İçeriğe geç
ünileniyorum
SAYLisans · 4 yıl

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri, gökcisimlerinin ve Dünya yörüngesindeki sistemlerin gözlenmesini, ölçülmesini ve bu ölçümü mümkün kılan araçların tasarlanıp işletilmesini bir arada ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalıştığı hacme değen kamusal metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri, gökcisimlerinin ve Dünya yörüngesindeki sistemlerin gözlenmesini, ölçülmesini ve bu ölçümü mümkün kılan araçların tasarlanıp işletilmesini bir arada ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalıştığı hacme değen kamusal metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SAY
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
270,43316,04
Üniversite
2
Genel kontenjan
65
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Nedir?

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri, gökyüzünden gelen ışığı ölçmeyi, o ölçümü sayıya çevirmeyi, sayıyı fizik yasalarıyla yorumlamayı ve bütün bunları mümkün kılan araçları tasarlayıp işletmeyi tek bir dört yıllık lisans programında birleştiren bir alandır. Programın adındaki iki sözcük tesadüf değildir: bir yanda bilim vardır, yani evrenin nasıl çalıştığına dair soru; öte yanda teknoloji vardır, yani o soruyu sorabilmek için gereken alet, algılayıcı, yazılım ve platform. Bu rehberde okunan iki ders planı da bu ikiliği taşımaktadır; ikisinde de temel fizik ve astronomi dersleri ile elektronik, programlama, uzaktan algılama ve harita başlıklı dersler yan yana yayımlanmıştır.

Alanın birinci ayağı temel fizik ve matematiktir. Okunan planlarda fiziğin mekanikten elektrik ve manyetizmaya uzanan iki dönemi, laboratuvarları, genel matematiğin iki dönemi, diferansiyel denklemler, istatistik ve nümerik yöntemler başlıklı dersler yer almaktadır. Bu dersler süs değildir: bir yıldızın parlaklığındaki değişimi ya da bir uydunun yörüngesindeki sapmayı okumak, ölçüm hatasını modellemek ve türevli bir denklemi sayısal olarak çözmek demektir. Bu yükün ağırlığı programın karakterini belirler; alanın matematiksel dili [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik) programlarının diliyle büyük ölçüde ortaktır.

İkinci ayak astronomi ve astrofiziktir. Planlarda genel astronomi, küresel astronomi, gök mekaniği, astrofiziğin iki dönemi, yıldız atmosferleri, yıldız iç yapısı ve evrimi, tayfbilim, çift yıldızlar, değişen yıldızlar, galaksiler ve kozmoloji, gözlemsel astronomi ve pratik astronomi başlıklı dersler yayımlanmıştır. Buradaki mantık şudur: gökcisminin kendisine gidilemez, yalnızca ondan gelen ışık ölçülebilir. Bu yüzden alanın çekirdek becerisi, ışığın taşıdığı bilgiyi çözmektir; tayf analizi, ışık ölçme ve veri analizi derslerinin planlarda tekrar tekrar görünmesi bunun sonucudur.

Üçüncü ayak yörünge ve uzay görevi tarafıdır. Planlarda temel yörünge mekaniği, yörünge dinamiği, uzay görevi geometrisi, uçuş araçları mekaniği, uzay itki sistemleri, uzay araçlarının ısı kontrolü ve uzay teknolojilerine giriş başlıklı dersler yer almaktadır. Bir cismi yörüngeye oturtmak, orada tutmak, üzerindeki elektroniği ısı ve radyasyondan korumak ve onunla haberleşmek birbirinden ayrı mühendislik problemleridir; bu program bu problemlere bilim tarafından, yani ölçüm ve fizik tarafından yaklaşır.

Dördüncü ayak algılayıcı ve elektroniktir. Planlarda temel elektronik ve laboratuvarı, dijital elektronik, foton algılayıcılarının iki dönemi, optik ve dalgalar, optik tasarım ve kaplamalar, kamera ve teleskoplar, antenler ve yayılma, sayısal sinyal işleme ile lazer ve lidar başlıklı dersler yayımlanmıştır. Bir teleskop ya da bir uydu yükü, sonuçta bir foton sayma makinesidir; o makinenin gürültüsünü, duyarlılığını ve kalibrasyonunu bilmeyen biri elde ettiği sayıya güvenemez. Bu ayak alanı [elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi) ve [fotonik](/bolum/fotonik) gibi alanlara komşu kılar.

