Ortez ve Protez

Ortez ve protez işinin en belirgin yanı, bu işin bir hobi ya da serbest bir zanaat olmamasıdır: iş hasta bedeni üzerinde yürür, bir tedavi sürecinin içinde yer alır ve kimin hangi eğitimle hangi işi yapabileceği kamusal olarak düzenlenmiş bir alanda geçer. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 1219 sayılı kanundur.

Kanunun adı kaynakta iki satır hâlinde yayımlanmıştır. Birinci satır üç okumada da birebir aynı çıkmıştır: "TABABET VE ŞUABATI SAN'ATLARININ TARZI İCRASINA". İkinci satır iki okumada "DAİR KANUN" biçiminde görülmüştür. Üçüncü bir okuma aynı satırı, son sözcüğüne boşluksuz kaynamış bir dipnot rakamıyla vermiştir; o varyant tek okumada kaldığı için burada alıntılanmamış, adın iki okumada uzlaşan biçimi esas alınmıştır. Kanun metnine ulaşırken bir adres denemesi sonuçsuz kalmıştır: beşinci tertip adresi belge yerine bulunamadı arayüzü döndürmüştür. Bu bir ölü adrestir, ölü numara değildir; aynı kanun üçüncü tertip adresinde canlıdır ve bu rehberin kaynak listesindeki adres o adrestir. Sonuçsuz kalan adres bir daha denenmemiş, başka hiçbir araç, ayna, arşiv veya önbellek kullanılmamıştır.

Kanunun künye satırları üç okumada da birebir aynı çıktığı için satır olarak aktarılabilmektedir: "Kanun Numarası : 1219", "Kabul Tarihi : 11/4/1928", "Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 14/4/1928 Sayı: 863" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 9 Sayfa: 126". Etiketlerdeki iki nokta önü ve sonrası boşluk düzeni kaynakta bu hâldedir ve düzeltilmemiştir.

Kanunun birinci maddesi, bu alanın içinde durduğu bütün yapının temel taşıdır. Maddenin numara satırı iki okumada "Madde 1 – (Değişik: 11/10/2011-KHK-663/58 md.)" biçiminde görülmüştür; bu satırın aynı oturumda okunan öteki belgede de birebir aynı biçimde geçtiği ve iki okuma mutabakatının bir bulaşmayı elemediği burada açıkça işaretlenmektedir. Maddenin gövdesi üç okumada da şöyledir: "Türkiye Cumhuriyeti dâhilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır." Bu tek cümle, hasta üzerinde iş yapma yetkisinin kaynağını bir belgeye bağlar.

Üçüncü madde aynı mantığı yasak tarafından kurar. Maddenin birinci cümlesi üç okumada da şöyledir: "Yukarki maddelerde zikredilen tabip diplomasını ve fenni, cerrahi veya şuabatında ihtısas sahibi olduğuna dair işbu kanunun tarifleri dairesinde vesaikı lazimeyi haiz olmıyan hiç bir kimse hiç bir ameliyei cerrahiye icra edemez." Maddenin devamı iki okumada şöyle geçmektedir: "Cerrahii sağireye ait ameliyat ile sünneti her tabip yapabilir. (Ek cümle: 2/1/2014–6514/20 md.) Ancak, olağanüstü ve istisnai hâllerde Sağlık Bakanlığınca düzenlenecek eğitimi alan kimseler tarafından hekim gözetiminde sünnet ameliyesi yapılmasına Bakanlıkça izin verilebilir." Kaynaktaki yazım, büyük-küçük harf ve noktalama burada düzeltilmemiştir.

