Tarih Öğretmenliği, tarih biliminin dönemlerini ve yöntemini öğretmekle birlikte bu birikimin ortaöğretim düzeyinde nasıl aktarılacağını konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Program alan bilgisiyle öğretmenlik meslek bilgisini aynı planda yürütür. Alanın kamusal çerçevesine değen metinlerden biri 5632 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SÖZ
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 303,77–382,72
- Üniversite
- 8
- Genel kontenjan
- 176
- Meslek çıktısı
- 7
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Tarih Öğretmenliği Nedir?
Tarih Öğretmenliği, geçmişin nasıl bilindiğini, hangi kaynaklardan çıkarıldığını ve bu bilginin bir sınıfta nasıl öğretileceğini aynı dört yıl içinde konu edinen bir lisans programıdır. Alanın çekirdeğinde iki soru yan yana durur: bir olay hangi belgeye dayanarak anlatılır, ve bu anlatı genç bir öğrenciye hangi yolla aktarılır. Programın bütün dersleri bu iki sorunun bir yanını tutar.
Alanın birinci ayağı yöntemdir. Tarih metodolojisi, tarih felsefesi ve araştırma yöntemleri bu ayağın konularıdır. Burada öğrenilen şey olayların listesi değil, bir iddianın nasıl kurulduğu ve bir kaynağın nasıl tenkit edildiğidir. Kaynağın kim tarafından, hangi amaçla ve hangi koşullarda üretildiğini sormayan bir okuyucu tarih yazmaz, yalnızca aktarır.
İkinci ayak eski metin ve belge tarafıdır. Osmanlı paleografyası, Osmanlı diplomatikası ve arşiv vesikalarına bakan dersler bu ayağın konularıdır. Türkiye'de tarih çalışmasının önemli bir bölümü Osmanlı arşivlerinin malzemesi üzerinden yürür; bu ayak, öğrencinin bu malzemeyi kendi elleriyle okuyabilmesi içindir ve alanın en teknik eşiğidir.
Üçüncü ayak Türk tarihinin katmanlarıdır. Orta Asya Türk tarihi, ilk Müslüman Türk devletleri, Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu tarihi, beylikler, Osmanlı tarihinin dönemleri, Türk yenileşme tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi bu ayağın konularıdır. Bu ayak plan boyunca kronolojik bir dizi hâlinde ilerler.
Dördüncü ayak dünya tarihi ve komşu medeniyetlerdir. Eski çağ medeniyetleri, İslam tarihi ve medeniyeti, orta çağ, yeni çağ ve yakın çağ dünya tarihi ile yirminci yüzyıl dünya tarihi bu ayağın konularıdır. Türk tarihini bir boşlukta değil, çevresindeki siyasi ve iktisadi düzenle birlikte okumak bu ayağın işidir.
Beşinci ayak öğretmenlik meslek bilgisidir. Eğitime giriş, eğitim psikolojisi, eğitimde program geliştirme, öğretim ilke ve yöntemleri, öğretim teknolojileri, sınıf yönetimi, ölçme ve değerlendirme, özel eğitim ve kaynaştırma, rehberlik ile okul yönetimi bu ayağın konularıdır. Bu ayak programı bir tarih bölümünden ayıran şeydir.
Altıncı ayak alanın kendi öğretim didaktiğidir. Tarih öğretim programları, tarih öğrenme ve öğretim yaklaşımları, tarih öğretiminde materyal tasarımı, tarih okuryazarlığı ve okulda geçirilen öğretmenlik uygulaması bu ayağın konularıdır. Burada soru artık "bu olay nasıl oldu" değil, "bu olayı bir sınıfa hangi kaynakla ve hangi etkinlikle anlatırım" biçimine dönüşür.
