Uçak Gövde ve Motor Bakımı, hava aracının gövdesini, motorunu ve sistemlerini emniyet ve teknik doğrulama disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde çalışılan kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- SAY
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 242,14–444,13
- Üniversite
- 6
- Genel kontenjan
- 324
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Uçak Gövde ve Motor Bakımı Nedir?
Uçak Gövde ve Motor Bakımı, havada çalışan bir makinenin yerdeyken doğrulanmasını konu edinen dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın tarifi kolay görünür ama içeriği yanıltıcı biçimde geniştir: burada öğrenilen şey bir parçanın nasıl söküleceği değil, bir hava aracının uçmaya uygun olup olmadığına hangi bilgiyle, hangi ölçme yöntemiyle ve hangi kayıt disipliniyle karar verileceğidir. Bu programı öteki teknik programlardan ayıran şey kullanılan aletler değildir; ayıran şey, hatanın sonucunun yerde düzeltilebilir olmamasıdır. Bir hava aracı havalandıktan sonra üzerinde çalışılamaz. Bu tek cümle, alanın bütün pedagojisini açıklar: her ders, kararın uçuştan önce verilmesi gerektiği varsayımı üzerine kuruludur.
Alanın birinci ayağı temel bilimlerdir ve bu ayak programın en başında, hiçbir mesleki kısaltmaya izin verilmeden kurulur. Bu rehberde okunan planın birinci ve ikinci yarıyıllarında Fizik I, Fizik Laboratuvarı I, Matematik I, Lineer Cebir, Matematik II ile Dalgalar ve Optik derslerinin yer alması rastlantı değildir. Bir gövde panelinin gerilme altında nasıl davrandığı, bir motorun içindeki gazın nasıl genleştiği, bir sensörün ürettiği sinyalin neyi temsil ettiği sorularının hepsi bu derslerin diliyle konuşulur. Laboratuvarın daha ilk yarıyılda gelmesi ise ayrı bir şey söyler: bu alanda ölçmek, okumaktan önce gelir.
İkinci ayak uçuşun kendisidir. Planın birinci yarıyılında Uçuş Teorisi dersinin bulunması, öğrencinin daha bakım konularına girmeden önce uçağın neden havada durduğunu öğrenmesi gerektiği anlamına gelir. Bu sıralama tersine çevrilemez. Bir kanat profilinin ne işe yaradığını bilmeyen biri, o kanadın yüzeyindeki bir bozulmanın niçin önemli olduğunu da bilemez. Aynı ayak ileride Uçak Aerodinamiği, Uçuş Mekaniği ve Uçuş Kumandaları dersleriyle genişler; beşinci, altıncı yarıyıllarda öğrenci artık uçağın havadaki davranışıyla yerdeki bakım kararı arasında doğrudan bağ kurabilecek hâle gelir.
Üçüncü ayak dilin ve kuralın kendisidir. Planda ikinci yarıyılda Havacılık Kuralları ile Uçak Bakım Terminolojisi I, üçüncü yarıyılda Uçak Bakım Terminolojisi II derslerinin bulunması bu alanın belirleyici özelliğini gösterir: havacılıkta terim gevşek kullanılmaz. Bir bakım kaydına yazılan sözcük, o kaydın hukuki ve teknik değerini belirler. Terminolojinin iki dönem boyunca ayrı bir ders olarak okutulması, bu alanda yazmanın da bir teknik beceri sayıldığının işaretidir. Havacılık Kuralları dersi ise mesleğin kural içinde yapıldığını daha ikinci yarıyılda öğretir; bu rehberin bir sonraki başlığı, o kuralların dayandığı kamusal çerçevenin bir bölümünü ele almaktadır.
Dördüncü ayak malzeme, mekanik ve yapıdır. Planda üçüncü yarıyılda Mekanik ve Termodinamik, dördüncü yarıyılda Uçak Malzeme Bilgisi ve Akışkanlar Mekaniği, ardından Uçak Yapıları ve Sistemleri I, II ve III dersleri sırayla gelir. Gövde bir kutu değildir: içinde yük taşıyan bir iskelet, o iskeleti saran bir kaplama, basınç farkına dayanan bir kabuk ve bunların hepsini birbirine bağlayan binlerce bağlantı elemanı vardır. Yapı derslerinin üç döneme yayılması, konunun tek bir dönemde kapatılamayacak kadar katmanlı olmasındandır. Beşinci yarıyıldaki Tahribatsız Muayene Yöntemleri dersi bu ayağın en karakteristik parçasıdır: bir yapıyı bozmadan içini görmek, bu mesleğin en kendine özgü becerisidir.
Beşinci ayak motordur. Planda dördüncü yarıyılda Gaz Türbinli Motor Teorisi, altıncı yarıyılda Gaz Türbinli Motor Sistemleri I, yedinci yarıyılda Gaz Türbinli Motor Sistemleri II ve Gaz Türbinli Motor Atölyesi ile Pervaneler dersleri yer alır. Motor, programın adında gövdeyle birlikte anılan ikinci nesnedir ve teorisi ile sistemleri bilerek ayrı derslere bölünmüştür. Önce çevrimin nasıl çalıştığı, sonra o çevrimi ayakta tutan yağlama, yakıt, hava alma, soğutma ve kontrol devrelerinin nasıl kurulduğu öğretilir. Atölye dersinin yedinci yarıyılda gelmesi ise bu bilginin elle sınandığı yerdir.
