Otomotiv Mühendisliği

Otomotiv Mühendisliği, karayolunda kullanılan taşıtları ve bu taşıtları oluşturan sistemleri bir bütün olarak ele alan mühendislik dalıdır. Bir taşıt tek bir parçadan değil; gövdeden, güç kaynağından, güç aktarma organlarından, süspansiyon ve fren düzeninden, elektrik ve elektronik donanımdan, yazılımla yönetilen kontrol birimlerinden oluşur. Bu parçaların her biri kendi başına da bir mühendislik konusudur; otomotiv mühendisliğini ayıran şey, hepsinin aynı taşıtın içinde birlikte çalışmak zorunda olmasıdır.

Programın işi bu yüzden iki yönlüdür. Bir yönü tasarım ve hesaptır: bir parçanın hangi kuvvet altında ne kadar zorlanacağı, bir motorun hangi koşulda ne kadar iş üreteceği, bir gövdenin havayla nasıl etkileşeceği hesapla belirlenir. Diğer yönü üretim ve denemedir: hesapla tasarlanan parçanın seri üretilebilir olması, ölçülebilmesi ve gerçek koşulda sınanabilmesi gerekir. Bu yüzden bölümün eğitiminde teorik derslerin yanında laboratuvar ve proje çalışması belirgin bir yer tutar.

Alanın son yıllarda değişen tarafı, taşıtın artık yalnızca mekanik bir düzenek olmamasıdır. Elektrikli ve hibrit güç düzenleri, elektronik kontrol birimleri, sürüş destek sistemleri ve bunları çalıştıran yazılım, otomotiv mühendisinin işine kalıcı biçimde girmiştir. Bu, mekanik temeli ortadan kaldırmaz; mekanik temelin üzerine elektrik, elektronik ve yazılım katmanları ekler. Bu rehber, hangi üniversitede bu katmanların hangi ağırlıkta okutulduğu konusunda bir iddiada bulunmaz; ders planları üniversiteden üniversiteye değişir.

Tercih listelerinde birbirine en çok karıştırılan iki ad bunlardır. Otomotiv Mühendisliği bir lisans programıdır; mezunu mühendis unvanı alır. [Otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi) ise ön lisans düzeyinde, iki yıllık bir programdır ve mezununun unvanı tekniker olarak yayımlanır. İkisi aynı sektöre bakar, ama eğitim düzeyleri, süreleri ve yerleştirme tabloları farklıdır: lisans programları ÖSYM'nin Tablo-4'ünde, ön lisans programları Tablo-3'ünde yer alır.

Bu iki ad dışında, otomotivle komşu çalışan başka programlar da vardır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) taşıtı değil genel olarak makineyi konu alır ve otomotiv onun uygulama alanlarından biridir. [Mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) mekanik, elektronik ve kontrolün kesiştiği yerde durur. [Hibrid ve elektrikli taşıtlar teknolojisi](/bolum/hibrid-ve-elektrikli-tasitlar-teknolojisi) ön lisans düzeyinde, elektrikli güç düzenlerine odaklanan ayrı bir programdır. [Metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) taşıtta kullanılan malzemenin kendisiyle uğraşır. Bu programların hiçbiri birbirinin yerine geçmez; hangisinin hangi üniversitede hangi adla açıldığı ÖSYM kılavuzundan kontrol edilmelidir.

Aşağıdaki ders adları tek bir üniversitenin yayımladığı ders planından alınmıştır: Bursa Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Otomotiv Mühendisliği programının kendi bilgi paketinde yayımlanan ders planı. Kaynakta programın öğretim düzeyi lisans olarak yazılıdır ve plan sekiz yarıyıl hâlinde görünür; öğretim süresi bu sayfada yazmıyor, o yüzden süre konusunda bu kaynağa dayanan bir iddia yapılmıyor. Başka üniversitelerin planları farklıdır; bu liste bir örnektir, ortalama değildir.

Birinci yarıyılda Temel Fizik I, Genel Kimya, Matematik I, Otomotiv Mühendisliğine Giriş, Kariyer Planlama, Bilgisayar Programlamaya Giriş, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I ve Yabancı Dil I (İngilizce) görünüyor. İkinci yarıyılda Temel Fizik II, Matematik II, Statik, Bilgisayar Destekli Mühendislik, Bilgisayar Destekli Teknik Resim, Malzeme Bilimi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Türk Dili II ve Yabancı Dil II (İngilizce) yer alıyor.

Üçüncü yarıyılda İş Sağlığı ve Güvenliği I, Diferansiyel Denklemler, Mukavemet I, Elektrik ve Elektronik, Termodinamik I, Endüstriyel Tasarım ve İmalat I, Dinamik ve seçmeli dersler bulunuyor. Dördüncü yarıyılda İş Sağlığı ve Güvenliği II, Mühendislik Matematiği, Mukavemet II, Sayısal Analiz, Makine Elemanları, Endüstriyel Tasarım ve İmalat II, Üretim Yöntemleri ve seçmeli dersler var. Bu iki yarıyıl, planın genel mühendislik temelini kuran bölümüdür.

Beşinci yarıyılda Taşıt Tasarımı I, Motorlar I, Güç Aktarma Organları, Akışkanlar Mekaniği, Yakıtlar ve Yanma, Makine Teorisi ve seçmeli dersler görünüyor. Altıncı yarıyılda Taşıt Tasarımı II, Motorlar II, Taşıt Dinamiği, Hibrit ve Elektrikli Taşıtlar, Otomatik Kontrol, Isı Transferi ve seçmeli dersler yer alıyor. Adlardan da anlaşıldığı gibi, taşıta özgü dersler planın orta kısmında yoğunlaşıyor.

