Rusça Mütercim ve Tercümanlık, Rusça ile Türkçe arasında yazılı ve sözlü çeviriyi kuram, yöntem ve teknoloji birlikte düşünülerek öğreten dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 6458 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 164,40–422,71
- Üniversite
- 4
- Genel kontenjan
- 158
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Rusça Mütercim ve Tercümanlık Nedir?
Rusça Mütercim ve Tercümanlık, Rusça ile Türkçe arasında yazılı ve sözlü aktarım yapabilen uzmanlar yetiştirmeyi amaçlayan dört yıllık bir lisans programıdır. Adın iki yarısı işin iki ayrı zanaatını gösterir. Mütercimlik yazılı bir metnin başka bir dilde yeniden kurulmasıdır: metin durur, geri dönülebilir, sözlük açılabilir, taslak defalarca gözden geçirilebilir. Tercümanlık ise konuşmanın aktarılmasıdır: geri dönüş yoktur, düzeltme imkânı sınırlıdır ve karar anlıktır. Bu iki iş aynı dil bilgisine yaslanır ama bambaşka becerilerle yürütülür; program da bu ikiliği ders adları düzeyinde açıkça taşır.
Alanın birinci ayağı dilin kendisidir. Bir çevirmenin kaynak dili anlaması yetmez; iki dilin de yapısını, sözcük dağarcığının nasıl kurulduğunu ve anlamın hangi düzeylerde taşındığını bilmesi gerekir. Bu rehberde okunan planda sözcükbilim, dilbilim ve uygulamalı dilbilim derslerinin bulunması bu ayağı kurar. Burada öğrenilen şey bir sözlük ezberi değil, sözcüğün bir bağlam içinde nasıl davrandığıdır.
İkinci ayak metnin çözümlenmesidir. Çeviri, anlamadan önce başlayamaz; anlamak ise metnin türünü, amacını, alıcısını ve iç mantığını görmekle olur. Planda metin okuma ve inceleme, çeviri amaçlı metin çözümlemesi ve karşılaştırmalı çözümleme derslerinin bulunması bu tarafa açılır. Bir hukuk metniyle bir gazete haberinin, bir romanla bir kullanım kılavuzunun çeviri stratejisi aynı değildir ve bu ayrım öğretilebilir bir şeydir.
Üçüncü ayak kuramdır. Çeviriye kuramsal yaklaşımlar ve çeviri eleştirisi dersleri, öğrenciye kendi kararlarının gerekçesini soracak bir dil verir. Bir çevirmen neden bu sözcüğü seçtiğini, neden bir cümleyi böldüğünü ya da neden bir deyimi olduğu gibi bırakmadığını açıklayabilmelidir; kuram bu açıklamanın çerçevesidir.
Dördüncü ayak metin türleridir. Planda teknik çeviri, sosyal bilimler metinleri çevirisi, ekonomi ve ticaret metinleri çevirisi, siyaset bilimi ve hukuk metinleri çevirisi, basın metinleri çevirisi, turizmde çeviri, yazın çevirisi ve çağdaş yazın çevirileri gibi ayrı ayrı ders adları bulunmaktadır. Bu ayrışma tesadüf değildir: her metin türü kendi terminolojisini, kendi biçim geleneğini ve kendi hata riskini taşır.
Beşinci ayak sözlü çeviridir. Not alma teknikleri, ardıl çeviri, eşzamanlı çeviri ve yazılı metinden sözlü çeviri dersleri bu tarafı kurar. Sözlü çeviri bir bellek, dikkat ve ses yönetimi işidir; sınıfta öğrenilen şey yalnızca dil değil, aynı zamanda baskı altında çalışma disiplinidir. Toplum çevirmenliği dersi ise bu becerinin kamusal hizmet ortamlarına taşındığı yeri adlandırır.
Altıncı ayak teknoloji ve üretim düzenidir. Planda çeviride araştırma araçları ve teknoloji, çeviride uygulanacak yöntemler, görsel-işitsel çeviri, düzeltmenlik ve son okuma ile kalite yönetim sistemleri ve standartları dersleri yer almaktadır. Çeviri bugün tek başına yapılan bir iş olmaktan çıkmıştır; araç kullanımı, sürüm denetimi, terim tutarlılığı ve son okuma bir üretim zincirinin halkalarıdır.
Yedinci ayak meslek etiği ve kamusal çerçevedir. Planda mesleki etik ve ahlaki değerler dersi ile hukukun temelleri dersi bulunmaktadır; ayrıca staj planın içindedir. Bir çevirmenin verdiği karar çoğu zaman başka birinin hakkını, başvurusunu ya da beyanını etkiler. Alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır.