Altıncı ayak elektrik, elektronik ve aviyoniktir. Planda üçüncü ve dördüncü yarıyılda Temel Elektrik I ve II, dördüncü ve beşinci yarıyılda Temel Elektronik I ve II, beşinci yarıyılda Temel Elektrik Laboratuvarı, Uçak Elektrik Sistemleri ve Uçak Elektrik Atölyesi, altıncı yarıyılda Elektrik Makinaları, Elektromanyetik Çevre ve Aviyonik Sistemler, yedinci yarıyılda Elektronik Gösterge Sistemleri ile Modern Aviyonik Sistemler dersleri bulunur. Bu yoğunluk şaşırtıcı gelebilir; oysa çağdaş bir hava aracında gövde ile motor arasındaki bağ büyük ölçüde elektriksel ve sayısal bir bağdır. Elektromanyetik Çevre dersinin ayrı bir ders olarak okutulması, sistemlerin birbirini bozmadan yan yana çalışması sorununun kendi başına bir konu olduğunu gösterir.
Yedinci ayak insan ve uygulamadır. Planda yedinci yarıyılda İnsan Faktörleri ve Bakım Uygulamaları, sekizinci yarıyılda Staj I dersleri yer alır. İnsan Faktörleri dersinin bu alanda ayrı bir ders olması önemlidir: bakım hatalarının önemli bir bölümü bilgi eksikliğinden değil, yorgunluk, iletişim kopukluğu, vardiya devri ve baskı altında karar verme gibi insana ait koşullardan doğar. Bu dersin varlığı, alanın kendi hata kaynağını da öğretim konusu yaptığını gösterir. Staj dersinin son yarıyıla konması ise öğrenimin gerçek bir bakım ortamında kapanmasını hedefler. Bu yedi ayak programı hem [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) ve [havacılık elektrik ve elektroniği](/bolum/havacilik-elektrik-ve-elektronigi) gibi doğrudan komşu alanlara, hem [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) ve [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) gibi tasarım eksenli mühendisliklere, hem de [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) gibi geniş temel disiplinlere yakın kılar.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2920 Sayılı Kanun
Bir hava aracı yalnızca teknik olarak çalışır durumda olmakla yetinemez; uçabilmesi için ayrıca bir hukuki çerçevenin içine yerleşmek zorundadır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı üç sözcükle, tümü büyük harf biçiminde gelmiştir. Bir okuma ad satırını sonuna kaynamış iki rakamla getirmiştir; bu rakamlar tek okumada kaldığı için alıntı dışında bırakılmıştır ve kaynakta böyle bir işaret bulunup bulunmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamaktadır.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 2920, Kabul Tarihi : 14/10/1983, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 19/10/1983 Sayı: 18196 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 736. Bu belgede noktalama karışıktır: dış etiketlerde iki noktadan önce boşluk vardır, satır içindeki alt etiketlerde yoktur. Bu asimetri üç okumada da aynı geldiği için mutabakatla elenememiş ve düzeltilmemiştir. Künyedeki Tertip: 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Düstur satırındaki Sayfa değeri bu belgede gelmiştir.
Belgenin yapısı iki katmanlıdır: kısımların içinde bölümler bulunur. Doğrulanan başlıklar şunlardır: BİRİNCİ KISIM ile alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar, İKİNCİ KISIM ile alt başlığı Hava Seyrüseferinin Genel Hükümleri, BİRİNCİ BÖLÜM ile alt başlığı Türk Hava Egemenliği Hükümleri, ve DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ile alt başlığı Havaalanları ve Tesisleri. Madde öneki üç okumada da uzun tireli Madde 1 – biçimindedir ve kısa tireye çevrilmemiştir. Kenar başlıklarının sonunda iki nokta yoktur ve hiçbir okuma eklememiştir.
Bu rehberin ağırlık merkezi, kanunun hava sahasının kullanımını ve havaalanı rejimini kuran maddelerindedir. Altıncı madde, alanın en doğrudan hukuki dayanağını verir. Kenar başlığı Türk hava sahasından yararlanacak hava araçları olan bu madde şöyle açılır: Madde 6 – Uçuşa elverişli olmak şartıyla aşağıda sayılan hava araçları Türk hava sahasında uçuş yapabilirler. Ardından a) Türk Devlet hava araçları, b) Türk uçak siciline kayıtlı Türk sivil hava araçları, c) Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalar uyarınca Türk Hava Sahasında uçmalarına müsaade edilen hava araçları, bentleri sıralanır ve madde şu fıkrayla sürer: Yukarıda belirtilenler dışında kalan her türlü hava aracının Türk Hava Sahasını kullanması Ulaştırma Bakanlığının iznine tabidir. Ulaştırma Bakanlığı gerekli izni vermeden önce Genelkurmay Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığının görüşünü alır Bu son cümle üç okumada da noktasız bitmektedir; nokta eklenmemiş, kaynakta nokta bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Maddenin bu rehber bakımından belirleyici yeri giriş cümlesidir: uçuşa elverişli olmak, uçuşun kendisinden önce gelen bir koşul olarak metnin lafzında kuruludur. Gövde ve motor bakımının hukuki karşılığı tam olarak bu koşulun sağlanmasıdır; bakım, uçuşun sonrasına değil, öncesine ait bir iştir.
