimi ve yeteneği olan birimleri bendi kurumsal yeri, l) Tasarım personeli: Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenleri bendi personel kümesini tanımlar. Tasarımcının kendisi ise şöyle tanımlanmıştır: m) Tasarımcı: Tasarım faaliyetleri kapsamındaki projelerin gerçekleştirilmesi ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan, üniversitelerin; mühendislik, mimarlık veya tasarım ile ilgili bölümlerinden mezun en az lisans derecesine sahip kişiler ile tasarım alanlarından herhangi birinde en az lisansüstü eğitim derecesine sahip diğer kişileri
Girişim tarafı da aynı maddede yazılıdır: e) Teknogirişim sermayesi: Örgün öğrenim veren üniversitelerin herhangi bir lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrenci, yüksek lisans veya doktora öğrencisi ya da lisans, yüksek lisans veya doktora derecelerinden birini ön başvuru tarihinden en çok on yıl önce almış kişilerin, teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini, desteği veren merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından desteklenmesi uygun bulunan bir iş planı çerçevesinde, katma değer ve nitelikli istihdam yaratma potansiyeli yüksek teşebbüslere dönüştürebilmelerini teşvik etmek için yapılan sermaye desteğini
Aynı maddenin son bendi bir program listesi kurar ve bu rehber için özel olarak işaretlenmelidir: o) Desteklenecek programlar: Yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile Yükseköğretim Kurulundan alınan görüş üzerine Bakanlıkça belirlenecek diğer programları Bu bent, listenin son kısmını bir idari belirlemeye bırakmaktadır ve o belirlemenin içeriği bu belgede yayımlanmamıştır. Bu rehber bu konuda iki yönde de hiçbir iddia kurmamaktadır: bu programın söz konusu bent kapsamında olduğu da, olmadığı da burada söylenmemektedir. Kaynağın yayımlamadığı hiçbir şey bu rehberde iddia edilmez. Maddenin bent harfleri iki okumada birebir aynı çıkmıştır; bent sonu noktalaması ve maddenin kapanış ibaresi ise doğrulanmadığı için hiç taşınmamıştır.
Üçüncü maddenin doğrulanan fıkraları alanın çalışma düzenine değer. (6) Rekabet öncesi işbirliği projelerinde işbirliğini oluşturan kuruluşların bu işbirliğine yaptıkları katkılar, işbirliği anlaşmasında belirtilen ortak özel bir hesapta izlenir. Özel hesaba aktarılan bu tutarlar, harcamanın yapıldığı dönemde katkı sağlayan kuruluşların Ar-Ge ve tasarım harcaması olarak kabul edilir ve proje dışında başka bir amaç için kullanılamaz. Proje hesabında toplanan tutarlar, proje özel hesabı açan kuruluşun kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınmaz. Rekabet öncesi işbirliği proje bütçesinin en fazla yüzde ellisine kadarlık kısmı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesine konulan ödenekle sınırlı olmak üzere geri ödemesiz olarak desteklenebilir.
Laboratuvar kuran bir birim için doğrudan sonucu olan fıkra şudur: (8) Bu Kanun kapsamında yürütülen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili araştırmalarda kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisi ve her türlü fondan, bu kapsamda düzenlenen kâğıtlar ve yapılan işlemler damga vergisi ve harçtan müstesnadır. Nanoteknoloji laboratuvarının cihaz ve sarf ihtiyacının önemli bölümünün ithal edildiği düşünüldüğünde bu fıkranın alanla ilişkisi görünür hâle gelir.
Siparişe dayalı çalışma da düzenlenmiştir: (9) Bu Kanun kapsamında Ar-Ge merkezlerinin sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürüttükleri Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile tasarım merkezlerinin sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürüttükleri tasarım faaliyetleri bu maddede belirtilen indirim, istisna, destek ve teşvik unsurlarından yararlanabilir. Ancak Ar-Ge veya tasarım merkezleri tarafından siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan harcamaların sadece yüzde ellisi bu merkezler tarafından, bu harcamaların kalan yüzde ellisi ise siparişi veren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından indirim olarak dikkate alınabilir. Bu oranları ayrı ayrı veya birlikte iki katına kadar artırmaya veya kanuni oranlarına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Sipariş verenin gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyetinin olmaması halinde Ar-Ge veya tasarım harcamasının tamamı Ar-Ge veya tasarım merkezi tarafından indirilebilir. Sipariş verenler, Ar-Ge veya tasarım indirimi ile sipariş verilmesine ilişkin kâğıtlara ait damga vergisi istisnası dışındaki teşvik ve destek unsurlarından yararlanamaz. Tasarım tarafına ilişkin bir başka doğrulanmış fıkra şöyledir: (12) Türk Tasarım Danışma Konseyinin önerileri doğrultusunda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen kriterleri haiz tasarım yarışmalarında sergilenen tasarımların giderleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesine konulacak ödenek imkânları çerçevesinde geri ödemesiz olarak desteklenebilir.
