Urdu Dili ve Edebiyatı, Urducanın dilbilgisini, yazısını, klasik ve modern edebiyatını, çeviri pratiğini ve Güney Asya kültür tarihini bir arada okutan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın yürütüldüğü kurumsal çerçeveye değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.
- Puan türü
- DİL
- Seviye
- Lisans
- Süre
- 4 yıl
- ÖSYM 2025 taban
- 158,48–299,41
- Üniversite
- 3
- Genel kontenjan
- 105
- Meslek çıktısı
- 8
Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.
Urdu Dili ve Edebiyatı Nedir?
Urdu Dili ve Edebiyatı, bir dili sıfırdan öğretmeyi, o dilin yazılı geleneğini okutmayı ve o geleneğin içinden çıktığı coğrafyayı tanıtmayı aynı anda üstlenen dört yıllık bir lisans programıdır. Programı bir dil kursundan ayıran şey de budur: burada dil bir amaç değil, bir kapıdır. Öğrenci dört yılın sonunda yalnızca Urduca konuşup yazabilen biri değil, Urduca yazılmış bir şiiri, bir romanı, bir gazete yazısını ve bir tarihsel metni kendi bağlamı içinde okuyabilen biri olarak çıkar. Bu nedenle programın omurgası tek bir ders değil, birbirini besleyen birkaç koldur.
Birinci kol dilin kendisidir ve daha ilk yıldan başlar. Bir dilin öğrenilmesi burada üç ayrı hatta yürütülür: yazı ve imla, dilbilgisi ve dil uygulamaları. Bu üç hattın ayrı ayrı okutulması rastlantı değildir. Urduca kendi yazı sistemiyle yazılır ve o yazıyı okumak, yazmak ve elle üretmek başlı başına bir beceridir; dilbilgisi ayrı bir soyutlama düzeyidir; dil uygulamaları ise öğrenilenin ağızda ve kalemde işler hâle gelmesidir. Bu rehberde okunan ders planında birinci sınıfın iki döneminde de bu üç hattın yan yana durması, programın dili parça parça değil, aynı anda birkaç yönden kurduğunu gösterir.
İkinci kol metin okumadır ve zorluk sırasına göre kurulmuştur. Öğrenci önce kolay metinlerle karşılaşır, ardından klasik ve modern metinlere geçer, sonra manzum metinlere ve son yılda klasik metinlerin daha ağır tabakalarına gelir. Bu sıralama bir dil-edebiyat programının en belirleyici tarafıdır: metin, dilin hem kanıtı hem de amacıdır. Bir dili öğrenmenin ölçüsü, o dilde yazılmış bir metnin sözlük yardımıyla değil, kendi kurallarıyla okunabilmesidir.
Üçüncü kol edebiyat tarihidir. Klasik Urdu edebiyatı ile modern Urdu edebiyatının ayrı ayrı okutulması ve son yılda edebiyat tarihinin iki dönem hâlinde gelmesi, alanın kendi kronolojisini kurar. Bu derslerde öğrenilen şey yazar adları listesi değil, bir edebiyatın hangi biçimlerle, hangi tartışmalarla ve hangi tarihsel kırılmalarla bugünkü hâline geldiğidir. Bu tarafıyla alan [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) ile aynı soruları paylaşır.
Dördüncü kol komşu dillerdir. Bu rehberde okunan planda temel Farsça dilbilgisinin iki dönem, metinlerle Farsçanın ayrıca iki dönem okutulması ve Urducadaki Arapça ve Farsça unsurların başlı başına bir ders olarak yer alması tesadüf değildir. Urducanın sözvarlığı ve edebi geleneği bu iki dille iç içedir; bu nedenle program [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) programlarıyla ders düzeyinde temas eder. Bu temas programı onlardan biri yapmaz; yalnızca Urducanın tek başına öğrenilemeyeceğini gösterir.
Beşinci kol çeviridir ve iki yönlüdür. Planda Urducadan Türkçeye çevirinin ikinci sınıfta, Türkçeden Urducaya çevirinin ise son sınıfta gelmesi bir sıra kararıdır: önce anlamak, sonra üretmek. Çeviri bu programda ayrı bir meslek eğitimi olarak değil, dil yetkinliğinin sınandığı bir alan olarak durur; mesleki çeviri eğitimi için ayrı programlar vardır ve bunlar bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.
Altıncı kol bölge bilgisidir. Hindistan tarihi, Pakistan tarihi ve son sınıftaki Güney Asya araştırmaları semineri, dilin konuşulduğu coğrafyanın tarihsel ve toplumsal çerçevesini kurar. Bir dilin edebiyatı, o dilin içinden geçtiği tarihten ayrı okunamaz; bu kol programı [tarih](/bolum/tarih) ve [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler) alanlarıyla komşu kılar.
Yedinci kol güncel dil ve üretimdir. Planda basın dili dersinin, sözlü anlatımın, karşılıklı konuşmanın, kompozisyonun ve dört döneme yayılan multimedya derslerinin bulunması, alanın yalnızca tarihsel metinlerle uğraşmadığını gösterir. Bilimsel metin üretimi dersi ise öğrenciyi kendi yazısını kurmaya, yani üretici tarafa geçirir. Bu kol alanı [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) gibi metinle çalışan alanlara yaklaştırır.
Bu yedi kol birlikte düşünüldüğünde ortaya çıkan şey şudur: bu program az bilinen bir dilin uzmanını yetiştirir. Alanın kamusal ve kurumsal çerçevesi ise bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.