Bu altı ayak programı hem bir tarih bölümüne hem bir eğitim fakültesi programına yakın kılar. Geçmişe öğretmenlik yükümlülüğü olmadan bakmak isteyen öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), aynı okul düzeyinde birden çok sosyal bilim alanını birlikte öğretmek isteyen öğrenci için [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi), mekânın ve yerin tarafına ilgi duyan öğrenci için [coğrafya](/bolum/cografya) bu alanın en yakın komşularıdır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu başlık alanın genel çerçevesini anlatır; hiçbir üniversitenin ders planına, hiçbir kanun hükmüne ve hiçbir atama ya da istihdam düzenine dayandırılmamıştır. Alanın ayaklarını sayan bu döküm bir ağırlık ya da sıralama iddiası taşımaz; hangi ayağın hangi üniversitede ne kadar yer tuttuğu yalnızca o üniversitenin kendi ders planından okunabilir. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Programın hangi puan türünden öğrenci aldığı, kaç üniversitede bulunduğu ve mezun sayısı gibi sayısal bilgiler bu başlıkta iddia edilmemiştir.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 5632 Sayılı Kanun
Tarih çalışmasının hammaddesi eserler ve vesikalardır; bu malzemenin toplanması, sınıflandırılması, saklanması ve genel kullanıma açılması ise Türkiye'de kendi kanunları üzerinden düzenlenmiş bir konudur. Bu çerçeveye değen metinlerden biri 5632 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta "MİLLİ KÜTÜPHANE KURULUŞU HAKKINDA KANUN" olarak yayımlanmıştır. Künyede "Kanun Numarası : 5632" ve "Kabul Tarihi : 23/3/1950" satırları ile "Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 29/3/1950 Sayı : 7469" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 31 Sayfa : 1946" satırları yer alır. Kaynakta kullanılan kısaltma açılmadan aktarılmıştır.
Aşağıdaki bütün alıntılarda imla, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama hiç değiştirilmemiş, dönemin yazımı sadeleştirilmemiştir. Kanunun adı kaynakta şapkasız "MİLLİ" biçiminde yazılmıştır ve bu biçim korunmuştur.
Birinci madde kaynakta bir değişiklik notuyla başlar: "Madde 1 – (Değişik: 16/4/2003-4848/37 md.)" Maddenin metni şöyledir: "Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak Ankara'da Millî Kütüphane kurulmuştur." Bu maddede kelime şapkalı "Millî" biçiminde, aşağıdaki maddelerde ise şapkasız "Milli" biçiminde yazılmıştır. Bu fark kaynak metnin kendisindedir; iki biçim burada birleştirilmemiş ve hiçbiri düzeltilmemiştir, her madde kaynakta hangi biçimi taşıyorsa o biçimle aktarılmıştır.
İkinci maddenin birinci cümlesi şöyledir: "Milli Kütüphane; milli kültür araştırmalarına mümkün kılmak, bu maksada elverişli bütün eserleri ve vesikaları bir araya toplıyarak esaslı bir merkez vücuda getirmek ve aynı zamanda her türlü ilim ve sanat çalışma ve araştırmalarını kolaylaştırmakla görevlidir." İkinci cümlesi şöyledir: "Bu görevlerini yerine getirmek üzere Milli Kütüphane lüzumlu göreceği eserleri ve vesikaları satın almaya veya başka yollarla sağlamaya ve bunların tasnifi, muhafazası ve genel istifadeye arzı için gerekli her türlü tesisleri ve vasıtaları satın almaya veya yaptırmaya yetkilidir."
Üçüncü madde şöyledir: "Madde 3 – Milli Kütüphane hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak bir tüzükle tesbit olunur." Dördüncü maddenin bu rehbere alınabilen ilk iki cümlesi şöyledir: "Madde 4 – Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Kütüphaneye şahıslar ve kurumlar tarafından, bağış suretiyle yapılacak kitap ve eşya yardımlarını kabul eder. Bunların ne şekilde kullanılacağı tüzükle tesbit olunur."