Üç bölü A işaretli maddenin doğrulanmış fıkralarından ikisi burada verilmektedir. (2) Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili vergilendirme döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki vergilendirme dönemlerine devredilir. Devredilen tutar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır. Bir sonraki fıkra ise harcamanın hangi kısmının sayılacağını belirler: (3) Araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Ar-Ge indirimi tutarının hesabında tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortismanlar ile başka faaliyetlerde de kullanılan makine ve teçhizat için hesaplanan amortismanların bu kıymetlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanıldıkları gün sayısına isabet eden kısmı dikkate alınabilir. Bu madde kapsamında Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamını ve uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeler ile usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı müştereken yetkilidir. Bu iki fıkra, cihazın yalnızca araştırmada mı yoksa üretimde de mi kullanıldığının kayıt altına alınmasını gerektirir; bu da laboratuvarın gündelik defter düzenini doğrudan etkileyen bir kuraldır.
Dördüncü madde uygulama ve denetim tarafını kurar. (1) Bu Kanun kapsamındaki destek ve teşvik unsurlarından yararlananların bu Kanunda öngörülen şartları taşıdıklarına ilişkin tespitler en geç üç yıllık süreler itibarıyla yapılır. Personel sayımına ilişkin iki fıkra şöyledir: (2) Bu Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personelinin tam zaman eşdeğeri sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının yüzde onunu geçemez. ile (3) Asgari Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının hesabında fiilen ve tam zamanlı olarak çalışan personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması esas alınır. Denetim tarafı ise şu fıkradadır: (8) Bu Kanun kapsamında gerçekleştirilen Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin yerindelik ve uygunluk denetimleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veya Bakanlıkça yetki verilen teknoloji geliştirme bölgeleri yönetici şirketleri tarafından gerçekleştirilir. Bu kapsamda yapılan denetimlerde nihai karar mercii Bakanlıktır.
Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bir teşvik ve vergi kanunudur; bir teknoloji, malzeme ya da mühendislik kanunu değildir. Bu programı kurmaz, bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm ya da diploma hükmü bulunmamaktadır. Programın ders planını da belirlemez. Mezuna bir unvan, bir atanma koşulu, bir zorunlu sicil ya da bir meslek icrası şartı getirmez; ikinci maddedeki tanımlar bir mesleki yeterlik düzenlemesi değil, destek ve teşvik uygulamasında kimin hangi kategoride sayılacağına dair tanımlardır. Doğrulanan metinde nanoteknoloji, nano ve malzeme bilimi gibi terimlerin iki okumada birebir teyit edilemediği kaydedilmelidir; bu terimlerin kanunda bulunmadığı iddia edilmemektedir. Laboratuvar güvenliği, malzeme standartları, patent ve ürün onayı gibi başlıklar bu kanunun doğrulanan kapsamında görünmemiştir ve bunların kanunda düzenlenip düzenlenmediği hakkında da hiçbir iddia kurulmamaktadır. Kanunun güncel hâli, uygulanışı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adres esas alınmalıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir, ancak yukarıdaki bütün madde gövdeleri yalnızca iki okumanın kesişimine dayanmaktadır. Bunun nedeni ikinci okumanın iki ayrı ifadelendirmede de reddedilmiş olmasıdır: ilk ifadelendirmede okuma hiçbir kaynak metin getirmemiş, alıntı uzunluğuna dair kendi kısıtları arasında bir çelişki bildirip madde gövdeleri yerine varlık tespiti cümleleri üretmiştir; sınır gerekçeli bir ret bir kaynak sayılmadığı için bu okuma tümüyle reddedilmiştir. Aynı okuma bir kez yeniden ifade edilmiş, bu sefer metin üretmiş, ancak ürettiği metin kaynak metin değil özetlenip kısaltılmış bir yeniden yazımdır: birinci maddenin birinci fıkrasını kısaltmış, ikinci maddenin bentlerini kendi kurduğu yüklem cümleleriyle yeniden yazmış, bentlerin bir bölümünü hiç vermemiş ve künyeyi üçüncü bir biçimde yazmıştır; toptan yeniden yazan bir okuma yeniden çalıştırılmadığı için bu okuma üçüncü kez denenmemiş ve malzemesi tümüyle reddedilmiştir. Bunun bedeli, bu başlıktaki hiçbir öğenin üç okuma güvencesine ulaşmamasıdır. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır; tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: okumalar aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu başlığın güvence düzeyi iki okumada aynı çıkmaktır, kaynak belgede kesin böyle basılıdır değildir. Kanunun adı satır olarak verilmemiş, yalnızca sözcük dizisinin doğrulandığı kaydedilmiştir; harf düzeni hakkında iddia kurulmamış ve ad hiçbir yerde birebir alıntı olarak kullanılmamıştır. Künye satırlarının basılı biçimi verilmemiş, yalnızca değerler taşınmıştır. Düstur satırının sayfa değeri hiçbir okumada gelmemiştir ve bunun bir kapsam eksikliği olduğu yazılmıştır. Madde numarası ile gövde arasındaki ayraç işareti verilmemiştir. Kanunun bölümlere ayrılıp ayrılmadığı belirlenmemiştir: bir okumanın ürettiği bölüm başlıkları listesi aslında madde kenar başlıklarından oluşan bir okuyucu sınıflandırmasıydı ve reddedilmiştir. İkinci maddenin bent sonu noktalaması ve maddenin kapanış ibaresi verilmemiştir; bir okumanın bazı bentlere eklediği tırnak işaretleri okuyucu eklemesi sayılmış ve taşınmamıştır. Üçüncü maddenin yalnızca beş fıkrası iki okumada doğrulanmıştır; kalan on bir fıkra tek okumada kalmış ve hiç kullanılmamıştır, ayrıca bu fıkraların bir kısmı Türk Lirası tutarı ve asgari ücret atfı taşıdığı için iki okumada doğrulansalardı bile alıntılanamazlardı. Üç bölü A işaretli maddenin birinci fıkrası doğrulanmış olmasına rağmen bu rehberde alıntılanmamıştır; fıkra bir yüzde işareti içermektedir ve bu dosyanın biçim kuralı gereği dışarıda bırakılmıştır, fıkranın içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Dördüncü maddenin yedinci fıkrası tümüyle atılmıştır: iki okuma tek bir sözcükte ayrışmış, ayrışan sözcük hiç taşınmamış ve kaynakta hangi yazımın basılı olduğuna dair iddia kurulmamıştır. Beşinci, altıncı ve yedinci maddeler yalnızca tek okumada gelmiştir; bu nedenle kanunun yürürlük tarihi, uygulanma süresi ve yürürlükte olup olmadığı hakkında bu rehberde hiçbir iddia yoktur ve kanunun toplam madde sayısı hakkında da iddia kurulmamıştır. Mülga ibaresi taşıyan bir gövde hiçbir okumada gelmemiştir; kanunda mülga hüküm bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Bu program için bir yedek kanun numarası atanmış, ancak asıl numara ilk denemede açıldığı için o yedek hiç denenmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilirliği hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur ve denenmemiş olması bir ölü adres kaydı değildir. Asıl adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri de hiç denenmemiştir; bu oturumda hiçbir adres hata döndürmemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Hiçbir para tutarı alınmamıştır; kanunun kendi metnindeki sözcükle yazılmış oran ifadeleri olduğu gibi taşınmış, yorum olarak hiçbir oran üretilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
Nanoteknoloji Mühendisliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman konuların gerçekten iç içe geçmiş olmasıdır. En yakın komşu malzeme tarafıdır. [Malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) malzemeyi bütün ölçeklerde ele alır; [malzeme bilimi ve nanoteknoloji mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-nanoteknoloji-muhendisligi) adında nanoteknolojiyi taşıyan ayrı bir programdır ve bu rehberin konusu olan programla aynı ad değildir; [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ile [metalurji](/bolum/metalurji) ise ağırlığı metal ve üretim metalurjisi tarafına verir. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca ağırlık merkezlerinin farklı olduğunu kaydeder ve ad benzerliğinin ders planı benzerliği anlamına gelmediğini hatırlatır.