Beşinci ayak uzaktan algılama ve yer bilgisidir. Bu, programın en çok şaşırtan tarafıdır: gökyüzüne bakan bir bölümün planında uzaktan algılamanın temelleri, sayısal görüntü işleme, coğrafi bilgi sistemleri, küresel konumlama sistemi, hava fotoğraflarının yorumlanması, topografik ölçme, sayısal arazi modelleme, koordinat sistemleri ve harita projeksiyonları, radar ve sentetik açıklıklı radar, hiperspektral görüntü işleme, kentsel uzaktan algılama ve tematik kartografya başlıklı dersler bulunmaktadır. Nedeni basittir: uzaya konulan bir algılayıcının en yaygın hedefi Dünya'nın kendisidir. Bu ayak alanı [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ve [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ile doğrudan temas ettirir.

Altıncı ayak yazılım ve veridir. Planlarda bilgisayar programlamanın iki dönemi, python programlama dili, internet programcılığı, hesaplamalı fizik, astronomide veri analizinin iki dönemi, veri tabanı yönetim sistemleri, görüntü sınıflandırma teknikleri ve bilgisayar destekli tasarım başlıklı dersler yer almaktadır. Bu alanda üretilen veri büyüktür ve elle işlenemez; mezunun gündelik aracı bir kod düzenleyicidir. Bu yüzden alan [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri) ve [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) yönünde de bir kapı açar.

Yedinci ayak, alanın çalıştığı hacmin kamusal çerçevesidir. Bir sondaj roketi, bir yüksek irtifa balonu, bir insansız hava aracına takılmış uzaktan algılama yükü ya da fırlatma öncesi ve sonrası atmosferik geçiş, her durumda önce bir hava sahasının içinden geçer; o sahanın hukuki tanımı ve o sahadaki egemenlik rejimi bu rehberin bir sonraki başlığında ele alınmaktadır. Bu yedi ayak programı hem [astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) ve [uzay mühendisliği](/bolum/uzay-muhendisligi) gibi en yakın komşularına, hem [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi) gibi geniş mühendislik ve fizik alanlarına, hem de [jeofizik mühendisliği](/bolum/jeofizik-muhendisligi) ve [iklim bilimi ve meteoroloji mühendisliği](/bolum/iklim-bilimi-ve-meteoroloji-muhendisligi) gibi Dünya'yı ölçen alanlara yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 2920 Sayılı Kanun

Bu alanın uygulamalı tarafı havada başlar. Bir gözlem uçuşu, bir balon salımı, bir insansız hava aracıyla yapılan uzaktan algılama çalışması ya da bir fırlatmanın atmosferik evresi, teknik bir iş olduğu kadar hukuki bir iştir: kullanılan hacmin sahibi vardır ve o hacmin kullanımı bir izin düzenine bağlıdır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Kanunun adı kaynakta TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNU olarak yayımlanmıştır. Bu ad sözcük düzeyinde birinci ve ikinci okumanın mutabakatıyla verilmektedir; üçüncü okuma bu satırın tanığı değildir, çünkü aynı satırı sözcüğe kaynamış iki rakamla, yani KANUNU12 biçiminde getirmiştir. Bu bozulmuş dize kaynak sayılmamış ve alıntılanmamıştır; ad satırının kaynakta hangi biçimde, dipnot işaretli mi işaretsiz mi basılı olduğuna dair hiçbir iddia kurulmamaktadır. Adın sözcük gövdesi doğrulanmıştır, satır biçimi DOĞRULANMAMIŞ olarak bırakılmıştır.

Künye satırlarının tamamı üç okumada birebir aynı çıkmıştır: Kanun Numarası : 2920, Kabul Tarihi : 14/10/1983, Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih: 19/10/1983 Sayı: 18196 ve Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 736. Künyedeki Tertip: 5 değeri, belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir. Satır içinde bir asimetri vardır: dış etiketlerden sonra iki noktanın önünde boşluk bulunurken Tarih:, Sayı: ve Tertip: gibi iç etiketlerde bulunmamaktadır. Bu asimetri üç okumada da aynı geldiği için mutabakatla elenememiştir ve kaynağın basılı biçimi olduğu iddia edilmemektedir.

