İçeriğe geç
ünileniyorum
SAYLisans · 4 yıl

Nükleer Enerji Mühendisliği

Nükleer Enerji Mühendisliği, çekirdek reaksiyonlarından enerji elde edilmesini, bu enerjiyi üreten tesislerin tasarımını ve işletilmesini, radyasyondan korunmayı ve nükleer yakıt ile atık yönetimini bir arada ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 7381 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Nükleer Enerji Mühendisliği, çekirdek reaksiyonlarından enerji elde edilmesini, bu enerjiyi üreten tesislerin tasarımını ve işletilmesini, radyasyondan korunmayı ve nükleer yakıt ile atık yönetimini bir arada ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın kamusal çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 7381 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SAY
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
306,13441,49
Üniversite
2
Genel kontenjan
86
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Nükleer Enerji Mühendisliği Nedir?

Nükleer Enerji Mühendisliği, atom çekirdeğinde gerçekleşen bölünme ve birleşme olaylarından açığa çıkan enerjinin denetimli biçimde kullanılmasını bir mühendislik problemi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın konusu yalnızca enerji üretimi de değildir: aynı bilgi kümesi tıpta görüntüleme ve tedavi uygulamalarında, sanayide tahribatsız muayene ve ölçümde, tarımda ve araştırma altyapılarında karşımıza çıkar. Bu nedenle program, çekirdek fiziğinden başlayıp ısı transferine, malzemeden elektroniğe, ölçümden düzenleyici çerçeveye uzanan geniş bir yelpazeyi tek bir mühendislik disiplininde birleştirir.

Alanın birinci ayağı çekirdek fiziği ve reaksiyonlardır. Nükleer reaksiyonlar, nötron fiziği, fisyon ve füzyon süreçleri, tesir kesitleri ve bozunum zincirleri bu ayağın konusudur. Bir reaktörün nasıl çalıştığını anlamak, önce nötronun madde içinde nasıl davrandığını anlamayı gerektirir; bu yüzden programın erken yarıyıllarında fizik ve matematik yükü ağırdır. [Fizik](/bolum/fizik) ve [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi) programlarıyla paylaşılan bu temel, burada doğrudan bir mühendislik nesnesine bağlanır.

İkinci ayak reaktör tasarımı ve reaktör mühendisliğidir. Reaktör teorisi, transport teorisi, reaktör modelleme, reaktör hesaplamaları ve reaktör dizaynı bu ayağı taşır. Burada öğrenilen şey bir formül kümesi değil, aynı sistemin nötronik, termal ve mekanik davranışının birbirini nasıl kısıtladığıdır. Çekirdekte üretilen ısının güvenli biçimde çekilebilmesi programın ısı transferi ve termodinamik derslerini zorunlu kılar; bu yönüyle alan [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ile ortak bir dil konuşur.

Üçüncü ayak radyasyon ölçümü ve dedektörlerdir. Radyasyon dedektörleri laboratuvarı, nükleer elektronik, nükleer veri analizleri ve radyasyon tespit uygulamaları bu tarafı kurar. Görünmeyen bir büyüklüğü ölçmek, ölçümün belirsizliğini bilmek ve ölçüm zincirinin nerede bozulabileceğini kestirmek bu alanın en gündelik becerisidir. Elektronik ve sinyal tarafı programı [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ile komşu kılar.

Dördüncü ayak radyasyondan korunmadır. Doz kavramı, zırhlama, maruziyet sınırları ve korunma uygulamaları bu ayağın konusudur. Bu başlık aynı zamanda alanın kamusal yüzüdür: bir sonraki bölümde ele alınan kanun metni, korunmanın temel ilkelerini doğrudan hükme bağlamaktadır. Konunun sağlık tarafına ilgi duyanlar için [nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi), [radyoterapi](/bolum/radyoterapi), [nükleer tıp teknikleri](/bolum/nukleer-tip-teknikleri) ve [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) programları ayrı yollardır.

Beşinci ayak malzeme ve yakıttır. Malzeme bilimi, metallerde radyasyon hasarı, yakıt teknolojisi ve yakıt çevrimi konuları bu ayağı oluşturur. Radyasyon altında çalışan bir malzemenin zamanla değişmesi, bu alanı sıradan bir malzeme probleminden ayırır; program bu nedenle [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ve [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ile kesişir.

Altıncı ayak güvenlik, emniyet ve düzenlemedir. Risk analizi, güvenlik değerlendirmesi, acil durum hazırlığı ve düzenleyici gereklilikler bu tarafı kurar. Nükleer alanda bir tasarım kararı yalnızca teknik olarak değil, aynı zamanda düzenleyici olarak savunulabilir olmak zorundadır. Bu yönüyle alan [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi), [acil durum ve afet yönetimi](/bolum/acil-durum-ve-afet-yonetimi) ve [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi) ile birlikte okunmaya değer.

Yedinci ayak enerji sisteminin bütünüdür. Bir nükleer santral, tek başına duran bir laboratuvar değil, bir elektrik sisteminin parçasıdır. Bu nedenle program [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi) ve [elektrik enerjisi üretim iletim ve dağıtımı](/bolum/elektrik-enerjisi-uretim-iletim-ve-dagitimi) alanlarının sorularına da değer; enerji karışımının öteki bileşenlerini merak eden öğrenci için [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi), [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi) ve [hidrojen ve enerji depolama teknikerliği](/bolum/hidrojen-ve-enerji-depolama-teknikerligi) ayrı yollardır.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 7381 Sayılı Kanun

Nükleer enerji, teknik bir uzmanlık alanı olduğu kadar sıkı biçimde düzenlenmiş bir alandır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 7381 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta NÜKLEER DÜZENLEME KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır.