Sekizinci madde unvan ilanını düzenler ve bu, alanda çalışan herkesi ilgilendiren bir konudur. Madde üç okumada da tam gövdesiyle şöyledir: "Madde 8 – Türkiye'de icrayı tababet için bu kanunda gösterilen vasıfları haiz olanlar umumi surette hastalıkları tedavi hakkını haizdirler. Ancak her hangi bir şubei tababette müstemirren mütehassıs olmak ve o unvanı ilan edebilmek için Türkiye Tıp Fakültesinden veya Sıhhıye Vekaletince kabul ve ilan edilecek müessesattan verilmiş ve yahut ecnebi memleketlerin maruf bir hastane veya laboratuvarından verilip Türkiye Tıp Fakültesince tasdik edilmiş bir ihtısas vesikasını haiz olmalıdır." Bir unvanın ilan edilebilmesinin belgeye bağlanması, bu alanda hangi adı kimin kullanabileceği sorusunun kanun düzeyinde bir sorusu olduğunu gösterir.

Kanunun bu programa en doğrudan değen yeri ek maddelerinden biridir. Maddenin açılış satırı iki okumada "Ek Madde 13 – (Ek: 6/4/2011-6225/9 md.)" biçiminde görülmüştür. Bu madde, hekim dışı sağlık meslek mensuplarını tek tek tanımlayan bir tanımlar maddesidir. Maddenin işleyişi, üç okumada da birebir doğrulanmış bir bendinde açıkça görülür: "Klinik psikolog; psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur." Aynı bendin ikinci fıkrası iki okumada şöyle geçer: "Klinik psikolog, nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme ile uluslararası teşhis ve sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığının da uygun bulduğu durumlarda psikoterapi işlemleri yapar." Yani bu madde her meslek için önce eğitim kaynağını, sonra iş tanımını ve gerekiyorsa hekimle ilişkisini kurar.

