Sinema ve Televizyon, hareketli görüntüyle anlatmayı hem kuram hem yapım tarafından okuyan dört yıllık bir lisans programıdır. Türkiye'de yayıncılığın kurumsal çerçevesini kuran metinlerden biri 2954 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 193,66–431,72
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 294
- Meslek çıktısı
- 6
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Sinema ve Televizyon Nedir?
Sinema ve Televizyon, hareketli görüntüyle anlatı kurmayı konu alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın en belirgin özelliği ikili yapısıdır: öğrenci bir yandan filmin ne olduğunu, nasıl okunduğunu ve tarih içinde nasıl geliştiğini öğrenir; diğer yandan bir görüntünün fiilen nasıl çekildiğini, kurgulandığını ve bir yapıma dönüştüğünü öğrenir. Bu iki taraf ayrı ayrı öğretilir ama ayrı işler değildir; bir planın neden o uzunlukta olduğu sorusunun cevabı hem kuramda hem teknikte yatar.
Alanın birinci ayağı kuram ve tarihtir. İletişim kuramları, film kuramları, dünya sinema tarihi ve Türk sinema tarihi bu ayağın konularıdır. Bu derslerin amacı film izletmek değil, filmin nasıl anlam ürettiğini çözümleyecek bir dil kazandırmaktır. Göstergebilim gibi bir dersin planda yer alması bu amacın doğrudan göstergesidir: görüntü, kendiliğinden anlaşılan bir şey değil, çözümlenebilir bir yapıdır.
İkinci ayak anlatı ve yazımdır. Senaryo yazarlığı, bir hikâyenin sahne sahne kurulmasını, karakterin eylemle tanımlanmasını ve zamanın yönetilmesini öğretir. Bir yapımın en pahalı hataları çekimde değil senaryoda yapılır; bu nedenle senaryo dersleri genellikle birden fazla yarıyıla yayılır.
Üçüncü ayak görüntü ve teknik taraftır. Fotoğraf bilgisi, kamera teknikleri, aydınlatma ve görüntü yönetimi bu ayağın konularıdır. Işığın yönü, kaynağın sertliği, objektif seçimi ve kamera hareketi anlatının kendisini değiştirir; teknik burada bir yardımcı unsur değil anlatım aracıdır.
Dördüncü ayak kurgu ve yapımdır. Kurgu, çekilmiş görüntülerin bir araya getirilmesi değil, anlatının son kez yazılmasıdır. Yapım yönetimi ise bir işin planlanması, ekiplerin koordinasyonu ve takvimin yönetilmesidir; televizyon tarafında bu, süreklilik gerektiren bir üretim düzeni anlamına gelir.
Alan, [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ile en yakın komşusudur; [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ile görsel anlatımı, [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ile görüntü tekniğini, [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ile kuramsal zemini paylaşır. Paylaşmak aynı olmak değildir; üçüncü başlık bu farkları açıyor.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2954 Sayılı Kanun
Televizyon Türkiye'de yalnızca bir sanat ya da eğlence alanı olarak değil, kanunla çerçevelenmiş bir yayıncılık düzeni olarak da vardır. Bu düzenin kurucu metinlerinden biri 2954 sayılı kanundur. Kaynakta kanunun adı "TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON KANUNU" biçiminde yazılıdır. Kanun Numarası 2954, Kabul Tarihi 11/11/1983, yayımlandığı Resmî Gazete ise Tarih 14/11/1983, Sayı 18221 olarak ve mükerrer sayı bilgisiyle birlikte yazılıdır.
Kanunun birinci maddesi amacı şöyle yazar: "Bu Kanunun amacı, radyo ve televizyon ile tüm medya araçlarından yapılan yayınların düzenlenmesine ve özerkliği ve tarafsızlığı Anayasada hükme bağlanan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna ilişkin esas ve usulleri belirlemektir."
İkinci madde kapsamı yazar: "Bu Kanun, her türlü teknik, usul ve araçlarla ve her ne isim altında olursa olsun elektromanyetik dalga yoluyla yurt içine ve yurt dışına yapılan radyodifüzyon ve televizyon yayınları ile ilgili hususları kapsar."
Bu iki madde bir öğrenci için birkaç şey söyler. Birincisi, yayının düzenlenmesi ile kurumun kendisi aynı kanunun konusudur; yani yayıncılık hem bir faaliyet hem bir kurumsal yapı olarak ele alınmıştır. İkincisi, özerklik ve tarafsızlık kelimelerinin Anayasaya atıfla anılmasıdır; bu, yayıncılığın niteliğine ilişkin bir ölçütün kanun düzeyinde yazılı olduğunu gösterir. Üçüncüsü, kapsam maddesindeki "her türlü teknik, usul ve araçlarla ve her ne isim altında olursa olsun" ifadesidir; düzenlemenin tekniğe göre değil işleve göre kurulduğu anlaşılır.