Bu yedi ayak programı hem [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) gibi dil ve yazın alanlarına, hem de [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) gibi dilin kendisini konu edinen alanlara yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 6458 Sayılı Kanun
Bir dil uzmanının çalıştığı ortamların bir bölümü özel piyasadır; bir bölümü ise doğrudan kamusal bir usulün içidir. Bu ikinci alan teknik değil hukukidir ve kimin hakkında, hangi statü adlarıyla ve hangi işlem ortamında çalışıldığını belirler. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 6458 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı sözcük dizisiyle, tek satır ve tümü büyük harf biçiminde gelmiştir. Ad satırının yanında parantezli bir dipnot işareti hiçbir okumadan gelmemiştir; böyle bir işaretin bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Üç okuma da aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır. Bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler; kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut örnekleri görülmüştür ve aşağıda tek tek anılmaktadır.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 6458, Kabul Tarihi : 4/4/2013, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 11/4/2013 Sayı: 28615 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 53. Bu bloğun kendi içinde bir noktalama tutarsızlığı vardır: kanun numarası, kabul tarihi ve Düstur satırlarında iki noktadan önce boşluk varken Resmî Gazete satırında yoktur. Üç okumada da aynı geldiği için bu tutarsızlık mutabakatla elenememiştir ve düzeltilmemiş, satırlar birbirine eşitlenmemiştir. Düstur satırında Sayfa değeri hiçbir okumadan gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve o değer hakkında hiçbir iddia yoktur. Künyedeki Tertip: 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır.
Madde önekleri bu belgede MADDE 1 – biçimindedir: tümü büyük harf ve uzun tire. Uzun tire kısa tireye çevrilmemiştir. Fıkra öneki (1) biçimindedir. Kenar başlıklarından üçü doğrulanmıştır: birinci maddenin kenar başlığı Amaç ve ikinci maddenin kenar başlığı Kapsam üç okumada da aynı gelmiştir; beşinci maddenin kenar başlığı Türkiye'ye giriş ve Türkiye'den çıkış ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumada gelmiştir, çünkü birinci okumadan bu madde hiç istenmemiştir ve bu bir talep sınırıdır, bir okuma reddi değildir.
Kanunun birinci maddesi alanın çerçevesini adlandırır. Madde MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları biçiminde başlar ve düzenlemektir. sözcüğüyle biter. Bu alıntı bilerek iki parça hâlinde verilmiştir. Nedeni şudur: esasları ile düzenlemektir. arasındaki konumu birinci ve ikinci okuma parantezli bir işaret ve ondan sonra gelen sözcüğe boşluksuz yapışmış bir dipnot rakamıyla getirmiş, üçüncü okuma ise aynı yeri işaretsiz ve rakamsız getirmiştir. İki okumanın aynı göstermesi bu dizeyi doğrulamaya yetmemiştir, çünkü bozuk metin sayılmıştır; dize bu nedenle alıntılanmamış ve dikiş açıkta bırakılmıştır. Parantezli işaretin neyi karşıladığına, bir mülga ibaresi olup olmadığına ve dipnot rakamının kaynakta basılı olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.
İkinci madde kapsamı çizer ve aynı dikiş sorunu burada da vardır. Madde MADDE 2 – (1) Bu Kanun, yabancılarla ilgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde yabancıların münferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararası korumayı, ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye'ye gelen yabancılara acil olarak sağlanacak geçici korumayı biçiminde gelir ve kapsar. sözcüğüyle biter; aradaki konum birinci maddedekiyle aynı gerekçelerle dikişli bırakılmıştır. Maddenin ikinci fıkrası ise dikişsizdir ve üç okumada birebir aynıdır: (2) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ile özel kanunlardaki hükümler saklıdır. Bu fıkra çok dilli ve uluslararası bir hukuk katmanına açıkça yollama yapar.
Üçüncü madde bu rehber için kısmi alınmıştır: yalnızca giriş cümlesi ve dört tanım bendi istenmiş ve doğrulanmıştır. Giriş cümlesi MADDE 3 – (1) Bu Kanunun uygulanmasında; biçimindedir. Doğrulanan bentler şunlardır: ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi, d) Başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiyi, r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü, ve t) Vize: Türkiye'de en fazla doksan güne kadar kalma hakkı tanıyan ya da transit geçişi sağlayan izni, Bu dört bent yalnızca ikinci ve üçüncü okumada görülmüştür; birinci okumadan üçüncü madde hiç istenmemiştir, yani bu bir talep sınırıdır. Bentlerin belgedeki sırası ve konumu doğrulanmamıştır: iki okuma da bentleri istek sırasıyla vermiştir, dolayısıyla yukarıdaki dizilim yalnızca bir sunum tercihidir ve belgedeki sıraya dair iddia taşımaz. Maddenin geri kalan bentleri hiçbir okumadan istenmemiştir ve maddede kaç bent bulunduğuna dair hiçbir iddia yoktur.
