İçeriğe geç
ünileniyorum
SÖZLisans · 4 yıl

Türk Halkbilimi

Türk Halkbilimi, halk anlatılarını, gelenekleri, halk müziğini ve oyunlarını, halk sanatlarını, mutfağı ve gündelik kültürü saha derlemesiyle inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 4848 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Türk Halkbilimi, halk anlatılarını, gelenekleri, halk müziğini ve oyunlarını, halk sanatlarını, mutfağı ve gündelik kültürü saha derlemesiyle inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 4848 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SÖZ
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
216,38327,80
Üniversite
5
Genel kontenjan
290
Meslek çıktısı
8

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Türk Halkbilimi Nedir?

Türk Halkbilimi, bir toplumun kuşaktan kuşağa aktardığı bilgi, anlatı, inanç, gösteri, üretim ve gündelik yaşam biçimlerini bilimsel yöntemle inceleyen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın konusu kitaplarda yazılı olan kadar, yazılı olmayanı da kapsar: bir masalın anlatılış biçimi, bir düğünün sırası, bir türkünün ezgisi, bir yemeğin pişirilme usulü, bir dokumanın deseni, bir sağaltma pratiğinin sözü. Bu malzemenin çoğu bir kütüphane rafında değil, insanların belleğinde ve gündelik pratiğinde durur; bu nedenle halkbilimi kendi malzemesini önce sahada üretir, sonra inceler.

Alanın birinci ayağı yöntemdir ve programı öteki edebiyat ya da kültür programlarından ayıran şey de burasıdır. Okunan ders planında Halkbilimine Giriş - l, Halkbilimine Giriş - ll ve Halkbilimi Alan Araştırması Yöntem ve Teknikleri dersleri bu ayağı kurar. Derleme, halkbiliminin kendine özgü saha tekniğinin adıdır: kaynak kişiye ulaşmak, güven kurmak, soruyu doğru sormak, anlatının kendi akışını bozmadan kayda almak, kaydı çözümlemek ve arşivlenebilir hâle getirmek. Bir öğrencinin bu alanda yetişmesi, kütüphanede geçirdiği saat kadar sahada geçirdiği saatle de ölçülür.

İkinci ayak sözlü edebiyattır. Halk Edebiyatına Giriş - l ve Halk Edebiyatına Giriş - ll, Aşıklık Geleneği - l ve Aşıklık Geleneği - ll, Halk Masalları, Türk Halk Hikayeleri, Türk Mitolojisi ve Destanları ile Dede Korkut Geleneği dersleri bu ayağı taşır. Sözlü edebiyat metni yazılı edebiyat metni gibi çalışmaz: her anlatımda yeniden kurulur, anlatıcıya ve dinleyiciye göre değişir, kalıp ifadelerle ilerler ve belleğe göre biçimlenir. Bu yüzden halkbilimi bir metnin tek bir doğru biçimini aramaz, biçimlerin çeşitliliğini kendi verisi sayar.

Üçüncü ayak inanç, gelenek ve ritüeldir. Gelenek, Görenekler ve Halk İnaçları, Dinler Tarihine Giriş, Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı, Halk Hekimliği, Halk Hukuku ve Şamanizm Araştırmaları dersleri bu ayağı kurar. Doğum, evlenme ve ölüm etrafında kurulan pratikler, hastalıkla baş etme yolları, komşuluk ve paylaşım kuralları bu başlığın konusudur. Halk hukuku dersi özellikle dikkat çekicidir: bir topluluğun yazılı olmayan kendi kural düzeni, halkbiliminin inceleme nesnelerinden biridir.

Dördüncü ayak gösteri, müzik ve oyundur. Halk Müziği ve Çalgıları, Türk Oyun Kültürü, Halk Tiyatrosu, Uygulamalı Halk Tiyatrosu, Uygulamalı Halk Müziği, Çocuk Oyun ve Oyuncakları, Türk Eğlence Kültürü ve Mizah Kültürü dersleri bu ayağı oluşturur. Bu derslerin bir bölümü kuramsaldır, bir bölümü uygulamalıdır; planda uygulama sözcüğünü adında taşıyan ayrı ders adları basılıdır.

Beşinci ayak maddi kültürdür. El Sanatları, Uygulamalı El Sanatları, Halk Mimarisi, Beslenme Kültürü, Uygulamalı Halk Mutfağı, Kültürel Semboller ve Sistemler ile Halk Baytarlığı ve Botaniği dersleri bu ayağı taşır. Bir kilimin deseni, bir evin planı, bir tencerenin biçimi ya da bir bitkinin kullanımı halkbilimi için birer belgedir; bu belgeler okunmayı ve bağlamına yerleştirilmeyi bekler.

Altıncı ayak dil ve yazılı kaynaktır. Osmanlı Türkçesi - l, Osmanlı Türkçesi - ll, Osmanlı Türkçesi - lll, Osmanlı Türkçesi - IV, Yazılı Kaynaklarda Halkbilimi, Cönkler ve Mecmualar - l, Cönkler ve Mecmualar - ll, Yeni Türk Lehçeleri - l, Yeni Türk Lehçeleri - ll, Farsça - l, Farsça - ll, Arapça - l ve Arapça - ll gibi ders adları planda basılıdır. Sözlü kültürün geçmiş dönemlerdeki izleri çoğu zaman elyazması derlemelerde durur; bu kaynakları okuyabilmek alanın kendi arşiv becerisidir.

Yedinci ayak kuram ve komşu disiplinlerdir. Sosyolojiye Giriş, Antropolojiye Giriş, Felsefeye Giriş, Psikolojiye Giriş, Sanat Tarihine Giriş, Türk Kültür Tarihi, Karşılaştırmalı Kültürbilim, Kültür Değişmeleri, Adbilimi, Konuşmanın Etnografyası, Cinsiyet ve Kültür ile Folklor ve Modernizm dersleri bu ayağı kurar. Halkbilimi kendi verisini toplarken toplumbilimin, insanbilimin ve dilbilimin kavramlarını ödünç alır; bu ödünç alma alanın zayıflığı değil, kuruluş biçimidir.