Yedinci madde, hava sahasının kullanımının sınırlanabileceğini yazar. Kenar başlığı Uçuş yasakları ve sınırlamaları olan maddenin gövdesi şöyledir: Madde 7 – Cumhurbaşkanı, kamu düzeni ve emniyet mülahazaları ile veya askeri sebeplerle geçici veya devamlı bir tedbir olarak, Türk hava sahasının tamamını veya belirli bölümünün kullanılmasını veya muayyen bölgeler üzerinden uçuşu yasak edebilir veya sınırlayabilir. Uçuş güvenliğini sağlamak amacı ile Genelkurmay Başkanlığı ve Ulaştırma Bakanlığınca konulacak diğer tahditler, bu hükme tabi olmaksızın Ulaştırma Bakanlığınca uygulanabilir. Bir okuma bu gövdeyi sonuna kaynamış bir rakamla bitirmiştir; alıntı uygulanabilir. sözcüğünde kesilmiş ve o rakam hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bu maddenin yanında hiçbir okuma bir değişiklik ibaresi getirmemiştir ve bundan hiçbir çıkarım yapılmamıştır.
Sekizinci madde, uçuş yollarının ve kullanılacak alanların nasıl belirlendiğini hükme bağlar. Kenar başlığı Hava yolları ve havaalanlarına ait sınırlamalar olan maddenin gövdesi şöyledir: Madde 8 – Türk hava sahasında uçuş yapmak hakkını haiz hava araçları ile diğer hava araçlarının izleyecekleri uçuş yolları ve kullanacakları hava alanları, Genelkurmay Başkanlığı ile gerekli koordinasyon yapılmak suretiyle, Ulaştırma Bakanlığınca belirlenir. Bu maddenin kenar başlığında havaalanlarına bitişik, gövdesinde hava alanları ayrık yazılmıştır; iki biçim de üç okumada aynı geldi ve eşitlenmemiştir.
Otuz beşinci madde, bakımın yürütüldüğü fiziksel çerçeveyi bir standart ve sertifikasyon rejimine bağlar. Kenar başlığı Uluslararası hava trafiğine açık havaalanı olan maddenin gövdesi şöyledir: Madde 35 – Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen standartlara uygun teknik özelliklere sahip; gümrük, pasaport, sağlık ve bunlara benzer işlemlerin yapılması için kolaylıkları bulunan ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce sertifikalandırılan havaalanları, uluslararası hava trafiğine açılabilir. Bu maddede standart belirleme ile sertifikalandırma işlevleri metnin kendi sözcükleriyle yan yana kurulmuştur; sektörün teknik standart ve belgelendirme mantığı bu cümlede görünür. Maddenin yanında hiçbir okuma bir değişiklik ibaresi getirmemiştir ve bundan hiçbir sonuç çıkarılmamıştır.
Otuz altıncı madde, havaalanının kullanımının kısıtlanabilmesini ve tahsis edilebilmesini düzenler. Kenar başlığı Kısıtlayıcı tedbirler olan maddenin birinci fıkrası şöyledir: Madde 36 – Havaalanlarındaki hava trafiği veya üzerindeki hava sahası gerektirdiği takdirde veya kamu düzenine ilişkin nedenlerle hava trafiğine açık bir havaalanının kullanılmasına her zaman tahditler konabilir veya havaalanı geçici olarak kapatılabilir. Alınan kararlar Ulaştırma Bakanlığı tarafından uygun görülecek şekil ve surette ilgililere duyurulur. İkinci fıkrası ise şöyledir: Aynı bölgede birden fazla hava trafiğine açık havaalanının bulunması halinde, Ulaştırma Bakanlığı kamu yararına ilişkin nedenlerle bunların kullanılmasını düzenleyebilir ve özellikle bu alanlardan herbirine belirli hava aracı tiplerine, hava faaliyetlerinin veya ticari faaliyetlerinin belirli bir bölümüne tahsis edebilir. Bitişik yazılmış herbirine sözcüğü düzeltilmemiştir. Bu fıkradaki hava aracı tipleri ayrımı, alanın tip bazlı örgütlenmesiyle aynı kavramsal ayrımı taşır.
Kanunun ilk beş maddesi bu rehberde çerçeveyi tamamlamak üzere anılmaktadır. Madde 1 alanın niteliğini ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sözleriyle tarif eder; Madde 2 kapsamı kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetleri olarak kurar ve ikinci fıkrasıyla Devlet hava araçlarını açık hüküm bulunmayan hallerde kapsam dışında bırakır; Madde 4 Türkiye Cumhuriyeti Türk hava sahasında tam ve münhasır egemenliği haizdir der; Madde 5 ise Türk hava sahasının hava araçları tarafından bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kullanılacağını yazar. Tanımlar maddesi olan Madde 3 ise bu rehber için iki bakımdan önemlidir. Birincisi e) bendidir: Havaalanı, hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına, yolcu ve yük alınmasına ve verilmesine elverişli tesisleri bulunan yerler olarak tanımlanır; bakım sözcüğü burada kanunun kendi sözcüğüdür. İkincisi f) bendidir: Ferry Uçuş tanımı, uçuşa elverişliliğine halel getirmeyen kısmi arızalı olarak yapılan uçuşları ayrı bir kategori olarak kurar ve böylece hava aracının teknik durumu ile uçuş arasındaki ilişkiyi metnin kendi diliyle adlandırır. Aynı maddede b) bendinin Hava Aracı için kullandığı havalanabilen ve havada seyredebilme kaabiliyetine sahip her türlü aracı ifadesindeki kaabiliyetine yazımı üç okumada da aynıdır ve düzeltilmemiştir; maddenin kapanışındaki İfade eder. büyük harfle gelmiştir ve küçültülmemiştir.