Dördüncü madde bu işlemlerin altındaki maddi ölçütü koyar ve yalnızca ikinci ile üçüncü okumada gelmiştir; birinci okumadan istenmemiştir: MADDE 4 – (1) Bu Kanun kapsamındaki hiç kimse, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez. Bu maddenin kenar başlığı doğrulanmamıştır: iki okuma başlığı yalnızca büyük ve küçük harf kullanımı bakımından farklı vermiş, karakter düzeyinde mutabakat oluşmamıştır ve başlık hiçbir biçimiyle bu rehbere alınmamıştır. Üçüncü maddenin kenar başlığı da tek okumada kaldığı için alınmamıştır.
Beşinci madde belge eksenini kurar ve yine yalnızca ikinci ile üçüncü okumadan gelmiştir: MADDE 5 – (1) Türkiye'ye giriş ve Türkiye'den çıkış, sınır kapılarından, geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerle yapılır. Maddenin başka fıkrası bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia yoktur; iki okuma da tek fıkra getirmiştir ve bu bir kapsam kaydıdır.
Bu maddelerin bu programla örtüşmesi yorumla değil, kanunun kendi lafzıyla kurulur. Birinci madde konuyu yabancıların girişi, kalışı, çıkışı ve koruma usulleri olarak belirler; ikinci madde kapsamı yabancılarla ilgili iş ve işlemleri diyerek açar ve bu işlemlerin geçtiği yerleri sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde biçiminde sayar. Üçüncü maddenin doğrulanan bentleri ise bir dil uzmanının karşılığını doğru kurmak zorunda olduğu hukuki kategorileri kanunun kendi sözcükleriyle adlandırır. Bunlar bir çevirmenin gündelik olarak üzerinde çalıştığı terimlerdir ve kanun bu terimlerin resmî tanımını verir.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir lisans bölümü adı saymaz, bir yükseköğretim kurumunu düzenlemez ve bir puan türü belirlemez. Ders planını da belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, müfredat, dil yeterlik düzeyi ya da staj hükmü yoktur; bir dersin adı ile bir hukuki kategorinin örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan hiçbir maddede bir çeviri unvanı, yetki alanı, mesleğe giriş koşulu ya da yetkilendirme usulü kurulmamıştır. Kanun bir dil de saymaz; Rusça teriminin bu belgede geçip geçmediğine dair hiçbir iddia yoktur. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Burada en önemli sınır ayrıca yazılmalıdır. Bu belgenin dönüşüm çıktısı kanunun tamamını getirmemiştir. Üçüncü okumanın tek tanıklı bildirimine göre çıktı MADDE 67 ile bitmektedir; bu bildirim dönüşüm çıktısı hakkındadır, belge hakkında değildir ve kanunun kaç maddesi olduğuna ya da o noktadan sonra ne bulunduğuna dair hiçbir sonuç çıkarılamaz. Aynı çerçevede, tercüman, tercümanlık, tercüme ve çeviri dizeleri için yapılan tarama iki okumada getirilemedi yanıtı vermiştir. Bu yalnızca ve tam olarak bir kapsam eksikliğidir: bu sözcüklerin kanunda geçip geçmediğine, böyle bir hükmün bulunup bulunmadığına dair bu rehberde tek bir cümle yoktur ve kurulmayacaktır. Bu noktada bir okuma çıktısı yasak bir cümle üretmiştir: bir okuma bu sözcüklerin yasal metinde geçmediği yönünde bir yokluk cümlesi yazmıştır. O cümle reddedilmiştir, kaynak sayılmamıştır, tanık sayılmamıştır ve içeriği bu rehbere hiçbir biçimde taşınmamıştır. Reddin kendisi burada açıkça kaydedilmektedir, çünkü bir belgenin getirilmeyen kısmı o hükmün yokluğu değildir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir ve dördüncü bir okuma hiçbir gerekçeyle yapılmamıştır; bir okuma bir kalemde yasak bir yokluk cümlesi ürettiği hâlde o okuma yeniden çalıştırılmamış, yalnızca o kalemde tanık sayılmamıştır, yani ret kalem bazındadır, çıktı bazında değildir. Aynı okumanın birinci ve ikinci madde gövdeleri diğer okumalarla örtüştüğü için o kalemlerde tanıklığı geçerli sayılmıştır. Üçüncü okuma iki konumda parantezli işareti ve dipnot rakamını sildiği için o iki konumda tanık olmaktan çıkmıştır; bunun için de hakem okuma açılmamıştır. Hiçbir okuma toptan reddetmediği için