Ukrayna Dili ve Edebiyatı, Ukraynacayı dilbilgisi, ses bilgisi, söz varlığı ve metin çözümlemesi düzeyinde öğreten; bu dilin edebiyatını, tarihini ve kültürel çerçevesini akademik bir bütün olarak okutan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın içinde bulunduğu kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 1739 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 343,93–368,08
- Üniversite
- 2
- Genel kontenjan
- 50
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Ukrayna Dili ve Edebiyatı Nedir?
Ukrayna Dili ve Edebiyatı, bir yabancı dili sıfırdan öğretmekle işe başlayıp o dilin ses yapısını, biçim bilgisini, söz dizimini, söz varlığını, edebiyatını ve konuşulduğu ülkenin tarihiyle kültürünü tek bir akademik bütün olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanı bir dil kursundan ayıran şey budur: burada dil yalnızca kullanılacak bir araç değil, aynı zamanda üzerinde çalışılacak bir nesnedir. Öğrenci bir yandan Ukraynaca konuşmayı ve yazmayı öğrenir, öte yandan bu dilin nasıl işlediğini, hangi tarihsel katmanlardan geçtiğini ve hangi edebî geleneği taşıdığını çözümlemeyi öğrenir.
Alanın birinci ayağı uygulamalı dil becerisidir. Bu rehberde okunan ders planında ilk yıl boyunca uygulamalı dilbilgisi, metin okuma, metin açıklaması ile sözlü ve yazılı anlatıma giriş derslerinin bulunması bu ayağı kurar; bu derslerin amacı öğrenciyi kısa sürede kendi başına metin okuyabilecek bir düzeye getirmektir, çünkü alanın geri kalan bütün dersleri bu düzeyi varsayar. İkinci ayak dilbilim katmanıdır: aynı planda dilbilime giriş, fonetik, morfoloji, sentaks, sözcük bilimi, sözlükbilim, deyimbilim, yazımbilim ve karşılaştırmalı dilbilim başlıklarının ayrı ayrı okutulması, bu programın dili betimlenecek bir bilim nesnesi olarak ele aldığını gösterir. Bu katmanın genel çerçevesine ilgi duyan öğrenci için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ayrı bir programdır.
Üçüncü ayak edebiyat tarihidir ve planda kronolojik olarak dizilmiştir: Kiev Rusyası edebiyatı, eski Ukrayna metinleri incelemeleri, on yedinci ve on sekizinci yüzyıl edebiyatı, on dokuzuncu yüzyıl edebiyatının iki dönemi, yirminci yüzyıl edebiyatı ve çağdaş Ukrayna edebiyatı; buna Ukrayna dramaturjisi dersi eşlik eder. Öğrenci önce dilin eski katmanlarıyla, sonra modern edebî dille karşılaşır. Edebiyatı ulusal sınırlar yerine karşılaştırmalı bir eksende okumak isteyen öğrenci için [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) yakın bir yoldur.
Dördüncü ayak kültür, tarih ve ülke bilgisidir. Planda birinci yılda Ukrayna kültürünün iki dönemi, ikinci yılda Ukrayna tarihi ve kültürünün iki dönemi, üçüncü yılda Ukrayna tarihi, son yılda ise Türkiye ile Ukrayna ilişkileri ve Ukrayna ülke bilgisi dersleri bulunmaktadır. Bir dil ve edebiyat programında bu genişlikte bir tarih ve ülke bilgisi bloğunun yer alması, alanın yalnızca metinle değil, metnin üretildiği toplumsal bağlamla da uğraştığını gösterir.
Beşinci ayak çeviridir, ama sınırlı ve araçsal bir biçimde: planda çeviri yöntemleri, bilimsel terminoloji, bilimsel metinler çevirisi ve yazışma metinleri çevirisi başlıklı dersler vardır. Bu, programı bir çeviri programına dönüştürmez; çeviriyi kendi başına bir disiplin olarak çalışmak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) ayrı bir yoldur. Altıncı ayak komşu dillerdir: planda Ukraynacanın yanında Rusça, Lehçe ve Makedonca dersleri bulunur, yani öğrenci tek bir dille değil akraba dillerden oluşan bir kümeyle çalışır. Yedinci ayak araştırma ve akademik üretimdir; bilimsel metin üretimi, gönüllülük çalışmaları ve bitirme tezi derslerinin planda ayrı ayrı yer alması, öğrencinin dört yılın sonunda kendi başına bir konu seçip kaynak taraması yapması ve yazması beklendiği anlamına gelir.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 1739 Sayılı Kanun
Bir lisans programı boşlukta durmaz; içinde yer aldığı eğitim sisteminin amaçlarını, temel ilkelerini ve genel yapısını kuran bir kamusal çerçeve vardır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 1739 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada aynı sözcük dizisiyle gelmiştir. Adın hemen ardında üç okumanın üçünde de ada yapışık bir rakam görülmüştür; bu dize bozuk metin sayılmış, alıntı rakamdan önce kesilmiştir ve rakamın kaynakta basılı olup olmadığına, neye ait olduğuna ya da bir dipnot olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Bu, bu rehberin en önemli yöntem notudur: üç okumanın tam mutabakatı bile bir bozukluğu elemeye yetmez.
Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Aynı adresin yaklaşık on beş dakika boyunca önbelleğe alınması nedeniyle üç okumanın büyük olasılıkla tek bir belge dönüşümü üzerinde çalıştığı kabul edilmelidir; bu yüzden okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, belgenin metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Yukarıdaki ada yapışık rakam bunun birinci örneğidir; ikincisi aşağıda dördüncü maddede görülecektir.
Künye dört satırıyla üç okumada aynı gelmiştir: Kanun Numarası : 1739, Kabul Tarihi : 14/6/1973, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 24/6/1973 Sayı: 14574 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 12 Sayfa: 2342. Künyenin kendi içindeki noktalama asimetrisi, yani dış etiketlerde iki noktadan önce boşluk bulunup satır içindeki alt etiketlerde bulunmaması da üç okumada aynı gelmiş ve düzeltilmemiştir. Satır içi boşluk sayısı okumalar arasında değiştiği için yalnızca karakter dizisi doğrulanmış sayılmış, boşluk sayısı hakkında iddia kurulmamıştır. Düstur satırının Tertip: 5 demesi, belgenin açıldığı adresin tertibini belgenin kendi künyesiyle teyit eder. Belgenin kısım ve bölüm başlıkları bu rehberde alıntılanmamıştır; bu bir kapsam eksikliği olarak kaydedilmektedir ve belgede böyle başlıkların bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Buna karşılık madde kenar başlıklarından sekizi doğrulanmıştır ve aşağıda ilgili maddelerle birlikte anılmıştır.
Kanunun birinci maddesi kendi kapsamını çizer: Madde 1 – Bu Kanun, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsar. Bu gövde birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır; üçüncü okuma, numarası açıkça istenmiş olmasına rağmen bu maddeyi hiç getirmemiştir. Bu bir talep sınırı değil, bir kapsam eksikliğidir ve maddenin belgede bulunup bulunmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır. Bu maddenin kenar başlığı olarak yalnızca bir okuma bir dize getirmiştir; ikinci bir tanık bulunmadığı için o dize kullanılamaz sayılmış ve buraya taşınmamıştır.
İkinci madde, kenar başlığı I – Genel amaçlar: olan ve üç okumanın üçünde de aynı gelen en uzun gövdedir; alanın kanun düzeyindeki amaç karşılığını taşır. Madde şöyle açılır: Madde 2 – Türk Milli Eğitiminin genel amacı, Türk Milletinin bütün fertlerini, Birinci bent bir değişiklik ibaresiyle gelir: 1. (Değişik: 16/6/1983 - 2842/1 md.) Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; İkinci bent mezun profilini tarif eder: 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; Üçüncü bent hayata hazırlamayı yazar: 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; Madde son fıkrasıyla kapanır: Böylece bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan milli birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmaktır. Bu maddedeki milli, ahlaki, laik ve inkılap gibi yazımlar kaynakta göründüğü hâlde bırakılmış, hiçbir sözcük güncel imlaya çekilmemiş, Milli ile Millî arasında bir tercih yapılmamıştır. Geniş bir dünya görüşüne sahip olmak ile çağdaş uygarlığın bir ortağı olmak ifadeleri, bir yabancı dil ve edebiyat programının kanun düzeyindeki en açık karşılığıdır ve bu ifadelerin hepsi metnin kendi lafzıdır.
Üçüncü madde, kenar başlığı II – Özel amaçlar: olan gövdedir ve özel amaçların üst norma bağlanmasını düzenler: Madde 3 – Türk eğitim ve öğretim sistemi, bu genel amaçları gerçekleştirecek şekilde düzenlenir ve çeşitli derece ve türdeki eğitim kurumlarının özel amaçları, genel amaçlara ve aşağıda sıralanan temel ilkelere uygun olarak tespit edilir. Bu gövde de birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır; üçüncü okuma bu maddeyi de, numarası açıkça istenmiş olduğu hâlde getirmemiştir. Bir dil ve edebiyat programının kendi özel amacını hangi üst normla uyumlu kurmak zorunda olduğu, metnin kendi sözcükleriyle buradadır.