İkinci karışma noktası temel bilimlerdir. [Fizik](/bolum/fizik) ve [kimya](/bolum/kimya) maddeyi anlamayı kendi başına bir amaç olarak alır; [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) ise aynı bilgiyi sırasıyla aygıt ve süreç tarafına taşır. Bu programda kuantum fiziği, katı hal fiziği ve organik kimya derslerinin bulunması onu bir fizik ya da kimya programına dönüştürmez: buradaki soru maddenin ne olduğu değil, istenen özellikteki maddenin nasıl üretileceğidir.
Üçüncü karışma noktası süreç ve üretim mühendislikleridir. [Kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi) ve [polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi) üretim ve işletme tarafına, [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) mekanik sistemlere, [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi) ise süreçlerin planlanmasına bakar. Bu programda termodinamik, ısı aktarımı ve mukavemet derslerinin bulunması, programı bir makine ya da süreç programı yapmaz; bu dersler nanoölçekte üretilen bir malzemenin gerçek bir sistem içinde nasıl davranacağını hesaplayabilmek içindir.
Dördüncü karışma noktası elektronik tarafıdır. [Elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) devrenin ve sinyalin kendisiyle uğraşır. Bu programda mühendisler için elektronik, elektronik laboratuvarı ve yarıiletken özellikleri gibi başlıkların bulunması programı bir elektronik programına dönüştürmez: burada ilgi devrenin tasarımında değil, devreyi mümkün kılan malzemenin ve yüzeyin üretiminde yoğunlaşır.
Beşinci karışma noktası yaşam bilimleri tarafıdır. [Biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik), [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi), [biyoteknoloji](/bolum/biyoteknoloji), [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik) ve [biyokimya](/bolum/biyokimya) canlı sistemi merkeze alır. Nanoteknoloji mühendisliğinin bu alanlarla kesiştiği bir yüzey vardır ve bu rehberde okunan planda biyonano malzemelerin üretim teknolojileri başlıklı bir seçmeli ders bulunmaktadır; ancak kesişmek aynı olmak değildir ve bu programın çekirdeği canlı sistem değil malzemedir.
Altıncı karışma noktası ölçüm ve laboratuvar tarafıdır. [Laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi) ve [üretimde kalite kontrol](/bolum/uretimde-kalite-kontrol) ölçümün ve denetimin uygulanmasına ağırlık verir. Bu programda karakterizasyon derslerinin yoğun olması onu bir laboratuvar tekniği programına dönüştürmez: burada ölçüm, sonucun doğrulanması kadar yeni bir malzemenin tasarlanması için de kullanılır ve ölçümün kendi kuramı da okutulur.
Yedinci karışma noktası kaynak ve hammadde tarafıdır. [Maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi) yer altı kaynağının çıkarılmasına bakar. Bu rehberde okunan planda minerallerin üretim teknolojileri başlıklı bir seçmeli dersin bulunması bir yakınlık göstergesidir, bir aynılık göstergesi değildir.
Sekizinci karışma noktası uygulama alanlarıdır. [Enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [tekstil mühendisliği](/bolum/tekstil-muhendisligi), [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi), [eczacılık](/bolum/eczacilik) ve [tıp](/bolum/tip) nanoölçekli malzemenin kullanıldığı alanlar arasındadır. Bir malzemenin bu alanlarda kullanılıyor olması, o alanın bu programın parçası olduğu anlamına gelmez; bu programın işi malzemenin kendisi, o alanların işi ise malzemenin uygulandığı bağlamdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin mühendislik fakültesi tarafından yayımlanan bir ders planı belgesi okundu. Belgede program adı NANOTEKNOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ biçiminde büyük harflerle basılıdır ve bu yazım düzeltilmemiştir. Öğretim düzeyi belgede birebir yazılıdır: plan başlığı (7+1) 8 YARIYILLIK LİSANS DERS PLANI ibaresini taşır, yani düzey yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir. Üniversite adı da belgenin kendisinde yayımlanmıştır; belgede SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ibareleri basılıdır ve kurum kimliği alan adından çıkarılmamıştır. Plan sekiz yarıyıl bloğu ile bir teknik seçmeli havuzundan oluşmaktadır.