yeniden istek hakkı hiç kullanılmamıştır. Önbellek nedeniyle mutabakat metne dönüştürme hatasını elememiştir; iki okumada aynı görünen bozulmalar bu yüzden kaynakta böyle basılı sayılmamış, alıntı dışında bırakılmıştır. Birinci ve ikinci maddenin birinci fıkrası dikişli aktarılmıştır ve dikişin iki yanındaki metin ayrı ayrı verilmiştir. Üçüncü ve dördüncü maddenin kenar başlıkları doğrulanmamış ve hiçbir biçimde kaydedilmemiştir. Üçüncü maddenin bent sırası ve konumu doğrulanmamıştır; yalnızca bent gövdeleri ve harfleri doğrulanmıştır. Yapısal başlıklar, yani kısım ve bölüm başlıkları hiçbir okumadan gelmemiş ve açıkça istenmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle başlıkların yokluğu değildir. Madde aralığı hiçbir okumadan istenmemiş, maddeler tek tek numaralandırılarak istenmiştir. Dipnot gövdeleri toplanmamıştır: dipnot işaretleri görülmüş ama sayfa altındaki metinler hiçbir okumadan istenmemiş ve doğrulanmamıştır. Düstur satırındaki Sayfa değeri gelmemiş ve talep edilmemiştir. Doğrulanan gövdelerde hiçbir değişiklik, ek ya da mülga ibaresi gelmemiştir; buna dayanarak maddelerin hiç değişmediği yönünde de hiçbir iddia kurulmamıştır. Hiçbir para tutarı toplanmamıştır ve bu gerekçeyle düşürülen madde de olmamıştır; üçüncü maddenin vize bendindeki süre ifadesi bir süredir, para tutarı değildir ve kaynakta yazıyla geçtiği için yazıyla bırakılmıştır. Harç, ücret ya da bedel düzenleyen hiçbir madde istenmemiştir. Doğrulanan gövdelerde kanunun kendi yüzde ifadesi geçmemiştir ve yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir; atanan yedek numaraya bu oturumda tek bir istek gönderilmemiştir, çünkü birincil belge açılmış ve eşiği tutmuştur, dolayısıyla o numara hakkında ne olumlu ne olumsuz hiçbir iddia yoktur. Kendi başına üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Hiçbir arşiv, önbellek, ayna ya da ikincil derleme sitesi kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış; yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
Rusça Mütercim ve Tercümanlık ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer dil ve edebiyat programlarıdır. [Rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati) aynı dili merkeze alır, ama sorusu farklıdır: orada dil ve yazın kendi başına bir inceleme nesnesidir. Bu programda ise dil bir aktarım aracıdır ve ölçüt, hedef dilde kurulan metnin işe yarayıp yaramadığıdır. İki alanın okuma listeleri kesişebilir; çıktıları kesişmez.
İkinci karışma noktası çeviri alanının kendi içindeki adlandırmalardır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi) adları farklı üniversitelerde farklı ağırlıklarla açılabilmektedir; kimi yerde uygulama, kimi yerde kuram öne çıkar. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz, yalnızca adın tek başına yeterli bilgi vermediğini kaydeder.
Üçüncü karışma noktası dil çiftidir. [İngilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) yöntem bakımından bu programa çok yakındır; ayrım çalışılan dilde ve o dilin bağlı olduğu metin geleneğindedir. Bir de birden çok dili aynı programda birleştiren [ingilizce fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) gibi adlar vardır; bunlar da ayrı bir yapı kurar.
Dördüncü karışma noktası dilin bilimidir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dili bir sistem olarak inceler; bu programda dilbilim ve uygulamalı dilbilim dersleri bulunması, programı bir dilbilim programına dönüştürmez. Buradaki dilbilim bilgisi bir çözümleme aracıdır, amaç değildir.
Beşinci karışma noktası yazın tarafıdır. [Karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) metinleri diller ve gelenekler arasında karşılaştırır. Bu programda yazın çevirisi, çağdaş yazın çevirileri ve karşılaştırmalı kültür ve yazın dersleri bulunması, programı bir edebiyat programı yapmaz; buradaki edebiyat bilgisi çeviri kararına girdi olur.