Kanunun tanımlar maddesinde iki terim doğrudan bu alanı ilgilendirir. Radyodifüzyon, yani radyo yayını şöyle tanımlanmıştır: "Elektromanyetik dalgalar yoluyla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan ses yayınlarını" Televizyon yayını ise şöyle tanımlanmıştır: "Elektromanyetik dalgalar yoluyla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan, hareketli veya sabit resimlerin sesli veya sessiz kalıcı olmayan yayınını"
İkinci tanım özellikle dikkate değerdir. Televizyon yayını burada içerikle değil, iletim biçimi ve alım biçimiyle tanımlanmıştır: halkın doğrudan alması, hareketli ya da sabit resim, sesli ya da sessiz ve kalıcı olmayan yayın. Kalıcı olmama ölçütü, yayının izleyicide bir nüsha bırakmayan bir akış olduğunu vurgular. Bir sinema filmi ile bir televizyon yayınının hukuki bakımdan neden farklı çerçevelerde ele alınabildiğini anlamak için bu ayrım bir başlangıç noktasıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun yalnızca birinci maddesi, ikinci maddesi ve tanımlar maddesinin radyodifüzyon ile televizyon yayını tanımları okundu ve aktarıldı; kanunun geri kalan maddeleri okunmadı ve onlar hakkında hiçbir iddia yok. Tanımlar maddesinin aktarılmayan diğer bentleri hakkında olumlu ya da olumsuz hiçbir iddia yapılmadı. Kanunda süre, oran, tutar ya da sayı içeren hiçbir hüküm bu sayfaya alınmadı. Kanunda geçen bir terimin tanımlı olmadığı yönünde hiçbir negatif iddia yapılmadı. Maddelerin yanında yer alan değişiklik notları sayfaya alınmadı. Kurumun organlarına, yayın esaslarına, gelirlerine ve denetimine ilişkin hükümler okunmadığı için bu sayfada özetlenmedi. Özel yayıncılığı, sinema filmlerinin desteklenmesini, fikrî hakları ve dijital yayın platformlarını düzenleyen diğer kanunlar ve yönetmelikler bu sayfada incelenmedi ve bu kanunun onlarla ilişkisi hakkında iddia yapılmadı. Mezunun bu kanun kapsamında herhangi bir yetki ya da unvan kazanacağı yönünde iddia yapılmadı.
Sinema ve Televizyon ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
En yakın alan [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) programıdır. Adların benzerliği yanıltıcı olmamalıdır: o programlar genellikle radyo tarafını da kapsayan ve iletişim fakültesi geleneğine daha yakın duran bir kurguya sahiptir. Bu program adında radyoyu taşımaz ve görüntüye odaklanır. İki programın ders planları büyük ölçüde kesişebilir; kesişmek örtüşmek değildir, planlar tek tek okunmalıdır.
[Radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi) ile ayrım en nettir. O program yayının teknik altyapısını, cihazları ve sistemleri merkeze alan bir teknoloji programıdır. Bu program anlatıyı ve yapımı merkeze alır. Bir stüdyoda çalışan iki mezunun işi yan yana yürür ama aynı iş değildir.
[Görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ile ayrım tasarım ayrımıdır. O program görsel dilin tasarımını, grafik ve etkileşimli medyayı kapsar. Bu program zaman içinde akan bir anlatıyı kurar. [Grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi) ile ayrım ise daha da belirgindir; orada durağan görsel düzen esastır.
[Fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik) ile temas noktası görüntü tekniğidir; o alan görüntünün kendisini merkeze alır ve çoğu zaman ön lisans düzeyinde uygulama ağırlıklıdır. Bu program görüntüyü anlatının parçası olarak ele alır ve dört yıl boyunca kuramla birlikte okutur.
[Medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ile ayrım kapsam ayrımıdır. O programlar medya düzenini, içerik ekonomisini ve dijital platformları geniş biçimde okur; yapım tarafı zorunlu bir merkez değildir. [Gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ile ayrım amaç ayrımıdır; orada haberin doğruluğu ve kamuya bilgi aktarımı esastır. [Reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) ile ayrım ise iletinin amacındadır. [Dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi) ile temas noktası ise etkileşimli anlatıdır.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Çankırı Karatekin Üniversitesi
Aşağıdaki plan yalnızca tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve bütün programlar için geçerli değildir. Kaynak, Çankırı Karatekin Üniversitesi bologna bilgi sisteminin ilgili ders planı sayfasıdır. Sayfada program adı "Sinema ve Televizyon", düzey ise "Lisans" biçiminde yazılıdır ve program Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi altında yayımlanmıştır.