Kanunun otuz yedinci maddesi bu rehberde bilerek dışarıda bırakılmıştır. Kenar başlığı Ücret tarifeleri olan bu madde iki okumada karakter düzeyinde birebir aynı gelerek doğrulanmıştır; buna karşılık maddenin konusu para ve tarife olduğu için, bu rehberin hiçbir para tutarı taşımama kuralı gereği gövdesinden tek bir sözcük alıntılanmamıştır. Maddenin numarası ve kenar başlığı burada yalnızca hangi öğenin niçin dışarıda kaldığını göstermek için anılmaktadır; içeriği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır ve bu madde doğrulanmış gövde sayımına da katılmamıştır.
Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim düzenlemesi değildir, bir lisans bölümü ihdas etmez, doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm ya da diploma hükmü yoktur. Bu kanun bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, müfredat, staj süresi ya da uygulama saati hükmü bulunmamaktadır; Madde 35'teki teknik özellik ve standart ifadesi havaalanına ilişkindir, bir eğitim programına değil. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde bakım personeline bir unvan, yetki alanı, lisans türü, sicil ya da mesleğe giriş koşulu getirilmemektedir; Madde 3'ün e) bendinde geçen bakım sözcüğü bir havaalanı tanımının unsurudur ve bu rehberde başka bir işlev yüklenmemiştir. Uçak gövdesi, motor, bakım kuruluşu, uçuşa elverişlilik sertifikası ya da teknisyen lisansı gibi terimlerin bu kanunda geçip geçmediğine veya tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun üç okumasında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği kaydedilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü okuma yapılmamıştır; bir öğe ancak en az iki okumada karakter düzeyinde aynı göründüğünde alıntılanmıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: Madde 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 gövdeleri ile bu maddelerin kenar başlıkları üç okumanın tamamında aynı gelmiştir; buna karşılık Madde 35 ve Madde 36 gövdeleri, bu iki maddenin kenar başlıkları ve DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ile alt başlığı yalnızca ikinci ve üçüncü okumadan gelmektedir. Bunun nedeni, otuz beşinci maddeden başlayan aralığın yalnızca o iki okumadan istenmiş olmasıdır; bu bir talep sınırıdır, birinci okumanın bir eksiği değildir ve birinci okumanın bu maddeler hakkında bir şey söylemediği anlamına gelmez. İKİNCİ BÖLÜM ile ÜÇÜNCÜ BÖLÜM satırları hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, böyle başlıkların yokluğu değildir. Madde 8 ile Madde 35 arasındaki maddeler ve Madde 37'den sonraki maddeler hiçbir okumadan istenmemiştir; o maddelerin içeriği hakkında bu rehberde tek bir iddia yoktur. Fıkra sınırları doğrulanmış sayılmamıştır: bir okuma kenar başlığı ile madde arasına ve Madde 3'ün bentleri arasına boş satır koymuş, diğer ikisi koymamıştır; karşılaştırma bu noktada satır sonu ve boş satır göz ardı edilerek yapılmış, bunun dışında hiçbir normalizasyon uygulanmamıştır ve yukarıdaki fıkra ayrımı iki okumanın ortak yerleşimine dayanır. Bir okuma ad satırının başına başlık işareti, metnin arasına da yatay çizgi ayraçları koymuştur; bunlar biçim eklemesi sayılmış, kaynak metnin parçası olarak hiçbir yere aktarılmamıştır. Ad satırındaki kaynamış iki rakam ve Madde 7'nin sonundaki kaynamış rakam tek okumada kalmıştır ve alıntı dışındadır. Madde 3'ün bent harflemesi a) b) c) d) e) f) dizisiyle gelmiş, diziliş olduğu gibi bırakılmıştır ve kaynakta başka bir bendin bulunup bulunmadığı hakkında iddia kurulmamıştır; f) bendinin noktalı virgülle, önceki bentlerin virgülle bitmesi de eşitlenmemiştir. Madde 3'ün c) bendindeki (Değişik: 12/7/2013-6495/25 md.) ibaresi doğrulanan gövdelerdeki tek değişiklik ibaresidir ve kısaltmaları açılmamıştır. Madde 7'de geçen Cumhurbaşkanı sözcüğü ile Madde 35'te geçen Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ifadesinin yanında hiçbir okuma bir değişiklik ibaresi getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve bu ifadelerle kabul tarihi arasındaki ilişkiden hiçbir çıkarım yapılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış; kaabiliyetine, tüzelkişilerinin, herbirine, havaalanlarına ile hava alanları arasındaki fark ve İfade eder. biçimindeki büyük harf kullanımı düzeltilmemiştir. Bu belgede hiçbir okuma topluca reddedilmemiş, hiçbir okuma Türkçe metni çevirmemiş, hiçbiri özet ya da parafraz üretmemiş, hiçbiri uydurma bir madde aralığı ya da madde envanteri üretmemiş ve hiçbiri bir yokluk cümlesi kurmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga değildir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç denenmemiştir. Bu oturumda hiçbir adres için curl, wget, istek kütüphanesi, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde lira, kuruş ya da idari para cezası miktarı geçmemektedir ve tek para konulu madde yukarıda anıldığı gibi düşürülmüştür. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.
Uçak Gövde ve Motor Bakımı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. Önce adla ilgili iki ayrımı kaydetmek gerekir. Birincisi, bu ada çok yakın duran ve havacılık bakımını konu edinen başka bir lisans programı vardır; bu rehberin okuduğu ders planı kaynağında o ad hiçbir okumada bildirilmemiştir ve bu, o programın varlığı ya da yokluğu hakkında bir iddia değildir, yalnızca kullanılan sayfanın hangi adı bastığının kaydıdır. İkincisi, aynı ada sahip bir önlisans varyantı da bulunmaktadır; bu rehber lisans düzeyindeki programı anlatmaktadır ve iki düzey birbirine karıştırılmamalıdır. İki durumda da bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca kapsamların ve düzeylerin aynı olmadığını kaydeder.