Bu programla bu metin arasındaki kesişme dolaylıdır ve açıkça yazılması gerekir. Bu rehber, kanunun tarih öğretimine, tarih müfredatına ya da bu programa ismen atıfta bulunduğu yönünde bir iddia kurmaz. Kesişme, ikinci maddede geçen "eserleri ve vesikaları bir araya toplıyarak esaslı bir merkez vücuda getirmek" ibaresi ile aynı maddenin ikinci cümlesindeki "bunların tasnifi, muhafazası ve genel istifadeye arzı" ibaresi üzerinden kurulur. Buradaki vesika ve tasnif kavramları, tarih öğretmenliği programının çekirdek yöntem konularıyla, yani birincil kaynak kullanımı, kaynak tenkidi, arşiv ve kütüphane çalışması ile kaynakların sınıflandırılmasıyla aynı kavram alanında buluşur. Yani bağ kanunun konusu üzerinden değil, tarihsel kaynak malzemesinin toplanması, tasnifi ve erişime açılması hükmü üzerinden kurulur. Daha zayıf bir ikinci tutamak üçüncü maddedir: madde hizmetlerin yürütülmesini "Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak bir tüzükle" bağladığı için öğretmenlik programı bağlamına kurumsal bir köprü verir, ancak bu köprü tarih disiplinine özgü değildir. Bu metnin bu programı, bu programın ders planını ya da mezununun görev tanımını düzenlediği anlamına gelen hiçbir sonuç çıkarılmamıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanunun adı, numarası, kabul tarihi, Resmî Gazete ve Düstur satırları ile birinci madde, ikinci maddenin birinci cümlesi ve üçüncü madde üç ayrı okumada harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır; ikinci maddenin ikinci cümlesi ile dördüncü maddenin ilk iki cümlesi iki okumada harfi harfine aynı çıktığı için aktarılmıştır. Kanunun adı bir okumada iki satır, diğer iki okumada tek satır hâlinde gelmiştir; satır sonu dışında karakter dizisi aynı olduğu için ad tek satır olarak aktarılmış, bu fark burada bildirilmiştir. Dördüncü maddenin üçüncü cümlesi iki gerekçeyle düşürülmüştür: cümle para bağışlarına uygulanacak mevzuatı düzenlemektedir ve doğrulama raporu bu tür hükümleri kapsam dışında tutmuştur; ayrıca cümlenin sonunda bir dipnot işareti sözcüğe ve noktaya yapışmış olarak geldiği için satır alıntılanmayacak malzeme sayılmış, temizlenmiş bir sürümü de üretilmemiştir. Beşinci madde bütünüyle düşürülmüştür; madde cetvel, derece, görev ve aylık düzenine ilişkin olduğu için içeriği bu rehbere alınmamıştır ve madde sonundaki dipnot işareti de ayrı satıra düşmüş hâlde geldiği için ayrıca alıntılanmayacak işaretlidir. Altıncı madde yalnızca tek bir okumada göründüğü için düşürülmüştür; iki okuma kesişimi bulunmadığından bu rehber bu maddenin metni konusunda bir iddia kurmaz ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Yedinci madde ve sonrası ile ek ve geçici maddeler ve cetveller hiçbir okumada talep kapsamına alınmadığı için bu rehberde yer almamıştır. Madde kenar başlıkları iki okumada birebir kesişmediği için aktarılmamıştır; bu, kanunun başlıkları hakkında herhangi bir iddia değildir. Okumaların kendiliğinden eklediği üst başlıklar kaynak metnin parçası olmadığı için alıntıya girmemiştir. Üç okumanın aynı adres üzerinde ve kısa bir zaman aralığında yapılmış olması nedeniyle mutabakatın yalnızca yorum hatasını elediği, belgeden metne dönüştürme hatasını elemediği doğrulama raporunda ayrıca kaydedilmiştir. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki bağlantıya bakılmalıdır.
Tarih Öğretmenliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. En sık karıştığı yer fen edebiyat fakültesinin komşu programıdır. [Tarih](/bolum/tarih) aynı dönemleri ve aynı kaynak yöntemini işler ama planında öğretmenlik meslek bilgisi dersleri ve okulda yürütülen bir uygulama dizisi yoktur; bu program alan derslerinin yanına eğitim bilimleri ve alan öğretimi derslerini de koyar. İki programın mezununun önündeki yollar bu nedenle aynı değildir.
İkinci karışma noktası öğretmenlik tarafının kendi içindedir. [Sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) ilköğretim düzeyinde tarihi, coğrafyayı, vatandaşlık bilgisini ve ekonomiyi birlikte yürütür; bu program ortaöğretim düzeyinde tek bir alanın derinliğine hazırlar. [Sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi) ve [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) başka yaş grupları ve başka alanlar için hazırlanan ayrı programlardır.
Üçüncü karışma noktası geçmişin maddi tarafıdır. [Arkeoloji](/bolum/arkeoloji) toprağın altındaki buluntudan, [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) yapıdan ve eserden, [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim) ile [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon) korunma ve onarım işinden yola çıkar; bu program ise ağırlığını yazılı kaynağa verir. [Bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) aynı yazılı malzemeye onu düzenleyen ve erişime açan tarafından bakar.
Dördüncü karışma noktası siyaset ve toplum tarafıdır. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi) bugünün düzenini merkeze alır ve geçmişi arka plan olarak kullanır; [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji) ve [felsefe](/bolum/felsefe) toplum ve düşünce üzerine kendi soru setleriyle çalışır. Eski metin tarafına ilgi duyan öğrenci için [ilahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler), edebiyat tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) ayrı yollardır.