Dördüncü madde, kenar başlığı I – Genellik ve eşitlik: olan gövdedir ve eşitlik ilkesini kurar: Madde 4 – Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Bu gövde üç okumada da aynıdır; ancak üç okuma da cümlenin sonunda son sözcüğe yapışık bir rakam getirmiştir ve alıntı o rakamdan önce kesilmiştir. Bu, yukarıda anılan mutabakat sınırının ikinci somut örneğidir. Maddede geçen dil sözcüğü bir ayrımcılık yasağı ölçütüdür; bir öğretim dili ya da yabancı dil öğretimi hükmü değildir ve burada başka bir işlev yüklenmemiştir. Metindeki engellilik sözcüğünün yanında hiçbir okuma bir değişiklik ibaresi getirmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve sözcüğün metne ne zaman girdiğine dair hiçbir çıkarım yapılmamıştır.
Beşinci madde, kenar başlığı II – Ferdin ve toplumun ihtiyaçları: olan gövdedir ve hizmetin ölçüsünü koyar: Madde 5 – Milli eğitim hizmeti, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir. Altıncı madde, kenar başlığı III – Yöneltme: olan gövdedir ve yöneltme ilkesini üç fıkrada kurar: Madde 6 – Fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler. İkinci fıkra bir değişiklik ibaresiyle gelir: (Değişik: 16/8/1997 - 4306/3 md.) Milli eğitim sistemi, her bakımdan, bu yöneltmeyi gerçekleştirecek biçimde düzenlenir. Bu amaçla, ortaöğretim kurumlarına, eğitim programlarının hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık sınıfları konulabilir. Üçüncü fıkra şöyledir: Yöneltmede ve başarının ölçülmesinde rehberlik hizmetlerinden ve objektif ölçme ve değerlendirme metotlarından yararlanılır. Bu maddede program sözcüğü kanunun kendi sözcüğü olarak geçmektedir; objektif ölçme ve değerlendirme metotlarından yararlanılması ise bir puan türüyle yapılan yerleştirmenin bağlı olduğu ilkenin metindeki karşılığıdır. Buna karşılık maddedeki hazırlık sınıfları ibaresi açıkça ortaöğretim kurumlarına ilişkindir ve bu rehberde başka bir öğretim kademesine taşınmamıştır.
Yedinci ve sekizinci maddeler yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla doğrulanmıştır; birinci okuma bu iki maddeyi hiç getirmemiştir ve bu bir kapsam eksikliğidir, bir ret değildir. Yedinci maddenin kenar başlığı IV – Eğitim hakkı: biçimindedir: Madde 7 – İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. İkinci fıkra şöyledir: İlköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar. Bu fıkra, yükseköğretim kademesinden yararlanmanın ölçüsünü kanunun lafzıyla koyar. Sekizinci maddenin kenar başlığı V – Fırsat ve imkan eşitliği: biçimindedir ve gövde üç fıkralıdır: Madde 8 – Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. İkinci fıkra şöyledir: Maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyle parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır. Üçüncü fıkra ise şöyledir: Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır. Bu madde parasız yatılılık, burs ve kredi ibarelerini taşıdığı için para süzgecinde ayrıca incelenmiş ve korunmuştur: metinde hiçbir tutar, hiçbir oran, hiçbir tarife ve hiçbir maaş hükmü yoktur; parasız sözcüğü bir bedelsizlik nitelemesidir, bir tutar değildir. Kaynaktaki amacıyle ve imkan yazımları düzeltilmemiştir.
Kırk ikinci madde, kenar başlığı III – Koordinasyon: olan gövdedir, yaygın eğitim alanındaki koordinasyonu düzenler ve üç okumada da aynı gelmiştir: Madde 42 – Genel, mesleki ve teknik yaygın eğitim alanında görev alan resmi, özel ve gönüllü kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyon Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanır. İkinci fıkra şöyledir: Genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş şekli yönetmelikle tespit edilir. Üçüncü fıkra ise şöyledir: Mesleki ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini yürüten Bakanlıklar ile özerk eğitim kurumları ve resmi ve özel işletmeler arasında Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanacak koordinasyon ve işbirliğinin esasları kanunla düzenlenir. Dil öğretiminin örgün öğretim dışındaki kurumsal zemini metnin kendi terimleriyle burada adlandırılmıştır.