Birinci yarıyılın dersleri Türk Dili-I, Mühendisler İçin Bilgisayar Uygulamaları I (İngilizce), Genel Fizik I, Fizik Laboratuvarı I, Genel Kimya I, Genel Kimya Laboratuvarı I, Genel Matematik I ve Nanobilim ve Nanoteknolojiye Giriş (İngilizce) olarak yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan giriş dersinin ilk yarıyılda yer alması ve temel fizik ile kimyanın laboratuvarlarıyla birlikte açılması, programın daha ilk dönemde hem kavramsal hem deneysel bir başlangıç yaptığını gösterir.
İkinci yarıyılın dersleri Türk Dili-II, Kariyer Planlama, Genel Fizik II, Fizik Laboratuvarı II, Genel Matematik II, Mühendisler İçin Bilgisayar Uygulamaları II, Genel Kimya Laboratuvarı II ve Genel Kimya II olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda ayrıca Ortak Alan Dışı Seçmeli Ders başlıklı bir seçmeli yer tutucu satırı basılıdır; havuz doldurulmamıştır.
Üçüncü yarıyılın dersleri Malzeme Bilimi (İngilizce), Mühendisler İçin Olasılık ve İstatistik (İngilizce), Doğrusal Cebir, Mühendisler için Termodinamik (İngilizce), Mukavemet, Nanomalzemeler I (İngilizce), Diferansiyel Denklemler ve Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi I olarak yayımlanmıştır. Alanın çekirdek malzeme dersleri bu dönemde başlar ve mühendislik temel derslerinin yanında yürür.
Dördüncü yarıyılın dersleri Organik Kimya, Mühendisler için Sayısal Yöntemler, Mühendisler için Elektronik, Nanomalzemeler II (İngilizce), Mühendisler İçin Karmaşık Analiz (İngilizce), Elektronik Laboratuvarı ve Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi II olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyılda da bir seçmeli yer tutucu satırı bulunmaktadır. Nanomalzemeler dersinin ikinci bölümü ile organik kimya ve elektroniğin aynı dönemde durması, malzemenin kimyasal ve elektronik yüzünün birlikte okutulduğunu gösterir.
Beşinci yarıyılın dersleri Nanomalzemelerde Karakterizasyon Yöntemleri, Kuantum Fiziği I (İngilizce), Nanomalzemelerin Üretim Yöntemleri I, Modern Fizik (İngilizce), Nanomalzemelerin Karakterizasyonu Laboratuvarı, Modern Fizik Laboratuvarı ve İş Sağlığı ve Güvenliği I olarak yayımlanmıştır. Üretim ve karakterizasyonun aynı dönemde, üstelik kendi laboratuvarlarıyla birlikte açılması alanın yöntem yükünün bu yarıyılda arttığını gösterir.
Altıncı yarıyılın dersleri Isı Aktarımı, Kuantum Fiziği II (İngilizce), Nanomalzemelerin Üretim Yöntemleri II, Nanomalzeme Üretim Laboratuvarı, Katı Hal Fiziği (İngilizce), Nano Taşınım ve İş Sağlığı ve Güvenliği II olarak yayımlanmıştır. İş sağlığı ve güvenliği dersinin iki ayrı yarıyılda yer alması bu rehberde ayrıca işaretlenmelidir.