Alanın Kamusal Çerçevesi: 2547 Sayılı Kanun
Bir dil ve edebiyat programı önce bir ders planıdır; ama o plan boşlukta durmaz, bir hukuki yapının içinde yürür. Öğrencinin kaydolduğu birim bir bölümdür, o bölüm bir fakültenin içindedir, fakülte bir yükseköğretim kurumudur ve alınan derece bir lisanstır. Bu dört sözcüğün her biri hukuken tanımlıdır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2547 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU olarak yayımlanmıştır ve bu ad üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Hiçbir okumada ada bitişik bir dipnot işareti gelmemiştir; adın yanında böyle bir işaret basılı olup olmadığına dair burada hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca üç okumanın da böyle bir işaret getirmediği kaydedilmektedir.
Bu numaranın bu derlemede özel bir durumu vardır ve açıkça yazılması gerekir: 2547 bu partide birden fazla kaydın omurgasıdır. Bu bilinçli bir karardır, bir kaza değildir. Her kayıt kendi bağımsız doğrulama oturumundan yazılmıştır, kayıtlar arasında hiçbir metin aktarılmamıştır ve her kaydın ağırlık merkezi ayrı tutulmuştur; bu kaydın ağırlık merkezi üçüncü maddenin tanım bentleri ile dördüncü ve beşinci maddelerdir. Aynı numaranın başka bir kayıtta doğrulanmış olması bu kayıt için kanıt sayılmamıştır; aşağıdaki her gövde bu kayda ait okuma oturumunda sıfırdan yeniden çekilmiştir.
Yöntemin sınırı da baştan yazılmalıdır: doğrulama üç okuma ile yapılmıştır, dördüncü okuma yapılmamıştır ve aynı adresin yaklaşık on beş dakika önbelleğe alınması nedeniyle üç okuma büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır. Bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez.
Künye değerleri üç okumada özdeştir: Kanun Numarası : 2547, Kabul Tarihi : 4/11/1981, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 6/11/1981 Sayı : 17506 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 21 Sayfa : 3. Künye içindeki boşluk sayısı okumalar arasında değişkendi; boşluk sayısı hakkında hiçbir iddia kurulmamakta, yalnızca alan adları ve değerleri doğrulanmış sayılmaktadır. Künyedeki Tertip : 5 bilgisi, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır. Belgenin ilk bölüm başlığı BİRİNCİ BÖLÜM, alt başlığı Kanunun Amacı, Kapsamı ve Tanımlar olarak üç okumada aynı görülmüştür.
Kanunun birinci maddesi kapsamın çerçevesini çizer: Madde 1 – Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim - öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir. Kaynaktaki küçük harfli kanunun yazımı ile eğitim - öğretim ibaresindeki boşluklu kısa tire düzeltilmemiştir. İkinci madde kapsamı sayar: Madde 2 – Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar. Maddenin ikinci fıkrası (Değişik ikinci fıkra: 15/8/2017-KHK-694/44 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/41 md.) işaretiyle gelir ve Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır. der. Bu iki madde, bir dil-edebiyat bölümünün de adı ne olursa olsun bu kapsamın içinde olduğunu gösterir.
Bu kaydın asıl ağırlık merkezi üçüncü maddedir, çünkü programın adını taşıyan sözcüklerin hukuki karşılığı burada verilir. Madde Madde 3 – (Değişik: 17/8/1983 - 2880/1 md.) işaretiyle açılır ve Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir. cümlesiyle başlar. Doğrulanan tanımlar şunlardır. Alanın en geniş çerçevesi: a) Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimin tümüdür. Programın yürütüldüğü kurum türü: e) Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur. Programın kendisinin oturduğu birim: k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından oluşan; ve bendin devamı fakültelerin ve yüksekokulların akademik yönden ve eğitim - öğretim uygulaması bakımından temel organıdır. biçimindedir. Son olarak iki derece tanımı: r) Ön Lisans: Ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nihai stadında bir yükseköğretimdir. ve s) Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir. Bu bentlerin belgede hangi sırayla basıldığına dair hiçbir iddia kurulmamaktadır: üç okumanın çıktı sırası, okuma isteğinde sayılan sıradır, belgenin dizgisi değildir. Yalnızca her bendin harfi ile metninin eşleşmesi doğrulanmıştır.
Bu beş tanımın bu program için anlamı doğrudandır. Bir öğrenci bu programa bir bölüme kaydolarak girer ve k bendi bölümü anabilim dallarından oluşan bir bütün olarak tanımlar; bir dil ve edebiyat bölümü tam olarak bu tarife oturan bir birimdir. Program bir fakültenin içindedir ve e bendi fakülteyi tanımlar. Alınacak derece bir lisanstır ve s bendi lisansı en az sekiz yarı yıllık bir program olarak tanımlar; bu kaydın dört yıllık süresi bu tanımla aynı yapıyı gösterir. r bendi ise komşu dereceyi ayırır. Kısacası öğrencinin diplomasında yazacak olan sözcüklerin hukuki içeriği bu maddede kuruludur.