Birinci yarıyılda kaynakta yazılı dersler şunlardır: İletişim Kuramları I, Dünya Sinema Tarihi I, Fotoğrafa Giriş, Sinemanın Temel Kavramları, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Türk Dili I, İngilizce I. İkinci yarıyılda ise İletişim Kuramları II, Dünya Sinema Tarihi II, Fotoğrafçılık Uygulamaları, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II, Kariyer Planlama, Türk Dili II, Almanca II, İngilizce II yazılıdır. İlk yıl kuram ve tarihle fotoğraf tabanını birlikte kurar; kamera değil fotoğraf ile başlanması, görüntünün önce durağan biçimde öğretildiğini gösterir.
Üçüncü yarıyılda Türk Sinema Tarihi I, Senaryo Yazarlığı I, Televizyonda Yapım Yönetim I, Kurgu Teknikleri I, Kamera Teknikleri yazılıdır. Dördüncü yarıyılda Göstergebilim, Türk Sinema Tarihi II, Senaryo Yazarlığı II, Televizyonda Yapım ve Yönetim II, Kurgu Teknikleri II yazılıdır. İkinci yıl programın yapım omurgasını kurar: senaryo, kurgu, kamera ve televizyon yapımı aynı anda başlar.
Beşinci yarıyılda Film Kuramları ve Film Yapımı yazılıdır. Altıncı yarıyılda Belgesel Sinema, Film Yapımı Uygulamaları, Görüntü Yönetmenliği ve Aydınlatma yazılıdır. Üçüncü yılda kuram bir kez daha ileri düzeyde ele alınırken uygulama tarafı film yapımına doğru genişler.
Yedinci yarıyılda Diploma Projesi I ve Uygulama Atölyesi I, sekizinci yarıyılda Diploma Projesi II ve Uygulama Atölyesi II yazılıdır. Son yıl bütünüyle bir üretim yılıdır; öğrenci öğrendiklerini tek bir işte toplar.
Planda dikkat çeken bir ayrıntı, üçüncü yarıyıldaki dersin adının "Televizyonda Yapım Yönetim I", dördüncü yarıyıldaki dersin adının ise "Televizyonda Yapım ve Yönetim II" biçiminde yazılmış olmasıdır. Bu asimetri kaynakta bu biçimdedir ve burada düzeltilmeden aktarılmıştır. Aynı biçimde "Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi" adındaki şapkalı harf de kaynaktaki gibi bırakılmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Ders adları kaynaktaki yazımıyla, kısaltmaları açılmadan ve düzeltme yapılmadan aktarıldı. Sayfada derece bilgisini gösteren alan boş olduğu için kazanılan derece hakkında hiçbir iddia yapılmadı. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu ayrımı sayfadan güvenle doğrulanamadığı için bu ayrım yapılmadı; bu nedenle yukarıdaki listeler bir öğrencinin aldığı derslerin tamamı olarak sunulmamaktadır. Ders kodu, kredi ve AKTS değerleri sayfaya alınmadı. İkinci yarıyılda hem Almanca II hem İngilizce II adlarının yazılı olması kaynaktaki durumdur; bu iki dersin nasıl seçildiğine ilişkin bir açıklama sayfada doğrulanamadığı için bu konuda iddia yapılmadı. Staj ya da zorunlu uygulama süresine ilişkin hiçbir bilgi sayfadan aktarılmadı.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Alanın en görünür çalışma yeri yapım şirketleridir. Dizi, film, reklam ve dijital içerik üreten yapımlarda yönetmen yardımcılığı, senaryo ekibi, yapım koordinasyonu, set organizasyonu ve kurgu masası işleri bu kapsamdadır. Bu sektörde iş genellikle proje bazlıdır; bir işin bitmesiyle bir sonrakinin başlaması arasında boşluk olabilir.
İkinci yol televizyon kanalları ve yayın kuruluşlarıdır. Program yapımı, stüdyo yönetimi, kurgu, arşiv ve yayın akışı destek işleri bu kapsamdadır. Televizyon tarafı sinemadan farklı olarak süreklilik ister; her gün ya da her hafta çıkan bir yapımın ritmi projeye değil takvime bağlıdır.