Birinci karışma noktası tasarım mühendislikleridir. [Uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi), [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [uzay mühendisliği](/bolum/uzay-muhendisligi) hava aracının ve uzay sisteminin tasarımını, hesabını ve geliştirilmesini merkeze alır. Bu programda ise nesne zaten tasarlanmış ve üretilmiştir; soru onun nasıl yapılacağı değil, ömrü boyunca uçmaya uygun kalıp kalmadığının nasıl doğrulanacağıdır. Aerodinamik ve mekanik derslerinin bu planda da bulunması iki alanı aynı yapmaz; buradaki aynı bilgi bir tasarım aracı olarak değil, bir denetim aracı olarak kullanılır.
İkinci karışma noktası uçağın teknolojisine dönük öteki programlardır. [Uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) ve [havacılık elektrik ve elektroniği](/bolum/havacilik-elektrik-ve-elektronigi) aynı sektöre bakar ve ders adları yer yer örtüşür. Ayrım kapsamdadır: bu planda gövde yapısı, gaz türbinli motor ve aviyonik birlikte, üç eksen hâlinde ve dört yıla yayılarak okutulmaktadır. Tercih kararı adın benzerliğine değil, ilgili üniversitenin kendi ders planına bakılarak verilmelidir.
Üçüncü karışma noktası havacılığın işletme ve hizmet tarafıdır. [Sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi) ve [sivil havacılık kabin hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri) uçağı bir işletme, hizmet ve taşıma aracı olarak ele alır. Bu programda uçak bir teknik nesnedir. Kanun metninde havaalanının gümrük, pasaport ve sağlık işlemlerine ilişkin kolaylıklarla birlikte tanımlanması, aynı sektörün içinde birbirinden çok farklı işlerin bulunduğunu göstermeye yeter.
Dördüncü karışma noktası uçuşun kendisidir. [Pilotaj](/bolum/pilotaj) hava aracını kullanan tarafı yetiştirir; bu program ise hava aracının kullanılabilir durumda olmasını sağlayan tarafı yetiştirir. Uçuş Teorisi, Uçuş Mekaniği ve Uçuş Kumandaları derslerinin bu planda bulunması programı bir uçuş programına dönüştürmez; bu dersler bakım kararının neden verildiğini anlamak içindir.
Beşinci karışma noktası insansız sistemlerdir. [İnsansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu) farklı bir araç sınıfına, farklı bir işletme ve operatörlük mantığına odaklanır. Bu programın planındaki gaz türbinli motor ve gövde yapısı ekseni, o alanla doğrudan örtüşmez.
Altıncı karışma noktası geniş temel mühendisliklerdir. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon mühendisliği](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-muhendisligi) bu planın temel derslerinin çoğunu okutur. Ayrım uygulama alanının kısıtlarındadır: burada ağırlık, titreşim, yorulma, sıcaklık ve emniyet payı aynı anda ve çok dar bir çerçevede belirleyicidir.
Yedinci karışma noktası malzeme ve muayene tarafıdır. [Malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ile [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) malzemenin kendisini konu edinir. Bu planda Uçak Malzeme Bilgisi ve Tahribatsız Muayene Yöntemleri derslerinin bulunması programı bir malzeme programı yapmaz; buradaki malzeme bilgisi bir karar girdisidir.
Sekizinci karışma noktası öteki ulaşım araçlarının teknik programlarıdır. [Otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi) ve [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi) de motorlu bir aracın bakımını ve sistemlerini konu edinir. Yöntemsel yakınlık gerçektir; ancak hava aracında bakım kaydının uçuş izniyle kurduğu bağ ve arıza hâlinde kenara çekilme imkânının bulunmaması bu alana kendi özgü kısıtlarını verir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: Eskişehir Teknik Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin herkese açık biçimde yayımladığı bilgi paketi ders sayfası okundu. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.
Sayfa program adını Uçak Gövde ve Motor Bakımı Bölümü biçiminde basmaktadır. Sayfanın eklediği Bölümü soneki kırpılmamış, aranan ada düzeltilmemiş ve olduğu gibi bırakılmıştır; aranan ad bu dizenin içinde birebir geçmektedir. Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir: düzey ifadesi sayfada yalnızca gezinme menüsünde ve adres yolunda görünmektedir, bu nedenle basılı düzey sayılmamıştır ve buradaki düzey yalnızca sekiz yarıyıllık yapıdan yapılan bir çıkarımdır. Üniversite adı için durum ayrıca yazılmalıdır: ad sayfada basılıdır, ancak sitenin üst başlığında ve üstveri alanında basılıdır; programa ait bir kurum alanında yayımlanmış değildir ve alan adından yapılmış bir çıkarım da değildir. Bu nedenle ara durum olarak işaretlenmiştir. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve ders adları Türkçe yayımlanmıştır; hiçbiri çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış, sayfadaki yazım düzeltilmemiştir.
Birinci yarıyılın ders adları Fizik I, Fizik Laboratuvarı I, Matematik I, Lineer Cebir, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I ve Uçuş Teorisi olarak yayımlanmıştır. Alanın kendi konusuna ait tek dersin daha ilk yarıyılda uçuş teorisi olması anlamlıdır: öğrenci mesleğe uçağın neden uçtuğu sorusuyla girmektedir. Bu blokta ayrıca iki seçmeli yer tutucu satır bildirilmiştir; yer tutucu satırların kaynağı aşağıda ayrıca yazılmıştır.