Beşinci karışma noktası anlatma ve gezdirme tarafıdır. [Turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) tarihsel bilgiyi bir gezinin içinde aktarır ve kendi meslekî koşullarına tabidir; [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ve [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) anlatıyı bir yayın mesleğinin aracı olarak ele alır. Mekânın ölçülmesine ve haritalanmasına ilgi duyan öğrenci için [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ayrı bir yoldur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu karşılaştırma programların adlarının ve genel yönelimlerinin karşılaştırmasıdır; hiçbir üniversitenin ders planından ya da mevzuat hükmünden çıkarılmamıştır. Hangi programın mezununun hangi görevlere başvurabileceği, hangi alan için hangi belge ya da sınav koşulunun arandığı konusunda bu rehber bir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Programların hangi puan türünden öğrenci aldığı, hangi üniversitelerde bulunduğu ve planlarının birbirine ne kadar benzediği burada iddia edilmemiştir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Gazi Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için Gazi Üniversitesi'nin ders programı sayfası okundu. Üniversitenin adı sayfanın kendi metninde "Gazi Üniversitesi" olarak yayımlanmaktadır; bu nedenle buradaki üniversite adı alan adından çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Sayfa birim adlarını "Gazi Eğitim Fakültesi", "Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü" ve "Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı" olarak, program adını "TARİH ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI" olarak yayımlar. Öğretim düzeyi sayfada bir menü öğesinde "Lisans" olarak ve bir başlık satırında "TARİH EĞİTİMİ ANA BİLİM DALI LİSANS DERS PROGRAMI" olarak yazılıdır; yani düzey yarıyıl sayısından çıkarım değil, sayfanın kendi bilgisidir. Sayfa dersleri sekiz yarıyıl başlığı altında toplar ve her yarıyıl içinde ayrıca GK, MB ve AE grup etiketlerini kullanır; bu etiketler sayfada yazıldığı gibi korunmuştur.
Birinci yarıyılda GK etiketiyle Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-I, Türk Dili-I, Yabancı Dil-I (İngilizce), Yabancı Dil-I (Almanca), Yabancı Dil-I (Fransızca), Bilişim Teknolojileri ve Osmanlı Paleografyası-I; MB etiketiyle Eğitime Giriş ve Tarih Metodolojisi; AE etiketiyle Orta Asya Türk Tarihi-I, İslam Tarihi ve Medeniyeti-I, Büyük Selçuklu Devleti Tarihi-I ve Eski Çağ Medeniyetleri Tarihi-I yayımlanmıştır. İkinci yarıyılda GK etiketiyle Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-II, Türk Dili-II, Yabancı Dil-II (İngilizce), Yabancı Dil-II (Almanca), Yabancı Dil-II (Fransızca) ve Osmanlı Paleografyası-II; MB etiketiyle Öğretim Teknolojileri ve Eğitimde Araştırma Yöntemleri; AE etiketiyle Orta Asya Türk Tarihi-II, İslam Tarihi ve Medeniyeti-II, Büyük Selçuklu Devleti Tarihi-II, Eski Çağ Medeniyetleri Tarihi-II ve İlk Müslüman Türk Devletleri Tarihi yayımlanmıştır. İlk yıl kronolojinin başlangıcını, yöntem dersini ve paleografya dizisini aynı anda başlatır.
Üçüncü yarıyılda MB etiketiyle Eğitimde Program Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, MB. Seçmeli-I ve Tarih Öğretim Programları; GK etiketiyle Osmanlı Paleografyası-III; AE etiketiyle Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi, Anadolu Beylikleri Tarihi, Orta Asya Türk Kültür Tarihi, A. Seçmeli-I (Orta Çağ Dünya Tarihi), A. Seçmeli-I (Kafkasya Tarihi), A. Seçmeli-I (Doğu Avrupa Türk Kavimleri Tarihi), A. Seçmeli-I (Türkiye Coğrafyası), A. Seçmeli-II (Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi), A. Seçmeli-II (Roma ve Bizans Tarihi), A. Seçmeli-II (Arkeoloji), A. Seçmeli-II (Sanat Tarihi) ve A. Seçmeli-II (Tarih Öğretiminde Okul Dışı Öğrenme) yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyılda MB etiketiyle Öğretim İlke ve Yöntemleri, MB. Seçmeli-II, Tarih Öğretiminde Materyal Tasarımı ve Alan Eğitiminde Araştırma Projesi-I; GK etiketiyle GK. Seçmeli-I ve Osmanlı Diplomatikası; AE etiketiyle Selçuklu Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi, Osmanlı Tarihi-I (1299-1453), A. Seçmeli-III (Oğuzlar Tarihi), A. Seçmeli-III (Türk Dili ve Edebiyatı Tarihi), A. Seçmeli-III (Haçlı Seferleri Tarihi) ve A. Seçmeli-III (Tarih Öğretiminde Oyun ve Drama) yayımlanmıştır. İkinci yıl alan öğretimi derslerini plana sokar ve Osmanlı tarihi dizisini başlatır.