Örtüşmenin sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: bir yükseköğretim bölümü ihdas etmez, bir lisans programı adı saymaz, bir üniversiteyi ya da fakülteyi düzenlemez. Bu kanun bu programın ders planını belirlemez: doğrulanan hiçbir maddede ders adı, ders saati, müfredat, hazırlık sınıfı süresi ya da mezuniyet koşulu hükmü bulunmamaktadır ve bu rehberdeki hiçbir ders bilgisi kanun metninden türetilmemiştir. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde bu alanın mezununa bir unvan, yetki alanı, sicil ya da mesleğe giriş koşulu getirilmemektedir. Ukrayna, Ukraynaca, Slav dilleri, yabancı dil, edebiyat, filoloji ya da mütercim tercümanlık gibi terimlerin bu kanunda geçip geçmediğine ya da tanımlanıp tanımlanmadığına dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca bu oturumun okumalarında böyle bir ibarenin iki okumada birebir teyit edilmediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü durumu hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada birebir aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır ve tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı eksik sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adresin yanıtını yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir dönüşüm çıktısı üzerinde çalışmıştır; mutabakat bu nedenle dönüşüm hatasına karşı bir güvence olarak sunulmamaktadır. Bunun iki somut kanıtı yukarıda anlatılmıştır: ada yapışık rakam ile dördüncü maddenin sonundaki yapışık rakam üç okumada da aynı gelmiş, buna rağmen bozuk metin sayılıp alıntı dışında bırakılmıştır; künyedeki iki nokta asimetrisi de aynı biçimde üç okumada aynı gelmiş ve düzeltilmemiştir. Hangi gövdenin hangi iki okumadan geldiği ayrıca kaydedilmelidir: birinci ve üçüncü maddeler yalnızca birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla gelmiştir, çünkü üçüncü okuma numaraları açıkça istenmiş olduğu hâlde bu iki maddeyi hiç getirmemiştir; yedinci ve sekizinci maddeler ise yalnızca ikinci ve üçüncü okumanın mutabakatıyla gelmiştir, çünkü birinci okuma bu iki maddeyi getirmemiştir. Bu dört durumun hepsi kapsam eksikliğidir ve hiçbiri bir yokluk sonucuna çevrilmemiştir. Kısım ve bölüm başlıkları bu rehberde alıntılanmamış, bu da bir kapsam eksikliği olarak kaydedilmiştir. İkinci okuma çıktının başına belgede karşılığı olmayan bir editör satırı koymuş, kaynakta karşılığı olmayan yabancı dilde numaralı iskele etiketleri üretmiş, başlıkları ve gövdeleri topluca kalınlaştırmış ve başlıkları alt başlıklara kendi eklediği bir bağlaçla bağlamıştır; bu müdahalelerin hepsi öğe düzeyinde reddedilmiş, hiçbiri kaynak metin sayılmamış, buna karşılık aynı okumanın verdiği geçerli Türkçe gövdeler karakter tanığı olarak sayılmaya devam etmiştir ve okuma yeniden çalıştırılmamıştır. Fıkra sınırları doğrulanmamış sayılmıştır: bir okuma çok fıkralı maddelerin bütün fıkralarını tek bir akış hâlinde birleştirdiği için karşılaştırmada satır sonu, paragraf sınırı ve boş satır göz ardı edilmiş, bunun dışında hiçbir normalleştirme uygulanmamıştır; yukarıdaki fıkra ayrımı öteki iki okumanın ortak yerleşimine dayanır. Birinci maddenin kenar başlığı tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır. Dokuzuncu maddeden kırk birinci maddeye kadarki maddeler, kırk ikinci maddeden sonraki maddeler, ek maddeler, geçici maddeler ile yürürlük ve yürütme maddeleri hiçbir okumadan istenmemiştir; bunların içeriği hakkında tek bir iddia yoktur. Değişiklik ibarelerinde anılan metinlerin hiçbiri istenmemiştir; yalnızca kaynak metnin parantez içinde bastığı ibare taşınmıştır. Bu belgede para ya da ücret gerekçesiyle düşürülen madde yoktur; sınırda görünen sekizinci madde tek tek incelenmiş ve hiçbir tutar, tarife ya da maaş hükmü taşımadığı için korunmuştur. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiş, madde önekindeki uzun tire kısa tireye çevrilmemiştir. Bu oturumda hiçbir olumsuz iddia cümlesi kurulmamış, hiçbir okuma çeviri ya da özet üretmemiş, hiçbir okuma topluca reddedilmemiştir. Adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri hiç istenmemiştir ve o adresler hakkında hiçbir iddia yoktur; denenmemiş bir adres ne ölü adres ne de ölü numaradır. Hiçbir adres için arşiv, önbellek, ayna ya da alternatif bir indirme aracı kullanılmamıştır. Kanun numarası aranmamış, atanmıştır; daha iyi oturan başka bir numara olup olmadığı sorusu sorulmamıştır. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamış ve doğrulanan gövdelerde geçmediği için hiçbir oran ifadesi üretilmemiştir.
Ukrayna Dili ve Edebiyatı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman ders planındaki ortak başlıklardır. En sık karıştığı yer çeviri programlarıdır. Bu rehberde okunan planda çeviri yöntemleri, bilimsel terminoloji, bilimsel metinler çevirisi ve yazışma metinleri çevirisi dersleri bulunmaktadır; ancak bu dersler bir dil ve edebiyat programının içindeki bir damardır. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik) programlarında çeviri, kendi kuramı, yöntemi ve uygulama düzeni olan bir disiplin olarak merkeze alınır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca ağırlık merkezlerinin aynı olmadığını kaydeder.