İkinci yarıyılın ders adları Dalgalar ve Optik, Havacılık Kuralları, Uçak Bakım Terminolojisi I, Matematik II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II ve Türk Dili II olarak yayımlanmıştır. Kural ve terminolojinin aynı dönemde başlaması, bu mesleğin hem hukuki hem dilsel bir çerçeve içinde yapıldığını gösterir. Bu blokta da iki seçmeli yer tutucu satır bildirilmiştir.
Üçüncü yarıyılın ders adları Temel Elektrik I, Uçak Bakım Terminolojisi II, Mekanik ve Termodinamik olarak yayımlanmıştır. Bu, planın adlandırılmış ders bakımından en seyrek bloğudur ve iki yer tutucu satır taşımaktadır. Elektriğin, mekaniğin ve termodinamiğin aynı dönemde başlaması, ilerideki motor ve sistem derslerinin üç ayağını aynı anda kurmaktadır.
Dördüncü yarıyılın ders adları Uçak Malzeme Bilgisi, Temel Elektrik II, Akışkanlar Mekaniği, Uçak Yapıları ve Sistemleri I, Temel Elektronik I ve Gaz Türbinli Motor Teorisi olarak yayımlanmıştır. Programın adındaki iki nesne, gövde ile motor, ilk kez bu dönemde yan yana gelmektedir: yapı dersinin birinci bölümü ile motor teorisi aynı yarıyıldadır. Bu blokta bir yer tutucu satır bildirilmiştir.
Beşinci yarıyılın ders adları Temel Elektrik Laboratuvarı, Tahribatsız Muayene Yöntemleri, Uçak Aerodinamiği, Uçak Elektrik Sistemleri, Temel Elektronik II, Uçak Elektrik Atölyesi ve Uçak Yapıları ve Sistemleri II olarak yayımlanmıştır. Laboratuvar ile atölyenin aynı dönemde bulunması, bilginin elle sınandığı noktanın burası olduğunu gösterir; tahribatsız muayenenin de bu dönemde gelmesi, alanın karakteristik becerisinin orta sınıfta kurulduğu anlamına gelir. Bu blokta bir yer tutucu satır bildirilmiştir.
Altıncı yarıyılın ders adları Elektrik Makinaları, Elektromanyetik Çevre, Uçuş Kumandaları, Uçuş Mekaniği, Uçak Donanım ve Uygulamaları, Gaz Türbinli Motor Sistemleri I, Aviyonik Sistemler ve Uçak Yapıları ve Sistemleri III olarak yayımlanmıştır. Bu, planın en yoğun bloğudur ve üç ekseni aynı anda yürütür: yapı, motor ve aviyonik. Sayfa bu ders adını Elektrik Makinaları biçiminde basmaktadır ve bu yazım düzeltilmemiştir. Bu blokta iki okumanın hiçbiri yer tutucu satır bildirmemiştir.
Yedinci yarıyılın ders adları Elektronik Gösterge Sistemleri, Modern Aviyonik Sistemler, İnsan Faktörleri, Gaz Türbinli Motor Atölyesi, Bakım Uygulamaları, Gaz Türbinli Motor Sistemleri II ve Pervaneler olarak yayımlanmıştır. İnsan Faktörleri dersinin motor atölyesi ve bakım uygulamalarıyla aynı dönemde durması, teknik uygulamanın yanına hata kaynağı bilincini koymaktadır. Bu blokta da iki okumanın hiçbiri yer tutucu satır bildirmemiştir.
Sekizinci yarıyılda yayımlanan tek ders adı Staj I biçimindedir ve blokta bir yer tutucu satır bildirilmiştir. Son yarıyılın tek adlandırılmış dersinin staj olması, öğrenimin gerçek bir çalışma ortamında kapanacak biçimde kurulduğunu gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa dört ayrı okumayla okunmuştur: ilk iki okuma tam ders dökümü için, üçüncü okuma yalnızca öğretim düzeyi sorusu için, dördüncü okuma yalnızca üniversite adının sayfadaki konumu için yapılmıştır. Sekiz yarıyıl bloğunun tamamı iki tam okumada da dökülmüştür ve okunamayan yarıyıl yoktur; iki okuma ders adları, sıraları ve blok başlıkları bakımından birebir aynı çıkmıştır. Sayfadan alınan adlandırılmış ders adı sayısı sekiz yarıyıl boyunca kırk altıdır. Yer tutucu satır sayısı dokuzdur ve bu sayı tek tanıklıdır: yer tutucu satırları yalnızca ikinci okuma basmıştır, birinci okuma hiç yer tutucu bildirmemiştir. İki sayım da olduğu gibi yazılmış, hakemlik yapılmamış ve tekleştirilmemiştir; yukarıda blok blok anılan yer tutucu satırların tek kaynağı ikinci okumadır. Seçmeli havuzların içi doldurulmamıştır ve havuzdan kaç ders seçileceği hiç yazılmamıştır. Öğretim düzeyinin durumu ayrıca yazılmalıdır: düzey sayfada basılı değildir, sekiz yarıyıldan çıkarımdır ve bu bir çıkarımdır. Bu nokta okumaların ayrıştığı tek noktadır: birinci okuma düzey ifadesinin sayfa başlığında bulunduğunu bildirmiş, ikinci ve üçüncü okuma o ifadenin yalnızca gezinme menüsünde ve adres yolunda göründüğünü bildirmiş, dördüncü okumanın birebir alıntıladığı sayfa başlığında ise o ifade yer almamıştır. Birinci okuma yanlış ilan edilmemiş, ifadesi olduğu gibi kaydedilmiş ve ayrışma tek biçime