Yedinci yarıyılda Bitirme Ödevi* ve İşletmede Mesleki Eğitim satırları ile Teknik Seçmeli Dersler (17 Dersten 5'i Seçilecek) başlıklı seçmeli yer tutucusu basılıdır. Sekizinci yarıyılda ise Bitirme Ödevi* satırı ile aynı teknik seçmeli yer tutucusu yeniden basılıdır; bu tekrar kaynakta olduğu gibi bırakılmış, tekilleştirilmemiştir. Bitirme ödevi satırındaki yıldız işareti kaynakta basılıdır ve bu rehberde silinmemiştir; işaretin dipnotu alınmamıştır ve neye işaret ettiği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Teknik seçmeli havuzunda yayımlanan ders adları şunlardır: Düşük Boyutlu Sistemler, Yarıiletkenlerin Elektronik ve Optik Özellikleri, Epitaksiyel Kristal Büyütme ve Teknikleri, Litografik Yöntemler ve Uygulamaları, Nanomalzemelerin Yapısal Karakterizasyonu, Nanomalzemelerin Elektriksel Karakterizasyonu, Nanomalzemelerin Optik Karakterizasyonu, Nanoakışkanların Reolojisi, Nanoakışkanların Sayısal Çözümlenmesi, Nanokompozitler, Nanoteknoloji Mühendisliği İçin Teknik İngilizce, Nanoaygıtların Çalışma Prensibi, Kuantum Optik, Temel Algoritma, Mikronize Partiküllerin Hazırlanması, Minerallerin Üretim Teknolojileri ve Biyonano Malzemelerin Üretim Teknolojileri. Bu havuzun içeriği alanın uzmanlaşma yönlerini açıkça gösterir: karakterizasyon, üretim, akışkanlar, aygıt ve biyolojik uygulama ayrı ayrı seçmeli başlıklar hâlinde açılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge iki ayrı okumayla okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sekiz yarıyıl bloğundan kırk sekiz, teknik seçmeli havuzundan on yedi olmak üzere toplam altmış beş ders adı alınmıştır; ayrıca dört seçmeli yer tutucu satırı ders adı sayılmamış ve ders adı olarak taşınmamıştır, bunlar yalnızca yer tutucu olarak anılmıştır. Öğretim düzeyi bu belgede birebir basılıdır ve yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir. Üniversite adı da belgenin kendisinde yayımlanmıştır, bir çıkarım değildir ve yayımlayan sayfanın alan adından alınmamıştır; alan adında şehir adı geçmemekte, buna karşılık belgenin içinde şehir adını taşıyan tam kurum adı basılı olarak bulunmaktadır ve burada belgede basılı olan esas alınmıştır. Program adı belgede büyük harflerle basıldığı hâliyle bırakılmış, düzeltilmemiştir. İki okuma arasında çözülmeden bırakılan ayrışmalar vardır: ders adlarının bir kısmındaki parantez içi dil nitelemesi yalnızca birinci okumada gelmiştir ve bu rehberde birinci okumanın verdiği biçim korunmuştur; yedinci yarıyıldaki İşletmede Mesleki Eğitim satırı da yalnızca birinci okumada görülmüştür; ikinci okuma ayrıca yarıyıl bloklarının sayısı konusunda kendi içinde tutarsız bir ifade üretmiştir. Bu ayrışmaların hiçbirinde bir okuma doğru ilan edilmemiş, taraf tutulmamış ve kaynakta hangisinin basılı olduğuna dair iddia kurulmamıştır. Seçmeli havuzları tahminle doldurulmamıştır; teknik seçmeli havuzunun kendi başlığında kaç dersin seçileceği kaynakta basılı olduğu için o başlık olduğu gibi taşınmış, bunun dışında hiçbir ders yükü hesabı yapılmamıştır. Aynı ders adı belgede iki kez basıldığı yerlerde tekilleştirilmemiş, kaynağın bastığı gibi bırakılmıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri belgede basılı olmasına rağmen toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır ve belge taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve kaynaktaki yazım düzeltilmemiştir. Bu program için ikinci bir okunabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir ve bunun nedenleri açıkça yazılmalıdır: üç kurumun sayfaları arama sonuçlarında hedef program adından farklı bir program adıyla göründüğü için yöntem gereği reddedilmiş ve açılmamıştır, bu kurumların sayfalarında adın nasıl basıldığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır ve bu kurumların bu programa ait bir planı bulunmadığı kesinlikle söylenmemektedir; iki aday adres ise aranan lisans düzeyinden farklı bir düzeyde göründüğü için kullanılmamıştır; bir aday adres ise erişim sırasında engellenmiş ve o adresteki program adı doğrulanamamıştır, o adres için başka bir erişim yöntemi denenmemiştir. Hiçbir kurum için plan yoktur denmemektedir; söylenen yalnızca bu oturumda ikinci bir kaynağın yöntem kurallarına uygun biçimde elde edilemediğidir. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı malzeme geliştirmedir. Belirli bir özelliği hedefleyerek bir toz, bir kaplama, bir film ya da bir kompozit tasarlamak, üretim koşullarını belirlemek ve elde edilen sonucu ölçümle doğrulamak bu işin gündelik gövdesidir. Planda nanomalzemeler, nanokompozitler ve üretim yöntemleri derslerinin bulunması bu alana doğrudan bakar.