Sekizinci ayak uygulama ve aktarımdır. Halkbilimi Müzeciliği, Uygulamalı Halkbilimi ve Eğitim, Halkbilimi Medya İlişkileri, Halkbilimsel Belgesel Hazırlama, Halkbilimi Turizm İlişkileri, Kültür Ekonomisi ve Yönetimi, Kültürel Animasyon Tasarımcılığı, Sözlü Tarih Araştırmaları, Halkbilimi Semineri - l, Halkbilimi Semineri - ll, Araştırma Projesi - l ve Araştırma Projesi - ll ders adları bu ayağı oluşturur. Derlenen malzemenin arşive, sergiye, yayına, belgesele ya da eğitim programına dönüşmesi ayrı bir beceridir ve planda bu beceriye ayrılmış ders adları basılıdır.

Bu sekiz ayak programı hem bir edebiyat bölümüne hem bir sosyal bilim bölümüne hem de bir kültür kurumuna yakın kılar. Alanın dil ve metin komşusu [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), toplum komşusu [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji), kurumsal komşusu [müzecilik](/bolum/muzecilik) ve [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), maddi kültür komşusu ise [geleneksel el sanatları](/bolum/geleneksel-el-sanatlari) programlarıdır.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 4848 Sayılı Kanun

Halkbiliminin topladığı malzeme yalnızca akademik bir ilgi konusu değildir; derlemenin, arşivlemenin, tescilin ve tanıtımın kamusal bir karşılığı vardır. Bu karşılığın çerçevesine doğrudan değen metinlerden biri 4848 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta sözcük düzeyinde üç okumada aynı biçimde, "KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TEŞKİLÂT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN" olarak görülmüştür; iki okuma aynı satırı sonunda bir "(1)" işaretiyle vermiş, bir okuma bu işareti getirmemiştir. İşaretin satırın parçası olup olmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Kanunun künye satırları üç okumada birebir aynı çıktığı için satır olarak aktarılabilmektedir: "Kanun Numarası : 4848", "Kabul Tarihi : 16/4/2003", "Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 29/4/2003 Sayı : 25093" ve "Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 42". Etiket öneklerindeki ve iki nokta önündeki boşluklar kaynakta göründüğü hâldedir; kısaltma açılmamış, yazım düzeltilmemiştir. Düstur satırı hakkında açık bir kayıt düşülmelidir: üç okuma da satırı cilt bilgisiyle bitirmiş, hiçbirinde bir sayfa öğesi görünmemiştir; satırın kaynakta böyle bir öğe taşıyıp taşımadığına dair burada hiçbir iddia yoktur.

Belgenin ilk bölüm başlığı üç okumada da "BİRİNCİ BÖLÜM" sözcükleriyle, bölümün alt başlığı ise yine üç okumada "Amaç ve Görev" biçiminde görülmüştür. "İKİNCİ BÖLÜM" başlığı ile alt başlığı "Bakanlık Teşkilâtı" iki okumada aynıdır. Madde kenar başlıkları sırasıyla amaç, görev, teşkilât, merkez teşkilâtı ve bakan sözcükleriyle; on üçüncü maddenin kenar başlığı ise araştırma ve eğitim genel müdürlüğü sözcükleriyle görülmüştür.

Kanunun birinci maddesinin gövdesi kaynakta şöyledir: "Madde 1- Bu Kanunun amacı; kültürel değerleri yaşatmak, geliştirmek, yaymak, tanıtmak, değerlendirmek ve benimsetmek, tarihî ve kültürel varlıkların tahribini ve yok edilmesini önlemek, yurdun turizme elverişli bütün imkânlarını ülke ekonomisine olumlu katkı sağlayacak şekilde değerlendirmek, turizmin geliştirilmesi, pazarlanması, teşvik ve desteklenmesi için gerekli önlemleri almak, kültür ve turizm konularıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını yönlendirmek ve bu kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör ile iletişimi geliştirmek ve işbirliği yapmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığının kurulmasına, teşkilât ve görevlerine ilişkin esasları düzenlemektir." Bu tek cümlede kültürel değerin yaşatılması, geliştirilmesi, yayılması ve benimsetilmesi bir kamu amacı olarak sayılmaktadır; halkbilimi öğrencisinin derste öğrendiği aktarım fiilleri burada hukuki bir metnin içinde durmaktadır.

İkinci madde bakanlığın görevlerini sayar ve giriş cümlesiyle sekiz bendinin tamamı üç okumada birebir aynı çıkmıştır. Madde "Madde 2- Kültür ve Turizm Bakanlığının görevleri şunlardır:" cümlesiyle açılır. Birinci bent şöyledir: "a) Millî, manevî, tarihî, kültürel ve turistik değerleri araştırmak, geliştirmek, korumak, yaşatmak, değerlendirmek, yaymak, tanıtmak, benimsetmek ve bu suretle millî bütünlüğün güçlenmesine ve ekonomik gelişmeye katkıda bulunmak,". İkinci bent şöyledir: "b) Kültür ve turizm konuları ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını yönlendirmek, bu kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör ile iletişimi geliştirmek ve işbirliği yapmak ; yerel yönetimler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından kurulan veya kamupersonelini desteklemek için kurulan dernekler ve aynı amaçlarla Türk Medeni Kanununa göre kurulan vakıflar dışındaki asıl amacı kültür, sanat, turi zm ve tanıtım faaliyeti olan dernek ve vakıflar ile özel tiyatrolar tarafından gerçekleştirilecek projelere nakdi yardımda bulunmak (2),". Bu bentteki "yapmak ;" biçimi, "kamupersonelini" bitişikliği ve "turi zm" sözcüğündeki kopma üç okumada da aynı yerde görülmüştür ve düzeltilmemiştir. Maddenin öteki bentleri şöyledir: "c) Tarihî ve kültürel varlıkları korumak,", "d) Turizmi, millî ekonominin verimli bir sektörü haline getirmek için yurdun turizme elverişli bütün imkânlarını değerlendirmek, geliştirmek ve pazarlamak,", "e) Kültür ve turizm alanlarında her türlü yatırım, iletişim ve gelişim potansiyelini yönlendirmek,", "f) Kültür ve turizm yatırımları ile ilgili taşınmazları temin etmek, gerektiğinde kamulaştırmak, bunların etüt, proje ve inşaatını yapmak, yaptırmak,", "g) Türkiye'nin turistik varlıklarını her alanda tanıtıcı faaliyetler ile her türlü imkân ve araçlardan faydalanarak kültür ve turizmle ilgili tanıtma hizmetlerini yürütmek," ve "h) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.".