getirilmemiştir; ayrışma düzeyin nerede basılı olduğu yorumundadır, program adı, üniversite adı, blok sayısı ve ders adları ayrışmamıştır. Üniversite adı sayfada basılıdır ama ara durumdur: yayımlayan sitenin üst başlığından ve üstveri alanından alınmıştır, programa ait bir kurum alanında yayımlı değildir ve alan adı çıkarımı da değildir. Program adının Bölümü soneki kırpılmamıştır. Ders kodu, teori ve uygulama saati ile iş yükü değerleri ikinci okumada sayfadan gelmiştir; hiçbiri alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Bu program için ikinci bir plan kaynağı kurulamamıştır ve bunun gerekçeleri tek tek yazılmalıdır. Bir üniversitenin sayfası açılmış ve tam bir plan bastığı bildirilmiştir; ancak o sayfa program adını İngilizce basmaktadır ve aranan Türkçe ad orada birebir basılı değildir. Ad örtüşmediği için o kaynak ertelenmiştir, ikinci bir okuması yapılmamış, tek bir ders adı taşınmamış ve sayfanın bastığı ad çevrilmemiştir. Bu, o üniversite hakkında olumsuz bir iddia değildir; yalnızca o adresteki o sayfanın aranan adı birebir basmadığının kaydıdır. Başka bir üniversitenin sayfası da açılmış, program adını, üniversite adını ve düzey ifadesini basmış, ancak yarıyıl başlıklı bir ders planı vermemiştir; bu nedenle o kaynaktan da ders adı alınmamış ve ikinci okuma yapılmamıştır. O sayfanın havale ettiği ders kataloğu bağlantısı izlenmemiştir. Bu da o kurum hakkında olumsuz bir iddia değildir. Kullanılan sayfanın ana makine adı ile aynı üniversiteye ait iki başka ana makine adı ayrı adlar sayılmıştır: o iki ad robot kuralı nedeniyle okunamamış, kullanılan ad ise dört okumada da açılmış ve tam listeyi vermiştir; okunamayan iki ad yüzünden kullanılan ad engelli ilan edilmemiştir ve hiçbir sonuç birinden diğerine taşınmamıştır. Başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır. Son olarak, ders planı araştırmasında bir yükseköğretim program tablosu sitesi arama sonuçlarında birçok kez görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki o adres yalnızca program tablosu için vardır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı hava aracı gövde bakımıdır. Yapı elemanlarının denetlenmesi, hasarın sınıflandırılması, onarım kararının verilmesi ve yapılan işin kayda geçirilmesi bu işin gövdesidir. Planda Uçak Yapıları ve Sistemleri derslerinin üç döneme yayılması ve Uçak Malzeme Bilgisi dersinin bulunması bu alanla doğrudan ilişkilidir.
İkinci alan motor tarafıdır. Gaz türbinli motorun çevrimini, modüllerini ve yardımcı devrelerini bilmek, motor üzerinde yapılan işlemleri planlamak ve sonuçlarını değerlendirmek ayrı bir uzmanlıktır. Planda Gaz Türbinli Motor Teorisi, Gaz Türbinli Motor Sistemleri I ve II, Gaz Türbinli Motor Atölyesi ile Pervaneler dersleri bu tarafa hazırlar.
Üçüncü alan elektrik ve aviyonik sistemlerdir. Elektrik güç dağıtımı, kablolama, gösterge sistemleri ve sayısal aviyonik birimleri çağdaş bir hava aracının sinir sistemidir. Planda Uçak Elektrik Sistemleri, Uçak Elektrik Atölyesi, Aviyonik Sistemler, Elektronik Gösterge Sistemleri ve Modern Aviyonik Sistemler dersleri bu alana açılır.
Dördüncü alan muayene ve teknik doğrulamadır. Bir yapıyı bozmadan içini görmek, çatlağı büyümeden yakalamak ve bulguyu belgelendirmek başlı başına bir iştir; planda Tahribatsız Muayene Yöntemleri dersinin bulunması bu tarafa işaret eder.
Beşinci alan bakım planlama ve teknik kayıttır. Hangi işin hangi aralıkta yapılacağı, hangi belgenin hangi işlemi kanıtladığı ve kaydın nasıl tutulacağı, bu sektörde teknik işin ayrılmaz parçasıdır. Planda Havacılık Kuralları ile iki dönemlik Uçak Bakım Terminolojisi derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar.
Altıncı alan uçuşa elverişliliğin izlenmesidir. Kanun metninde uçuşa elverişli olmak, hava aracının Türk hava sahasında uçuş yapabilmesinin koşulu olarak yazılıdır; bu koşulun sürekli olarak sağlanmasını izleyen bir çalışma alanı vardır ve bu alan teknik bilgiyle kayıt disiplinini birlikte gerektirir.
Yedinci alan havaalanı ve yer işletmesi tarafındaki teknik işlerdir. Kanun metninde havaalanı, hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına elverişli tesisleri bulunan yerler olarak tanımlanmıştır; bakımın yürütüldüğü fiziksel çerçeve budur ve bu çerçevenin kendisi de teknik personel gerektirir.