Altıncı karışma noktası kamusal ve uluslararası alandır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [hukuk](/bolum/hukuk) programları bu rehberin kanun başlığında anılan işlem alanının kendisini konu edinir. Bu programda hukukun temelleri ile siyaset bilimi ve hukuk metinleri çevirisi derslerinin bulunması, mezunu bir hukukçu ya da yönetici yapmaz; onu bu alanların dilini doğru aktarabilen bir uzman yapar.
Yedinci karışma noktası medya ve turizmdir. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) programları da yoğun biçimde dil kullanır. Bu programda basın metinleri çevirisi, görsel-işitsel çeviri ve turizmde çeviri derslerinin bulunması bu alanlara açılan kapılardır; ama bu derslerin varlığı programı bir medya ya da turizm programına dönüştürmez.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Beykent Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için öğrenci bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir ders planı sayfası okundu. Sayfada basılı program adı, tümü büyük harfle ve sonunda bir ek ile RUSÇA MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK (RU) biçimindedir. Bu iki fark burada açıkça ifşa edilmektedir: büyük ve küçük harf düzeni düzeltilmemiş, (RU) eki silinmemiş ve program adının parçası olarak olduğu gibi taşınmıştır. Ad çekirdeği aranan adla birebir örtüştüğü için kaynak ertelenmemiştir; bu karar bir yargı kararıdır ve gizlenmemektedir.
Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve yarıyıl başlıkları sayfada 1.Yarıyıl Ders Planı biçiminden 8.Yarıyıl Ders Planı biçimine kadar basılıdır. Ders adları Türkçedir; çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.
Birinci yarıyılın satırları Üniversiteyi Anlamak ve Eleştirel Düşünce, İngilizce I, Metin Okuma ve İnceleme, Çeviriye Giriş, Akademik Amaçlı Rusça, Sözcükbilim ve Hukukun Temelleri olarak yayımlanmıştır. Çeviriye girişin ve metin okuma ile incelemenin daha ilk yarıyılda gelmesi dikkat çekicidir: öğrenci alanla ilk karşılaştığı anda hem işin kendisiyle hem de metnin nasıl okunacağıyla karşılaşmaktadır. Aynı yarıyılda hukukun temellerinin bulunması ise alanın kamusal tarafına erken bir kapı açar.
İkinci yarıyılın satırları İngilizce II, Sözlü ve Yazılı Anlatım, Dilbilim, Modern Dünyanın Oluşumu, Göç ve Şehir Sosyolojisi, Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Teknoloji Okuryazarlığı, Sivil Toplum Kuruluşları, Gönüllülük Çalışmaları ve Sürdürülebilirlik ve İklim Değişikliği olarak yayımlanmıştır. Dilbilimin bu kadar erken gelmesi, alanın dili bir sistem olarak da ele aldığını gösterir.
Üçüncü yarıyılın satırları İngilizce III, Yazılı İletişim Becerileri, Uygulamalı Dilbilim, Kültürlerarası İletişim, Sözlü İletişim Becerileri ve Atatürk İlkeleri İnkılap Tarihi ve Modern Türkiye'nin Oluşumu olarak yayımlanmıştır. Yazılı ve sözlü iletişim becerilerinin aynı yarıyılda durması, mütercimlik ile tercümanlığın ayrı ayrı hazırlandığını gösterir.
Dördüncü yarıyılın satırları İngilizce IV, Sunuş Becerileri, Çeviri Amaçlı Metin Çözümlemesi, Teknik Çeviri, Türk Dili ve Sosyal Bilimler İçin Araştırma Yöntemleri ve Akademik Etik olarak yayımlanmıştır. Metin çözümlemesinin teknik çeviriyle aynı dönemde durması, çözümleme ile uygulamanın birlikte yürütüldüğünü gösterir.
Beşinci yarıyılın satırları Çeviriye Kuramsal Yaklaşımlar, Karşılaştırmalı Çözümleme, Yazılı Metinden Sözlü Çeviri, Sosyal Bilimler Metinleri Çevirisi, Karşılaştırmalı Kültür ve Yazın, Bilim İletişimi Okuryazarlığı, Genel İletişim, Dijital İletişim, Blok Zincir Teknolojileri ve Sanal Para ve Yapay Zeka ve Veri Yönetimi olarak yayımlanmıştır. Kuramın bu dönemde gelmesi ve yazılı metinden sözlü çevirinin yanına konması, öğrencinin artık kendi kararlarını gerekçelendirmeye yönlendirildiğini gösterir.