Beşinci yarıyılın dersleri Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, MB. Seçmeli-III, GK. Seçmeli-II, Osmanlı Tarihi-II (1453-1606), Maarif Tarihi, Özel Öğretim Yöntemleri, Tarih Öğrenme ve Öğretim Yaklaşımları, Alan Eğitiminde Araştırma Projesi - II, A. Seçmeli-IV (Yeni Çağ Dünya Tarihi), A. Seçmeli-IV (Rusya Tarihi), A. Seçmeli-IV (Tarihi Coğrafya ve Kartografya), A. Seçmeli-IV (Türk İktisat Tarihi), A. Seçmeli-V (Osmanlı Arşiv Vesikaları), A. Seçmeli-V (Türk Denizcilik Tarihi), A. Seçmeli-V (Orta Doğu Türk Devletleri Tarihi), A. Seçmeli-V (Tarih Öğretiminde Beceri Eğitimi) ve A. Seçmeli-V (Tarih Felsefesi) olarak yayımlanmıştır. Altıncı yarıyılın dersleri Sınıf Yönetimi, MB. Seçmeli-IV, GK. Seçmeli-III, Osmanlı Tarihi-III (1606-1789), Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi - I, Osmanlı Toplum Yapısı ve Millet Sistemi, Yeni ve Yakınçağda Türk Dünyası, Tarih Okuryazarlığı, A. Seçmeli-VI (Yakın Çağ Dünya Tarihi), A. Seçmeli-VI (Balkan Tarihi), A. Seçmeli-VI (Türk Basın Tarihi), A. Seçmeli-VI (Türk Demokrasi Tarihi), A. Seçmeli-VII (Anadolu'da Nüfus ve Yerleşme), A. Seçmeli-VII (Türkiye Cumhuriyeti Tarihinin Kaynakları), A. Seçmeli-VII (Yeni Çağda Osmanlı Dış Politikası) ve A. Seçmeli-VII (Tarih Öğretiminde Kapsayıcı Eğitim Uygulamaları) olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yıl arşiv vesikası, kaynak ve okuryazarlık derslerini merkeze getirir.
Yedinci yarıyılın dersleri Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi, Okullarda Rehberlik, Öğretmenlik Uygulaması-I, Osmanlı Tarihi-IV (1789-1922), Türk Yenileşme Tarihi - I, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi - I, Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi - II, A. Seçmeli-VIII (Yakın Çağda Osmanlı Dış Politikası), A. Seçmeli-VIII (Türk Dünyasında Yenileşme Hareketleri), A. Seçmeli-VIII (Tarih Öğretiminde Değer Eğitimi) ve A. Seçmeli-VIII (XX. Yüzyılda İslam Dünyası) olarak yayımlanmıştır. Sekizinci yarıyılın dersleri Özel Eğitim ve Kaynaştırma, GK. Seçmeli-IV, Öğretmenlik Uygulaması-II, XX. Yüzyıl Dünya Tarihi, Türk Yenileşme Tarihi-II, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi-II, A. Seçmeli-IX (XX. Yüzyıl Türk Dünyası), A. Seçmeli-IX (Medeniyetler Tarihi), A. Seçmeli-IX (T.C. Anayasası ve Vatandaşlık), A. Seçmeli-IX (Türkiye Cumhuriyeti Dış Politikası), A. Seçmeli-X (Türkiye Cumhuriyeti'nin Sosyal Politikaları), A. Seçmeli-X (Tarih Ders Kitabı İncelemesi), A. Seçmeli-X (II. Meşrutiyet Döneminde Fikir Hareketleri ve Siyasi Partiler), A. Seçmeli-X (Türk Düşünce Tarihi) ve A. Seçmeli-X (Türk Askeri Teşkilatı Tarihi) olarak yayımlanmıştır. Son yıl ağırlığını okulda geçirilen uygulamaya, yakın döneme ve yirminci yüzyıla verir.