Sekizinci alan eğitim, atölye ve teknik dokümantasyondur. Planda atölye ve laboratuvar derslerinin ağırlığı, uygulamalı eğitim veren ortamlarda çalışmaya da bir zemin kurar; İnsan Faktörleri dersi ise bu ortamlarda emniyet kültürünün nasıl aktarılacağı sorusuna bakar.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir sistemin çalışıp çalışmadığına karar vermeyi seviyor musunuz? Bu alanın gündelik işi bir şeyi baştan kurmak değil, kurulmuş bir şeyin durumunu okumaktır. Bu, sabır ve dikkat isteyen, sonucu çoğu zaman görünmeyen bir iştir; yalnızca yeni bir şey üretmekten hoşlanan bir öğrenci burada beklediğini bulamayabilir.
İkinci soru fizik ve matematiktir. Planda matematiğin iki dönemi, lineer cebir, fiziğin bir dönemi ve laboratuvarı, dalgalar ve optik, mekanik, termodinamik ile akışkanlar mekaniği vardır. Bu yükten kaçmayı planlayan bir öğrenci motor teorisi, aerodinamik ve sistem derslerinde aynı konuları çok daha zor bir biçimde tekrar karşılar.
Üçüncü soru elektrikle ve elektronikle kurulan ilişkidir. Bu planda elektrik ve elektronik dersleri şaşırtıcı biçimde ağır basar: iki dönem temel elektrik, iki dönem temel elektronik, bir laboratuvar, bir atölye ve ardından uçak elektrik sistemleri, elektrik makinaları, elektromanyetik çevre, aviyonik ve gösterge sistemleri gelir. Kendini yalnızca mekanik tarafa yakın gören bir öğrenci bu ağırlığı baştan hesaba katmalıdır.
Dördüncü soru kurala ve kayda karşı tutumdur. Bu alanda yapılan iş, yazılmadığı sürece yapılmış sayılmaz. Havacılık Kuralları ve iki dönemlik terminoloji derslerinin plandaki yeri bunu gösterir. Belge doldurmayı, prosedür okumayı ve kendi işini denetlenebilir kılmayı gereksiz bulan bir öğrenci teknik olarak güçlü olsa bile mesleğin yarısını eksik bırakır.
Beşinci soru sahadır. Bu alanın öğrenimi sınıfta bitmez: atölye, laboratuvar ve staj işin parçasıdır. Planda Uçak Elektrik Atölyesi, Gaz Türbinli Motor Atölyesi, Temel Elektrik Laboratuvarı, Bakım Uygulamaları ve son yarıyıldaki staj dersi bu tarafa işaret eder. Gürültülü, fiziksel ve vardiyalı bir çalışma ortamını baştan reddeden bir öğrenci alanın büyük bir bölümünü kendine kapatmış olur.
Altıncı soru sorumluluk ve emniyet bilincidir. Kanun metni bu alanı ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı bir saha olarak tarif eder ve uçuşa elverişliliği uçuşun koşulu olarak yazar. Kendi imzasının sonucunu üstlenmeyi ağır bulan bir öğrenci bu alanda zorlanır.
Yedinci soru insanla çalışmaktır. İnsan Faktörleri dersinin ayrı bir ders olarak okutulması boşuna değildir: bu işte hata çoğu zaman tek başına değil, devir teslimde, iletişimde ve zaman baskısı altında doğar. Ekip içinde konuşmayı, sormayı ve gerektiğinde durdurmayı öğrenmeye açık olmayan bir öğrenci burada risk üretir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve uygulama yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Bu rehberde okunan sayfa adı bir sonekle birlikte basmaktadır ve sonek olduğu gibi bırakılmıştır. Yakın içerikli programlar başka adlarla da açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Ayrıca bu ada çok yakın duran başka bir lisans programı ile aynı adın önlisans varyantı da bulunmaktadır; tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının ve programın düzeyinin okunması gerekir.
İkinci not: Öğretim dili ve programın uygulama düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda ders adları Türkçe basılıdır ve bu, öğretim dili hakkında tek başına bir sonuç vermez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir. Havacılık teknik belgelerinin önemli bir bölümünün İngilizce üretildiği de göz önünde tutulmalıdır.
Üçüncü not: Atölye, laboratuvar, hangar ve staj düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin gerçek bir hava aracına, motora ya da sistem eğitim düzeneğine erişip erişemediği, atölye derslerinin nasıl yürütüldüğü, tahribatsız muayene uygulamalarının fiilen yapılıp yapılmadığı ve stajın nasıl kurulduğu sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda staj dersi son yarıyılda yer almaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın programlar [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi) ve [havacılık elektrik ve elektroniği](/bolum/havacilik-elektrik-ve-elektronigi); tasarım ve mühendislik tarafına ilgi duyan öğrenci için [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi), [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi), [uzay mühendisliği](/bolum/uzay-muhendisligi) ve [uzay bilimleri ve teknolojileri](/bolum/uzay-bilimleri-ve-teknolojileri); havacılığın işletme, yönetim ve hizmet tarafına ilgi duyan öğrenci için [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi), [sivil havacılık kabin hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri) ve [lojistik](/bolum/lojistik); uçuşa ve insansız sistemlere ilgi duyan öğrenci için [pilotaj](/bolum/pilotaj) ve [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu); geniş temel mühendisliklere ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi), [kontrol ve otomasyon mühendisliği](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-muhendisligi) ve [endüstri mühendisliği](/bolum/endustri-muhendisligi); malzeme ve muayene tarafına ilgi duyan öğrenci için [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ve [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi); öteki araçların teknik programlarına ilgi duyan öğrenci için [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi) ve [otomotiv teknolojisi](/bolum/otomotiv-teknolojisi); emniyet ve çalışma güvenliği tarafına ilgi duyan öğrenci için [iş sağlığı ve güvenliği](/bolum/is-sagligi-ve-guvenligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 6 üniversitede, 9 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.