Altıncı yarıyılın satırları Staj, Ekonomi ve Ticaret Metinleri Çevirisi, Toplum Çevirmenliği, Çevirmenler için Dil Kullanımı, Görsel-İşitsel Çeviri, Mesleki Etik ve Ahlaki Değerler, Bağımlılıkla Mücadele Çalışmaları, Kalite Yönetim Sistemleri ve Standartları ve Tüketim Toplumu ve Sürdürülebilirlik olarak yayımlanmıştır. Stajın, toplum çevirmenliğinin ve mesleki etiğin aynı dönemde yer alması bu planın en anlamlı yerlerinden biridir: uygulama, kamusal hizmet ortamı ve etik aynı anda öğretilmektedir.
Yedinci yarıyılın satırları Almanca I, Turizmde Çeviri, Siyaset Bilimi ve Hukuk Metinleri Çevirisi, Çeviri Projesi (Film), Çeviri Projesi (Beşeri Bilimler Metinleri), Çeviri Projesi (Basın Metinleri), Çeviri Projesi (Spor Metinleri), Basın Metinleri Çevirisi, Düzeltmenlik ve Son Okuma, Not Alma Teknikleri, Ardıl Çeviri, Çeviride Uygulanacak Yöntemler ve Çeviride Araştırma Araçları ve Teknoloji olarak yayımlanmıştır. Bu, planın en yoğun yarıyıllarından biridir; dört ayrı çeviri projesi başlığının aynı dönemde durması, öğrencinin bir metin türü seçerek derinleşmesine alan açıldığını gösterir. Not alma tekniklerinin ardıl çeviriyle yan yana konması ise sözlü çevirinin teknik bir hazırlık gerektirdiğini gösterir.
Sekizinci yarıyılın satırları Almanca II, Eşzamanlı Çeviri, Çağdaş Yazın Çevirileri, Yazın Çevirisi, Rusça Mütercim Tercümanlik Bitirme Çalismasi (Film), Rusça Mütercim Tercümanlik Bitirme Çalismasi (Beseri Bilimler Metinleri), Rusça Mütercim Tercümanlik Bitirme Çalismasi (Basin Metinleri), Rusça Mütercim Tercümanlik Bitirme Çalismasi (Spor Metinleri), Tarih, Toplum ve Ekonomi, Girişimcilik, Bilişim Etiği, Türkçeden Çeviriler ve Çeviri Eleştirisi olarak yayımlanmıştır. Bu yarıyıldaki bitirme çalışması satırları sayfada noktasız ve aksansız basılmıştır ve bu yazım düzeltilmemiştir. Eşzamanlı çevirinin son yarıyılda gelmesi, sözlü çevirinin en zorlu biçiminin en sona bırakıldığını gösterir; çeviri eleştirisinin de aynı dönemde durması, öğrencinin kendi ürününe dışarıdan bakmayı öğrenmesi içindir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka kurumların planları için hiçbir şey söylemez. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil, ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sayfadan alınan ders adı satırı sayısı sekiz yarıyıl boyunca yetmiş dörttür ve yarıyıllara dağılımı sırasıyla yedi, on, altı, altı, on, dokuz, on üç ve on üçtür. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Ancak çapraz doğrulamanın sınırı açıkça yazılmalıdır: sekiz yarıyılın hepsini yalnızca birinci okuma dökmüştür, ikinci okuma yalnızca birinci, ikinci ve sekizinci yarıyılı dökmüştür; dolayısıyla üçüncüden yedinciye kadarki blokların tek kaynağı birinci okumadır ve o bloklar için çapraz doğrulama yoktur. Dökülen üç blokta iki okuma ders adları, sıra ve sayı bakımından birebir aynı çıkmıştır. Yer tutucu satırlar konusunda okumalar ayrışmıştır ve bu ayrışma tekleştirilmemiştir: birinci okuma hiç yer tutucu bildirmemiş, ikinci okuma seçmeli ders grubu yer tutucuları bulunduğunu söylemiş ama kaç tane olduğunu saymamış ve tam satır metinlerini vermemiştir. Bu nedenle düşürülen yer tutucu satır sayısı belirlenememiştir ve yukarıdaki listelerde hiçbir yer tutucu ders adı olarak görünmemektedir. Hiçbir seçmeli havuz doldurulmamıştır; havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü hiç yazılmamıştır. Sayfa ders adlarının yanında kod basmaktadır; kodlar alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde kod, kredi ya da iş yükü değeri verilmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada yazılı değildir: iki okuma da lisans ya da önlisans sözcüğünün sayfada geçmediğini bildirmiştir, dolayısıyla düzey yalnızca sekiz yarıyıllık yapıdan yapılmış bir çıkarımdır ve sayfada basılı bir düzey ifadesine dayanmamaktadır. Üniversite adı da sayfada basılı değildir; iki okuma da bunu ayrı ayrı bildirmiştir ve kurum kimliği plan sayfasında yalnızca