Dördüncü madde yükseköğretimin amacını yazar ve gövdesi üç okumada aynı gelmiştir. Madde Madde 4 – Yükseköğretimin amacı: satırıyla açılır. Birinci bent öğrenciye dönüktür: a) Öğrencilerini; ve altında yedi numaralı alt bent sıralanır: (1) ATATÜRK İnkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı, (2) Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan, (3) Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisi ile dolu, (4) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren, (5) Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, (6) Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş, (7) İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda kendi geçim ve mutluluğunu sağlayacak bir mesleğin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip, vatandaşlar olarak yetiştirmek, İkinci bent ülke ölçeğine geçer: b) Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olarak refah ve mutluluğunu artırmak amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak ve hızlandıracak programlar uygulayarak, çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı haline gelmesini sağlamak, Üçüncü bent ise bu programın en dolaysız muhatabı olduğu bendir: c) Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır. Kaynaktaki büyük harfli ATATÜRK dizgisi düzeltilmemiştir. Bu bendin yurt dışı kurumlarla işbirliği ifadesi, az konuşulan bir dilin uzmanını yetiştiren bir programın kendi işiyle örtüşen yerdir: bu tür bir program doğası gereği başka bir ülkenin dil ve edebiyat kurumlarıyla temas hâlinde çalışır.
Beşinci madde ana ilkeleri sayar ve giriş cümlesi şudur: Madde 5 – Yükseköğretim, aşağıdaki ana ilkeler doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir: Maddenin dokuz bendinin tamamı bu oturumda üç okumada karakter düzeyinde aynı gelmiştir; bu rehber, programın işine doğrudan değen bendi aktarmakla yetinmektedir: ı) Yükseköğretim kurumlarında, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk dili, yabancı dil, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde iş sağlığı ve güvenliği zorunlu derslerdendir. Türk alfabesindeki noktasız ı bent harfi kaynakta olduğu gibi bırakılmış, i olarak düzeltilmemiştir. Bu bendin bu kayıt için önemi şudur: bir yabancı dil ve edebiyatı programının öğrencisi de bu hükmün muhatabıdır; yabancı dil, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile Türk dili yükseköğretim kurumlarında zorunlu ders olarak sayılmıştır. Bir sonraki başlıkta okunacak ders planında Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile Türk Dili derslerinin birinci sınıfın iki döneminde de basılı olması, planın bu hükümle aynı yönde durduğunu gösterir; ancak bu, planın bu maddeden türetildiği anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır.
Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: doğrulanan gövdelerin hiçbirinde Urdu Dili ve Edebiyatı adında bir program, bölüm ya da anabilim dalı geçmez ve böyle bir birimin kurulması bu maddelerin konusu değildir. Bu kanun bu programın ders planını belirlemez: beşinci maddenin ı bendi yalnızca birkaç dersi bütün yükseköğretim kurumları için zorunlu sayar; bunun dışında hangi dersin hangi yarıyılda okutulacağını söylemez ve bir dil-edebiyat müfredatının içeriğine hiç girmez. Bir dersin adı ile bir kanun hükmünün örtüşmesi o dersi kanunun belirlediği anlamına gelmez. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan gövdelerde bu programdan mezun olanın hangi unvanı taşıyacağı, hangi işi yapabileceği ya da hangi kadroya atanabileceği yazmaz; dördüncü maddenin yedinci alt bendindeki bir mesleğin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip, vatandaşlar olarak yetiştirmek ibaresi genel bir amaç beyanıdır, bir meslek tanımı değildir. Urdu dilinin ya da herhangi bir belirli dilin adının bu kanunda geçip geçmediği hakkında hiçbir iddia kurulmamaktadır, ne olumlu ne olumsuz; söylenebilecek tek şey, bu oturumda doğrulanan gövdelerde böyle bir ibarenin iki okumada teyit edilmediğidir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir kalem ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Bu belgede tek okumada kalıp kullanılamaz sayılan on kalem vardır ve bunların kaynakta nasıl basılı olduğu hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, PDF metne dönüştürülürken oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bunun bu belgedeki somut kanıtı şudur: bir madde sonunda dipnot rakamı bir sözcüğün başına boşluksuz yapışmış hâlde, iki okumada aynı bozuklukla gelmiştir; mutabakat bu bozukluğu elemediği için o dizi bu rehbere hiç alınmamıştır. Bir okuma, doğrulanan maddelerin arasına belgede karşılığı doğrulanamayan bir bölüm başlığı ile alt başlığı bastı; aynı çıktının kendi içinde tutarsız olması nedeniyle bu yapı uydurma sayılıp reddedilmiş, o okuma yeniden çalıştırılmamış ve belgede böyle bir başlığın bulunduğuna ya da bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Üçüncü maddenin kenar başlığı olarak yalnızca tek okumada gelen bir dizge, hem tek tanıklı olduğu hem de okuma isteğinin kendi sözcüğünü taşıma ihtimali elenemediği için kullanılamaz sayılmıştır; bu maddenin kenar başlığı hakkında bu rehberde hiçbir iddia yoktur. Yalnızca bir okumada, üstelik hangi maddeye ait olduğu belirsiz biçimde gelen bir değişiklik ibaresi de kullanılmamıştır. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği ayrıca yazılmalıdır: üçüncü maddenin bölüm tanımının ilk cümleden sonraki devamı yalnızca iki okumanın mutabakatıyla gelmiştir, çünkü üçüncü okuma o bendi ilk cümlenin sonunda kesmiştir; bu bir kapsam eksikliğidir, bir red değildir. Dördüncü maddenin kenar başlığı da yalnızca iki okumanın mutabakatıyla gelmiştir, çünkü bir okuma o başlığı hiç getirmemiştir; bu da eksikliktir, çelişki değildir. Dipnot rakamlarının konumu hiçbir yerde doğrulanmamıştır; bir okuma bütün dipnot rakamlarını düşürmüştür. Dipnotların gövde metinleri hiçbir okumada gelmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Üçüncü maddenin doğrulanan beş bendi dışındaki bentleri ile altıncı ve sonraki maddeler bu oturumda hiç istenmemiş ve toplanmamıştır; bu bir kapsam eksikliğidir, o hükümlerin yokluğu değildir ve içerikleri hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Bir okuma madde gövdelerini tırnak içine almıştır; tırnaklar okuyucu ürünü sayılmış, alıntılara taşınmamıştır. Beşinci maddenin bentlerinin belgede tek paragraf hâlinde mi yoksa ayrı satırlar hâlinde mi basıldığı doğrulanmamıştır; yalnızca bent metinleri doğrulanmıştır. Künye satırlarındaki boşluk sayısı da doğrulanmamıştır. Belge tertip beş adresinden ilk denemede açıldığı için tertip üç ve tertip dört adresleri hiç denenmemiştir; denenmemiş adresler hakkında bu adreslerin ölü olduğu da canlı olduğu da söylenmemektedir. Bu oturumda hiçbir adres için başka bir çekme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Doğrulanan beş madde gövdesinin hiçbiri mülga değildir ve bu rehberde hiçbir mülga madde gövdesinden alıntı yapılmamıştır. Doğrulanan gövdelerde hiçbir para tutarı geçmemektedir ve bu rehbere hiçbir tutar aktarılmamıştır. Bu oturumda taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır. Son olarak, bu kayıt için kendi başına üçüncü bir kanun numarası aranmamıştır; yalnızca kayda atanan numaralar denenmiştir ve uydurma bir bağ kurulmamıştır.
Urdu Dili ve Edebiyatı ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil
Bu program birkaç alanla karıştırılır. Karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliği, bazen de dilin kendisinin az tanınmasıdır. Ayrımların baştan bilinmesi tercih listesini belirgin biçimde değiştirir.
En sık karışma komşu dillerledir. [Fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati) programları bu programla ders düzeyinde temas eder; bu rehberde okunan planda temel Farsça dilbilgisi, metinlerle Farsça ve Urducadaki Arapça ve Farsça unsurlar dersleri basılıdır. Ama temas etmek aynı olmak değildir. O programlarda ana dil Farsça ya da Arapçadır ve edebiyat tarihi o dilin geleneği üzerinden kurulur; burada ana dil Urducadır, ötekiler Urducayı okumayı mümkün kılan yardımcı hatlardır. Bu farkı gözden kaçıran bir öğrenci dört yıl boyunca beklediğinden başka bir dil okur.
İkinci karışma noktası öteki dil ve edebiyat programlarıdır. [Ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyati](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati), [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [çağdaş yunan dili ve edebiyatı](/bolum/cagdas-yunan-dili-ve-edebiyati), [latin dili ve edebiyatı](/bolum/latin-dili-ve-edebiyati) ve [kürt dili ve edebiyatı](/bolum/kurt-dili-ve-edebiyati) yöntem bakımından bu programla aynı ailedendir: hepsi dil edinimi, metin okuma ve edebiyat tarihi üçlüsü üzerine kuruludur. Ayrım yöntemde değil, dilin kendisinde ve o dilin açtığı coğrafyadadır. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz.
Üçüncü karışma noktası Türkçe tarafıdır. [Türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) ve [türk halkbilimi](/bolum/turk-halkbilimi) kendi dil ailesinin içinde çalışır. Bu programda Türk Dili dersinin birinci sınıfta basılı olması, programı bir Türk dili programına dönüştürmez; o ders bütün yükseköğretim kurumları için geçerli bir zorunluluğun karşılığıdır ve bir önceki başlıkta hukuki dayanağı gösterilmiştir.
Dördüncü karışma noktası çeviri mesleğidir. [Mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik) çeviriyi bir meslek eğitimi olarak kurar: çeviri kuramı, anlık çeviri teknikleri, alan çevirisi ve çeviri teknolojileri o programların çekirdeğidir. Bu programda çeviri dersleri vardır ve iki yönlüdür, ama çeviri burada dil yetkinliğinin sınandığı bir alandır, mesleğin kendisinin sistematik eğitimi değildir. Bu ayrım tercihte belirleyicidir.
Beşinci karışma noktası dilin kuramsal incelemesidir. [Dilbilimi](/bolum/dilbilimi) dili bir sistem olarak inceler ve belirli bir dilin edebiyatını okutmayı hedeflemez. Bu programda dilbilgisi derslerinin dört döneme yayılması, programı bir dilbilim programı yapmaz; buradaki dilbilgisi bir çözümleme aracı değil, bir edinim aracıdır.
Altıncı karışma noktası edebiyatın karşılaştırmalı ve tarihsel tarafıdır. [Karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat) birden çok edebiyatı yan yana okur ve tek bir dilde uzmanlaşmayı zorunlu kılmaz. Bu programda klasik ve modern Urdu edebiyatının ayrı ayrı okutulması, karşılaştırmalı bir çerçeveden çok tek bir geleneğin derinlemesine öğrenilmesine dönüktür.
Yedinci karışma noktası bölge ve toplum bilimleridir. [Uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi](/bolum/siyaset-bilimi), [tarih](/bolum/tarih), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji) ve [antropoloji](/bolum/antropoloji) de Güney Asya üzerine çalışabilir. Planda Hindistan tarihi, Pakistan tarihi ve Güney Asya araştırmaları seminerinin bulunması bu tarafa açılır; ama bu programın çekirdeği bölge çalışması değil, dildir. Bölgeye dilsiz yaklaşan bir çalışma ile dille yaklaşan bir çalışma arasındaki fark bu programın asıl katkısıdır.