Bu maddenin içinde ortez ve protez mesleği de adıyla yer alır. Bendin açılış bölümü iki okumada birebir şöyledir: "Tıbbi protez ve ortez teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi protez ve ortez programlarından mezun". Aynı bendin ayrıca doğrulanmış bir başka parçası ise şudur: "kaybedilen organların işlevlerini kısmen de olsa yerine getirecek yapay organlar ile desteklenmesi,". Bu iki parça arasındaki ayraç yalnızca tek bir okumada göründüğü için parçalar birleştirilmemiş, ayrı ayrı verilmiştir. Bu ikinci parça, alanın çekirdeğini kanunun kendi diliyle adlandırır: kaybedilen organın yapay bir organla desteklenmesi, yani protez. Bendin bundan sonrası, yani cihazın tasarlanması, kullanıma hazır hâle getirilmesi ve hastaya uygulanmasına ilişkin kısım, tek okumada kaldığı için bu rehberde kullanılmamıştır ve içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun Ortez ve Protez programını kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, programın bağlı olduğu fakülte ya da yüksekokulu belirlemez, kontenjan ve giriş koşulu koymaz. Programın ders planını da belirlemez; bu rehberde doğrulanmış hiçbir hükümde müfredat, ders, kredi ya da staj düzenlemesi yoktur. Mezunun meslek tanımını da bu rehberde doğrulanmış hâliyle düzenlemez: mesleğin iş tanımını taşıyan cümle iki okumada teyit edilemediği için kullanılamaz sayılmıştır ve söz konusu bendin belgede hangi harfle sıralandığı dahi doğrulanamamıştır. Kanunun asli konusu hekimlik ve tababet şubelerinin icrasıdır; ortez ve protez ile örtüşme kanunun ağırlık merkezinde değil, sağlık meslek mensuplarını tanımlayan ek maddesindedir. Metinde geçen Sıhhıye Vekaleti, Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletı ve Sağlık Bakanlığı gibi ibarelerin bugünkü kurumsal karşılıkları hakkında hiçbir iddia kurulmamış, hiçbir kısaltma açılmamıştır. Kanunun güncel hâli ve yürürlük durumu için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir; bu rehber kanunun yürürlük durumu hakkında hiçbir hüküm vermez.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve bunun somut bedeli vardır: ortez ve protez bendinin iş tanımı cümlesi, yani cihazların tasarlanması, kullanıma hazır hâle getirilmesi, onarılması ve uzman tabip denetiminde hastaya uygulanmasına ilişkin kısım, yalnızca bir okumada kaldığı için kullanılamaz işaretlenmiştir; dördüncü bir okumayla kurtarılabilirdi, yapılmadı. Yöntemin ikinci sınırı önbellektir: okuma aracı aynı adres için yanıtı kısa süre önbelleğe aldığı ve üç okuma bu pencere içinde yapıldığı için mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez; bu belgede sözcüğe kaynamış dipnot rakamları, satır başına düşmüş bir rakam ve aynı maddenin üç ayrı uzunlukta gelmesi gibi somut bozulma kanıtları görülmüştür. Ek maddenin harf düzeni doğrulanamadığı için bütün harf etiketleri atılmıştır: iki okuma bir harfi bir gövdeye, bir okuma başka bir gövdeye bağlamıştır; bentler bu rehberde yalnızca açılış sözcükleriyle anılmıştır ve bentlerin belgedeki harf sırası hakkında hiçbir iddia yoktur. Kanunun ikinci maddesi, dördüncü ile yedinci maddeleri, dokuzuncu ve sonraki maddeleri, ek maddenin öteki bentleri ve geçici maddeleri hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddeler hakkında bu rehberde hiçbir malzeme yoktur ve varlıkları ya da içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Aynı oturumda okunan öteki belgede de bazı bentlerin gövdeleri iki okumada gelmiş olduğu hâlde, programla ilişkileri kurulamadığı için bilinçli olarak aktarılmamıştır; bu bir doğrulama eksiği değil, bir kapsam kararıdır. Ücret, fiyat, tarife ve yüzde ifadesi içeren kısımlar hiçbir yerde toplanmamış ve aktarılmamıştır; bu rehber kendi yorumu olarak hiçbir yüzde üretmemiştir ve hiçbir para tutarı yazmamıştır. Dipnot gövdeleri alınmamıştır: bu belgede dipnot işaretlerinin varlığı sözcüklere kaynamış rakamlar olarak görülmüş, gövdeleri hiç gelmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına ya da içeriğine dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamıştır. Yürürlük durumu, güncel kurum adları ve değişiklik zinciri araştırılmamıştır; kaynaktaki eski kurum adları olduğu gibi bırakılmıştır ve hiçbir yerde bu kanunun bulunmadığı ya da yürürlükten kalktığı yazılmamıştır. Bu programa ayrılmış bir yedek kanun numarası vardı; birincil numara açıldığı ve konu örtüşmesi tuttuğu için yedeğe geçme koşulu doğmamış, o numara için hiçbir istek yapılmamıştır ve o numaranın adı, künyesi, içeriği ya da erişilebilirliği hakkında bu rehberde hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur; kendi başına üçüncü bir numara da aranmamıştır. Aynı belgede doğrulanan ve başka bir programın mesleğini tanımlayan bir bent, iki kaydın aynı kanun numarasını kullanmaması gerektiği için bu rehberde kullanılmamıştır. Puan, sıralama, kontenjan, maaş, ücret ve istihdam oranı hiç toplanmamıştır. Kanunun adı hatırdan yazılmamış, en az iki okumada birebir teyit edildikten sonra verilmiştir. Son olarak, yalnızca tek bir okumada görünüp bu nedenle kullanılamaz sayılan öğeler şunlardır: ad satırının dipnot rakamı kaynamış varyantı, ortez ve protez bendinin iş tanımı kısmı, bir başka protez bendinin tam gövdesi, ek maddenin harf etiketleri, üçüncü maddenin tek okumada gelen cümlesi ile sonundaki mülga ibaresi, klinik psikolog bendinin üçüncü ve dördüncü fıkraları, bir geçici madde parçası ve okumaların kendi eklediği biçimsel işaretler. Bunların hiçbirinin kanunda bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia yazılmamıştır; yalnızca iki okumada birebir teyit edilemedikleri kaydedilmiştir.

Bu programın somut hâlini görmek için iki ayrı üniversitenin yayımladığı belge okundu. Birincisi İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nin yayımladığı oryantasyon kitapçığıdır; belgenin kapak metninde üniversite, fakülte ve bölüm adı basılıdır ve belgede ayrıca lisans programı başlığı yer alır. İkincisi Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi'nin yayımladığı ders müfredatı belgesidir. İki belge birbirinin yerine geçmez; yan yana durur ve aynı programın iki farklı kurgusunu gösterir.