alan adından gelmektedir, yani üniversite adı alan adından çıkarımdır. Kurumun tam adı yalnızca plan sayfasına gelmeden önce açılan bir ön adım sayfasında basılıydı; bu bir ön adım gözlemidir ve yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum olarak sunulmamaktadır. Aynı ön adım sayfası düzeyi lisans olarak anmış, ayrıca beş yıllık bir yükseköğretim programı ifadesini de basmıştır; bu ifade ile plan sayfasındaki sekiz yarıyıl arasındaki fark işaretlenmiş, uzlaştırılmamış ve plan sayfasının kanıtı sayılmamıştır. Alınan satırlarda birebir aynı ders adı iki kez görülmemiştir; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı bulunamamıştır: denenen tek diğer aday sayfa açılmış, program adını, üniversite adını ve düzeyi basmış, ancak yarıyıl başlıklı bir ders listesi basmamış ve müfredatını yalnızca bir ek dosya olarak anmıştır, o ek açılmamıştır. Bu, o kurum hakkında olumsuz bir iddia değildir; yalnızca denenen adresten ders adı alınamadığı gözlemidir ve başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Son olarak YÖK Atlas adresi bu batch'in ders planı araştırmasında arama sonuçlarında onlarca kez görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki o adres yalnızca program tablosu içindir.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı yazılı çeviridir. Kaynak metnin çözümlenmesi, terminolojinin kurulması, hedef dilde metnin yeniden yazılması ve son okumadan geçirilmesi bu işin gövdesidir. Planda çeviri amaçlı metin çözümlemesi, karşılaştırmalı çözümleme ve düzeltmenlik ile son okuma derslerinin bulunması bu alana doğrudan bağlanır.
İkinci alan sözlü çeviridir. Ardıl çeviri ve eşzamanlı çeviri iki ayrı çalışma biçimidir; birincisinde konuşmacı durur ve çevirmen aktarır, ikincisinde aktarım konuşmayla eşzamanlı yürür. Planda not alma teknikleri, ardıl çeviri, eşzamanlı çeviri ve yazılı metinden sözlü çeviri derslerinin ayrı ayrı bulunması bu ayrımı gösterir.
Üçüncü alan uzmanlık metinleridir. Teknik, hukuki, ekonomik, siyasi ve bilimsel metinlerin çevirisi kendi terminolojisini ve kendi sorumluluğunu taşır. Planda teknik çeviri, siyaset bilimi ve hukuk metinleri çevirisi, ekonomi ve ticaret metinleri çevirisi ile sosyal bilimler metinleri çevirisi derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar.
Dördüncü alan görsel-işitsel çeviridir. Altyazı, seslendirme metni ve erişilebilirlik uygulamaları yazılı çeviriden farklı kısıtlar taşır: süre, ekran alanı ve dudak uyumu gibi kısıtlar metnin biçimini belirler. Planda görsel-işitsel çeviri dersinin bulunması bu alana açılır.
Beşinci alan kamusal hizmet ortamlarındaki çeviridir. Planda toplum çevirmenliği dersi bu tarafı adlandırır. Bu rehberin kanun başlığında anılan işlem alanı, yani yabancılarla ilgili iş ve işlemler ile koruma usulleri, bu tür bir dil hizmetinin talep edildiği ortamlardan biridir.
Altıncı alan yayıncılık ve yazın çevirisidir. Yazın çevirisi ile çağdaş yazın çevirileri dersleri bu tarafa hazırlar; burada ölçüt yalnızca doğruluk değil, üslubun ve sesin korunmasıdır.
Yedinci alan çeviri teknolojileri ve süreç yönetimidir. Planda çeviride araştırma araçları ve teknoloji, çeviride uygulanacak yöntemler ile kalite yönetim sistemleri ve standartları derslerinin bulunması, mezunu yalnızca metin üreten değil, bir üretim sürecini kurabilen bir uzman olmaya hazırlar.
Sekizinci alan turizm, basın ve iletişim tarafıdır. Planda turizmde çeviri ile basın metinleri çevirisi derslerinin bulunması bu alana açılır; burada hız ve okur beklentisi, çeviri kararının belirleyici kısıtları hâline gelir.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: kendi ana dilinizde iyi yazabiliyor musunuz? Çeviride en sık yapılan hata kaynak dili anlamamak değil, hedef dilde kötü yazmaktır. Planda sözlü ve yazılı anlatım, yazılı iletişim becerileri ve Türk dili derslerinin bulunması bu nedenledir; kendi dilinde yazmayı sevmeyen bir öğrenci bu alanda sürekli bir dirençle karşılaşır.