Sekizinci karışma noktası metin ve kültür kurumlarıdır. [Bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi), [müzecilik](/bolum/muzecilik), [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm) ve [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi) yazılı ve maddi mirasla çalışır. Bu programın mezunu bu kurumlarda dil bilgisiyle değer taşır, ama o kurumların kendi mesleki eğitimi ayrı programlarda verilir.
Bir Üniversitenin Ders Planı: İstanbul Üniversitesi
Bu programın somut bir örneği için bir üniversitenin eğitim bilgi sistemi üzerinden herkese açık biçimde yayımlanan lisans ders programı sayfası okundu. Sayfa program adını URDU DİLİ VE EDEBİYATI, LİSANS PROGRAMI, (ÖRGÜN ÖĞRETİM) biçiminde basmaktadır ve aranan program adı bu dizgenin içinde birebir geçmektedir. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır; yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır: iki okuma da İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLGİ SİSTEMİ başlığını birebir bildirmiştir; ad alan adından çıkarılmamış ve yayımlayan başka bir sayfadan alınmamıştır. Plan dört sınıf ve her sınıfta iki dönem olmak üzere sekiz blok üzerine kuruludur. Ders adları sayfada büyük harfle basılıdır ve bu yazım düzeltilmemiştir; iki ders adı İngilizce yayımlanmıştır ve çevrilmemiştir.
Birinci sınıfın güz bloğunda basılı satırlar ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, GÜZEL SANATLAR I, HİNDİSTAN TARİHİ, TÜRK DİLİ I, URDUCA DİL UYGULAMALARI I, URDUCA DİLBİLGİSİNE GİRİŞ I, URDUCA KOLAY METİNLER I, URDUCA YAZI VE İMLA I, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I ve YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ I olarak yayımlanmıştır. Dilin dört ayrı hattan aynı anda kurulduğu burada görülür: yazı ve imla, dilbilgisine giriş, dil uygulamaları ve kolay metinler ilk dönemde yan yana durur. Bölge bilgisinin de ilk dönemde başlaması dikkat çekicidir.
Birinci sınıfın bahar bloğunda basılı satırlar ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, GÜZEL SANATLAR II, PAKİSTAN TARİHİ, TÜRK DİLİ II, URDUCA DİL UYGULAMALARI II, URDUCA DİLBİLGİSİNE GİRİŞ II, URDUCA KOLAY METİNLER II, URDUCA YAZI VE İMLA II, YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II ve YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRK DİLİ II olarak yayımlanmıştır. Birinci dönemin dört dil hattının ikinci döneme aynen taşınması, dil ediniminin kesintisiz bir yıl boyunca tek bir program olarak kurulduğunu gösterir; bölge bilgisi ise ikinci ülkeye geçer.
İkinci sınıfın güz bloğunda basılı satırlar KLASİK URDU EDEBİYATI I, KÜLTÜREL ETKİNLİKLER I, TEMEL FARSÇA DİLBİLGİSİ I, URDU VERBAL EXPRESSION I, URDUCA DİLBİLGİSİ I, URDUCA SÖZLÜ ANLATIM I, URDUCA YAZMA BİLGİSİ I, URDUCADA ARAPÇA VE FARSÇA UNSURLAR I ve URDUCADAN TÜRKÇEYE ÇEVİRİ I olarak yayımlanmıştır. İkinci yıl üç yeni kol açar: edebiyat tarihi, komşu diller ve çeviri. URDU VERBAL EXPRESSION I sayfada İngilizce basılıdır ve çevrilmemiştir.
İkinci sınıfın bahar bloğunda basılı satırlar KLASİK URDU EDEBİYATI II, KÜLTÜREL ETKİNLİKLER II, TEMEL FARSÇA DİLBİLGİSİ II, URDU VERBAL EXPRESSION II, URDUCA DİLBİLGİSİ II, URDUCA SÖZLÜ ANLATIM II, URDUCA YAZMA BİLGİSİ II, URDUCADA ARAPÇA VE FARSÇA UNSURLAR II ve URDUCADAN TÜRKÇEYE ÇEVİRİ II olarak yayımlanmıştır. Bu blok bir öncekinin ikinci yarısıdır; dokuz dersin dokuzu da eşleşmektedir.
Üçüncü sınıfın güz bloğunda basılı satırlar BİLİMSEL METİN ÜRETİMİ, KÜLTÜREL ETKİNLİKLER III, MANZUM METİNLER I, METİNLERLE FARSÇA I, MODERN URDU EDEBİYATI I, MUHAMMED İKBAL İNCELEMELERİ I, URDUCA DİLBİLGİSİ III, URDUCA KOMPOZİSYON KONUŞMA I, URDUCA MODERN METİNLER I ve URDUCA MULTİMEDYA I olarak yayımlanmıştır. Üçüncü yılda edebiyat modern tarafa geçer, şiir kendi başına bir ders olur ve tek bir yazar üzerine iki dönemlik bir inceleme dersi açılır. Bilimsel metin üretiminin bu dönemde gelmesi, öğrencinin okumadan yazmaya geçtiği andır.