Üçüncü madde teşkilâtın çatısını kurar. Maddenin gövdesi iki okumada birebir aynı çıkmıştır ve şöyledir: "Madde 3- Kültür ve Turizm Bakanlığı; merkez, taşra ve yurt dışı teşkilâtı ile bağlı kuruluşlardan meydana gelir." Bir okuma aynı cümleyi farklı bir çekim ekiyle vermiş, o varyant tek okumada kaldığı için buraya alınmamıştır; hangi biçimin kaynakta basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır.

Dördüncü madde merkez teşkilâtını ayırır ve iki paragrafı da üç okumada aynıdır: "Madde 4- Bakanlık merkez teşkilâtı; ana hizmet birimleriyle danışma ve denetim birimleri ve yardımcı hizmet birimlerinden meydana gelir." ve "Bakanlık merkez teşkilâtı ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir."

Beşinci madde en üst amiri tanımlar ve iki paragrafı da üç okumada aynıdır: "Madde 5- Bakan; Bakanlık teşkilâtının en üst amiridir ve Bakanlık hizmetlerini mevzuata, Hükümetin genel siyasetine, millî güvenlik siyasetine, kalkınma plânlarına ve yıllık programlara uygun olarak yürütmekle ve Bakanlığın faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklarla işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevli ve Başbakana karşı sorumludur." ve "Bakan, emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden ayrıca sorumlu olup, Bakanlık merkez, taşra ve yurt dışı teşkilâtları ile bağlı kuruluşların faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir."

Bu rehber açısından en yoğun madde on üçüncü maddedir; giriş cümlesi ve bentlerinin tamamı iki okumada birebir aynı çıkmıştır. Madde "Madde 13- Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:" cümlesiyle açılır. Alanın nesnesini doğrudan sayan bent şudur: "b) Halk kültürlerinin, halk edebiyatı ve tiyatrosu, gelenek, görenek ve inançları, halk müziği ve oyunları, sanatları, mutfağı, giyim, kuşam, süsleme ve benzeri bütün dallarında araştırma, derleme, inceleme ve diğer bilimsel çalışmaları yapmak, yaptırmak, yayımlamak, tanıtmak,". Bu tek bent halk edebiyatını, halk tiyatrosunu, gelenek ve inançları, halk müziğini ve oyunlarını, halk sanatlarını, mutfağı ve giyim kuşamı yan yana anmakta; üstelik derleme fiilini de bir görev olarak yazmaktadır. Üçüncü bent şöyledir: "c) (Değişik: 14/7/2004-5225/13 md.) Somut olmayan kültürel mirasın araştırılması, derlenmesi, arşivlenmesi, tanıtımı, tescili, bu kapsamda tespit ve tescil kurullarının oluşturulması, ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasında bu konuda koordinasyonun sağlanması, işbirliği geliştirilmesi,". Dördüncü bent alanın coğrafi kapsamını ve kurumsal çıktısını birlikte yazar: "d) Türkiye'de ve Türkiye dışında yaşayan Türklerin kültür varlıklarını, kültür anlaşmaları ve kültürel mübadele programları çerçevesinde araştırmak, incelemek, derlemek ve diğer bilimsel çalışmaları yapmak, yaptırmak, bunları yayımlatmak, tanıtmak, açık hava müzelerine ve halk kültürleri arşivine kazandırmak,". Maddenin öteki bentleri de doğrulanmıştır: "a) Güzel sanatlar alanında bilimsel araştırma, inceleme, yayınlar yapmak, arşiv kurmak, geliştirmek ve faydalanılmasını sağlamak,", "e) Yabancı ülkelerde halen konuşulmakta olan Türkçe lehçe ve şiveleri ile bunlara yardımcı dilleri öğretmek ve bu konuda araştırmalar yapmak üzere mevzuat çerçevesinde enstitü kurulmasını sağlamak,", "f) Kültür ve turizm sektörlerinin eğitilmiş eleman ihtiyacının tespiti ve bu ihtiyacın karşılanması için gerekli tedbirlerin alınması, eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasını sağlamak, bu amaçla (...) (1) kurslar açmak, ilgili meslek ve kamu kuruluşlarıyla gerekli işbirliğini yapmak,(2)", "g) Kültür ve turizm eğitimi programlarının geliştirilmesi ve eğitim düzeyinin yükseltilmesi amacıyla dış kaynaklardan teknik yardım sağlamak,", "h) Toplumda kültür ve turizm bilincinin geliştirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak, bu amaçla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği sağlamak,", "ı) Kültür ve turizmle ilgili kamu kuruluşları personelinin kültür ve turizm konularında eğitilmesini plânlamak ve gerçekleştirmek,", "j) Bakanlık personelinin ve meslek elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesini plânlamak ve gerçekleştirmek,(2)", "k) Bakanlık personeli ile ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim programlarını düzenlemek ve uygulamak,", "l) Bakanlık makamınca verilecek benzeri görevleri yapmak." ve "m) (Ek: 14/7/2004-5225/13 md.; Değişik: 7/6/2012-6326/13 md.) Turist rehberliğine ilişkin mevzuat hükümleri ile verilen görevleri ve denetimleri yapmak, turist rehberliği mesleği ve turist rehberliği hizmetleri alanında kültür ve turizm politikalarının gerektirdiği tüm tedbirleri almak, turist rehberleri odaları birliklerini ve turist rehberleri odalarını her türlü iş, işlem, faaliyet ve hesapları bakımından denetlemek." Bentlerin içindeki "(...) (1)" elipsi, "(2)" dipnot işaretleri ve bir bentten önce gelen nokta işareti iki okumada aynıdır ve düzeltilmemiştir.

Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir bölüm, program, diploma ya da yükseköğretim kurumu hükmü geçmemektedir. Bu programın ders planını da belirlemez: on üçüncü maddedeki alan listesi bir görev tanımıdır, bir müfredat değildir; aynı maddede geçen eğitim programlarının hazırlanması ve kültür ve turizm eğitimi programlarının geliştirilmesi ibareleri Bakanlığın kendi eğitim faaliyetine ilişkindir, bir üniversite ders planına değil. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde halkbilimi mezununa unvan, atanma koşulu, sicil, yetki belgesi ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir; meslek elemanlarının ve Bakanlık personelinin yetiştirilmesinden söz edilmekte, ancak bu kişilerin hangi programdan mezun olacağı düzenlenmemektedir. On üçüncü maddenin son bendinde geçen turist rehberliği ise ayrı bir mevzuata gönderme yapan bir denetim ve görev hükmüdür; bu rehber o mesleğe giriş koşulları hakkında hiçbir şey söylemez. Halkbilimi ya da folklor teriminin bu kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair burada hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen birinci ile beşinci maddeler ve on üçüncü madde kapsamında böyle bir tanımın iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, birim adlarının güncelliği ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan öğeler ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca kaydedilmelidir: birinci, ikinci, dördüncü ve beşinci madde gövdeleri ile künye satırlarının tamamı üç okumanın üçünde birden aynı çıkmıştır; buna karşılık üçüncü maddenin gövdesi ile on üçüncü maddenin tamamı yalnızca ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir. Üçüncü maddede birinci okuma cümlenin sonunu farklı bir çekim ekiyle verdiği için tanık sayılmamış, on üçüncü madde ise birinci okumadan hiç istenmediği için o okuma bu maddede sessiz kalmıştır; bu sessizlik bir red değildir, bir kapsam eksikliğidir ve o maddede üçüncü bir tanığın bulunmadığı açıkça yazılmalıdır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı bir süre önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu oturumda bu belgede bunun somut kanıtları görülmüştür: bir sözcük üç okumada da ortasından ikiye ayrılmış biçimde, bir başka yerde iki sözcük arasındaki boşluk üç okumada da kayıp biçimde, bir noktalama işaretinden önceki boşluk yine üç okumada da aynı yerde gelmiştir; hiçbiri düzeltilmemiş ve hiçbiri mutabakatla elenememiştir. Ad satırındaki dipnot işareti iki farklı çıktı vermiştir ve satır biçimi bu nedenle doğrulanmamış sayılmıştır. Düstur satırında sayfa öğesinin hiç görünmemesi de bir kapsam eksikliğidir; satırın basılı biçiminin bundan ibaret olduğu iddia edilmemektedir. Bir okumanın ürettiği bölüm adı listesindeki üçüncü ve sonraki bölüm başlıkları yalnızca o okumada göründüğü için hiç kullanılmamıştır; bu bölümlerin varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiştir; on üçüncü maddenin bir bendinde metnin içinde basılı görünen elips işareti olduğu gibi bırakılmış, orada ne bulunduğu ya da bulunmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Kanunun altıncı ile on ikinci maddeleri arası ve on dördüncü maddeden sonrası hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; bu maddelerde ne yazdığına dair hiçbir iddia yoktur ve bu bir kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir. Okumaların eklediği kalınlaştırma ve başlık işaretleri biçimsel ekleme sayılmış, alıntıya taşınmamıştır. Bu program için bir yedek kanun numarası belirlenmiş, ancak asıl numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç çekilmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilir olup olmadığı hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır. Kanunun metni içinde bir değişiklik kaynağı olarak anılan numaralar yalnızca bu metnin kendi ibareleridir; o belgeler bu oturumda çekilmemiştir ve haklarında hiçbir iddia yoktur. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; doğrulanan madde gövdelerinin hiçbirinde bir oran ifadesi geçmemiş ve yorum olarak da üretilmemiştir.

Türk Halkbilimi ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman konuların kesişmesidir. En sık karıştığı yer edebiyat programlarıdır. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) yazılı edebiyat geleneğini, metin tarihini ve dil bilgisini merkezine alır; halk edebiyatı bu programın da bir alt alanıdır. Türk Halkbilimi ise ağırlığı yazılı metne değil, sözlü ve gündelik kültüre, üstelik yalnızca edebiyata değil müziğe, oyuna, inanca, mutfağa ve maddi kültüre verir. Aynı biçimde [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) metinleri diller ve gelenekler arasında karşılaştırır; halkbilimi ise anlatının kendisi kadar anlatılma bağlamını da veri sayar. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca ağırlık merkezlerinin farklı olduğunu kaydeder.

İkinci karışma noktası toplum ve insan bilimleridir. [Sosyoloji](/bolum/sosyoloji) toplumsal yapıyı, kurumları ve değişimi; [antropoloji](/bolum/antropoloji) insan topluluklarının kültürel çeşitliliğini inceler. Bu programın planında Sosyolojiye Giriş ve Antropolojiye Giriş ders adlarının basılı olması, programı bir sosyoloji ya da antropoloji programına dönüştürmez. Bunlar ders adlarıdır, program adları değildir ve bu rehberde ikisi karıştırılmamıştır. Benzer biçimde [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe) ve [coğrafya](/bolum/cografya) planda giriş düzeyinde ya da konu olarak görünebilir; bu, alanın komşuluklarını gösterir, kimliğini değiştirmez.

Üçüncü karışma noktası tarih ve geçmiş araştırmalarıdır. [Tarih](/bolum/tarih) belgeye ve olay örgüsüne dayanır; [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) eseri üslup ve dönem içinde konumlandırır; [arkeoloji](/bolum/arkeoloji) maddi kalıntıyı kazı yoluyla okur. Halkbilimi ise yaşayan bir pratiği, çoğu zaman hâlâ sürdüren insanlardan derleyerek çalışır. Kaynak türü farklıdır: biri arşiv belgesi, öteki kaynak kişidir.

Dördüncü karışma noktası kültürel mirasın korunması ve kurumlarıdır. [Müzecilik](/bolum/muzecilik) koleksiyonun oluşturulması ve sergilenmesine, [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm) mirasın ziyaretçiyle buluşturulmasına, [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim), [eser koruma](/bolum/eser-koruma) ve [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon) ise fiziksel nesnenin ve yapının korunmasına odaklanır. Bu programın planında Halkbilimi Müzeciliği ve Halk Mimarisi ders adlarının bulunması, programı bir koruma ya da onarım programına dönüştürmez; buradaki bakış nesnenin kendisinden çok nesnenin içinde durduğu kültürel bağlamadır.