İkinci karışma noktası öteki Slav ve komşu dil programlarıdır. Bu rehberde okunan planda Rus dili, Leh dili ve Makedonca dersleri yer almaktadır; buna karşılık [Rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati) kendi başına dört yıllık bir programdır ve orada Rusça yardımcı bir dil değil, ana nesnedir. Bir planda bir dilin ders olarak bulunması, o dilin programın merkezinde olduğu anlamına gelmez.
Üçüncü karışma noktası dilbilimdir. Planda fonetik, morfoloji, sentaks, sözcük bilimi, sözlükbilim ve karşılaştırmalı dilbilim derslerinin bulunması, alanı bir dilbilim programına dönüştürmez: dilbilim programlarında dil, tek tek dillerin ötesinde bir dizge olarak incelenir, burada ise bu araçlar belirli bir dilin çözümlenmesi için kullanılır. Dördüncü karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır; [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati) örneğinde olduğu gibi yöntem çerçevesi ortaktır, malzeme ortak değildir ve bir programın malzemesi hangi dil ve hangi edebî gelenekse mezunun uzmanlığı da odur.
Beşinci karışma noktası öğretmenlik programlarıdır: bu rehberde okunan plan bir dil ve edebiyat planıdır, öğretmenlik alan eğitimi programlarıyla aynı değildir. Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik ya da formasyon şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır. Altıncı karışma noktası bölge ve ülke çalışmalarıdır: planda Ukrayna tarihi, Ukrayna kültürü, Türkiye ile Ukrayna ilişkileri ve Ukrayna ülke bilgisi derslerinin bulunması, programı bir [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) programına dönüştürmez; buradaki tarih ve ülke bilgisi, metni anlamak için gereken bağlamı kurar.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin eğitim bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan bir ders programı sayfası okundu. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okundu; üçüncü bir okuma yapılmadı. İki okuma sekiz bloğun tamamında ders adlarını, ders sayılarını ve sıralarını birebir aynı bildirdi ve blok başlıkları da aynı çıktı. Sayfa yarıyıl değil sınıf ve dönem başlığı basmaktadır: 1. Sınıf - Güz ile başlayan ve 4. Sınıf - Bahar ile biten sekiz blok vardır.
Program adının sayfada nasıl basıldığı konusunda iki okuma ayrıştı ve bu ayrışma düzeltilmedi. Birinci okuma adı UKRAYNA DİLİ VE EDEBİYATI, LİSANS PROGRAMI, (ÖRGÜN ÖĞRETİM) biçiminde, ikinci okuma UKRAYNA DİLİ VE EDEBİYATI, LİSANS PROGRAMI, (ÖRGÜN ÖRETİM) biçiminde bildirdi; ikinci yazımda yumuşak g harfi yoktur. İki yazım da olduğu gibi taşınmıştır, tek biçime getirilmemiştir ve hangisinin doğru olduğu iddia edilmemektedir. Sayfanın tümüyle büyük harfli yazımı küçük harfe çevrilmemiş, ada eklenen kuyruk kırpılmamıştır.
Öğretim düzeyi bu sayfada program adının içinde yazılıdır; sekiz bloktan yapılmış bir çıkarım değildir. İki okuma da düzeyin program adının içinde geçtiğini bildirmiş, ikinci okuma bunu ayrıca ayırt etmiştir. Menüdeki filtre bağlantısı düzey kanıtı sayılmamıştır; sekiz dönem bloğu yalnızca destekleyici bir gözlemdir. Üniversite adı konusunda durum farklıdır: sayfada yayımlayan bilgi sisteminin üst başlığı basılıdır ve iki okuma da bu dizeyi aynı biçimde bildirmiştir, ancak programa ait ayrı bir kurum alanı olarak basıldığını hiçbir okuma bildirmemiştir. Bu nedenle üniversite adı burada yayımlı olarak sunulmamakta, yayımlayan sayfadan alınan bir ara durum olarak işaretlenmektedir; ad alan adından çıkarım değildir.
Ders adları sayfada tümüyle büyük harfle yayımlanmıştır ve çevrilmemiş, küçük harfe indirilmemiş, imlası düzeltilmemiştir. Birinci sınıfın güz döneminde ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, GÜZEL SANATLAR I, TÜRK DİLİ I, UKRAYNA KÜLTÜRÜ I, UKRAYNACA DİLBİLİME GİRİŞ, UKRAYNACA METİN OKUMA, UKRAYNACA SÖZLÜ VE YAZILI ANLATIMA GİRİŞ 1, UKRAYNACA UYGULAMALI DİLBİLGİSİ I, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I ve YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ I dersleri yayımlanmıştır. Bahar döneminde ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, GÜZEL SANATLAR II, TÜRK DİLİ II, UKRAYNA KÜLTÜRÜ II, UKRAYNACA EDEBİYAT BİLİMİ, UKRAYNACA METİN AÇIKLAMASI, UKRAYNACA SÖZLÜ VE YAZILI ANLATIMA GİRİŞ II, UKRAYNACA UYGULAMALI DİLBİLGİSİ II, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II ve YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ II yer almaktadır. Sayfanın aynı ders ailesinde hem Arap hem Roma rakamı kullandığı görülmektedir: giriş dersinin güz dönemindeki numarası 1, bahar dönemindeki numarası II biçiminde basılıdır ve bu tutarsızlık düzeltilmemiştir.