İkinci alan karakterizasyon ve ölçümdür. Yapısal, elektriksel ve optik karakterizasyon ayrı ayrı uzmanlıklar hâline gelmiştir; bir laboratuvarda cihazı kullanan, sonucu yorumlayan ve yöntemi seçen kişi çoğu zaman aynı kişidir. Planda bu tarafa hem kuramsal dersler hem ayrı laboratuvar dersleri açılmaktadır.
Üçüncü alan yüzey ve ince film teknolojileridir. Kaplama, yüzey işleme ve ince film büyütme, otomotivden optik bileşenlere kadar geniş bir aralıkta kullanılır. Planda epitaksiyel kristal büyütme ve litografik yöntemler başlıklı seçmeli dersler bu alana hazırlar.
Dördüncü alan aygıt tarafıdır. Yarıiletken davranışının nanoölçekte nasıl değiştiğini bilmek, sensör ve aygıt geliştiren ekipler için doğrudan kullanılabilir bir bilgidir. Planda yarıiletkenlerin elektronik ve optik özellikleri ile nanoaygıtların çalışma prensibi başlıklı dersler bu tarafa değer.
Beşinci alan enerji ve çevre uygulamalarıdır. Pil, yakıt hücresi, katalizör ve filtrasyon uygulamalarında nanoölçekli yüzey alanı belirleyici bir parametredir. Bu alanda çalışan bir mezun malzeme ile süreç arasındaki köprüyü kurar.
Altıncı alan sağlık ve yaşam bilimleri ile kesişen üretimdir. Planda biyonano malzemelerin üretim teknolojileri başlıklı bir seçmeli ders bulunmaktadır. Bu alanda çalışmanın kendine özgü izin, onay ve belgelendirme gerekleri bulunabilir; bu rehber bu konuda hiçbir iddia kurmaz.
Yedinci alan araştırma ve geliştirme birimlerinin kendisidir. Bu rehberin kanun başlığında görüldüğü gibi, araştırma ve geliştirme faaliyeti kurumsal olarak tanımlanmış bir çerçevede yürür ve o çerçevede araştırmacı en az lisans mezunu uzman olarak tanımlanmıştır. Bir üniversite laboratuvarında, bir araştırma merkezinde ya da bir şirketin geliştirme biriminde çalışmak bu mezunun en yaygın yollarından biridir.
Sekizinci alan analiz ve hizmet laboratuvarlarıdır. Dışarıdan gelen numunelerin ölçülmesi, raporlanması ve yöntem geliştirilmesi ayrı bir iş kolu oluşturur; bu iş, ölçüm bilgisi kadar yöntem disiplini de gerektirir.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: göremediğiniz bir şey üzerinde çalışmayı, onun varlığını yalnızca dolaylı ölçümlerle doğrulamayı sabırla yapabilir misiniz? Alanın gündelik zihinsel alışkanlığı budur ve doğrudan gözle görülen bir sonuç bekleyen bir öğrenci burada zorlanabilir.
İkinci soru fizik ve matematiktir. Bu programda kuantum fiziği, modern fizik, katı hal fiziği, diferansiyel denklemler, doğrusal cebir ve karmaşık analiz dersleri bulunmaktadır. Fizikten hoşlanmayan ya da matematiği aşılacak bir engel olarak gören bir öğrenci, alanın çekirdek derslerinde bu tercihin bedelini öder.
Üçüncü soru kimyadır. Planda genel kimya ve laboratuvarları iki yarıyıl boyunca, organik kimya ise ayrıca yer almaktadır. Nanomalzeme üretiminin önemli bir bölümü kimyasal yollarla yapılır; kimyayı sevmeyen bir öğrenci alanın üretim tarafına uzak kalır.