Beşinci karışma noktası el sanatları ve tasarımdır. [Geleneksel el sanatları](/bolum/geleneksel-el-sanatlari), [seramik ve cam tasarımı](/bolum/seramik-ve-cam-tasarimi), [tekstil ve moda tasarımı](/bolum/tekstil-ve-moda-tasarimi) ve [kuyumculuk ve takı tasarımı](/bolum/kuyumculuk-ve-taki-tasarimi) üretimin kendisini, tekniği ve tasarımı merkezine alır. Bu programda El Sanatları ve Uygulamalı El Sanatları ders adları basılıdır, ancak buradaki amaç üretici yetiştirmek değil, üretimi bir kültür verisi olarak incelemektir. Uygulama dersleri bu incelemeyi somutlaştırır; bir tasarım programının yerine geçmez.

Altıncı karışma noktası dil ve lehçe çalışmalarıdır. [Çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) lehçelerin dil yapısını ve edebiyatını; [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dilin kendi düzenini inceler. Bu programın planında Yeni Türk Lehçeleri - l, Yeni Türk Lehçeleri - ll, Adbilimi ve Konuşmanın Etnografyası ders adları basılıdır; bunlar halkbilimi malzemesinin dil tarafına açılan derslerdir, ayrı bir dil programının karşılığı değildir.

Yedinci karışma noktası din ve inanç çalışmalarıdır. [İlahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler) dinî metinleri, hukuku ve düşünce geleneğini kendi yöntemleriyle inceler. Bu programda Dinler Tarihine Giriş, Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı ve Şamanizm Araştırmaları ders adlarının bulunması, programı bir ilahiyat programına dönüştürmez; halkbilimi inancı yaşandığı biçimiyle, gündelik pratik olarak kayda alır.

Sekizinci karışma noktası turizm, rehberlik ve iletişim alanlarıdır. [Turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi) ve [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ziyaretçiye anlatım ve gezi yönetimini; [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari) mutfağın üretim ve işletme tarafını; [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ise anlatının mecra tarafını konu edinir. Bu programın planında Halkbilimi Turizm İlişkileri, Uygulamalı Halk Mutfağı, Halkbilimi Medya İlişkileri ve Halkbilimsel Belgesel Hazırlama ders adları basılıdır; bunlar alanın çıktısını kamuya ulaştırma yollarıdır, ayrı programların yerine geçmez. Aynı ayrım [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) için de geçerlidir: arşivleme her iki alanın da işidir, ama halkbilimi arşivi önce sahada üretir.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Bu programın somut bir örneği için Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin yayımladığı ders planı sayfası okundu. Bir açıklama baştan gereklidir: üniversitenin adı ders planı sayfasının kendisinde basılı değildir; ad, aynı sitenin ders bilgi paketi indeks sayfasında yayımlanmıştır ve buraya oradan alınmıştır. Yani ad alan adından yapılmış bir çıkarım değildir, ama ders planı sayfasının kendi metninden de gelmemektedir. Programı yürüten birim sayfada Edebiyat Fakültesi olarak basılıdır ve bölüm adı sayfa başlığında "TÜRK HALK BİLİMİ BÖLÜMÜ" biçiminde, yani halk ile bilimi ayrı yazılarak görünmektedir; buna karşılık aynı sayfadaki ders adlarında halkbilimi bitişik yazılmıştır. Bu iki yazım tek biçime getirilmemiştir. Öğretim düzeyi sayfada yazılı değildir; sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarılmıştır. Ders adları Türkçe yayımlanmıştır ve bu rehberde sayfadaki yazımıyla bırakılmıştır; hiçbir kısaltma açılmamış, hiçbir yazım düzeltilmemiştir.

Birinci yarıyılın satırları Halkbilimine Giriş - l, Halk Edebiyatına Giriş - l, Türk Edebiyatına Giriş - l, Osmanlı Türkçesi - l, Türk Dili ve Kompozisyon - l, Türk Kültür Tarihi, Sosyolojiye Giriş, Halkbilimi Alan Araştırması Yöntem ve Teknikleri, Temel Bilgi Teknolojileri - I, Yabancı Dil - I, İngilizce - I, Almanca - I ve Fransızca - I olarak yayımlanmıştır. Yabancı Dil - I bir yer tutucu satırdır. İlk yarıyıl alanın hem kuram kapısını hem saha kapısını aynı anda açar: alan araştırması yöntem ve teknikleri dersi daha birinci dönemde durmaktadır.

İkinci yarıyılın satırları Kariyer Planlama, Halkbilimine Giriş - ll, Halk Edebiyatına Giriş - ll, Türk Edebiyatına Giriş - ll, Osmanlı Türkçesi - ll, Türk Dili ve Kompozisyon - ll, Edebiyat Bilgi ve Teorileri, Dinler Tarihine Giriş, Antropolojiye Giriş, Alan Dışı Seçmeli Ders, Yabancı Dil - II, İngilizce - II, Almanca - II ve Fransızca - II olarak yayımlanmıştır. Alan Dışı Seçmeli Ders ile Yabancı Dil - II yer tutucu satırlardır.

Üçüncü yarıyılın satırları Aşıklık Geleneği - l, Gelenek, Görenekler ve Halk İnaçları, Türk Mitolojisi ve Destanları, Osmanlı Türkçesi - lll, Beslenme Kültürü, Türk Eğlence Kültürü, Atatürk İlkeleri ve Inkılap Tarihi - I, Formasyon Seçmeli Dersleri, Eğitime Giriş, Mesleki Seçmeli Dersler, Yeni Türk Lehçeleri - l ve Felsefeye Giriş olarak yayımlanmıştır. Formasyon Seçmeli Dersleri ile Mesleki Seçmeli Dersler yer tutucu satırlardır. Bu yarıyılda plan giriş derslerinden alanın kendi konularına geçer.