Üçüncü sınıfın bahar bloğunda basılı satırlar KÜLTÜREL ETKİNLİKLER IV, MANZUM METİNLER II, METİNLERLE FARSÇA II, MODERN URDU EDEBİYATI II, MUHAMMED İKBAL İNCELEMELERİ II, URDUCA DİLBİLGİSİ IV, URDUCA KOMPOZİSYON KONUŞMA II, URDUCA MODERN METİNLER II ve URDUCA MULTİMEDYA II olarak yayımlanmıştır. Dilbilgisinin dördüncü dönemine kadar sürmesi, bu programda dilbilgisinin bir giriş dersi değil, iki yıla yayılan bir omurga olduğunu gösterir.
Dördüncü sınıfın güz bloğunda basılı satırlar GÜNEY ASYA ARAŞTIRMALARI (SEMİNER) I, MANZUM METİNLER III, TÜRKÇEDEN URDUCAYA ÇEVİRİ I, URDU EDEBİYATI TARİHİ I, URDUCA KARŞILIKLI KONUŞMA I, URDUCA KLASİK METİNLER I, URDUCA MODERN METİNLER III ve URDUCA MULTİMEDYA III olarak yayımlanmıştır. Son yılda çevirinin yönü değişir: artık hedef dile üretim yapılmaktadır. Edebiyat tarihinin bütünlüklü bir ders olarak son yıla bırakılması da bir sıra kararıdır; öğrenci metinleri okuduktan sonra tarihi kurar.
Dördüncü sınıfın bahar bloğunda basılı satırlar GÜNEY ASYA ARAŞTIRMALARI (SEMİNER) II, MANZUM METİNLER IV, TÜRKÇEDEN URDUCAYA ÇEVİRİ II, URDU EDEBİYATI TARİHİ II, URDUCA BASIN DİLİ, URDUCA KARŞILIKLI KONUŞMA II, URDUCA KLASİK METİNLER II, URDUCA MODERN METİNLER IV ve URDUCA MULTİMEDYA IV olarak yayımlanmıştır. Basın dilinin son dönemde tek başına durması, programın güncel dille bitirilmek istendiğini gösterir.
Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka kurumların planları hakkında hiçbir şey söylemez. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanmaktadır, bu sayfaya değil, ve sayfa taban puan ile kontenjan da yayımlamamaktadır. Bu sayfa iki ayrı okumayla, birbirinden farklı ifadelerle yazılmış iki ayrı istekle okunmuştur; üçüncü bir okuma yapılmamıştır. Sekiz dönem bloğundan toplam yetmiş dört ders adı alınmıştır ve düşürülen ders adı yoktur, çünkü bu sayfa seçmeli yer tutucu satırı basmamıştır; düşürülen yer tutucu sayısı sıfırdır. Bu nedenle seçmeli havuzları da doldurulmamıştır ve hangi derslerin bir havuzda bulunabileceği tahmin edilmemiştir. Sayfa zorunlu ve seçmeli ayrımını da basmamıştır; bu ayrım eklenmemiştir. İki okuma ders adlarında, ders sırasında ve her bloktaki ders sayısında birebir uyuşmuştur; hiçbir blokta ayrışma olmamıştır ve okunamayan blok yoktur. Tek ayrışma dönem başlıklarının yazımındadır: bir okuma başlıkları tümü büyük harfle ve rakamla nokta arasında boşluk bırakmadan, öteki okuma normal yazımla ve rakamla nokta arasında boşluk bırakarak bildirmiştir. Bu yalnızca boşluk ve harf biçimi farkıdır, işaretlenmiştir ve tek biçime düzeltilmemiştir; hangisinin sayfada basılı olduğuna dair iddia kurulmamaktadır. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir basılıdır ve iki okuma bu noktada uyuşmuştur; sekiz dönemlik yapı bu tespitin yalnızca destekleyicisidir, düzey yapıdan çıkarılmamıştır. Üniversite adı da sayfada yayımlanmıştır ve iki okuma aynı dizgeyi bildirmiştir; ad ne alan adından çıkarılmış ne de yayımlayan başka bir sayfadan alınmıştır. Fakülte adı okumaların hiçbirinde bildirilmemiştir; fakülte adı hakkında burada hiçbir iddia yoktur. Sayfa aynı ders adını iki kez basmamıştır; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları sayfada basılıydı, alınmamıştır ve bu rehberin hiçbir yerinde verilmemiştir. Bu program için ikinci bir plan kaynağı aranmış ama bulunamamıştır: iki aday adres engellenmiştir ve bu adresler başka hiçbir yolla çekilmeye çalışılmamıştır; engellenme bir kurumun planının bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır. Okunan adres bir yıl parametresi taşımaktadır ve okumalar sayfanın hangi öğretim yılına ait olduğuna dair ayrı bir bilgi bildirmemiştir; bu nedenle planın güncel yıla ait olduğu iddia edilmemektedir. Son olarak ders adları çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve sayfadaki yazım hiçbir yerde düzeltilmemiştir.
Mezunlar Ne İş Yapar?
Bu programın mezununun en belirgin çalışma alanı çeviri ve dil hizmetleridir. Az konuşulan bir dilde yazılı ve sözlü çeviri yapabilen kişi sayısı sınırlıdır ve bu, alanın en somut karşılığıdır. Planda çevirinin iki yönlü olarak dört döneme yayılması, karşılıklı konuşma ve sözlü anlatım derslerinin bulunması bu tarafa hazırlar. Bununla birlikte hangi çeviri işinin hangi belgeye, yeterliğe ya da yemine bağlı olduğu konusunda bu rehber hiçbir iddia kurmaz; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir.