İkinci soru dile yatırım yapma isteğidir. Bu programda Rusça bir bilgi değil, bir çalışma aracıdır ve o aracın keskinliği yalnızca sınıf saatiyle korunmaz. Planda akademik amaçlı Rusça dersinin daha ilk yarıyılda bulunması bu yatırımın erken başladığını gösterir. Ayrıca planda İngilizce dersleri dört yarıyıl boyunca ve Almanca dersleri son iki yarıyılda yer almaktadır; yani öğrenciden tek bir yabancı dille yetinmemesi beklenmektedir.
Üçüncü soru dikkat ve titizliktir. Bir çeviride hatanın maliyeti, hatanın bulunduğu metnin türüne göre değişir; bir kullanım kılavuzunda yanlış aktarılan bir uyarı ile bir başvuru dosyasında yanlış aktarılan bir beyan aynı şey değildir. Ayrıntıyı gereksiz bulan bir öğrenci bu alanda zorlanır.
Dördüncü soru baskı altında çalışabilmektir. Sözlü çeviri, hazırlığın yetmediği anlarda bile karar vermeyi gerektirir; eşzamanlı çeviride ise dinleme, çözümleme ve konuşma aynı anda yürür. Kalabalık önünde konuşmayı ya da anlık karar vermeyi baştan reddeden bir öğrenci alanın yarısını kendine kapatmış olur.
Beşinci soru kültür merakıdır. Planda kültürlerarası iletişim, karşılaştırmalı kültür ve yazın ile tarih, toplum ve ekonomi derslerinin bulunması tesadüf değildir. Bir dili konuşan toplumun tarihini, kurumlarını ve gündelik göndermelerini bilmeyen bir çevirmen, sözlükte bulunan karşılığı doğru yazsa bile yanlış bir metin üretebilir.
Altıncı soru teknolojiye açık olmaktır. Planda bilgi teknolojileri kullanımı, teknoloji okuryazarlığı, çeviride araştırma araçları ve teknoloji, dijital iletişim, bilişim etiği ve yapay zeka ile veri yönetimi gibi dersler bulunmaktadır. Araçlara sırtını dönen bir öğrenci, alanın bugünkü çalışma biçiminden uzak kalır; araçlara körü körüne güvenen bir öğrenci ise kendi sorumluluğunu devretmiş olur.
Yedinci soru etik ve sorumluluktur. Planda mesleki etik ve ahlaki değerler dersinin bulunması ve stajın planın içinde yer alması bu tarafa işaret eder. Bir çevirmenin sadakati kime, neye ve hangi ölçüde borçlu olduğu kolay bir soru değildir ve bu soruyu ciddiye almayan bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile işin yarısını yapmış olur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik mütercim tercümanlık, çeviribilimi ya da dil adı taşıyan başka başlıklarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan sayfanın program adını tümü büyük harfle ve sonunda bir ek ile bastığı yukarıda ifşa edilmiştir; adın basılı biçimi bile kurumdan kuruma değişebilmektedir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Hazırlık sınıfı ve dil giriş düzeyi ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan plan sayfası hazırlık sınıfı hakkında bir bilgi taşımamaktadır ve bu konuda buradan hiçbir sonuç çıkarılamaz. Programa başlarken Rusça bilmenin gerekip gerekmediği, hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı ve derslerin hangi dilde yürütüldüğü tercihten önce ilgili üniversiteye sorulmalıdır.
Üçüncü not: Uygulama düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Sözlü çeviri kabini bulunup bulunmadığı, çeviri teknolojisi araçlarının derslerde kullanılıp kullanılmadığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve bitirme çalışmasının hangi biçimde yürütüldüğü sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda staj bir yarıyılın içinde ayrı bir satır olarak yer almakta ve bitirme çalışması son yarıyılda metin türüne göre ayrışan başlıklar hâlinde basılmaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ve [çeviribilimi](/bolum/ceviribilimi); başka dil çiftlerine ilgi duyan öğrenci için [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [ingilizce fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-fransizca-mutercim-ve-tercumanlik); dilin ve yazının kendisine ilgi duyan öğrenci için [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat), [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ve [dilbilimi](/bolum/dilbilimi); kamusal ve uluslararası tarafa ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) ve [hukuk](/bolum/hukuk); toplumsal ve kültürel tarafa ilgi duyan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji); medya, turizm ve iletişim tarafına ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema), [iletişim bilimleri](/bolum/iletisim-bilimleri) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi); dilin öğretimine ilgi duyan öğrenci için [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi) ve [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 4 üniversitede, 8 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.