İkinci sınıfın güz döneminde BİLİMSEL METİN ÜRETİMİ, KİEV RUSYASI EDEBİYATI, LEH DİLİNE GİRİŞ I, RUS DİLİNE GİRİŞ 1, UKRAYNA TARİHİ VE KÜLTÜRÜ I, UKRAYNACA DİLBİLGİSİ I, UKRAYNACA FONETİK, UKRAYNACA I, UKRAYNACA KOMPOZİSYON I ( YAZILI VE SÖZLÜ ), UKRAYNACA SÖZCÜK BİLİMİ I ve UKRAYNACA SÖZLÜKBİLİM dersleri yayımlanmıştır. Bahar döneminde 17.VE18 YY UKRAYNA EDEBİYATI, ESKİ UKRAYNA METİNLERİ İNCELEMELERİ, LEH DİLİNE GİRİŞ II, RUS DİLİNE GİRİŞ 2, UKRAYNA TARİHİ VE KÜLTÜRÜ II, UKRAYNACA DİLBİLGİSİ II, UKRAYNACA II, UKRAYNACA KOMPOZİSYON II ( YAZILI VE SÖZLÜ ), UKRAYNACA SÖZCÜK BİLİMİ 2 ve UKRAYNACA YAZIMBİLİM yer almaktadır. Rus diline giriş dersinin Arap rakamıyla, Leh diline giriş dersinin Roma rakamıyla basılması ve sözcük bilimi dersinin bir dönemde Roma, öteki dönemde Arap rakamı taşıması sayfanın kendi yazımıdır ve eşitlenmemiştir; aynı biçimde 17.VE18 YY yazımı da olduğu gibi bırakılmıştır. Kompozisyon derslerinin parantez içi yazımında iki okuma ayrışmıştır: bir okuma parantez içini boşluksuz, öteki okuma boşluklu bildirmiştir. Bu fark yalnızca boşluktan ibarettir; yine de tek biçime getirilmemiş, işaretlenmiştir ve yukarıda boşluklu biçim taşınmıştır.
Üçüncü sınıfın güz döneminde 19.YY UKRAYNA EDEBİYATI I, LEH DİLİ I, MAKEDONCA SÖZLÜ ANLATIM I, RUS DİLİ I, UKRAYNACA BİLİMSEL TERMİNOLOJİ, UKRAYNACA ÇEVİRİ YÖNTEMLERİ, UKRAYNACA İLERİ DİLBİLGİSİ I ve UKRAYNACA MORFOLOJİ I dersleri yayımlanmıştır. Bahar döneminde 19.YY UKRAYNA EDEBİYATI II, GÖNÜLLÜLÜK ÇALIŞMALARI, LEH DİLİ II, MAKEDONCA SÖZLÜ ANLATIM II, RUS DİLİ II, UKRAYNA TARİHİ II, UKRAYNACA BİLİMSEL METİNLER ÇEVİRSİ, UKRAYNACA DEYİMBİLİM, UKRAYNACA İLERİ DİLBİLGİSİ II ve UKRAYNACA MORFOLOJİ II yer almaktadır. Bilimsel metinler dersinin adındaki ÇEVİRSİ yazımı sayfada bu biçimdedir ve düzeltilmemiştir.