Dördüncü yarıyılın satırları Aşıklık Geleneği - ll, Halk Masalları, Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı, Dede Korkut Geleneği, Osmanlı Türkçesi - IV, Halk Hekimliği, Kültürel Semboller ve Sistemler, Atatürk İlkeleri ve Inkılap Tarihi - II, Alan Dışı Seçmeli Ders - 2, Formasyon Seçmeli Dersleri, Eğitim Psikolojisi, Mesleki Seçmeli Dersler, Yeni Türk Lehçeleri - ll ve Sanat Tarihine Giriş olarak yayımlanmıştır. Alan Dışı Seçmeli Ders - 2, Formasyon Seçmeli Dersleri ve Mesleki Seçmeli Dersler yer tutucu satırlardır.

Beşinci yarıyılın satırları Yazılı Kaynaklarda Halkbilimi, Türk Halk Hikayeleri, Karşılaştırmalı Türk Halkbilimi (Balkanlar), Halk Müziği ve Çalgıları, Türk Oyun Kültürü, Halk Hukuku, Formasyon Seçmeli Dersleri, Sınıf Yönetimi, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Mesleki Seçmeli Dersler - I, Farsça - l, Cönkler ve Mecmualar - l, Sözlü Tarih Araştırmaları, Adbilimi, Halk Felsefesi ve Gündelik Yaşam, Karşılaştırmalı Kültürbilim, Uygulamalı Halkbilimi ve Eğitim, Dünya Mitolojileri, Psikolojiye Giriş ve Yeni Türk Edebiyatı - I olarak yayımlanmıştır. Formasyon Seçmeli Dersleri ile Mesleki Seçmeli Dersler - I yer tutucu satırlardır.

Altıncı yarıyılın satırları Halk Tiyatrosu, Mizah Kültürü, Karşılaştırmalı Türk Halkbilimi (Kafkaslar), Halk Mimarisi, Halkbilimi Müzeciliği, Türkiye Türkçesi, Formasyon Seçmeli Dersleri, Rehberlik ve Özel Eğitim, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Mesleki Seçmeli Dersler - II, Çocuk Oyun ve Oyuncakları, Farsça - ll, Cönkler ve Mecmualar - ll, Kültür Ekonomisi ve Yönetimi, Sinema ve Halk Kültürü, Kültür Değişmeleri, El Sanatları ve Yeni Türk Edebiyatı - II olarak yayımlanmıştır. Formasyon Seçmeli Dersleri ile Mesleki Seçmeli Dersler - II yer tutucu satırlardır.

Yedinci yarıyılın satırları Halkbilimi Medya İlişkileri, Halkbiliminde Yaratıcı Yazarlık, Karşılaştırmalı Türk Halkbilimi (Orta Doğu), Halkbilimi Semineri - l, Araştırma Projesi - l, Cinsiyet ve Kültür, Formasyon Seçmeli Dersleri, Özel Öğretim Yöntemleri, Mesleki Seçmeli Dersler, Arapça - l, Halkbilimi Spor İlişkileri, Halkbilimsel Belgesel Hazırlama, Uygulamalı Halk Tiyatrosu, Uygulamalı El Sanatları, Şamanizm Araştırmaları, Konuşmanın Etnografyası, Folklor ve Modernizm ve Eski Türk Edebiyatı - I olarak yayımlanmıştır. Formasyon Seçmeli Dersleri ile Mesleki Seçmeli Dersler yer tutucu satırlardır.

Sekizinci yarıyılın satırları Halkbilimi Turizm İlişkileri, Araştırma Projesi - ll, Göçmen ve Göçebe Folkloru, Karşılaştırmalı Türk Halkbilimi (Orta Asya), Halkbilimi Semineri - ll, Formasyon Seçmeli Dersleri, Öğretim Teknolojileri, Öğretmenlik Uygulaması, Mesleki Seçmeli Dersler - IV, Arapça - ll, Halkbilimi Siyaset İlişkileri, Uygulamalı Halk Anlatıları, Uygulamalı Halk Mutfağı, Uygulamalı Halk Müziği, Beden Folkloru, Kültürel Animasyon Tasarımcılığı, Halk Baytarlığı ve Botaniği ve Eski Türk Edebiyatı - II olarak yayımlanmıştır. Formasyon Seçmeli Dersleri ile Mesleki Seçmeli Dersler - IV yer tutucu satırlardır. Son yarıyıl uygulamalı dersleri ve bitirme niteliğindeki proje ile semineri bir araya getirmektedir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç okumayla okunmuştur: iki okuma farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı istekle yapılmış, üçüncü okuma yalnızca birinci ve beşinci yarıyıldaki seçmeli satırlarının nasıl basıldığını ve bir ders adındaki ayırıcı biçimini doğrulamak için hedefli olarak yapılmıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı sekiz yarıyıl boyunca yüz on birdir; bunlara ek olarak on altı yer tutucu satır ders adı olarak değil, sayfanın bastığı satır olarak taşınmıştır. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir; düşürülen şey ders adı değil, okumaların ayrıştığı biçim varyantlarıdır. Aynı yer tutucu satır sayfada birden çok yarıyılda basıldığı için burada da her yarıyılda ayrı ayrı yazılmış, tekilleştirilmemiştir. Okumaların ayrıştığı iki nokta vardır ve ikisi de düzeltilmemiştir: birinci okuma ders adlarındaki roman rakamını tireye bitişik ve büyük harfle, ikinci ve üçüncü okuma ise tireden boşlukla ayrılmış ve küçük harfle bildirmiştir; ayrıca üçüncü yarıyıldaki bir ders adında birinci okuma virgül görmemiş, ikinci okuma virgüllü bildirmiştir. Yukarıdaki liste ikinci okumanın dökümüdür ve birinci okumanın biçimi yanlış ilan edilmemiştir. Seçmeli satırlarının gösterimi de okumalar arasında ayrışmıştır: bir okuma havuz üyelerini normal ders satırı gibi düzleştirmiş, bir okuma bunları grup başlığı altında toplamış, hedefli üçüncü okuma ise sayfanın seçmelileri her yarıyılda aynı biçimde basmadığını bildirmiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılı değildir; sekiz yarıyıllık yapıdan yapılmış bir çıkarımdır ve okumalardan biri de düzeyi doğrudan bu yapıdan anladığını söylemiştir. Üniversite adı ders planı sayfasında basılı değildir; ad, yayımlayan sitenin ders bilgi paketi indeks sayfasından alınmıştır, yani ne sayfanın kendi metninden ne de yalnızca alan adından gelmektedir ve bu ara durum burada çözülmüş gibi sunulmamaktadır. Formasyon ve mesleki seçmeli havuzlarının içeriği tahminle doldurulmamıştır; havuzdan kaç ders seçileceği ve ders yükü hiç yazılmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılı olmakla birlikte hiç toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır. Sayfanın birden çok müfredat yılı seçeneği sunduğu bildirilmiş, ancak varsayılan olarak hangi yılın açıldığı okumalarca bildirilmediği için yukarıdaki liste sayfanın varsayılan olarak bastığı müfredat sayılmış ve yıl iddia edilmemiştir. Sayfanın yalnızca Türkçe sürümü okunmuş, İngilizce sürümü okunmamıştır. Bu program için ikinci bir okunabilir ders planı kaynağı elde edilememiştir: bir aday adres iki ayrı denemede de okuma zaman aşımına uğramış, bir üniversitenin lisans bağlantısı kendi hata sayfasına yönlenmiş, o üniversitenin bölüm sayfası ise açılmamıştır; aynı sunucuda açılan bir liste ise bu programın lisans düzeyine değil, ileri düzeydeki bir programına ait olduğu için kaynak olarak kullanılmamıştır. Bu adreslerde başka hiçbir yol, ayna, arşiv veya önbellek denenmemiştir. Bu programı yürüten başka bir üniversitenin planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır ve hiçbir dersin bir programda bulunmadığı yönünde olumsuz bir iddia yoktur. Bu plan tek bir üniversitenin planıdır ve öteki üniversitelerin planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı alan araştırması ve derlemedir. Bir yörede kaynak kişilerle görüşmek, anlatıyı ve ezgiyi kayda almak, pratiği yerinde gözlemek, kaydı çözümlemek ve künyeleyerek arşive uygun hâle getirmek bu işin gündelik gövdesidir. Planda Halkbilimi Alan Araştırması Yöntem ve Teknikleri ile Sözlü Tarih Araştırmaları ders adlarının bulunması bu alanla doğrudan bağlantılıdır.