Belgenin yapısal başlıkları da üç okumada aynı görülmüştür: BİRİNCİ KISIM ve alt başlığı Amaç, Kapsam ve Tanımlar; İKİNCİ KISIM ve alt başlığı Hava Seyrüseferinin Genel Hükümleri; bu kısmın BİRİNCİ BÖLÜM başlığı ve alt başlığı Türk Hava Egemenliği Hükümleri. Madde kenar başlıkları da aynı biçimde doğrulanmıştır: Amaç, Kapsam, Tanımlar, Türk hava egemenliği, Türk hava sahasının kullanılması ve Türk hava sahasından yararlanacak hava araçları. Madde önekleri Madde 1 –, Madde 2 – biçiminde, uzun tire ve iki yanında boşlukla gelmektedir.

Birinci madde kanunun kendi amacını yazar: Madde 1 – Bu Kanunun amacı; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamaktır. Bu cümlenin ileri teknolojinin uygulandığı ibaresi, bu programın mezununun çalışacağı alanın hukuk metnindeki betimlemesidir.

İkinci madde kapsamı çizer ve iki paragraftan oluşur: Madde 2 – Bu Kanun, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsar. İkinci paragraf ise şöyledir: Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun kapsamı dışındadır. Kaynaktaki bitişik tüzelkişilerinin yazımı düzeltilmemiştir. Bu maddenin özel hukuk tüzel kişilerini de kapsam içine alması, alanın yalnızca kamu kurumlarında değil özel girişimde de yürütülebileceğinin hukuki karşılığıdır.

Üçüncü madde bu rehberin en can alıcı yeridir, çünkü programın çalıştığı fiziksel hacmi ve o hacimde hareket eden araç kümesini adlandırır. Madde Madde 3 – Bu Kanunda geçen; cümlesiyle açılır ve şu bentleri sıralar: a) "Türk Hava Sahası" terimi: Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki sahayı, b) "Hava Aracı" terimi: havalanabilen ve havada seyredebilme kaabiliyetine sahip her türlü aracı, c) (Değişik: 12/7/2013-6495/25 md.) "Devlet Hava Aracı" terimi: Devletin askerlik, güvenlik, gümrük ve orman yangınları ile mücadele hizmetlerinde kullandığı hava araçları, d) "Türk Sivil Hava Aracı" terimi: Devlet hava araçları tanımı dışında kalan ve mülkiyeti Türk Devletine veya kamu tüzelkişilerine veya Türk vatandaşlarına ait araçları, e) "Havaalanı" terimi: Karada ve su üzerinde hava araçlarının kalkması ve inmesi için özel olarak hazırlanmış, hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına, yolcu ve yük alınmasına ve verilmesine elverişli tesisleri bulunan yerleri, f) "Ferry Uçuş" terimi: Bir hava aracının yolcu ve yük taşımaksızın; satın alınması veya kiralanmasında tescil işlemleri yapılmadan yurda getirilmesi maksadıyla yapılan uçuşlar ile, uçuşa elverişliliğine halel getirmeyen kısmi arızalı olarak yapılan uçuşları; Madde büyük harfle başlayan İfade eder. cümlesiyle kapanır. Kaynaktaki kaabiliyetine yazımı, c bendinin öteki bentlerden farklı hâl eki taşıması ve f bendinin virgülle değil noktalı virgülle bitmesi düzeltilmemiştir; Ferry Uçuş terimi çevrilmemiş ve açıklanmamıştır.

Bu maddenin b bendi alanın kavramsal sınırına dokunur: havada seyredebilme kaabiliyeti ölçütü, aerodinamik taşımaya dayanan araçlar ile balistik ya da yörüngesel hareket eden cisimler arasındaki ayrımın tartışıldığı yerdir ve bu ayrım programın uçuş mekaniği ile yörünge mekaniği derslerinin ayrıldığı sınırla örtüşür. Bu rehber bu örtüşmeyi bir hukuki sonuç olarak değil, bir okuma önerisi olarak kaydeder.

Dördüncü madde tek cümledir ve rejimi kurar: Madde 4 – Türkiye Cumhuriyeti Türk hava sahasında tam ve münhasır egemenliği haizdir. Beşinci madde kullanımı mevzuata bağlar: Madde 5 – Türk hava sahası hava araçları tarafından bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kullanılır. Altıncı maddenin giriş cümlesi ve ilk üç bendi şöyledir: Madde 6 – Uçuşa elverişli olmak şartıyla aşağıda sayılan hava araçları Türk hava sahasında uçuş yapabilirler. a) Türk Devlet hava araçları, b) Türk uçak siciline kayıtlı Türk sivil hava araçları, c) Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalar uyarınca Türk Hava Sahasında uçmalarına müsaade edilen hava araçları, Bu maddenin devamındaki son fıkra bu rehberde alıntılanmamıştır; gerekçesi aşağıda ayrıca yazılmıştır.