Aynı sayfa, ikinci bir program başlığı altında yarıyıla bağlanmamış iki ortak seçmeli havuzu da yayımlar. Fakülte ortak seçmeli genel kültür havuzunda Bağımlılık ve Bağımlılıkla Mücadele, Beslenme ve Sağlık, Bilim Tarihi ve Felsefesi, Ekonomi ve Girişimcilik, İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi, İnsan İlişkileri ve İletişim, Kariyer Planlama ve Geliştirme, Bilim ve Araştırma Etiği, Geleneksel Türk El Sanatları, Kültür ve Dil, Medya Okuryazarlığı, Mesleki İngilizce, Sanat ve Estetik, Topluma Hizmet Uygulamaları, Türk Halk Oyunları, Türk İşaret Dili, Türk Kültür Coğrafyası, Türk Musikisi, Türk Sanatı Tarihi, Ekoturizm, İlkyardım, Türkiye'nin Biyoçeşitliliği, Üniversitede Yaşam Kültürü, Sosyal Medya ve Mobil Cihazlar ile Öğrenme, Doğada Biyoloji, Astronomi Okuryazarlığı, Bilim İletişimi, Sosyobilimsel Konular ve Bilimin Kültürel Tarihi dersleri yayımlanmıştır. Fakülte ortak seçmeli meslek bilgisi havuzunda Açık ve Uzaktan Öğrenme, Çocuk Psikolojisi, Değerler Eğitimi, Eğitim Felsefesi, Eğitim Hukuku, Eğitim Sosyolojisi, Eğitimde Ahlak ve Etik, Eğitimde Program Dışı Etkinlikler, Eğitimde Proje Hazırlama, Eleştirel ve Analitik Düşünme, Karşılaştırmalı Eğitim, Mikro Öğrenme, Sürdürülebilir Kalkınma Eğitim, Türk Eğitim Tarihi, Yetişkin Eğitimi ve Hayat Boyu Öğrenme, Eğitimde Drama ve Eğitim Bilimlerinde İstatistiğe Giriş dersleri yayımlanmıştır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Üniversite adı, fakülte, bölüm ve ana bilim dalı adları, program adı, öğretim düzeyi ifadeleri, sekiz yarıyıl başlığı, GK, MB ve AE grup etiketleri ile yukarıda sayılan bütün ders adları sayfanın iki ayrı okumasında uyuştuğu için aktarılmıştır; hiçbir ders adı düşürülmemiştir. Ders adları sayfada hangi yazımla yer alıyorsa öyle bırakılmıştır; bu nedenle "Yeni ve Yakınçağda Türk Dünyası", "Sürdürülebilir Kalkınma Eğitim", "Alan Eğitiminde Araştırma Projesi - II" ve "T.C. Anayasası ve Vatandaşlık" gibi ibareler de düzeltilmeden aktarılmış, kısaltmaları açılmamıştır. Yarıyıl satırlarındaki GK. Seçmeli ve MB. Seçmeli satırlarının içi yukarıdaki iki havuzdan doldurulur; sayfa hangi dersin hangi yarıyıla ait olduğunu bu havuzlarda belirtmediği için havuz dersleri yarıyıllara dağıtılmamış ve ayrı bir başlık altında verilmiştir. Aynı program için doğrulanmış ikinci bir üniversite kaynağı daha bulunmaktadır; bu rehberde tek bir üniversitenin planı örneklendiği için o kaynağın ders adları buraya alınmamıştır. Bir başka üniversitenin öğretim planı dosyası, öğretim düzeyi ifadesi bakımından iki okuma çeliştiği için doğrulama raporunda kullanılmamış ve o dosyadan okunmuş sekiz yarıyıllık ders listesi bilerek dışarıda bırakılmıştır. Aynı üniversitenin eski müfredat kohortları, güncel lisans ders programı esas alındığı için alınmamıştır. Hangi derslerin zorunlu hangilerinin seçmeli olduğu, dersin dili, ders içerikleri, öğrenme kazanımları ve program çıktıları alınmamıştır. Ders kodları, kredi ve iş yükü değerleri bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve diğer üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en tanınmış çalışma alanı ortaöğretim düzeyinde öğretmenliktir. Bir dersin planlanması, kaynak ve görsel malzeme seçimi, sınıf içi tartışmanın yürütülmesi, harita ve zaman şeridi gibi araçların hazırlanması ve ölçme araçlarının yazılması bu tarafın gündelik gövdesidir. Kamuda ya da özel okullarda öğretmen olarak çalışmanın kendi giriş koşulları, sınavları ve belge şartları vardır; bu rehber hangi görevin hangi koşula bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmaz, bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
İkinci alan ders materyali ve sınav tarafıdır. Ders kitabı ve yardımcı kaynak hazırlayan yayınevlerinde metin yazımı, soru yazımı, görsel seçimi ve içerik denetimi işleri yürür. Bu tarafta çalışan kişi hem alan bilgisini hem öğretim programını okuyabilmek zorundadır.