İkinci alan arşiv ve dokümantasyondur. Derlenen malzemenin sınıflandırılması, kataloglanması, sayısallaştırılması ve araştırmacının erişimine açılması ayrı bir disiplindir. Bu rehberin kanun başlığında görüldüğü gibi halk kültürleri arşivine kazandırmak ifadesi doğrulanmış bir madde metninde geçmektedir; arşiv, alanın hem yöntemi hem kurumsal çıktısıdır.

Üçüncü alan müze ve sergidir. Bir nesnenin toplanması, belgelenmesi, korunma koşullarının sağlanması ve ziyaretçiye anlatılabilir biçimde sunulması bu tarafın işidir. Planda Halkbilimi Müzeciliği ders adının bulunması bu alana açılır.

Dördüncü alan yayın ve editörlüktür. Derlenen malzemenin kitaba, makaleye, kataloga ya da tanıtım metnine dönüşmesi yazma ve düzenleme becerisi gerektirir. Planda Halkbiliminde Yaratıcı Yazarlık, Halkbilimi Semineri - l, Halkbilimi Semineri - ll, Araştırma Projesi - l ve Araştırma Projesi - ll ders adları bu tarafa değer.

Beşinci alan belgesel ve kültür programı üretimidir. Bir kültür pratiğinin görüntüyle kaydedilmesi, kurgulanması ve anlatıya dönüştürülmesi ayrı bir üretim düzenidir; planda Halkbilimsel Belgesel Hazırlama ile Halkbilimi Medya İlişkileri ders adları basılıdır.

Altıncı alan kültür kurumlarında ve etkinlik yönetiminde çalışmaktır. Festival, şenlik, sergi, atölye ve kültür turu gibi etkinliklerin planlanması ve yürütülmesi bu tarafın işidir. Planda Kültür Ekonomisi ve Yönetimi, Kültürel Animasyon Tasarımcılığı ve Halkbilimi Turizm İlişkileri ders adları bu alana açılır.

Yedinci alan eğitim ve aktarımdır. Okunan planda Eğitime Giriş, Eğitim Psikolojisi, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Sınıf Yönetimi, Rehberlik ve Özel Eğitim, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Özel Öğretim Yöntemleri, Öğretim Teknolojileri ve Öğretmenlik Uygulaması ders adları basılıdır. Bu satırların sayfada basılı olduğu buraya kaydedilmektedir; bunun hangi görevlere hangi koşullarla kapı açtığı konusunda bu rehber hiçbir iddia kurmamaktadır.

Sekizinci alan uygulamalı kültür çalışmalarıdır. Halk müziği, halk tiyatrosu, el sanatları ve mutfak alanlarında atölye yürütmek, geleneksel pratiği bugünkü bir izleyiciyle buluşturmak bu tarafın işidir; planda Uygulamalı Halk Müziği, Uygulamalı Halk Tiyatrosu, Uygulamalı El Sanatları, Uygulamalı Halk Anlatıları ve Uygulamalı Halk Mutfağı ders adları basılıdır.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: insanlarla konuşmayı ve onları dinlemeyi sever misiniz? Halkbiliminin malzemesi kütüphanede hazır durmaz; bir köyde, bir mahallede, bir atölyede, çoğu zaman yaşlı bir kaynak kişinin belleğinde durur. Yabancı bir ortama girip güven kurmayı, sabırla dinlemeyi ve karşısındakinin anlatısını kendi kalıbına sokmadan kayda almayı zor bulan bir öğrenci bu alanın en temel işinde zorlanır.

İkinci soru sahayla ilgilidir. Bu iş masa başında bitmez: yol, konaklama, hava koşulu, randevunun tutmaması ve kaydın bozulması olağan aksiliklerdir. Planlı çalışmayı sevmeyen ya da beklenmedik durumlarda hızla plan değiştirmeyi yorucu bulan bir öğrenci saha derslerinde zorlanabilir.

Üçüncü soru ayrıntı ve kayıt disipliniyle ilgilidir. Bir derleme, künyesi eksikse bilimsel değerini büyük ölçüde yitirir: kimden, nerede, ne zaman, hangi bağlamda alındığı yazılmalıdır. Not tutmayı, dosya düzeni kurmayı ve kendi kaydını denetlemeyi angarya sayan bir öğrenci bu alanda üretim yapmakta zorlanır.