Dördüncü maddenin tek cümlesi, uzay hukuku ve uzay politikası tartışmalarının Türk hukukundaki çıkış noktasıdır: hava sahasında tam ve münhasır egemenlik varsa, bu egemenliğin nerede bittiği ve uzayın nerede başladığı sorusu doğrudan doğar. Bu rehber o sorunun yanıtı hakkında hiçbir hüküm vermez; yalnızca sorunun dayandığı cümlenin bu kanunda birebir yazılı olduğunu kaydeder.

Örtüşmenin sınırı ayrıca ve açıkça yazılmalıdır, çünkü bu kanunda sınır dardır ve örtüşme konu özdeşliği değil çerçeve düzeyindedir. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, enstitü, kontenjan ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: birinci maddedeki ileri teknolojinin uygulandığı ibaresi bir amaç betimlemesidir, bir müfredat değildir ve doğrulanan maddelerde tek bir ders adı, kredi ya da öğrenim süresi geçmez. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde uzay bilimciye, uzay teknolojileri uzmanına ya da herhangi bir mesleğe unvan, atanma koşulu, yeterlik belgesi, sicil ya da meslek icrası şartı getirilmemektedir; altıncı maddedeki uçuşa elverişli olmak şartı araca ilişkindir, kişiye değil. Doğrulanan maddelerin tamamı hava aracı ve hava sahası kavramları üzerine kuruludur. Uzay, uydu, yörünge, fırlatma ya da uzay aracı gibi terimlerin bu kanunda tanımlanıp tanımlanmadığına, kanunun uzay faaliyetlerini düzenleyip düzenlemediğine dair hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır: yalnızca bu oturumda çekilen birinci ile altıncı maddeler kapsamında böyle bir terimin ya da hükmün iki okumada birebir teyit edilemediği söylenebilir. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı, ikincil mevzuatı ve değişiklik zincirinin bugünkü hâli hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiştir: biri Türkçe istekle, biri İngilizce yazılmış bir istekle ancak Türkçe kaynak metnin çevrilmeden verilmesi koşuluyla, biri de farklı ifadeyle yazılmış ve düz metin isteyen bir Türkçe istekle. Yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır; bu nedenle tek okumada kalan hiçbir kalem ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu belgede bunun somut kanıtları görülmüştür ve en ağırı altıncı maddenin son fıkrasıdır: üç okuma da o fıkrayı tıpatıp aynı yerde, cümle sonu noktası olmadan bitirmiştir. Üç okumanın uyuşması bu kırpılmayı elememiştir; fıkra kırpık kabul edilmiş ve alıntılanmamıştır. Bu kalem tek okumada kaldığı için değil, mutabakat kırpılmayı elemediği için kullanılamazdır ve bu ayrım bilerek korunmuştur; fıkranın kaynakta nerede bittiğine, devamının bulunup bulunmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. İkinci kanıt ad satırıdır: üçüncü okuma ad satırını KANUNU12 biçiminde, sözcüğe kaynamış dipnot rakamlarıyla getirmiş, birinci ve ikinci okuma aynı satırı rakamsız vermiştir; aynı satır iki farklı dönüşüm çıktısı üretmiştir ve rakamlı biçim tek okumada kaldığı için kullanılmamıştır. Adın etiketi bu nedenle üç okumaya değil yalnızca birinci ve ikinci okumaya dayanmaktadır; üçüncü okuma bu tek kalemde tanık değildir ve bunun nedeni bir red değil, aktarım farkıdır. Üçüncü kanıt üçüncü maddenin bent sonlarıdır: a, b, d ve e bentleri belirtme hâliyle biterken c bendi farklı bir ekle, f bendi ise noktalı virgülle bitmektedir ve bu tutarsızlık üç okumada da aynı gelmiştir; kaynakta gerçekten böyle basılı olduğu iddia edilmemektedir. Dördüncü kanıt künye satırlarındaki iki nokta boşluğu asimetrisidir ve o da üç okumada aynıdır. Beşinci kanıt biçimseldir: iki okuma künye satırlarını ve madde öneklerini kalın yazı işaretleriyle sarmış, yatay çizgiler eklemiş, kısım ve bölüm başlıklarını farklı başlık derinliklerine yerleştirmiş; üçüncü okuma düz metin vermiştir. Bu işaretler biçimsel ekleme sayılmış, kaynak metin sayılmamış ve alıntılanmamıştır; başlık hiyerarşisinin kaynakta nasıl kurulduğuna dair hiçbir iddia yoktur, yalnızca satır metinleri doğrulanmıştır. Madde önekindeki uzun tirenin öneke mi gövdeye mi ait olduğu konusunda iki okuma kalınlaştırma sınırını farklı yere koymuştur; önek yalnızca sözcük ve boşluk düzeyinde doğrulanmıştır. Dipnot işaretinin karşılığı olan dipnot gövdesi hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Yedinci madde ve sonrası hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; o maddelerin varlığı, içeriği ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia yoktur, bu bir kapsam sınırıdır. Doğrulanan gövdelerin hiçbiri mülga ibaresi taşımamaktadır, dolayısıyla mülga gövde alıntılama yasağı bu belgede uygulanacak bir vakayla karşılaşmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde para tutarı ve yüzde ifadesi geçmemiştir; bu gerekçeyle düşürülen madde olmamıştır. Bu belgede hiçbir okuma gövde düzeyinde reddedilmemiş, hiçbir okuma Türkçe metni çevirmemiş, kısaltma açmamış ve belgede karşılığı olmayan bir madde aralığı ya da yapı üretmemiştir. Adres ilk denemede açıldığı için bu numaranın başka tertiplerdeki adresleri hiç denenmemiştir ve o adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur; ayrıca bu program için atanmış olan yedek numara hiç çekilmemiştir ve o numara hakkında bu rehberde tek bir künye, ad ya da madde iddiası bulunmamaktadır. Bu oturumda hiçbir adres için başka bir çekme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır. Metinde geçen kurum adları kaynakta olduğu gibi bırakılmış, bugünkü karşılıkları araştırılmamıştır; değişiklik notlarında anılan numaralar çekilmemiştir ve onlar hakkında bir iddia kurulmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır.