Üçüncü alan arşiv, kütüphane ve belge tarafıdır: yazılı malzemenin toplanması, tasnifi ve araştırmacıya açılması ile ilgili birimlerde çalışmak bu tarafa girer ve programın paleografya, diplomatika ve arşiv vesikaları dersleri bu tarafla doğrudan ilgilidir. Dördüncü alan müze ve kültür kurumlarıdır; sergi metinlerinin hazırlanması, eğitim programlarının kurulması ve kurum yayınları bu tarafa girer.
Beşinci alan yayıncılık ve medya tarafıdır; tarih dergileri, kitap yayınevleri, belgesel yapımı ve dijital içerik üretimi bu tarafa girer. Altıncı alan akademik yoldur; yüksek lisans ve doktora ile Osmanlı tarihi, Türk tarihi, genel tarih ya da tarih eğitimi tarafında araştırmacı olarak kalmak bu alanda mümkündür. Yedinci alan turizm ve gezi anlatımıdır; ancak bu taraftaki mesleklerin kendi belge ve yetki koşulları vardır ve bu rehber o koşullar hakkında bir iddia kurmaz.
Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez. Bunlar kuruma, bölgeye, yıla ve kişinin kendi birikimine göre değişir; bu rehberin kaynakları bu tür sayıları yayımlamamaktadır.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu döküm alanın genel çalışma sahalarını anlatır; hiçbir kurumun kadro, unvan ya da görev tanımına dayandırılmamıştır. Atama, sınav, sertifika ve meslek kuruluşu kaydı gibi koşullar hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Hangi alanın ne kadar geniş olduğu, hangi alana kaç mezunun girdiği ve hangi alanın büyüdüğü konusunda hiçbir sayı ya da oran verilmemiştir. Ücret, maaş ve istihdam oranı bu rehberde hiçbir yerde geçmez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: okumaktan ve not tutmaktan hoşlanıyor musunuz? Bu alanın günlük işi uzun anlatı metinleri, inceleme yazıları ve kaynak dökümleridir. Okuma yükünü ağır bulan bir öğrenci için alanın çekirdeği yorucu olur, çünkü bu yük dört yıl boyunca azalmaz.
İkinci soru ezberle ilgilidir. Tarih, tarih ve yer adlarının hatırlanmasını gerektirir ama alanın sınavı yalnızca hatırlamak değildir; bir olayın nedenini, kaynağını ve sonucunu birbirine bağlamak esas iştir. Yalnızca kronoloji ezberlemeye hazır gelen bir öğrenci yöntem derslerinde beklediğinden farklı bir işle karşılaşır.
Üçüncü soru eski metinle ilgilidir. Planda paleografya ve diplomatika dersleri birden çok dönem boyunca sürer ve farklı bir yazı sistemini öğrenmeyi gerektirir. Bu ders dizisi alanın en çok emek isteyen teknik eşiğidir; düzenli çalışmaya isteksiz bir öğrenci bu eşikte zorlanır.
Dördüncü soru öğretmenlikle ilgilidir. Bu programın planında eğitim bilimleri dersleri ve okulda geçirilen bir uygulama dizisi vardır; mezunun önündeki en tanınmış yol da sınıftır. Geçmişle ilgilenmek isteyip bir sınıfın önünde durmak istemeyen bir öğrenci için öğretmenlik dersleri olmayan bir tarih programı daha uygun olabilir. Son olarak alanın anlatma, sunum ve yazılı ifade becerisini sürekli kullandığı da hesaba katılmalıdır; bu rehber bu konuda bir yeterlik ölçütü ya da hazırlık önerisi vermez.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sorular alanın ders içeriğinden ve okunan planın yapısından çıkarılmıştır; hiçbir başarı ölçütüne, sınav sonucuna ya da yerleşme verisine dayandırılmamıştır. Öğrencinin hangi lise alanından geldiği, hangi derslerden ne kadar hazırlık getirdiği ve hangi çalışma alışkanlığının yeterli olduğu konusunda hiçbir eşik verilmemiştir. Bu başlık bir yetenek testi ya da uygunluk kararı değildir ve kişiye özel bir tavsiye içermez.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında ve aynı üniversitenin farklı sayfalarında farklı biçimlerde görünebilir. "Tarih Öğretmenliği", "Tarih Öğretmenliği Programı" ve "Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı" aynı yapının farklı adlandırmalarıdır; buna karşılık "Tarih" ayrı bir programdır ve planı farklıdır. Tercih listesi yapılırken adın değil, planın okunması gerekir.