Yedinci yarıyılda Otomotiv Mühendisliği Projesi I, Otomotiv Mühendisliği Laboratuarı, Staj I ve seçmeli dersler; sekizinci yarıyılda Bitirme Projesi, Otomotiv Mühendisliği Projesi II, Seminer, Staj II ve seçmeli dersler bulunuyor. Kaynakta yedinci yarıyıldaki laboratuvar dersinin adı "Otomotiv Mühendisliği Laboratuarı" biçiminde yayımlanmıştır; bu yazım kaynaktaki hâliyle korunmuş, düzeltilmemiştir.

Bu listeyle ilgili bilerek yapılmayan şeyler şunlardır. Ders kodu, kredi ve AKTS değeri hiç yazılmadı. Derslerin zorunlu mu seçmeli mi olduğu ders ders iddia edilmedi; kaynak bu ayrımı bu sayfaya alınan biçimde ders ders yayımlamıyor. Planda "seçmeli dersler" olarak görünen havuzların içindeki ders adları kaynak açmadığı için açılmadı. Staj derslerinin süresi hakkında hiçbir bilgi yazılmadı.

Otomotiv mühendisliği mezununun çalışma alanı, taşıtın üretim zincirinin tamamına yayılır. Taşıt üreticilerinde tasarım, hesap, deneme ve üretim mühendisliği görevleri vardır. Yan sanayide, yani taşıta parça üreten firmalarda, tek bir parça grubunun tasarımı ve doğrulanması üzerine uzmanlaşmış görevler bulunur. Bu iki alan birbirine bağlı çalışır ve mezunların önemli bir bölümü kariyerinin bir aşamasında ikisi arasında yer değiştirir.

Üretim dışında da alanlar vardır. Satış sonrası hizmetlerde teknik destek ve arıza analizi, filo işletmelerinde bakım planlaması, sigorta ve eksperlik alanında hasar değerlendirmesi, kamu kurumlarında ve akredite kuruluşlarda muayene ve uygunluk değerlendirme işleri mezunların girdiği alanlar arasında sayılabilir. Bu görevlerin hangisinin hangi belge, sertifika veya sınav şartına bağlı olduğu bu sayfada iddia edilmiyor; bu şartlar ilgili kurumun kendi mevzuatına bakılarak öğrenilir.

Mezunların bir kısmı, aldığı temel mühendislik eğitimiyle otomotiv dışına da çıkar. [Makine mühendisi](/meslek/makine-muhendisi) ile aynı temel derslerin önemli bir bölümünü paylaştıkları için genel makine imalatı, enerji ve savunma sanayii gibi alanlarda da çalışabilirler. Üretim planlama ve verimlilik tarafına yönelenler [endüstri mühendisi](/meslek/endustri-muhendisi) ile aynı ekiplerde bulunur. Elektronik kontrol ve yazılım tarafına yönelenlerin komşusu ise elektrik, elektronik ve yazılım mühendisleridir.

Bu bölümde bilerek yazılmayan bir şey var: maaş. Ne başlangıç maaşı, ne ortalama maaş, ne de sektörler arası karşılaştırma verilmiyor. Bu sayfada güvenilir kaynağı olmayan bir rakam yer almaz.

Bu bölüm, bir düzeneğin nasıl çalıştığını merak eden ve bu merakı hesapla test etmeye istekli olan öğrenciye uyar. Fizik ve matematik burada süs değildir; mukavemet, termodinamik, akışkanlar mekaniği ve dinamik derslerinin tamamı bu ikisinin üzerine kuruludur. Sayısal derslerle arası iyi olmayan bir öğrenci için program yorucu olur.

İkinci uyum ölçütü, elle iş yapmaya ve ölçmeye yatkınlıktır. Laboratuvar, atölye ve proje çalışması planın belirgin bir parçasıdır; tasarımın kâğıt üzerinde kalmadığı, ölçülüp sınandığı bir alandır. Üçüncüsü, ekip içinde çalışabilmektir: bir taşıt tek kişinin tasarladığı bir ürün değildir, farklı uzmanlıkların ortak çıktısıdır.

Buna karşılık, yalnızca araba sevgisiyle bu bölümü seçmek yanıltıcı olabilir. Bölümün içeriği araba kullanmakla değil, taşıtı oluşturan sistemleri hesaplamakla ilgilidir. Sürüş ilgisi bir başlangıç noktası olabilir, ama tek başına bölümün gerektirdiği çalışmayı taşımaz.

Birinci not: bu sayfada taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan rakamı yoktur. Bu üç bilginin tek geçerli kaynağı ÖSYM'nin ilgili yıl için yayımladığı tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Otomotiv Mühendisliği bir lisans programı olduğu için kılavuzda Tablo-4'te aranır.

İkinci not: aynı adı taşıyan programların ders planları üniversiteden üniversiteye değişir. Yukarıda bir tek üniversitenin planı örnek olarak aktarıldı; tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi bilgi paketinden güncel planı okumak gerekir.

Üçüncü not: bu sayfada okunan kanun, yalnızca amaç, kapsam ve tanımlar maddelerinin bu sayfaya alınan kısımlarıyla sınırlıdır. Kanunun okunmayan bölümleri hakkında hiçbir iddia yoktur ve bir terimin kanunda tanımlı olmadığı yönünde de bir iddia yapılmamıştır.

Dördüncü not: bölümün İngilizce hazırlık şartı, öğretim dili, ikinci öğretim durumu ve varsa özel koşulları üniversiteye göre değişir. Bu koşullar ÖSYM kılavuzundaki program satırının açıklamalarından okunur; bu sayfada bu konularda bir iddia yoktur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.