Künye değerleri de üç okumada özdeştir: kanun numarası 7381, kabul tarihi 5/3/2022, Resmî Gazete değeri Tarih: 8/3/2022 Sayı: 31772. Künye satırlarının basılı biçimi ise yalnızca iki okumada aynı görülmüştür; üçüncü okuma aynı satırları kalın yazıp iki nokta önündeki boşluğu düşürdüğü için bu rehberde satır biçimi değil, yalnızca değerler kullanılmaktadır. Düstur bilgisi bu rehberde yoktur: üç okumanın hiçbiri künyede bir Düstur satırı getirmemiştir ve bu bir kapsam eksikliğidir; belgede böyle bir satır bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Belgenin birinci bölüm başlığı BİRİNCİ BÖLÜM, alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar olarak üç okumada aynı görülmüştür. İKİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Genel İlkeler ve ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ile alt başlığı Yetkilendirme ve Denetim yalnızca iki okumada bu hâliyle doğrulanmıştır. İlk beş maddenin kenar başlıkları sırasıyla Amaç ve kapsam, Tanımlar, Genel ilkeler, Yetkilendirme ve Yetkilendirilen kişinin sorumlulukları biçimindedir; bunlardan ilk ikisi üç okumada, son üçü iki okumada aynıdır. Madde öneki bu kanunda MADDE 1- biçiminde, büyük harfli ve kısa tireyle bitişik basılmıştır; bu yazım düzeltilmemiştir.

Kanunun birinci maddesi alanın amacını tek cümlede kurar: MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, barışçıl kullanım ilkesi esas alınarak, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasına yönelik uygulanması gereken ilke ve esaslar ile tarafların sorumluluklarını, bu faaliyetler üzerinde düzenleyici kontrol yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki ve sorumluluklarını ve nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkındaki hukuki sorumluluğu belirlemektir. Aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamı çizer: (2) Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve maddeler bu Kanun kapsamındadır.

İkinci madde bu rehberin en dikkat çekici yeridir, çünkü programın ders katalogunda ayrı ayrı okutulan kavramların birçoğuna hukuki bir tanım verir. Madde MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında; cümlesiyle açılır ve ifade eder. ile kapanır. Doğrulanan bentlerden bazıları şunlardır: f) Güvenlik: Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını sağlamak üzere uygun şartların oluşturularak sürdürülmesi, kazaların önlenmesi veya kaza sonuçlarının hafifletilmesini, ile h) Kullanılmış yakıt: Reaktörden çıkarılmış ve mevcut hâliyle yeniden yakıt olarak kullanılamayacak olan reaktörde ışınlanmış yakıtı, biçimindedir. Programın çekirdek nesneleri de aynı maddede tanımlıdır: k) Nükleer madde: Uranyum, toryum, plütonyum ile diğer bölünebilir maddelerin Kurum tarafından belirlenen izotopları ile fiziksel ve kimyasal formlarını, ve l) Nükleer tesis: Nükleer madde çıkarmak, üretmek, işlemek, kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak amacıyla kurulmakta olan veya işletilen tesisi, Radyasyonun kendisi kısa bir bentle tarif edilmiştir: o) Radyasyon: İyonlaştırıcı radyasyonu, Kaynak ve madde ayrımı da yazılıdır: u) Radyoaktif kaynak: İçeriğindeki radyoaktif maddeden faydalanılarak radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere üretilen açık veya kapalı kaynakları, ile ü) Radyoaktif madde: Nükleer madde, radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere, çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren maddeleri, Tesis kavramı bir üst başlıkta toplanmıştır: y) Tesis: Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesisini, Alanda çalışacak kişiyi ilgilendiren bent ise şudur: z) Yetkilendirilen kişi: Bu Kanun kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans, izin veya yetki belgesi verilen gerçek veya tüzel kişiyi, Aynı maddenin ikinci fıkrası bir başka metne yollama yapar: (2) Beşinci Bölümün uygulanmasında; Paris Sözleşmesinde yer almakla birlikte bu Kanunda yer almayan tanımlar ile birinci fıkranın (k) bendinde yer alan nükleer madde, (l) bendinde yer alan nükleer tesis ifadeleri için Paris Sözleşmesinde yer alan tanımlar geçerlidir. Kaynaktaki kısaltmalar açılmamış, yazım ve noktalama düzeltilmemiştir.

Bir tanım da bent harfiyle birlikte iki okumada aynı görülmüştür: p) Radyasyon tesisi: Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, kullanılması, bulundurulması veya bakımı ve onarımının yapılması amacıyla özel olarak tasarlanmış tesisi, Buna karşılık Radyasyon kaynağı: Radyasyon üreten veya yayan cihazlar ile radyoaktif kaynakları, tanımının gövdesi iki okumada aynı olduğu hâlde bu bendin harfi iki okumada farklı çıkmıştır; bu nedenle tanım burada harfsiz aktarılmakta ve harfi hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Üçüncü madde alanın normatif çerçevesini verir ve programın radyasyondan korunma dersinin üç temel ilkesini neredeyse ders kitabı diliyle hükme bağlar. Madde şöyle başlar: MADDE 3- (1) Nükleer enerji ve nükleer maddelerle ilgili herhangi bir faaliyeti yürütecek gerçek veya tüzel kişiler, Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu nükleer güvence ile ilgili uluslararası anlaşma ve sözleşmelere uymakla yükümlüdür. İkinci fıkra şöyledir: (2) Çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyona maruz kalma riskini içeren her türlü faaliyette; a) Faaliyetin bireysel veya toplumsal açıdan fayda sağlaması, b) Faaliyet nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması, c) Faaliyet nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının Kurum tarafından belirlenen doz sınırlarını aşmaması, ilkeleri esas alınır. Devam eden fıkralar düzenleyici kontrolü ve önceliği kurar: (3) Nükleer enerji ve radyasyona ilişkin faaliyetler ile bu faaliyetlerle ilgili kişi, tesis, cihaz ve maddeler güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından düzenleyici kontrole tabidir. Düzenleyici kontrole ilişkin verilecek muafiyetler ile bu muafiyetlerin sınır ve koşulları, güvenlik ve emniyetle ilgili gerekleri karşılayacak şekilde, dereceli yaklaşım esas alınarak Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir. (4) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerde öncelikli olarak güvenlik ve emniyetin temin edilmesi esastır. (5) Çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyona maruz kalma riskini doğuracak her türlü faaliyete ilişkin olarak bu riskten etkilenebilecek kişilerin bilgilendirilmesi esastır. Son iki fıkra ise bu çerçevenin öteki mevzuatla ilişkisini kurar: (6) Nükleer enerji ve radyasyona ilişkin faaliyetleri bu Kanun kapsamı dışındaki alanlarda düzenleyen ya da denetleyen diğer kamu kurum ve kuruluşlarının idari işlem ve eylemleri güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceyi zafiyete uğratacak şekilde tesis edilemez. (7) Diğer mevzuatın güvenlik, emniyet ve nükleer güvence gerekliliklerini karşılayamayan hükümleri bu Kanun kapsamındaki faaliyetlere uygulanmaz. Bu durumda Kurum güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceyi temin etmek üzere ilave düzenlemeler yapabilir.