Medipol planı sekiz döneme yayılmıştır ve dönem başlıkları belgede sınıf ve yarıyıl adıyla basılıdır. Birinci sınıf güz döneminin dersleri BİYOMEKANİK I, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ I, ANATOMİ I, KLİNİK UYGULAMA I, ORTEZ PROTEZDE ETİK PRENSİPLER, SAĞLIK HİZMETLERİNDE İLETİŞİM, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ, ERGOTERAPİ, İNGİLİZCE I, TÜRK DİLİ I ve ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I olarak yayımlanmıştır. Bu blokta dikkat çeken şey, klinik uygulamanın ve etik dersinin daha ilk dönemde başlamasıdır: öğrenci mesleğin sorumluluğuyla atölye çalışmasıyla aynı anda tanışır.

Birinci sınıf bahar döneminin dersleri FİZYOLOJİ, ANATOMİ II, DAVRANIŞ BİLİMLERİ, BİYOMEKANİK II, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ II, KLİNİK UYGULAMA II, TIBBİ İLKYARDIM, BİYOMEDİKAL TEKNOLOJİ, İNGİLİZCE II, TÜRK DİLİ II ve ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II olarak yayımlanmıştır. İkinci sınıf güz döneminde BİYOMEKANİK III, İNGİLİZCE III, MATEMATİK, BÜYÜME VE GELİŞİM, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ III, BİLGİSAYARLI HASTA DEĞERLENDİRME, ELEKTROTEKNOLOJİ, KLİNİK UYGULAMA III, BİLGİSAYARLI ÇİZİM VE İLETİŞİM I, ANATOMİ III ve HALK SAĞLIĞI yer alır. İkinci sınıf bahar dönemi ise BİYOMEKANİK IV, İNGİLİZCE IV, BİYOİSTATİSTİK, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ IV, KLİNİK UYGULAMA IV, ANATOMİ IV, MİKROBİYOLOJİ, ORTOPEDİK KLİNİK ÇALIŞMA, SAĞLIK HUKUKU ve BİLGİSAYARLI ÇİZİM VE İLETİŞİM II derslerinden oluşur. Büyüme ve gelişim dersinin ikinci sınıfta yer alması bu alanın çocuk hastaya ayrı bir yer ayırdığını gösterir: büyüyen bir bedene yapılan cihaz, sabit bir bedene yapılandan başka bir problemdir.

Üçüncü sınıf güz döneminin dersleri BİYOMEKANİK V, MATERYAL TEKNOLOJİSİ I, KLİNİK BİLİMLER I, MOBİLİTE VE YARDIMCI CİHAZLAR, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ V, KLİNİK UYGULAMA V, ORTEZ PROTEZDE GİRİŞİMCİLİK, 3D TASARIM VE MODELLEME ve MESLEKİ İNGİLİZCE I olarak yayımlanmıştır. Üçüncü sınıf bahar döneminde BİYOMEKANİK VI, MATERYAL TEKNOLOJİSİ II, KLİNİK BİLİMLER II, PROTEZ VE EĞİTİMİ, PROTEZ ORTEZ BİLİMİ VI, KLİNİK UYGULAMA VI, SANAL ORTOPEDİ, ATÖLYE YÖNETİMİ, ORTEZ PROTEZDE ARAŞTIRMA VE PROJE ve MESLEKİ İNGİLİZCE II bulunur. Bu iki dönem programın ağırlık merkezini gösterir: malzeme, sayısal tasarım, atölye yönetimi ve araştırma aynı yıla yerleştirilmiştir.