İkinci alan yayıncılık ve editörlüktür. Bir dilden yapılan çevirilerin yayına hazırlanması, kaynak metinle karşılaştırılması, dizin ve künye çalışması ile redaksiyon, metinle çalışmayı meslek hâline getirir. Planda bilimsel metin üretimi, kompozisyon ve yazma bilgisi derslerinin bulunması bu tarafa açılır.
Üçüncü alan medya ve içerik üretimidir. Basın dili dersi ile dört döneme yayılan multimedya dersleri, güncel dilin izlenmesi ve üretilmesi tarafına dönüktür. Yabancı dilde yayın izleme, haber çevirisi ve içerik hazırlama bu becerinin karşılığıdır; bu taraf [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim) ve [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) alanlarıyla komşudur.
Dördüncü alan bölge uzmanlığıdır. Güney Asya üzerine çalışan kurumlarda, araştırma merkezlerinde ve düşünce kuruluşlarında dil bilen bir uzmanın yeri ayrıdır: birincil kaynağı çeviriye ihtiyaç duymadan okuyabilmek, o kurumların en zor bulduğu niteliktir. Planda iki ülkenin tarihi ve son yıldaki seminer dersi bu tarafa hazırlar.
Beşinci alan kültür, tanıtım ve dış ilişkilerdir. Kültürel etkinliklerin dört dönem boyunca planda yer alması, alanın kurumsal kültür çalışmalarıyla ilişkisini gösterir. Kültür kurumlarında program hazırlama, ziyaretçi ağırlama, sergi ve etkinlik metinlerinin hazırlanması bu tarafın işidir.
Altıncı alan ticaret ve iş dünyasıdır. Bir bölgeyle iş yapan kurumlarda dil ve kültür bilgisi, yazışmadan görüşmeye kadar uzanan bir aralıkta karşılık bulur. Bu taraf [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ve [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) alanlarıyla temas eder; ancak o alanların kendi mesleki bilgisi bu programda verilmez.
Yedinci alan arşiv, kütüphane ve dokümantasyondur. Yazma eser koleksiyonları, süreli yayın arşivleri ve el yazısıyla yazılmış belgelerle çalışmak, dilin yazı sistemine hâkim olmayı gerektirir. Bu taraf [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi) ile komşudur.
Sekizinci alan akademidir. Lisansüstü eğitimle devam eden mezun, dil, edebiyat ya da bölge çalışmaları üzerine araştırma yürütür. Kanun metninde yükseköğretim kurumlarının yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak amacı yazılıdır ve az konuşulan bir dilin uzmanı bu işbirliğinin doğrudan taşıyıcısıdır.
Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.
Kimler Tercih Etmeli?
Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: sıfırdan bir yazı sistemi öğrenmeye hazır mısınız? Bu programda dil, bilinen harflerle değil, yeni bir yazıyla başlar. Planın ilk yılında yazı ve imla dersinin iki dönem boyunca ayrı bir ders olarak durması bunun göstergesidir. Yazıyı zahmetli bulan bir öğrenci daha ilk dönemde tıkanır.
İkinci soru süreklilik ve tekrardır. Dil öğrenimi haftalık düzenli çalışma ister; bir hafta atlamak sonraki haftayı ikiye katlar. Planda dilbilgisinin dört dönem, dil uygulamalarının ve metin derslerinin yıllar boyunca sürmesi bu birikimli yapıyı gösterir. Sınav haftasında yoğunlaşıp arada boş bırakmayı planlayan bir öğrenci burada zorlanır.
Üçüncü soru okuma iştahıdır. Bu bir edebiyat programıdır ve edebiyat okumadan ilerlemez. Klasik ve modern edebiyatın ayrı ayrı okutulması, manzum metinlerin dört döneme yayılması ve son yılda edebiyat tarihinin gelmesi, ders dışı okuma yükünün gerçek olduğunu gösterir. Şiir okumayı sevmeyen bir öğrenci bu planın önemli bir bölümüyle mesafeli kalır.
Dördüncü soru komşu dillere açıklıktır. Bu programda Farsça dilbilgisi ve metinlerle Farsça dersleri vardır ve Urducadaki Arapça ile Farsça unsurlar ayrı bir ders olarak okutulur. Yani öğrenci tek bir dil değil, birbirine bağlı bir dil kümesiyle çalışacaktır. Bunu fazladan yük olarak görüp reddeden bir öğrenci alanın en verimli bağlantılarından birini kaçırır.
Beşinci soru belirsizliğe tahammüldür. Az konuşulan bir dilin uzmanlığı, kalabalık alanlara göre daha az sayıda ama daha az rekabetli bir alan açar; kariyer yolu hazır bir şablon hâlinde önünüze konmaz, kendiniz kurarsınız. Belirli bir mesleğe doğrudan çıkan bir yol arayan öğrenci için bu program uygun olmayabilir; bu rehber hiçbir iş imkânı ya da oran vaadinde bulunmaz.
Altıncı soru kültürel meraktır. Bir dilin edebiyatı, o dilin içinden geçtiği tarihten, dinden, siyasetten ve gündelik hayattan ayrı okunamaz. Planda iki ülkenin tarihi ile Güney Asya semineri bu nedenle vardır. Yalnızca dil öğrenmek isteyip bağlamı gereksiz bulan bir öğrenci bu derslerde sıkılır.