Dördüncü soru dille ilgilidir. Planda Osmanlı Türkçesi dört yarıyıl boyunca, Farsça ve Arapça ile Yeni Türk Lehçeleri ise ikişer yarıyıl olarak basılıdır. Alanın yazılı kaynakları çoğu zaman bugünkü alfabeyle yazılmamıştır. Dil öğrenmeyi ve eski yazıyı sökmeyi baştan reddeden bir öğrenci bu derslerin neden zorunlu olduğunu anlamakta zorlanır.

Beşinci soru kuramla ilgilidir. Planda Karşılaştırmalı Kültürbilim, Kültür Değişmeleri, Folklor ve Modernizm, Cinsiyet ve Kültür ve Konuşmanın Etnografyası gibi ders adları vardır. Yalnızca türkü, masal ve gelenek toplamak isteyen, bu malzemenin nasıl çözümleneceğini gereksiz bulan bir öğrenci alanın bilimsel tarafını eksik bırakır.

Altıncı soru kamusal çerçeveyle ilgilidir. Bu rehberin kanun başlığında görüldüğü gibi derleme, arşivleme, tescil ve tanıtım kamusal bir görev tanımının içinde de geçmektedir. Kural okumayı, kurumsal işleyişi öğrenmeyi ve kendi işinin idari tarafını takip etmeyi sıkıcı bulan bir öğrenci kurum içinde çalışırken zorlanabilir.

Yedinci soru uygulamayla ilgilidir. Planda adında uygulamalı sözcüğü geçen beş ayrı ders adı basılıdır. Sahneye çıkmayı, çalgı ya da el işi denemeyi, mutfakta çalışmayı ve atölye yürütmeyi kendine uzak bulan bir öğrenci bu derslerde kendini rahat bulmayabilir.

Sekizinci soru ekip ve süreklilikle ilgilidir. Bir arşiv, bir sergi ya da bir belgesel tek başına üretilmez; derleyen, çözümleyen, kataloglayan, tasarlayan ve sunan aynı işin parçalarını taşır. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve alanın saha yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Bu rehberde okunan sayfada bile bölüm adı başlıkta halk ile bilimi ayrı yazılmış, ders adlarında ise bitişik yazılmıştır. Yakın bir içerik halkbilimi, halk bilimi, folklor ya da türk halk bilimi başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Bu alanda saha ve arşiv imkânı olağandan daha belirleyicidir. Bölümün kendi ses ve görüntü kayıt donanımının bulunup bulunmadığı, derlenen malzemenin saklandığı bir arşivin kurulu olup olmadığı, öğrencinin gerçek bir saha çalışmasına katılıp katılamadığı, gezi ve derleme çalışmalarının nasıl desteklendiği ve sınıf mevcudunun uygulamaya elverip elvermediği tercihten önce sorulmalıdır.

Üçüncü not: Ders planının kendi ağırlıkları ayrıca incelenmelidir. Bu rehberde okunan planda uygulamalı dersler yedinci ve sekizinci yarıyıllarda yoğunlaşmakta, formasyon ve mesleki seçmeli havuzları ise üçüncü yarıyıldan itibaren her dönemde görünmektedir. Bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir; havuzların içinde hangi derslerin bulunduğu, kaç ders seçilebildiği ve bu seçimlerin hangi yönlere kapı açtığı ilgili bölümden öğrenilmelidir.

Dördüncü not: Alanı yazılı metin tarafından merak eden öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [türk dili ve edebiyatı öğretmenliği](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati-ogretmenligi), [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) ve [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari); toplum ve insan bilimleri tarafına ilgi duyan öğrenci için [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji), [psikoloji](/bolum/psikoloji), [felsefe](/bolum/felsefe) ve [coğrafya](/bolum/cografya); geçmişin belgesine ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) ve [arkeoloji](/bolum/arkeoloji); kültürel mirasın kurumsal tarafına ilgi duyan öğrenci için [müzecilik](/bolum/muzecilik), [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm), [kültür varlıklarını koruma ve onarım](/bolum/kultur-varliklarini-koruma-ve-onarim), [eser koruma](/bolum/eser-koruma) ve [mimari restorasyon](/bolum/mimari-restorasyon); maddi kültür ve üretim tarafına ilgi duyan öğrenci için [geleneksel el sanatları](/bolum/geleneksel-el-sanatlari), [seramik ve cam tasarımı](/bolum/seramik-ve-cam-tasarimi), [tekstil ve moda tasarımı](/bolum/tekstil-ve-moda-tasarimi) ve [kuyumculuk ve takı tasarımı](/bolum/kuyumculuk-ve-taki-tasarimi); dil ve inanç çalışmalarına ilgi duyan öğrenci için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi), [ilahiyat](/bolum/ilahiyat) ve [islami ilimler](/bolum/islami-ilimler); arşiv ve belge düzenine ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi); anlatının mecra tarafına ilgi duyan öğrenci için [radyo televizyon ve sinema](/bolum/radyo-televizyon-ve-sinema) ve [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim); ziyaretçiye anlatım ve mutfak tarafına ilgi duyan öğrenci için [turist rehberliği](/bolum/turist-rehberligi), [turizm rehberliği](/bolum/turizm-rehberligi) ve [gastronomi ve mutfak sanatları](/bolum/gastronomi-ve-mutfak-sanatlari); eğitim tarafına ilgi duyan öğrenci için [türkçe öğretmenliği](/bolum/turkce-ogretmenligi) ve [sosyal bilgiler öğretmenliği](/bolum/sosyal-bilgiler-ogretmenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Türk Halkbilimi 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 5 üniversitede, 5 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

327,80
en yüksek taban
216,38
en düşük taban
290
genel kontenjan
5
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Halkbilimi alan araştırmacısı ve derleyiciHalk kültürü arşivi uzmanıMüze araştırmacısıSomut olmayan kültürel miras alanında araştırmacıKültür yayıncılığında editörBelgesel araştırmacısıKültür kurumlarında etkinlik ve proje sorumlusuUygulamalı kültür atölyesi yürütücüsü

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.