Dördüncü sınıf güz döneminin dersleri ORTEZ I, PROTEZ I, KLİNİK UYGULAMA VII, ORTEZDE ÖZEL KONULAR, AYAK SAĞLIĞI, PEDİATRİK ORTEZLER ve MESLEKİ İNGİLİZCE III olarak yayımlanmıştır. Dördüncü sınıf bahar dönemi ise ORTEZ II, PROTEZ II, KLİNİK UYGULAMA VIII, HAYVANLARDA ORTEZ PROTEZ UYGULAMALARI, PROTEZDE ÖZEL KONULAR, EL VE ÜST EKSTREMİTE SPLİNTLERİ ve MESLEKİ İNGİLİZCE IV derslerinden oluşur. Son yıl, adı doğrudan ortez ve protez olan derslerle kapanır; hayvanlarda ortez protez uygulamaları dersinin bulunması ise alanın insan dışına açılan bir ucunun da bu planda yayımlandığını gösterir.

Gülhane belgesi aynı programı sekiz dönem üzerinden başka bir sırayla kurar. Birinci dönemde Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Anatomi I, Fizyoloji I, Genel Psikoloji, İngilizce I, Teknik Resim I, Tıbbi Fizik, Temel Kimya ve Türk Dili I yer alır; ayrıca belgede ders adı olarak basılı iki seçmeli ders satırı vardır. İkinci dönemde Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Anatomi II, Fizyoloji II, İngilizce II, Ortez Bilimi I, Protez Bilimi I, Teknik Resim II ve Türk Dili II ile üç seçmeli ders satırı bulunur. Teknik resmin ilk yıla yerleştirilmesi bu belgenin kendi tercihidir ve çizimi mesleki bir dil olarak baştan kurar.

Üçüncü dönemde Büyüme ve Gelişme, Biyomekani ve Kineziyoloji I, Malzeme Bilgisi I, Ortopedi ve Romatoloji, Ortez Bilimi II, Protez Bilimi II, Ortez Uygulama I ve Protez Uygulama I ile iki seçmeli ders satırı yer alır. Dördüncü dönemde Biyomekani ve Kineziyoloji II, Malzeme Bilgisi II, Mobilite Gereçleri, Nöroloji ve Pediatri, Ortez Uygulama II, Protez Uygulama II, Ortez Bilimi III ve Protez Bilimi III ile iki seçmeli ders satırı bulunur. Bu belgede bilim ve uygulama derslerinin ayrı ayrı basılması, kuram ile atölyenin ayrı saatler olarak kurulduğunu gösterir.

Beşinci dönem alanın bölgesel ayrışmasını başlatır: Dezartikülasyon Protezleri, Dezartikülasyon Protezleri Uygulama, Kalça Diz Ayak Bileği Ortozleri, Kalça Diz Ayak Bileği Ortozleri Uygulama, Biyomekani ve Kineziyoloji III, Ortez ve Protezde Temel Ölçme Değerlendirme, Sağlık Ekonomisi, Araştırma Yöntemleri ve Tıbbi Etik ve Deontoloji ile dört mesleki seçmeli ders satırı yayımlanmıştır. Altıncı dönemde Biyomekani ve Kineziyoloji IV, Üst Ekstremite Ortozleri Uygulama, Üst Ekstremite Protezleri Uygulama, Üst Ekstremite Ortozleri, Üst Ekstremite Protezleri, Yaz Stajı, Biyoistatistik, Ortez ve Protezde Özel Konular ve 3D Tasarım ve Modelleme ile üç mesleki seçmeli ders satırı bulunur. Alt ekstremite ve üst ekstremite ayrı dönemlere yerleştirilmiştir; bu, alanın kendi iç bölünmesidir.