Yedinci soru üretkenliktir. Bu programda öğrenci yalnızca okumaz; kompozisyon yazar, sözlü anlatım yapar, karşılıklı konuşur, çeviri üretir ve bilimsel metin kurar. Yazmaktan ve konuşmaktan çekinen bir öğrenci alanın en değerli çıktısını üretmeden mezun olma riskiyle karşılaşır. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve dil çalışmasının ders dışı düzenli emek gerektirdiği baştan bilinmelidir.
Tercih Öncesi Notlar
Birinci not: Bu program Türkiye'de az sayıda kurumda açılmaktadır ve program adı ile içeriği kurumdan kuruma farklılaşabilir. Bir kurumda Farsça ağırlığı yüksek olabilir, bir başkasında bölge çalışmaları öne çıkabilir, bir üçüncüsünde çeviri dersleri daha geniş tutulabilir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir; bu rehberde okunan plan yalnızca bir kurumun planıdır.
İkinci not: Hazırlık sınıfı ve öğretim dili düzeni ayrıca sorulmalıdır. Bu rehberde okunan planda hazırlık bloğu basılı değildir; bu, o kurumda hazırlık bulunmadığı anlamına gelmez ve öyle bir iddia kurulmamaktadır, yalnızca okunan sayfada böyle bir blok görülmediği kaydedilmektedir. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, dil öğretiminin hangi düzeyden başladığı ve derslerin hangi dilde yürütüldüğü her kurumda ayrı ayrı öğrenilmelidir.
Üçüncü not: Öğretim kadrosu bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Az konuşulan bir dilde ders veren kişi sayısı sınırlıdır; bölümde kaç öğretim elemanı bulunduğu, ana dili konuşan bir okutmanın olup olmadığı, değişim programlarıyla o dilin konuşulduğu ülkeye gidilip gidilemediği ve kütüphanede o dilde koleksiyon bulunup bulunmadığı tercihten önce sorulmalıdır. Bu rehber hiçbir kurum hakkında böyle bir değerlendirme yapmaz.
Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için doğrudan yakın diller [fars dili ve edebiyatı](/bolum/fars-dili-ve-edebiyati) ve [arap dili ve edebiyatı](/bolum/arap-dili-ve-edebiyati); aynı yöntemi başka dillerde uygulayan programlar [ingiliz dili ve edebiyatı](/bolum/ingiliz-dili-ve-edebiyati), [alman dili ve edebiyatı](/bolum/alman-dili-ve-edebiyati), [fransız dili ve edebiyatı](/bolum/fransiz-dili-ve-edebiyati), [rus dili ve edebiyatı](/bolum/rus-dili-ve-edebiyati), [japon dili ve edebiyati](/bolum/japon-dili-ve-edebiyati), [çin dili ve edebiyatı](/bolum/cin-dili-ve-edebiyati), [ispanyol dili ve edebiyatı](/bolum/ispanyol-dili-ve-edebiyati), [çağdaş yunan dili ve edebiyatı](/bolum/cagdas-yunan-dili-ve-edebiyati), [latin dili ve edebiyatı](/bolum/latin-dili-ve-edebiyati), [kürt dili ve edebiyatı](/bolum/kurt-dili-ve-edebiyati) ve [amerikan kültürü ve edebiyatı](/bolum/amerikan-kulturu-ve-edebiyati); Türkçe tarafına ilgi duyan öğrenci için [türk dili ve edebiyatı](/bolum/turk-dili-ve-edebiyati), [çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları](/bolum/cagdas-turk-lehceleri-ve-edebiyatlari) ve [türk halkbilimi](/bolum/turk-halkbilimi); çeviriyi meslek olarak düşünen öğrenci için [mütercim tercümanlık](/bolum/mutercim-tercumanlik), [ingilizce mütercim ve tercümanlık](/bolum/ingilizce-mutercim-ve-tercumanlik), [almanca mütercim ve tercümanlık](/bolum/almanca-mutercim-ve-tercumanlik), [fransızca mütercim ve tercümanlık](/bolum/fransizca-mutercim-ve-tercumanlik) ve [arapça mütercim ve tercümanlık](/bolum/arapca-mutercim-ve-tercumanlik); dilin ve edebiyatın kuramsal tarafına ilgi duyan öğrenci için [dilbilimi](/bolum/dilbilimi) ve [karşılaştırmalı edebiyat](/bolum/karsilastirmali-edebiyat); bölgeye ve topluma ilgi duyan öğrenci için [tarih](/bolum/tarih), [uluslararası ilişkiler](/bolum/uluslararasi-iliskiler), [siyaset bilimi](/bolum/siyaset-bilimi), [sosyoloji](/bolum/sosyoloji), [antropoloji](/bolum/antropoloji) ve [ilahiyat](/bolum/ilahiyat); metin ve kültür kurumlarına ilgi duyan öğrenci için [bilgi ve belge yönetimi](/bolum/bilgi-ve-belge-yonetimi), [müzecilik](/bolum/muzecilik), [kültürel miras ve turizm](/bolum/kulturel-miras-ve-turizm) ve [sanat tarihi](/bolum/sanat-tarihi); medya ve tanıtım tarafına ilgi duyan öğrenci için [medya ve iletişim](/bolum/medya-ve-iletisim), [gazetecilik](/bolum/gazetecilik) ve [halkla ilişkiler ve tanıtım](/bolum/halkla-iliskiler-ve-tanitim); ticaret tarafına ilgi duyan öğrenci için [dış ticaret](/bolum/dis-ticaret) ve [uluslararası ticaret](/bolum/uluslararasi-ticaret) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.
Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.
ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 3 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.
ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.