Uzay Bilimleri ve Teknolojileri ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni neredeyse her zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı iki ad [astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) ile [uzay mühendisliği](/bolum/uzay-muhendisligi) programlarıdır. Bu rehberde okunan iki plan kaynağının hiçbirinde bu iki ad program adı olarak basılı değildir; iki kaynak da yalnızca Uzay Bilimleri ve Teknolojileri adını basmaktadır. Bu, o programların bu programla ilgisiz olduğu anlamına gelmez; yalnızca bu rehberin dayandığı iki sayfanın başka bir programın adını basmadığı anlamına gelir. Bu rehber hangi programın daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz ve tercih kararının ilgili üniversitenin kendi ders planı okunarak verilmesi gerektiğini söyler.

İkinci karışma noktası havacılık tarafıdır. [Havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) uçan bir aracın tasarımını, yapısını ve tahrikini merkeze alır. Bu programda uçuş araçları mekaniği ve uzay itki sistemleri gibi derslerin bulunması, programı bir araç tasarımı programına dönüştürmez; buradaki ağırlık merkezi aracın kendisi değil, aracın taşıdığı ölçüm ve o ölçümün bilimsel yorumudur.

Üçüncü karışma noktası temel bilimlerdir. [Fizik](/bolum/fizik), [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi) ve [matematik](/bolum/matematik) programları bu programın okuttuğu temel derslerin büyük bölümünü okutur. Ayrım uygulama nesnesindedir: burada denklemler bir gözlem verisine, bir yörüngeye ya da bir algılayıcının gürültü modeline bağlanır. Aynı denklem, farklı bir soruya hizmet eder.

Dördüncü karışma noktası yer ölçme ve harita tarafıdır. [Harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri) ve [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro) programları konum, ölçme ve mekânsal veri üzerine kuruludur. Bu programın planlarında uzaktan algılama, topografik ölçme, koordinat sistemleri ve harita projeksiyonları başlıklı derslerin bulunması gerçek bir örtüşmedir; ancak burada bu bilgi astronomik ve uzaysal ölçümün bir uzantısı olarak okutulur, kendi başına bir meslek çerçevesi olarak değil.

Beşinci karışma noktası elektronik ve algılayıcı tarafıdır. [Elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ve [fotonik](/bolum/fotonik) programları devre, dalga ve algılayıcı tasarımını merkeze alır. Bu programda foton algılayıcıları, antenler ve yayılma, sayısal sinyal işleme ve dijital elektronik derslerinin bulunması, programı bir elektronik programı yapmaz; buradaki elektronik bilgisi bir ölçüm aracının doğru okunması içindir.