Dördüncü sınıfın güz döneminde 20.YY UKRAYNA EDEBİYATI, LEHÇE İLERİ DİLBİLGİSİ I, MAKEDONCA ÇEVİRİ UYGULAMALARI I, TÜRKİYE-UKRAYNA İLİŞKİLERİ, UKRAYNA DRAMATURJİSİ, UKRAYNACA METİN TÜRLERİ I, UKRAYNACA SENTAKS I ve UKRAYNACA YAZIŞMA METİNLERİ ÇEVİRİSİ dersleri yayımlanmıştır. Bahar döneminde BİTİRME TEZİ, ÇAĞDAŞ UKRAYNA EDEBİYATI, LEHÇE İLERİ DİLBİLGİSİ II, MAKEDONCA ÇEVİRİ UYGULAMALARI II, UKRAYNA ÜLKE BİLGİSİ, UKRAYNACA ETKİN KONUŞMA BECERİSİ, UKRAYNACA KARŞILAŞTIRMALI DİLBİLİM, UKRAYNACA METİN TÜRLERİ II ve UKRAYNACA SENTAKS II yer almaktadır. Son dönemde bitirme tezinin, ülke bilgisinin ve karşılaştırmalı dilbilimin bir arada durması, öğrencinin dört yılın sonunda dil, edebiyat ve bağlam bilgisini tek bir çalışmada birleştirmesinin beklendiğini gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa iki okumayla okunmuştur ve üçüncü bir okuma yapılmamıştır; okunamayan dönem yoktur, sekiz bloğun tamamı iki okumada da dökülmüştür ve reddedilen okuma yoktur. Sayfadan alınan ders adı sayısı yetmiş altıdır; iki okuma da hiç yer tutucu ya da seçmeli havuz satırı bildirmemiştir, dolayısıyla düşürülen satır sayısı sıfırdır. Seçmeli havuzların içi doldurulmamıştır ve sayfanın havuz basıp basmadığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Öğretim düzeyi bu sayfada program adının içinde basılıdır; menüdeki filtre bağlantısı kanıt sayılmamış, sekiz dönem bloğu yalnızca destekleyici gözlem olarak anılmıştır. Üniversite adı sayfada yayımlayan bilgi sisteminin üst başlığında basılıdır ve bu nedenle yayımlı olarak değil, yayımlayan sayfadan alınan ara durum olarak işaretlenmiştir; alan adından çıkarım değildir. Program adının yazımında iki okuma ayrışmıştır ve iki yazım da yukarıda anılmıştır; kompozisyon derslerinin parantez boşluğunda da bir ayrışma vardır ve o da işaretlenmiştir, hiçbir yazım düzeltilmemiş ve okumalar arasında hakemlik yapılmamıştır. Ders kodları ile ikinci okumanın ders adlarının yanında bastığı iki sayı alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir; ders kodu, kredi ve iş yükü değeri hiçbir yere yazılmamıştır. Kullanılan adres iki bin yirmi dört müfredat yılını taşımaktadır; başka bir yıl denenmemiş ve yıllar arası karşılaştırma yapılmamıştır, bu planın bugünkü hâli olduğu iddia edilmemektedir. Bu program için ikinci bir kurum kaynağı bulunamamıştır; aynı üniversitenin bir anabilim dalı tanıtım sayfası açılmış ama ders adı basmadığı için kullanılmamıştır ve bu bir engellenme değildir. Aynı üniversitenin alt alan adları ile bu sayfanın alan adı ayrı adlar sayılmış, birinin sonucu ötekine taşınmamıştır. Başka bir üniversitenin bu programa ait planı için aramalarda çıkan tek kurum içi adres engelli listedeki adlar olduğu için hiç açılmamıştır; bu, o kurumun planı hakkında bir iddia değildir. Üçüncü taraf tercih ve puan siteleri hiç açılmamış, hiçbirinden veri taşınmamıştır. Bu batchin plan araştırmasında arama sonuçlarında defalarca görünen ulusal program atlası adresi hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki o adres yalnızca program tablosu içindir. Son olarak iki nokta ayrıca yazılmalıdır: buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; sayfa puan türü yayımlamamaktadır, bu kaydın puan türü değeri merkezi yerleştirme kılavuzunun program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil. Sayfa taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan da yayımlamamaktadır.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı çeviri ve tercümedir. Planda çeviri yöntemleri, bilimsel terminoloji, bilimsel metinler çevirisi ve yazışma metinleri çevirisi derslerinin bulunması bu alana doğrudan hazırlar. Yazılı çeviri ile sözlü tercüme birbirinden farklı becerilerdir ve planda kompozisyon, etkin konuşma ve metin türleri derslerinin ayrı ayrı bulunması bu iki tarafa da değer.
İkinci alan dil ve edebiyat araştırmacılığıdır. Fonetik, morfoloji, sentaks, sözcük bilimi, sözlükbilim, deyimbilim, yazımbilim ve karşılaştırmalı dilbilim derslerinin toplamı, bir dilin dizgesini betimleyebilecek bir donanım kurar; bitirme tezi ise bu donanımın bağımsız bir çalışmada denendiği yerdir. Lisansüstü çalışma bu damarın devamıdır. Üçüncü alan yayıncılık ve metin işidir: edebiyat tarihi derslerinin sekiz döneme yayılması ile metin açıklaması ve metin türleri derslerinin bulunması, mezunu yayına hazırlık, redaksiyon ve editörlük gibi metinle uğraşan işlere yakınlaştırır.