Dördüncü madde bir nükleer tesisin mühendislik yaşam döngüsünü hukuki bir izin zincirine bağlar. Madde şöyle açılır: MADDE 4- (1) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler Kuruma bildirimde bulunulmaksızın veya Kurumdan yetki alınmaksızın yürütülemez. Bu faaliyetleri yürütmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler Kuruma başvuruda bulunmakla yükümlüdür. Kurum güvenlik ve emniyetle ilgili ilkeleri esas alarak; bildirim veya yetkilendirme gerektiren faaliyetleri belirler. İkinci fıkra lisans zorunluluğunu kurar: (2) Kurumdan; nükleer tesis, radyasyon tesisi, radyoaktif atık tesisi işletmek ve radyasyon uygulamalarını yürütmek için lisans alınması zorunludur. Kurumdan yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları veya Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel kişiler lisans alabilir. Üçüncü fıkra izin gerektiren işleri sayar ve bunlardan biri doğrudan bir mühendislik sırasıdır: a) Nükleer tesis için sahanın hazırlanması, Kurum tarafından belirlenen ekipmanın imal edilmesi, tesisin inşa edilmesi, işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması, yeniden işletmeye geçilmesi ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması, Aynı fıkrada radyasyon tesisi ve atık tesisi için de benzer bir zincir yazılıdır: b) Radyasyon tesisinin işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması, ve c) Radyoaktif atık tesisi için tesisin inşa edilmesi, işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması, kapatılması ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması, Maddenin dördüncü fıkrası ise mezunun kendisine en yakın hükmü taşır: bu fıkrada c) Faaliyetlerde görev alacak personel, ve ç) Ekipman imalatı yapan kişiler, için Kurumdan yetki belgesi alınması zorunludur denmektedir; aynı fıkra ayrıca a) Faaliyetlerde görev alacak personele radyasyondan korunmaya yönelik eğitim veren tüzel kişiler, b) Radyasyondan korunmaya yönelik hizmet verecek kişiler, ve d) Üçüncü taraf gözetimi yapan şirketler, kalemlerini de sayar. Maddenin geri kalan fıkraları yetkinin koşullarını, devredilemezliğini ve süreçlerini düzenler: (5) Kurum yetkilendirdiği bir faaliyet için güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye ilişkin uyulması gereken koşullar da dâhil olmak üzere gerekli yetki koşullarını belirler. (6) Kurum tarafından verilen lisans, izin ve yetki belgesi devredilemez.

Beşinci madde yetkilendirilen kişinin yükümlülüklerini sayar ve bunların bir bölümü doğrudan insan kaynağı ile eğitim üzerinedir. Madde MADDE 5- (1) Yetkilendirilen tüzel kişiler, verilen yetkinin koşulları çerçevesinde, her türlü sorumluluk kendilerinde olmak üzere; cümlesiyle açılır. Doğrulanan bentlerden bazıları şunlardır: a) Faaliyet sırasında radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyeti sağlar. b) Faaliyetin güvenlik ve emniyet kültürüne sahip yeterli sayıda ve yetkin personel marifetiyle yürütülmesini sağlar. c) Faaliyetin güvenli ve emniyetli bir şekilde yürütülebilmesi için gerekli organizasyon yapısını, teçhizatı ve mali kaynağı sağlar. ç) Personele gerekli eğitimlerin verilmesini sağlar. d) Kurum tarafından belirlenen sıklıkta güvenlik ve emniyet değerlendirmeleri yapar veya yaptırır. Acil durum tarafı ayrı bir bentte yazılıdır: i) Radyasyon acil durumlarının saha içi yönetimini yürütür, saha dışı acil durumların yönetiminde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapar. Sorumluluğun devredilemezliği de açıkça kurulmuştur: (3) Bir faaliyetin yürütülmesinde güvenlik, emniyet ve nükleer güvencenin sağlanmasında asıl sorumluluk yetkilendirilen kişiye aittir. Verilen yetkinin koşullarına ve mevzuata uymak veya düzenleyici kontrol altında olmak veya yükümlülüklerini yerine getirmek üzere görevlendirme yapmak veya hizmet almak yetkilendirilen kişinin sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz. Terk yasağı ise şöyledir: (4) Yetkilendirilen kişiler, faaliyete ilişkin yükümlülükleri sona ermeden, faaliyetin yürütüldüğü yeri veya tesisi, nükleer maddeyi, radyoaktif kaynağı veya radyoaktif atığı sahipsiz kalacak şekilde terk edemez.