Yedinci dönemde Ortez ve Protez Mezuniyet Projesi I, Ortezde Saha Çalışması, Protezde Saha Çalışması, Dergi Saati I, Dahili Bilimler, Ortez ve Protezde Kanıta Dayalı Uygulamalar, Ortez ve Protezde Proje Kültürü ve Seminer I ile iki mesleki seçmeli ders satırı yer alır. Sekizinci dönemde Gövde Ortozleri, Gövde Ortozleri Uygulama, Ortez ve Protez Mezuniyet Projesi II, Özel Protezler, Özel Protezler Uygulama, Diyabetik Ayağın Ortotik Yönetimi, Dergi Saati II, Dijital Çalışma Alanı, Özel Gereksinimli Çocuklara Yaklaşım, Ortez ve Protezde İletişim Becerileri, Ortez ve Protezde Kariyer Gelişimi, Engelliliğe Psikososyal Yaklaşım, Seminer II ve Sağlıkta Yönetim ve Kalite ile üç mesleki seçmeli ders satırı bulunur. Son dönemin bu genişliği dikkat çekicidir: gövde ortezi ve özel protezler gibi teknik konular, iletişim, psikososyal yaklaşım ve kalite yönetimiyle aynı dönemde durur.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birinci belge üç ayrı okumayla, ikinci belge de üç ayrı okumayla okunmuştur; ikinci belgeyi yayımlayan fakülte sayfası ayrıca iki kez okunmuştur. Birinci belgeden yetmiş altı ders adı, ikinci belgeden doksan dört satır alınmıştır; ikinci belgeden alınan satırların yetmiş üçü adlandırılmış ders, yirmi biri ise belgede ders adı olarak basılı seçmeli ders satırıdır. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir. İkinci belgenin bir okumasında görülen mükerrer döküm artefaktı, yani seçmeli satırların çevresindeki blokların tekrar tekrar yazılması, listeye alınmamıştır ve bu durum burada açıkça bildirilmektedir. Öğretim düzeyi iki kaynakta farklı durumdadır ve bu fark düzeltilmemiştir: birinci belgede lisans ifadesi belgenin kendisinde birebir basılıdır, çıkarım değildir; ikinci belgede ise lisans sözcüğü basılı değildir ve düzey, belgenin bastığı sekiz dönemlik yapıdan yapılan bir çıkarımdır, düzey ifadesi yalnızca belgeyi yayımlayan fakülte sayfasında yazılıdır. Üniversite adı da iki kaynakta farklı durumdadır: birinci belgede üniversitenin adı belgede yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir; ikinci belgede yalnızca fakültenin kısaltmalı adı basılıdır ve üniversitenin tam adı belgede değil, belgeyi yayımlayan sayfada yazılıdır, yani alan adından değil o sayfadan alınmıştır. Program adı yazımları tek biçime getirilmemiştir: birinci belgede ad hem büyük harfle hem de bağlaçsız biçimde geçmekte, ikinci belgede başlıkta tireli bir yazım kullanılmakta, belgeyi yayımlayan sayfa ise bağlaçlı biçimi basmaktadır. Okumalar arasında satır düzeyinde kalan farklar da düzeltilmemiştir: birinci belgede iki ders adının sonekinde ve genel büyük-küçük harf biçiminde okumalar ayrışmıştır, ikinci belgede altı ders adında bir harf farkı bulunmaktadır ve bu farkların hiçbiri çözülmemiş, hiçbir okuma doğru ilan edilmemiştir. Seçmeli ders havuzlarının içerikleri doldurulmamıştır: bu satırlar kaynakta ders adı olarak basılıdır, içerdikleri dersler o belgelerde yayımlanmadığı için tahmin edilmemiş, dışarıdan doldurulmamış ve havuzdan kaç ders seçileceği yazılmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri belgelerde basılı olduğu hâlde toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Ders adları çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, imla ve noktalama düzeltilmemiştir. Birinci belge belirli bir eğitim öğretim yılına, ikinci belge belirli bir yıla ait müfredat olarak yayımlanmıştır; daha yeni sürümleri olup olmadığı araştırılmamış ve bu konuda hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu iki belgenin hiçbiri bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Aday olarak bakılan başka kurumların sayfalarına erişilememiş ya da o sayfalarda ders adı basılı bulunmamıştır; bu kurumların planı olmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamıştır ve erişilemeyen adreslerde başka hiçbir yol denenmemiştir. Bir kurumun müfredatı yalnızca elektronik tablo dosyasında yayımlandığı için hiçbir ders adı alınmamıştır. Ayrıca ad yakınlığı tuzağı ayrıca sınanmıştır: bu programın adına benzeyen ön lisans program adlarını basan hiçbir sayfa bu lisans programının kaynağı olarak kullanılmamıştır. Bu iki plan yalnızca iki üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.