Altıncı karışma noktası yazılım ve veridir. [Bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri) ve [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) yazılımın ve verinin kendisini konu edinir. Bu programda programlama, hesaplamalı fizik, veri analizi ve görüntü sınıflandırma derslerinin bulunması, programı bir bilişim programına dönüştürmez; buradaki yazılım bir araştırma aracıdır.

Yedinci karışma noktası otomasyon ve kontrol tarafıdır. [Kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) sistemi denetleme ve sürme üzerine kuruludur. Bir teleskopun ya da bir yer istasyonu antenin konumlandırılması bu bilgiyi gerektirir, ama bu program bir denetim sistemi tasarımı programı değildir.

Sekizinci karışma noktası hava aracı işletme tarafıdır. [Sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [uçuş harekat yöneticiliği](/bolum/ucus-harekat-yoneticiligi) ve [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu) uçuşun işletilmesine ve yönetimine bakar. Bu rehberde kanun başlığının sivil havacılık mevzuatına değmesi, programı bir havacılık işletmeciliği programı yapmaz; kanun burada alanın çalıştığı hacmin çerçevesi olarak anılmaktadır.

Bir Üniversitenin Ders Planı: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi Ders Planları

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı kaynak okundu ve iki liste bilerek birleştirilmedi. Buradaki planlar tek tek üniversitelerin yayımladığı planlardır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir; başka üniversitelerin planları bunlardan belirgin biçimde ayrışabilir. Her iki sayfa da puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanmaktadır, bu sayfalara değil.

Birinci kaynak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bünyesindeki bölümün yayımladığı bir ders planı belgesidir. Belgede program adı UZAY BİLİMLERİ VE TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ biçiminde büyük harflerle basılıdır; belgenin üst başlığı FEN FAKÜLTESİ, UZAY BİLİMLERİ VE TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ ve 2024-2025 DERS PLANI satırlarından oluşmaktadır. Belgede Uzay Mühendisliği ya da Astronomi ve Uzay Bilimleri adları program adı olarak basılı değildir. Belgeyi yayımlayan bölüm sayfası aynı adı iki ayrı yazımla basmaktadır: başlıkta büyük harfle başlayan Ve ile, metinde küçük ve ile. Bu iki yazım farkı işaretlenmiş, tek biçime getirilmemiştir.

Bu kaynağın yarıyıl başlıkları I.Yarıyıl ile VIII.Yarıyıl arasında sıralanmaktadır. Birinci yarıyılın satırları Fizik I (Mekanik), Fizik I Lab., Genel Matematik I, Genel Kimya, Uzay Bilimlerine Giriş, Atatürk İlke ve İnkılap Tarihi I, Türk Dili I, Yabancı Dil I ve Kariyer Planlama olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyılın satırları Fizik II (Elektrik ve Manyetizma), Fizik II Lab., Genel Matematik II, Uzay Teknolojilerine Giriş, Bilgisayar Destekli Tasarım, Atatürk İlke ve İnkılap Tarıhi II, Türk Dili II, Yabancı Dil II ve Girişimcilik biçimindedir. İkinci yarıyıldaki Tarıhi yazımı belgede bu hâldedir ve birinci yarıyıldaki Tarihi ile birleştirilmemiş, düzeltilmemiştir. Alanın adını taşıyan iki giriş dersinin ilk iki yarıyıla, biri bilim biri teknoloji tarafına düşecek biçimde yerleştirilmiş olması, programın kendi ikiliğini daha başta öğrenciye göstermesidir.

Üçüncü yarıyılın satırları Optik ve Dalgalar, Optik ve Dalgalar Lab., Diferansiyel Denklemler, İstatistik, Genel Astronomi, Bilgisayar Programlama I ve Küresel Konumlama Sistemi olarak yayımlanmıştır. Dördüncü yarıyılın satırları Temel Elektronik, Temel Elektronik Lab., Termodinamik, Gök Mekaniği, Nümerik Yöntemler, Bilgisayar Programlama II ve Uzaktan Algılamanın Temelleri biçimindedir. Gök mekaniğinin nümerik yöntemlerle aynı yarıyıla düşmesi, yörünge probleminin sayısal çözüm gerektirdiğinin plan içindeki karşılığıdır.