Bu maddenin bütün fıkraları yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır ve bunun nedeni ayrıca kaydedilmelidir. Üçüncü okuma bu madde numarası altında tamamen başka bir gövde döndürmüştür; o gövde bu rehberde kullanılmamış, hangi maddeye ait olduğu ya da belgede bulunup bulunmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Yani beşinci maddenin üçüncü bir tanığı yoktur ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program veya diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını da belirlemez: üçüncü maddedeki ilkeler bir hukuki ölçüttür, bir müfredat değildir; dördüncü maddede geçen radyasyondan korunmaya yönelik eğitim veren tüzel kişiler ibaresi ile beşinci maddedeki Personele gerekli eğitimlerin verilmesini sağlar ibaresi işletme içi ve hizmet içi eğitime ilişkindir, bir üniversite ders planına değil. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: dördüncü maddedeki yetki belgesi zorunluluğu bir faaliyet yetkilendirmesidir, bir meslek unvanı ya da diploma koşulu değildir ve doğrulanan metin yetki belgesi alacak kişinin hangi programdan mezun olması gerektiğini düzenlememektedir. Nükleer enerji mühendisi ya da mühendis unvanına ilişkin bir hükmün bu kanunda bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumda çekilen ilk beş madde kapsamında böyle bir hükmün iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Aynı biçimde reaktör, nükleer santral ve yakıt çevrimi terimlerinin ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair de hiçbir olumsuz iddia yoktur. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının güncelliği, ikincil mevzuatı ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu oturumda bunun somut kanıtları görülmüştür: üçüncü okuma bölüm ve kenar başlıklarının madde numaralarıyla hizasını kaydırmış, üçüncü maddenin üstüne dördüncü maddenin kenar başlığını, dördüncü maddenin üstüne başka bir bölümün başlığını yerleştirmiş, buna karşılık aynı çıktıdaki madde gövdeleri öteki iki okumayla birebir örtüşmüştür; yani gövdeler doğru, üstlerindeki başlıklar kaymıştır. Bu nedenle üçüncü okumanın ürettiği bütün başlık ve madde eşleşmeleri tümüyle reddedilmiş, aynı okumanın gövde metinleri ise öteki iki okumayla örtüştüğü için sayıma alınmıştır. Aynı okuma beşinci madde numarası altında dokuz fıkralık bambaşka bir gövde getirmiş; o gövde de tümüyle reddedilmiş, bu rehbere hiç alınmamıştır. Bunun doğrudan sonucu şudur: beşinci maddenin bütün fıkraları yalnızca birinci ve ikinci okumanın kesişimiyle gelmektedir, üçüncü okuma bu maddede tanık değildir ve reddedilen malzeme için okuma yeniden çağrılmamıştır. Üçüncü bölüm başlığı ile ikinci bölüm başlığı da aynı nedenle yalnızca iki okumaya dayanmaktadır. İkinci okumanın kendiliğinden eklediği üç kenar başlığı yalnızca o okumada kalmış ve kullanılmamıştır; bu başlıkların ve karşılık geldikleri maddelerin varlığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bir tanım bendinin harfi iki okumada iki farklı harf olarak gelmiş, harf hakkında iddia kurulmamış ve tanım harfsiz aktarılmıştır. İkinci maddenin on sekiz bendi yalnızca birinci okumada görünmüştür, çünkü öteki iki okumadan bu bentler istenmemiştir; bu bir doğrulama eksikliğidir ve o bentlerin hiçbiri bu rehbere alınmamıştır. Öteki iki okumanın bu bentlerde sessiz kalması bir red değil, sorulmamışlıktır. Künye satırlarının basılı biçimi yalnızca iki okumada aynı çıkmıştır; birinci okuma bu satırları kalın yazıp iki nokta önündeki boşluğu düşürdüğü için satır biçimi yerine yalnızca değerler kullanılmıştır. Düstur satırı üç okumanın hiçbirinde gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve belgede böyle bir satır bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Altıncı ve sonraki maddeler hiçbir okumada istenmemiştir; onay, denetim, yaptırım, radyoaktif atık ve kullanılmış yakıt rejimi ile nükleer zarar sorumluluğu bu rehberin kapsamı dışındadır ve orada ne yazdığına dair hiçbir iddia yoktur. Dipnot işareti ve dipnot gövdesi hiçbir okumada görünmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Doğrulanan beş madde gövdesinin hiçbirinde mülga ibaresi görünmemiştir; kanunda mülga hüküm bulunup bulunmadığına dair de olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Bölüm yapısının tamamı çıkarılmamış, yalnızca ilk üç bölüm başlığı doğrulanmıştır; doğrulanmayan başlıkların varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia yoktur. Bu program için bir yedek kanun numarası atanmış, ancak asıl numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç denenmemiştir; o numara hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Asıl adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Engellenen ya da belge döndürmeyen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir: komut satırı indirme araçları, istek kütüphaneleri, arşiv, önbellek ve ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; dördüncü maddenin bir fıkrasında geçen bedel ödeme yükümlülüğü bir tutar içermediği için ibare olarak bırakılmış, doğrulanan gövdelerin hiçbirinde bir oran ifadesi geçmemiş ve yorum olarak da üretilmemiştir.

Nükleer Enerji Mühendisliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman ortak sözcüklerdir. En sık karıştığı yer temel bilim tarafıdır. [Fizik](/bolum/fizik) ve [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi) çekirdek fiziğini de içeren geniş bir yelpazeye bakar; nükleer enerji mühendisliğinde ise aynı fizik, çalışan bir tesisin tasarımına ve işletilmesine bağlanır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğunu söylemez; yalnızca ağırlık merkezlerinin farklı olduğunu kaydeder.

İkinci karışma noktası enerji alanının bütünüdür. [Enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi) enerji üretim, dönüşüm ve dağıtım yollarının tamamına bakar; [elektrik enerjisi üretim iletim ve dağıtımı](/bolum/elektrik-enerjisi-uretim-iletim-ve-dagitimi) şebeke tarafına, [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi), [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi) ve [hidrojen ve enerji depolama teknikerliği](/bolum/hidrojen-ve-enerji-depolama-teknikerligi) ise başka kaynak ve depolama yollarına odaklanır. Nükleer enerji mühendisliği bu ailenin bir üyesidir, hepsinin yerine geçmez.