Dördüncü soru laboratuvardır. Bu planda fizik laboratuvarı, kimya laboratuvarı, elektronik laboratuvarı, karakterizasyon laboratuvarı ve üretim laboratuvarı ayrı ayrı dersler olarak yer almaktadır. Laboratuvarda uzun saatler geçirmeyi zaman kaybı sayan bir öğrenci bu programın günlük ritmini yorucu bulur.
Beşinci soru güvenlik bilincidir. Planda iş sağlığı ve güvenliği dersinin iki ayrı yarıyıla konulmuş olması bir tesadüf değildir. Kimyasal, ısıl ve mekanik riskler taşıyan bir ortamda kurallara uymayı gereksiz bir yavaşlama sayan bir öğrenci hem kendisi hem çevresi için risk oluşturur.
Altıncı soru dildir. Bu rehberde okunan planda birçok dersin adında parantez içinde bir dil nitelemesi bulunmaktadır ve alanın teknik yayınlarının büyük bölümü yabancı dilde üretilmektedir. İngilizce okumaya isteksiz bir öğrenci hem derste hem meslekte kendini sınırlı bulur.
Yedinci soru belirsizliğe tahammüldür. Bu alanda bir deney beklenen sonucu vermeyebilir ve nedeni çoğu zaman tek bir değişkene indirgenemez. Her sorunun tek ve hızlı bir cevabı olmasını bekleyen bir öğrenci burada zorlanır; buna karşılık sonucu adım adım daraltmayı seven bir öğrenci alanı kendine yakın bulur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik nanoteknoloji mühendisliği, malzeme bilimi ve nanoteknoloji mühendisliği, malzeme bilimi ve mühendisliği ya da metalurji ve malzeme mühendisliği başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede fizik ağırlıklı, başka bir üniversitede kimya ya da üretim ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Öğretim dili ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda bazı ders adlarının yanında parantez içinde bir dil nitelemesi bulunmaktadır; ancak bu, aynı adı taşıyan bütün programların aynı dilde yürütüldüğü anlamına gelmez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Laboratuvar ve cihaz altyapısı bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Karakterizasyon cihazlarının bölümün kendi bünyesinde mi yoksa merkezi bir araştırma laboratuvarında mı bulunduğu, lisans öğrencisinin bu cihazlara ne ölçüde erişebildiği, temiz oda benzeri bir ortamın bulunup bulunmadığı, staj ve işletmede eğitim düzeninin nasıl kurulduğu ve sınıf mevcudunun uygulamaya elverip elvermediği sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda üretim ve karakterizasyon laboratuvarları ayrı dersler hâlinde açılmaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alana malzeme tarafından bakmak isteyen öğrenci için [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi), [malzeme bilimi ve nanoteknoloji mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-nanoteknoloji-muhendisligi), [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [metalurji](/bolum/metalurji); temel bilim tarafından bakmak isteyen öğrenci için [fizik](/bolum/fizik), [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [kimya](/bolum/kimya), [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi), [kimya teknolojisi](/bolum/kimya-teknolojisi), [matematik](/bolum/matematik) ve [istatistik](/bolum/istatistik); yaşam bilimleri tarafına ilgi duyan öğrenci için [biyomühendislik](/bolum/biyomuhendislik), [genetik ve biyomühendislik](/bolum/genetik-ve-biyomuhendislik), [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi), [biyoteknoloji](/bolum/biyoteknoloji), [moleküler biyoloji ve genetik](/bolum/molekuler-biyoloji-ve-genetik), [biyokimya](/bolum/biyokimya), [eczacılık](/bolum/eczacilik) ve [tıp](/bolum/tip); aygıt ve elektronik tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); üretim ve süreç tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi), [polimer teknolojisi](/bolum/polimer-teknolojisi), [tekstil mühendisliği](/bolum/tekstil-muhendisligi) ve [gıda mühendisliği](/bolum/gida-muhendisligi); enerji, çevre ve kaynak tarafına ilgi duyan öğrenci için [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi), [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ve [maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi); ölçüm, denetim ve güvenlik tarafına ilgi duyan öğrenci için [laboratuvar teknolojisi](/bolum/laboratuvar-teknolojisi), [üretimde kalite kontrol](/bolum/uretimde-kalite-kontrol) ve [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi); hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.