Beşinci yarıyılda Astrofizik I ve Uzayda Ölçüm satırları ile Mesleki Seçmeli Ders Grubu adlı bir yer tutucu satır basılıdır; belgede bu yer tutucunun altında Tayf Bilimine Giriş, Coğrafi Bilgi Sistemine Giriş, Sayısal Görüntü İşlemeye Giriş, Temel Yörünge Mekaniği, Mühendislik Malzemeleri, İnternet Programcılığı I, Mesleki İngilizce, Güneş Sistemi ve Kuantum Fiziği satırları da bulunmaktadır. Altıncı yarıyılda Astrofizik II ve Yıldız atmosferleri satırları ile yine Mesleki Seçmeli Ders Grubu yer tutucusu ve onun altında Astronomide Matematiksel Yöntemler, Işık Ölçüme Giriş, Doğal Kaynak Yönetiminde Uzaktan Algılama, Laser / Lidar, Python Programlama Dili, İnternet Programcılığı II, Astronomi Tarihi ve Elektromanyetik Teori satırları basılıdır. Yıldız atmosferleri satırındaki küçük harf belgede bu hâldedir ve düzeltilmemiştir.

Yedinci yarıyılda Yıldız İç Yapısı ve Evrimi ile Proje satırları, Mesleki Seçmeli Ders Grubu yer tutucusu ve onun altında Çift Yıldızlar, Astronomide Veri Analizi I, Yıldız Kümeleri ve Oymaklar, Değişen Yıldızlar, Veri Tabanı Yönetim Sistemleri ve Görüntü Sınıflandırma Teknikleri satırları basılıdır. Sekizinci yarıyılda Gözlemsel Astronomi ile Bitirme Ödevi satırları, yine Mesleki Seçmeli Ders Grubu yer tutucusu ve onun altında Galaksiler ve Kozmoloji, Astronomide Veri Analizi II, Optik Bölge Dışı Astronomi, Uzay Fiziğinde Güncel Konular, Hiperspektral Görüntü İşleme ve Uzaktan Algılamada Güncel Konular satırları bulunmaktadır. Mesleki Seçmeli Ders Grubu satırı belgede dört kez basılıdır ve tekilleştirilmemiştir.

İkinci kaynak Akdeniz Üniversitesi bünyesindeki programın bilgi paketi ders listesidir. Sayfanın üst başlığı Fen Fakültesi ile Uzay Bilimleri ve Teknolojileri - Dersler biçiminde basılıdır ve program adı birebir bu yazımla geçmektedir; bu sayfada da Uzay Mühendisliği ya da Astronomi ve Uzay Bilimleri adları görünmemektedir. Sayfada Uzay Bilimleri ve Teknolojileri dizgesi ayrıca Uzay Bilimleri ve Teknolojilerine Giriş adlı bir dersin içinde de geçmektedir; bu bir ders adıdır, program adı değildir ve ayrım korunmuştur.

Bu kaynağın blok başlıkları 1.Yarıyıl Ders Planı ile 8.Yarıyıl Ders Planı arasında sıralanmaktadır. Birinci yarıyılın satırları Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Fizik I (Mekanik), Fizik I Lab., Genel Kimya, Analitik Geometri I, Genel Matematik I, Türk Dili I, Uzay Bilimleri ve Teknolojilerine Giriş ve İngilizce I ile bir grup yer tutucu satırından oluşmaktadır. İkinci yarıyıl Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Fizik II (Elektrik ve Manyetizma), Fizik II Lab., Kariyer Planlama, Analitik Geometri II, Genel Matematik II, Türk Dili II, Güneş ve Güneş Sistemi, Bilgisayar Programlama ve İngilizce II satırlarını taşımaktadır.

Üçüncü yarıyılda Optik, Optik Lab., Diferansiyel Denklemler, Sayısal Analiz I, Hava Fotografları ve Görsel Yorumlama, Bilgisayar Destekli Tasarım, Yörünge Mekaniği ve Bilimsel Araştırma için İngilizce I satırları basılıdır. Fotografları yazımı sayfada bu hâldedir ve düzeltilmemiştir. Dördüncü yarıyılda Temel Elektronik, Temel Elektronik Laboratuvarı, Termodinamik, İstatistik, Küresel Astronomi, Uzaktan Algılamanın Temelleri, Modern Fizik, Gönüllülük Çalışmaları 'Harita Çiz, Yardım Et', Işıkölçüm, Topografik Ölçme, Plazma Astrofiziğine Giriş, Gökyüzünü Tanıyalım ve Bilimsel Araştırma için İngilizce II satırları yer almaktadır; gönüllülük dersinin adındaki tırnak işaretleri sayfada bu biçimdedir.