Üçüncü karışma noktası sağlık uygulamalarıdır. [Nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi), [nükleer tıp teknikleri](/bolum/nukleer-tip-teknikleri), [radyoterapi](/bolum/radyoterapi) ve [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) radyasyonun insan üzerindeki uygulamasına ve bu uygulamanın güvenliğine bakar. Nükleer enerji mühendisliği programında radyasyon ölçümü ve korunma derslerinin bulunması, programı bir sağlık programına dönüştürmez; iki taraf aynı fiziği paylaşır, farklı sorular sorar.

Dördüncü karışma noktası makine ve ısı tarafıdır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ısı transferi, akışkanlar mekaniği ve termodinamiği geniş bir uygulama alanında ele alır; bu programda aynı konular reaktör soğutma devresinin ve güç çevriminin özel kısıtları altında okutulur. [Mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ise denetim ve otomasyon tarafına bakar.

Beşinci karışma noktası malzeme ve kimya tarafıdır. [Malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi), [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi) malzemenin ve süreçlerin kendisine bakar. Bu programda malzeme bilimi ve radyasyon hasarı derslerinin bulunması, programı bir malzeme programı yapmaz: buradaki soru malzemenin radyasyon alanı altında zamanla nasıl değiştiğidir.

Altıncı karışma noktası yer bilimleri ve yakıt kaynağı tarafıdır. [Maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi), [jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi) ve [petrol ve doğalgaz mühendisliği](/bolum/petrol-ve-dogalgaz-muhendisligi) kaynağın aranmasına ve çıkarılmasına odaklanır. Bu programın yakıt teknolojisi dersi kaynağı değil, yakıtın tesis içindeki davranışını ve çevrimini konu alır.

Yedinci karışma noktası çevre ve güvenlik tarafıdır. [Çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ve [acil durum ve afet yönetimi](/bolum/acil-durum-ve-afet-yonetimi) kendi alanlarının bütününe bakar. Bu programdaki atık, korunma ve acil durum konuları o alanların yerine geçmez; kanun metninde de saha içi ve saha dışı acil durum yönetimi ayrı ayrı anılmaktadır.

Sekizinci karışma noktası elektronik ve ölçüm tarafıdır. [Elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ve [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi) devrenin, sinyalin ve cihazın kendisiyle uğraşır. Bu programda nükleer elektronik ve dedektör derslerinin bulunması, programı bir elektronik programına dönüştürmez.

Dokuzuncu karışma noktası gök bilimidir. [Astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) yıldızlardaki çekirdek süreçlerini de konu alır; bu benzerlik ad düzeyinde değil konu düzeyindedir ve iki programın hedefleri ayrıdır.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Sinop Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için bölümün kendi alan adında yayımlanmış bir ders planı belgesi okundu. Belgede program adı NÜKLEER ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ biçiminde büyük harflerle basılıdır ve bir okuma bunu NÜKLEER ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ olarak bildirmiştir; büyük harf yazımı korunmuş, tek biçime getirilmemiştir. Üniversite adı ile fakülte adı belgenin başlığında hiyerarşik olarak basılıdır. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur. Ders adlarının tamamı Türkçe yayımlanmıştır ve bu rehberde belgedeki yazımıyla, düzeltilmeden bırakılmıştır. Zorunlu ve seçmeli ayrımını yalnızca ikinci okuma yapılandırılmış biçimde vermiştir; aşağıda bu ayrım korunmuş, birinci okumanın etiketsiz dökümü yanlış ilan edilmemiştir.

Birinci yarıyılın dersleri Temel Bilgi Teknolojileri - I, Fizik - I, Fizik Laboratuvarı - I, Matematik - I, Nükleer Mühendisliğin Temelleri, Türk Dili - I ve Yabancı Dil İngilizce - I olarak zorunlu tarafta, Bilim Tarihi ile Nükleer Enerji Çevre ve Ekonomi ise seçmeli tarafta yayımlanmıştır. Alanın adını taşıyan giriş dersinin daha ilk yarıyılda yer alması ve aynı dönemde çevre ile ekonomi başlıklı bir seçmelinin açılması dikkat çekicidir: öğrenci alanla ilk karşılaştığı anda onun toplumsal ve ekonomik boyutuyla da karşılaşmaktadır.

İkinci yarıyılın zorunlu dersleri Fizik - II, Fizik Laboratuvarı - II, Genel Kimya, Matematik - II, Teknik Mühendislik Çizimleri, Türk Dili - II ve Yabancı Dil İngilizce - II olarak yayımlanmıştır. Seçmeli tarafta Metallerde Radyasyon Hasarı ile bir başka ders bulunmaktadır; bu ikinci dersin adı iki okumada Radyasyon Kaynakları ve Madde ile Etkileşimi ve Radyasyon Kaynakları ve Madde İle Etkileşimi biçiminde, yalnızca büyük ve küçük harf farkıyla gelmiştir. Fark işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir.

Üçüncü yarıyılın zorunlu dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - I, Diferansiyel Denklemler, Nükleer Reaksiyonlar - I, MATLAB ve Uygulamaları ve Malzeme Bilimi olarak yayımlanmıştır. Seçmeli tarafta Plazma Fiziği ve Nötron Fiziği ile birlikte bir ders daha vardır; bu dersin adı iki okumada Fizyonreaktörleri ve Fisyon Reaktörleri biçiminde gelmiştir. Bu yalnızca bir ayırıcı farkı değildir, harf farkı da içerir; ayrışma çözülmemiş, iki biçim de yazılmıştır. Bu yarıyılda çekirdek reaksiyonları ile malzeme biliminin aynı dönemde yürümesi, alanın fizik ile malzeme tarafını erken birleştirdiğini gösterir.