Üçüncü yol kurumsal ve dijital içerik üretimidir. Markaların ve kurumların kendi kanalları için ürettiği tanıtım filmleri, belgesel nitelikli işler, sosyal medya içerikleri ve eğitim videoları bugün alanın en geniş çalışma alanlarından biridir. Bu işlerde bir kişinin çekim, kurgu ve seslendirme aşamalarının birkaçını birlikte yürütmesi yaygındır.
Dördüncü yol serbest çalışmadır. Kurgucu, görüntü yönetmeni, senarist ya da yönetmen olarak serbest çalışmak bu alanda olağandır. Serbest çalışmanın karşılığı, işin kendisi kadar iş bulma sürecini de yönetmek zorunda olmaktır.
Beşinci yol kuram ve arşiv tarafıdır. Film eleştirisi, festival ve gösterim organizasyonu, film arşivi ve kültür kurumlarındaki program işleri bu kapsamdadır. Akademik yol ise lisansüstü eğitimle sürer. Bu rehberde hiçbir pozisyon için maaş aralığı, istihdam oranı ya da iş bulma süresi verilmiyor.
Kimler Tercih Etmeli?
Program, film izlemeyi sevmenin yeterli olmadığını kabul eden öğrenciye uygundur. Alanın konusu izlemek değil çözümlemek ve üretmektir. Dört yıl boyunca öğrenciden okuması, yazması ve çektiği işi eleştiriye açması beklenir.
İkinci olarak alan ekip işidir. Bir çekimde onlarca kişi aynı anda çalışır ve tek bir kişinin gecikmesi bütün günü etkiler. Yalnız çalışmayı tercih eden bir öğrenci için set ortamı zorlayıcı olabilir; buna karşılık kurgu ve senaryo tarafı daha bireysel çalışmaya izin verir.
Üçüncü olarak alan eleştiriye dayanıklılık ister. Yapılan iş sınıfta ortak izlenir ve açıkça değerlendirilir. Bu değerlendirmeyi kişisel bir saldırı olarak almayı öğrenmemiş bir öğrenci için süreç yıpratıcı olur.
Dördüncü olarak alan düzensiz çalışma saatlerini kabul etmeyi ister. Çekimler gece sürebilir, takvim ani biçimde değişebilir ve hava koşulu bütün planı bozabilir. Sabit mesai bekleyen bir öğrenci için bu düzen şaşırtıcı olacaktır.
Beşinci olarak alan kendi işini üretmeyi ister. Bu alanda mezuniyet belgesinden çok, gösterilebilir işlerin toplandığı bir dosya değerlidir. Bu dosyayı okul yıllarında kurmaya başlamayan bir öğrenci mezuniyette elleri boş kalabilir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Program adı üniversiteler arasında farklı yazılabilir ve ders planları belirgin biçimde farklılaşır. Bazı planlar kuram ve tarih tarafını, bazıları yapım ve atölye tarafını ağırlıklandırır. Tercih listesi yapılırken her programın kendi ders planı ayrı ayrı okunmalıdır.
İkinci not: Bu alanda donanım ve atölye imkânı belirleyicidir. Stüdyosu, kamera ve ışık ekipmanı, kurgu laboratuvarı olan bir program ile bunlar olmayan bir program aynı eğitimi vermez. Öğrencinin bu ekipmanı ders dışında da kullanabilip kullanamadığı ayrıca sorulmaya değer.
Üçüncü not: Bazı programlarda özel yetenek sınavı, bazılarında ise merkezi yerleştirme geçerlidir ve puan türü programdan programa değişebilir. Bu rehberde bir programın hangi yolla öğrenci aldığı iddia edilmemektedir; her programın kendi koşulu ÖSYM kılavuzundan doğrulanmalıdır.
Dördüncü not: Yayıncılığın geneline ilgi duyan öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim); teknik altyapıya ilgi duyan öğrenci için [radyo ve televizyon teknolojisi](/bolum/radyo-ve-televizyon-teknolojisi); görüntünün kendisine ilgi duyan öğrenci için [fotoğrafçılık ve kameramanlık](/bolum/fotografcilik-ve-kameramanlik); görsel tasarıma ilgi duyan öğrenci için [görsel iletişim tasarımı](/bolum/gorsel-iletisim-tasarimi) ve [grafik tasarımı](/bolum/grafik-tasarimi); habere ilgi duyan öğrenci için [gazetecilik](/bolum/gazetecilik); etkileşimli anlatıya ilgi duyan öğrenci için [dijital oyun tasarımı](/bolum/dijital-oyun-tasarimi); iletinin ikna tarafına ilgi duyan öğrenci için [reklamcılık](/bolum/reklamcilik) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 14 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.