Dördüncü alan dış ilişkiler ve dış ticarettir. Türkiye ile Ukrayna ilişkileri, Ukrayna ülke bilgisi, Ukrayna tarihi ve kültürü dersleri, mezunu belirli bir ülkeyle çalışan kurumların ihtiyaç duyduğu dil ve bağlam bilgisiyle donatır; yazışma metinleri çevirisi dersi bu tarafın en somut karşılığıdır. Beşinci alan kültür, tanıtım ve turizmdir; belirli bir dili ve o dilin kültürel çerçevesini bilen bir mezun kültürel etkinlik, tanıtım ve ağırlama alanlarında çalışabilir. Altıncı alan dil öğretimidir: bir dili akademik düzeyde bilen mezunun o dili öğretmesi olağandır, ancak bu alanda hangi işin hangi belge, yeterlik ya da formasyon şartına bağlı olduğu bu rehberde iddia edilmemektedir ve bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Yedinci alan medya ve içeriktir; yabancı dilde yayın izleme, haber çevirisi ve içerik üretimi dil bilen mezunların çalıştığı alanlardan biridir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez ve bu alanda iş bulmanın kolay ya da zor olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: yabancı bir dili sıfırdan, sistemli ve yıllara yayılan bir çalışmayla öğrenmeye hazır mısınız? Bu rehberde okunan planda dilbilgisi ilk yıldan son yıla kadar kesintisiz sürmektedir; dil öğrenmeyi kısa süreli bir çabaya sığdırmayı uman bir öğrenci burada zorlanır.
İkinci soru dilin kendisine duyulan meraktır. Bu alanda ses, biçim, söz dizimi ve söz varlığı yalnızca kullanılmaz, çözümlenir; fonetik, morfoloji ve sentaks derslerini gereksiz ayrıntı sayan bir öğrenci programın çekirdeğini kendine kapatmış olur. Üçüncü soru okuma alışkanlığıdır: planda edebiyat tarihi sekiz döneme yayılmıştır ve eski metin incelemelerinden çağdaş edebiyata kadar geniş bir aralığı kapsar, düzenli ve uzun metin okumayı yük sayan bir öğrenci bu dersleri sürdürmekte güçlük çeker.
Dördüncü soru tarih ve bağlam ilgisidir; bu planda ülke tarihi, kültür ve ikili ilişkiler dersleri belirgin bir yer tutar ve yalnızca dille ilgilenip bağlamı önemsemeyen bir öğrenci metinlerin neden o biçimde yazıldığını anlamakta zorlanır. Beşinci soru çok dillilikle çalışabilmektir: planda Ukraynacanın yanında Rusça, Lehçe ve Makedonca dersleri bulunmaktadır, aynı anda birden çok dille uğraşmayı dağıtıcı bulan bir öğrenci bu yükü ağır bulabilir, buna karşılık akraba dilleri karşılaştırmayı seven bir öğrenci için bu alanın en verimli tarafıdır.
Altıncı soru yazma disiplinidir; kompozisyon dersleri, bilimsel metin üretimi ve bitirme tezi öğrencinin kendi metnini kurmasını gerektirir ve yazmayı erteleyen bir öğrenci son yılda birikmiş bir yükle karşılaşır. Yedinci soru belirsizliğe tahammüldür: bu program tek bir mesleğe açılan dar bir yol değildir, çeviriden araştırmaya ve yayıncılıktan dış ilişkilere uzanan geniş bir alan sunar; bu genişlik, yolunu kendi çizmesi gereken öğrenci için bir avantaj, hazır bir tanım bekleyen öğrenci için bir zorluktur. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve dil çalışmasının ders dışı düzenli tekrar gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilir. Yakın içerikler dil ve edebiyat, filoloji ya da bölge dilleri başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Aynı adın bir üniversitede edebiyat ağırlıklı, başka bir üniversitede dilbilim ya da çeviri ağırlıklı kurulması olağandır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.
İkinci not: Hazırlık sınıfı ve öğretim dili düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan plan bir sınıf ve dönem listesidir; hazırlık düzeni, öğretim dili ya da yabancı dil zorunluluğu hakkında bu rehber hiçbir şey söylemez ve bu bilgiler tercihten önce ilgili üniversiteden öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Değişim programları, yurt dışı dönemi ve ikinci dil seçenekleri bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Bir dili öğrenmenin en hızlı yolu o dilin konuşulduğu ortamda bulunmaktır; ancak hangi üniversitede hangi imkânın bulunduğu bu rehberde iddia edilmemektedir ve tek tek sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda ikinci ve üçüncü dil olarak birden çok komşu dil dersi bulunmaktadır; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için yöntem bakımından en yakın program [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), aynı dil kümesinin bir başka ucunda [Rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), dilin dizge olarak incelenmesine ilgi duyan öğrenci için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi), çeviriyi kendi başına disiplin olarak çalışmak isteyen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), edebiyatı ulus ötesi bir eksende okumak isteyen öğrenci için [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) ve ülke ile bölge çalışmalarına ilgi duyan öğrenci için [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 2 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.