Dördüncü yarıyılın zorunlu dersleri Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi - II, Nükleer Elektronik, Nükleer Reaksiyonlar - II, Proje - I ve Termodinamik olarak yayımlanmıştır. Seçmeli tarafta Radyasyondan Korunma, İş Sağlığı ve Güvenliği, Elektronik Malzemelerin Radyasyonik Davranışları ve Nükleer Enerjiye Toplumsal Bakış yer almaktadır. Korunma, iş güvenliği ve toplumsal bakış derslerinin aynı dönemde açılması, alanın teknik olmayan boyutunun da plan içinde yer bulduğunu gösterir.

Beşinci yarıyılın zorunlu dersleri Nükleer Data Analizleri, Staj - I, Nükleer Mühendislik - I, Radyasyon Dedektörleri Laboratuvarı ve Proje - II olarak yayımlanmıştır. Seçmeli tarafta Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Bilim ve Etik, Barışçıl Nükleer Teknolojiler ve Akışkanlar Mekaniği bulunmaktadır. Bu yarıyıl ölçüm ve veri tarafının açıldığı dönemdir; dedektör laboratuvarı ile veri analizinin aynı dönemde yürümesi bu iki konunun birbirini beslediğini gösterir.

Altıncı yarıyılın zorunlu dersleri Nükleer Mühendislik Projesi, Nükleer Mühendislik - II, Nükleer Mühendislik Hesaplamaları, Proje Döngüsü Yönetimi ve Isı Transferi olarak yayımlanmıştır. Seçmeli tarafta Füzyon Reaktörleri, Mesleki İngilizce, X - Işınları ve Toryum Yakıt Çevrimi yer almaktadır. Isı transferinin bu dönemde durması, reaktör hesaplarının ısıl tarafla birlikte okutulduğuna işaret eder.

Yedinci yarıyılın zorunlu dersleri Nükleer Reaktör Teorisi, Nükleer Reaktör Mühendisliği ve Staj-II olarak yayımlanmıştır; aynı dönemde bir laboratuvar dersi daha zorunlu tarafta basılıdır ve adı iki okumada Radyasyon Tespit ve Analiz Laboratuvarı ile Radyasyon Tespiti ve Analiz Laboratuvarı biçiminde gelmiştir. Seçmeli tarafta Nükleer Uygulamalarda Simülasyon Teknikleri, Nükleer Reaktör Modelleme ve Nükleer Kimya ile birlikte bir ders daha bulunmaktadır; bu dersin adı iki okumada Transport Teorı ve Transport Teorisi biçiminde gelmiştir. Birinci okumanın bildirdiği yazım düzeltilmemiş, ayrışma çözülmemiştir.

Sekizinci yarıyılın zorunlu dersleri Nükleer Reaktör Dizaynı, Yakıt Teknolojisi ve Lisans Bitirme Tezi olarak yayımlanmıştır; bu son adı birinci okuma LİSANS BİTİRME TEZİ biçiminde büyük harfle bildirmiştir ve büyük ile küçük harf farkı düzeltilmemiştir. Seçmeli tarafta Nükleer Tıp Uygulamaları, Medikal Görüntüleme Yöntemleri, Nükleer Reaktörlerde Risk Analizi, Hızlandırıcılar ve Radyasyon Zırhlama yer almaktadır. Reaktör dizaynı ile bitirme tezinin aynı dönemde durması, öğrencinin son dönemde tek tek konuları bir tasarım üzerinde birleştirmeye yönlendirildiğini gösterir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu belge iki ayrı okumayla, farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Program adı, üniversite ve fakülte adı, düzeyin belgede bir düzey ifadesi olarak basılı olmadığı ve yarıyıl sayısının sekiz olduğu iki okumada da uyuşmuştur; ders sayıları sekiz bloğun hepsinde birebir aynı çıkmıştır. Belgeden alınan ders adı sayısı altmış dokuzdur ve hiçbir ders adı düşürülmemiştir; okunamayan yarıyıl yoktur ve reddedilen okuma yoktur. Buna karşılık düşürülen üç yer tutucu satır vardır: beşinci, altıncı ve sekizinci yarıyılda adsız birer seçmeli havuz satırı basılıdır ve bu satırları yalnızca ikinci okuma bildirmiştir, birinci okuma hiç bildirmemiştir. Bu ayrışma çözülmemiştir; söz konusu satırlar ders adı sayılmamış, havuzlar doldurulmamış, hangi derslerin bu havuzlarda olduğu araştırılmamıştır. İkinci okumanın bu satırlarla birlikte bastığı iş yükü değeri bu rehbere hiç alınmamıştır. Öğretim düzeyi bu belgede bir düzey ifadesi olarak basılı değildir: iki okuma da Lisans sözcüğünün belgede yalnızca bir ders adının içinde geçtiğini bildirmiştir ve bir ders adının içinde geçen bu dizge düzey kanıtı sayılmamıştır. Düzey bu nedenle yalnızca belgedeki sekiz yarıyıllık yapıdan yapılmış bir çıkarımdır. Bu ayrım bilerek korunmuştur: durum doğrulanamamış değildir, yarıyıl sayısı basılı olduğu için çıkarım yapılabilmiştir, ancak yazılı bir düzey ifadesi de yoktur. Üniversite adı ise belgede yayımlıdır ve alan adından çıkarım değildir; fakülte adı da aynı başlıkta basılıdır. Bölümün başka bir sayfasında fakülte ve bölüm adının farklı biçimlerde basıldığı gözlenmiştir, ancak o başka bir sayfadır ve bu kaynağın doğrulaması olarak kullanılmamıştır. Dört yazım ayrışması çözülmeden bırakılmıştır ve dördü de yukarıda iki biçimiyle birlikte yazılmıştır; hiçbiri tek biçime getirilmemiş, hiçbir okuma doğru ilan edilmemiştir. Yarıyıl başlığı biçimini yalnızca ikinci okuma tam olarak vermiş, birinci okuma başlıkları kısaltmıştır; bu fark da düzeltilmemiştir. Belge aynı ders adını iki kez basmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Belge bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu belgeye dayandırılmamıştır ve belge taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu program için ikinci bir kullanılabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir: bölümün kendi sayfalarından biri yalnızca bir belge bağlantısı vermiş, aynı sayfadaki bir başka belge bağlantısı ise sayfada bu programın adından farklı bir adla basıldığı için yöntem gereği hiç açılmamıştır ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır. Başka bir üniversitede denenen beş adresin hiçbirinden lisans ders adı alınamamıştır; bunların bir bölümü lisansüstü programa aitti, bir bölümü ise ders planı basmadı. Bu, o kurumların bu programa ait bir planı bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır. Engellenen ya da içerik döndürmeyen hiçbir adres başka bir yolla çekilmemiştir. Bu plan tek bir kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı nükleer tesis tarafıdır. Bir tesisin sahasının hazırlanmasından işletmeye alınmasına, işletilmesinden işletmeden çıkarılmasına kadar uzanan zincirin her halkasında mühendislik işi vardır. Kanun metni bu zinciri bir izin listesi olarak yazmaktadır: sahanın hazırlanması, ekipmanın imal edilmesi, tesisin inşa edilmesi, işletmeye alınması, işletmeden çıkarılması ve güvenlik ile emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması ayrı ayrı sayılmıştır. Planda reaktör mühendisliği ve reaktör dizaynı dersleri bu tarafa açılır.