İkinci not: Programın alan ağırlığı sorulmaya değer. Bazı planlar Osmanlı tarihi ve paleografya tarafını uzun bir dizi hâlinde yürütür, bazıları genel dünya tarihine daha çok yer verir, bazıları alan eğitimi ve öğretim yöntemi derslerini öne çıkarır. Bu üç yönelim aynı mezun profilini üretmez ve tercihten önce ilgili üniversitenin kendi ders planından okunmalıdır.
Üçüncü not: Uygulama ve seçmeli düzeni sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda okulda yürütülen iki dönemlik bir uygulama dizisi, iki dönemlik bir alan eğitimi araştırma projesi ve çok sayıda alan seçmelisi bulunmaktadır. Uygulamanın hangi okullarda yürüdüğü, seçmeli havuzların gerçekte hangi yıl hangi derslerle açıldığı ve arşiv çalışmasına dönük derslerin nasıl yürütüldüğü tercihten önce sorulmaya değer.
Dördüncü not: Aynı malzemeye öğretmenlik yükümlülüğü olmadan bakmak isteyen öğrenci için [tarih](/bolum/tarih); başka bir okul düzeyine ya da başka bir alana öğretmen olmak isteyen öğrenci için [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi), [sınıf öğretmenliği](/bolum/sinif-ogretmenligi), [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi), [özel eğitim öğretmenliği](/bolum/ozel-egitim-ogretmenligi), [okul öncesi öğretmenliği](/bolum/okul-oncesi-ogretmenligi), [ingilizce öğretmenliği](/bolum/ingilizce-ogretmenligi), [almanca öğretmenliği](/bolum/almanca-ogretmenligi), [matematik öğretmenliği](/bolum/matematik-ogretmenligi), [ilköğretim matematik öğretmenliği](/bolum/ilkogretim-matematik-ogretmenligi), [fen bilgisi öğretmenliği](/bolum/fen-bilgisi-ogretmenligi) ve [bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği](/bolum/bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-ogretmenligi); okulda öğrenciyle görüşme tarafına ilgi duyan öğrenci için [rehberlik ve psikolojik danışmanlık](/bolum/rehberlik-ve-psikolojik-danismanlik); geçmişin maddi kalıntısına ilgi duyan öğrenci için [arkeoloji](/bolum/arkeoloji), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim) ve [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon); yazılı malzemenin düzenlenmesine ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); bugünün siyasetine ve yönetimine ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler](/bolum/siyaset-bilimi-ve-uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi ve kamu yönetimi](/bolum/siyaset-bilimi-ve-kamu-yonetimi) ve [kamu yönetimi](/bolum/kamu-yonetimi); topluma ve düşünceye bakan bir çerçeve arayan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji), [felsefe](/bolum/felsefe) ve [psikoloji](/bolum/psikoloji); eski metin ve din bilimleri tarafına ilgi duyan öğrenci için [ilahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler); dil ve edebiyat tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati); mekâna ve haritaya ilgi duyan öğrenci için [coğrafya](/bolum/cografya) ve [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri); anlatmayı bir meslek yapmak isteyen öğrenci için [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik), [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [yeni medya ve iletişim](/bolum/yeni-medya-ve-iletisim) ve [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu notlar okunan tek ders planı ile alanın genel çerçevesinden çıkarılmıştır; hiçbir üniversite adı önerilmemiş, hiçbir üniversitenin planı bir diğerine üstün tutulmamıştır. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, yerleşme verisi ve ücret bilgisi bu rehberde hiçbir yerde verilmez. Yukarıda karşılaştırma için verilen bağlantılar yalnızca komşu alanlara işaret eder; bu programların hangisinin hangi mezuna daha uygun olduğu konusunda bir karar önerilmemiştir.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 8 üniversitede, 9 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.