İkinci alan reaktör fiziği ve hesaplamadır. Nötron davranışının modellenmesi, çekirdek yükleme hesapları, simülasyon ve doğrulama çalışmaları ayrı bir uzmanlıktır; planda reaktör teorisi, reaktör modelleme, nükleer mühendislik hesaplamaları ve simülasyon teknikleri dersleri bu tarafa hazırlar.

Üçüncü alan radyasyon ölçümü ve dedektör uygulamalarıdır. Ölçüm sisteminin kurulması, kalibrasyonu, veri toplama zincirinin kontrolü ve sonucun yorumlanması bu işin gövdesidir; planda nükleer elektronik, radyasyon dedektörleri laboratuvarı ve nükleer veri analizleri dersleri bu alana açılır.

Dördüncü alan radyasyondan korunma ve zırhlamadır. Doz hesabı, zırh tasarımı, çalışan maruziyetinin izlenmesi ve korunma programlarının kurulması bu tarafın işidir. Kanun metni bu tarafın ilkelerini doğrudan yazmaktadır: faydanın sağlanması, dozların mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması ve belirlenen doz sınırlarının aşılmaması.

Beşinci alan yakıt ve atık yönetimidir. Yakıt çevriminin planlanması, kullanılmış yakıtın ele alınması ve radyoaktif atığın yönetimi ayrı bir disiplindir. Kanun metni kullanılmış yakıtı ve radyoaktif maddeyi tanımlamakta, radyoaktif atık tesisi için ayrı bir izin zinciri kurmaktadır.

Altıncı alan güvenlik değerlendirmesi ve risk analizidir. Bir tesisin arıza senaryolarının kurulması, olasılıksal değerlendirme yapılması ve sonuçların düzenleyiciye sunulabilir biçimde belgelenmesi bu tarafın işidir; planda risk analizi dersi bu alana değer.

Yedinci alan düzenleyici ve denetim tarafıdır. Yetkilendirme başvurularının hazırlanması, gerekliliklere uygunluğun gösterilmesi ve denetim süreçlerinin yürütülmesi teknik olduğu kadar yöntemsel bir iştir. Kanun metni bu alanda çalışacak kişi için de bir çerçeve kurmaktadır: faaliyetlerde görev alacak personel ile ekipman imalatı yapan kişiler için yetki belgesi alınması zorunludur.

Sekizinci alan sağlık ve sanayi uygulamalarıdır. Tıbbi görüntüleme ve tedavi cihazlarının çevresinde yürütülen fizik ve güvenlik işleri ile sanayide tahribatsız muayene ve ölçüm uygulamaları bu tarafa girer; planda nükleer tıp uygulamaları, medikal görüntüleme yöntemleri ve hızlandırıcılar dersleri bu alana açılır.

Dokuzuncu alan araştırma ve geliştirmedir. Füzyon, toryum yakıt çevrimi, ileri malzemeler ve hesaplamalı yöntemler bu tarafın konusudur; planda füzyon reaktörleri ve toryum yakıt çevrimi dersleri bu alana kapı aralar.

Bu alanda birçok işin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu kanun metninden de görülmektedir; ancak bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır. Bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru fiziktir. Program bir fizik programı değildir, ancak fizik yükü hafif de değildir. Planda iki dönem fizik ve iki dönem fizik laboratuvarı, ardından nükleer reaksiyonlar, nötron fiziği ve plazma fiziği dersleri vardır. Fizikten hoşlanmayan bir öğrenci bu programda kendini zorlanırken bulur.

İkinci soru matematiktir. Diferansiyel denklemler, sayısal yöntemler ve hesaplama araçları bu alanın gündelik dilidir; planda MATLAB ve Uygulamaları ile nükleer mühendislik hesaplamaları derslerinin bulunması bunun göstergesidir. Hesaplamalı çalışmayı sevmeyen bir öğrenci reaktör teorisi ve transport konularında zorlanır.

Üçüncü soru titizliktir. Bu alanda hata payı küçük, sonuçların kapsamı büyüktür. Bir ölçümün belirsizliğini yazmak, bir hesabın varsayımını açıkça belirtmek ve bir prosedürü olduğu gibi uygulamak burada karakter özelliği değil, mesleki gerekliliktir. Kanun metnindeki güvenlik ve emniyet kültürüne sahip yeterli sayıda ve yetkin personel ibaresi bu beklentinin hukuki karşılığıdır.

Dördüncü soru düzenlenmiş bir alanda çalışma isteğidir. Bu alanda hiçbir faaliyet kendi başına yürütülemez; bildirim, izin, lisans ve yetki belgesi zinciri işin parçasıdır. Kurallı bir ortamda, belgelenmiş süreçlerle çalışmayı kısıtlayıcı bulan bir öğrenci bu alanın ritmini yorucu bulabilir.

Beşinci soru sabırdır. Bir tesisin tasarımından işletmeye alınmasına kadar geçen süre uzundur ve mezunun katkısı çoğu zaman büyük bir ekibin içinde görünür. Hızlı ve tek başına sonuç almak isteyen bir öğrenci bu ritmi zor bulabilir.

Altıncı soru toplumsal boyuta ilgidir. Nükleer enerji kamuoyunda tartışılan bir konudur ve mezunun mesleki hayatının bir bölümü teknik olmayan muhataplara teknik bir konuyu anlatmakla geçer. Planda Nükleer Enerji Çevre ve Ekonomi ile Nükleer Enerjiye Toplumsal Bakış derslerinin bulunması bu nedenledir. Kanun metni de bilgilendirmeyi bir esas olarak yazmaktadır.

Yedinci soru dildir. Alanın teknik belgelerinin, standartlarının ve yazılımlarının önemli bölümü İngilizcedir; planda Mesleki İngilizce dersinin bulunması bu ihtiyacın karşılığıdır. İngilizce okumaya isteksiz bir öğrenci hem derste hem meslekte kendini sınırlı bulur.

Sekizinci soru laboratuvar ve saha çalışmasına yatkınlıktır. Planda iki staj, iki proje dersi, bir bitirme tezi ve birden çok laboratuvar dersi vardır. Ders dışı çalışmayı ve uygulamayı gereksiz gören bir öğrenci bu programın yükünü ağır bulur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve alanın uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik nükleer enerji mühendisliği, enerji sistemleri mühendisliği ya da fizik mühendisliği başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede reaktör tasarımı ağırlıklı, başka bir üniversitede ölçüm ve radyasyon uygulamaları ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir. Bu rehberde okunan plan tek bir kurumun planıdır ve başka kurumların planları hakkında hiçbir şey söylemez.

İkinci not: Öğretim dili ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan belgede ders adlarının tamamı Türkçe yayımlanmıştır, ancak aynı bölümün başka bir belgesi bölüm adını İngilizce basmaktadır; o belge bu rehberin yöntemi gereği açılmamış ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Laboratuvar ve uygulama düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin radyasyon ölçüm laboratuvarında gerçek dedektörlerle çalışıp çalışamadığı, hesaplama ve simülasyon araçlarına erişiminin bulunup bulunmadığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve sınıf mevcudunun uygulamaya elverip elvermediği sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda iki staj ile iki proje dersi bulunmaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.

Dördüncü not: Alanın kamusal çerçevesi bu programda sıradan bir ayrıntı değildir. Bu rehberde ele alınan kanun, faaliyetin yürütülmesini bildirim, izin, lisans ve yetki belgesi zincirine bağlamakta; sorumluluğun devredilemeyeceğini ve yükümlülüklerin işi bırakmakla sona ermeyeceğini yazmaktadır. Bu çerçevenin güncel hâli, ikincil mevzuatı ve uygulaması için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehber güncellik hakkında hüküm vermez. Alana daha geniş bir enerji çerçevesinden bakmak isteyen öğrenci için [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi), [elektrik enerjisi üretim iletim ve dağıtımı](/bolum/elektrik-enerjisi-uretim-iletim-ve-dagitimi), [alternatif enerji kaynakları teknolojisi](/bolum/alternatif-enerji-kaynaklari-teknolojisi), [yenilenebilir enerji teknikerliği](/bolum/yenilenebilir-enerji-teknikerligi) ve [hidrojen ve enerji depolama teknikerliği](/bolum/hidrojen-ve-enerji-depolama-teknikerligi); temel bilim tarafına ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik), [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [kimya](/bolum/kimya), [matematik](/bolum/matematik) ve [istatistik](/bolum/istatistik); radyasyonun sağlık uygulamalarına ilgi duyan öğrenci için [nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği](/bolum/nukleer-teknoloji-ve-radyasyon-guvenligi), [nükleer tıp teknikleri](/bolum/nukleer-tip-teknikleri), [radyoterapi](/bolum/radyoterapi), [tıbbi görüntüleme teknikleri](/bolum/tibbi-goruntuleme-teknikleri) ve [biyomedikal mühendisliği](/bolum/biyomedikal-muhendisligi); ısıl ve mekanik tarafa ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); malzeme ve süreç tarafına ilgi duyan öğrenci için [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi), [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) ve [kimya mühendisliği](/bolum/kimya-muhendisligi); elektronik ve ölçüm tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) ve [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi); çevre, güvenlik ve acil durum tarafına ilgi duyan öğrenci için [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi), [çevre koruma ve kontrol](/bolum/cevre-koruma-ve-kontrol), [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) ve [acil durum ve afet yönetimi](/bolum/acil-durum-ve-afet-yonetimi); yer bilimleri ve kaynak tarafına ilgi duyan öğrenci için [maden mühendisliği](/bolum/maden-muhendisligi), [jeoloji mühendisliği](/bolum/jeoloji-muhendisligi) ve [petrol ve doğalgaz mühendisliği](/bolum/petrol-ve-dogalgaz-muhendisligi); veri ve hesaplama tarafına ilgi duyan öğrenci için [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi); düzenleme ve kamu tarafına ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) ve [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Nükleer Enerji Mühendisliği 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

441,49
en yüksek taban
306,13
en düşük taban
86
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Nükleer enerji mühendisiReaktör işletme mühendisiRadyasyondan korunma uzmanıNükleer güvenlik ve emniyet uzmanıNükleer yakıt ve radyoaktif atık yönetimi uzmanıRadyasyon ölçümü ve dedektör uygulamaları uzmanıNükleer tesis proje ve tasarım mühendisiDüzenleyici yetkilendirme ve denetim uzmanıTıbbi ve endüstriyel radyasyon uygulamaları uzmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.