Beşinci yarıyılda Termodinamik, Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş, Astrofizik I, Foton Algılayıcıları I, Elektromanyetik Teori I, Hesaplamalı Fizik, Yakın Uzay ve Parçacıklar, Sayısal Arazi Modelleme, Değişen Yıldızlar, Yörünge Dinamiği, Astrometri, Astrofizikte Tayfbilim Uygulamaları, Digital Terrain Modelling ve Girişimcilik I satırları basılıdır. Termodinamik hem dördüncü hem beşinci yarıyılda basılıdır; iki okuma da bunu bildirmiştir ve satır tekilleştirilmemiş, iki kez yazılmıştır. Digital Terrain Modelling satırı sayfada İngilizce yayımlanmıştır ve çevrilmemiştir.

Altıncı yarıyılda Toplumsal Duyarlılık ve Katkı Projeleri, Astrofizik II, Foton Algılayıcıları II, Coğrafi Bilgi Sistemleri Proje Tasarımı, Elektromanyetik Teori II, Opto Elektroniğinin Temelleri I, Uzaktan Algılamada Spektroradyometre, Uzay Görevi Geometrisi, Çift Yıldızlar, Koordinat Sistemleri ve Harita Projeksiyonları, Uçuş Araçları Mekaniği, Pratik Astronomi, Girişimcilik II, Kırmızıöte Tayf Analizi ve Uygulamaları, Infrared Spectroscopy and Applications, Mühendislik Malzemeleri ve Akışkanlar Mekaniği satırları bulunmaktadır. Yedinci yarıyılda Tayfbilim, Optik Tasarım ve Kaplamalar, Dijital Görüntü İşleme Teknikleri, Bitirme Çalışması I, Sayısal Sinyal İşleme, Antenler ve Yayılma, Parçacık Fiziği I, Diferansiyel Denklemler Teorisi, Fourier Analizi, Optik Bölge Dışı Astronomi, Dijital Elektronik, Uzay İtki Sistemleri, LASER / LIDAR, Uzay Fiziğinde Seçilmiş Konular, LASER Scanning / LIDAR, İnsansız Hava Araçları ve Uygulamaları ve Güneş Fiziği satırları yer almaktadır.

Sekizinci yarıyılda Yıldız İç Yapısı ve Evrimi, Kamera ve Teleskoplar, Sayısal Fotogrametri, Bitirme Çalışması II, Parçacık Fiziği II, Lineer Cebirin Uygulamaları, Kısmi Türevli Diferansiyel Denklemler, Güneş Dünya Etkileşimi, Samanyolu ve Evren, Uzay Teknolojilerinde Seçilmiş Konular, Uzay Araçlarının Isı Kontrolü, RADAR / SAR, RADAR / SAR Remote Sensing, Uzaktan Algılamada Değişim Tespiti, Kentsel Uzaktan Algılama, Nükleer Astrofizik ve Uygulamaları, Nuclear Astrophysics and Applications, Tematik Kartografya ve Basılı Harita Üretimi ve Radyo Astronomiye Giriş satırları basılıdır. Bu kaynakta İngilizce yayımlanmış satırlar çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamış ve yazım düzeltilmemiştir.

İki kaynak aynı program adını basmakla birlikte farklı ders listeleri yayımlamaktadır ve iki liste birleştirilmemiştir. Her iki kaynakta da geçen Değişen Yıldızlar, Çift Yıldızlar, Optik Bölge Dışı Astronomi ve Mühendislik Malzemeleri gibi adlar tek kayda indirgenmemiştir; başlık biçimleri de tek biçime getirilmemiştir. İki listenin birlikte okunmasından çıkan tek sonuç şudur: aynı ad altında bir üniversite ağırlığı astronomi ve gözlem tarafına, başka bir üniversite ise uzaktan algılama, fotogrametri ve uzay teknolojisi tarafına doğru kaydırabilir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Birinci kaynak üç ayrı okumayla, ikinci kaynak iki ayrı okumayla, her defasında farklı ifadelerle yazılmış ayrı isteklerle okunmuştur. Birinci kaynaktan sekiz yarıyıl boyunca altmış dokuz ders adı alınmıştır ve dört yer tutucu satır ders adı sayımının dışında bırakılmıştır; bu dört satırın hepsi aynı ifadeyi taşımaktadır ve belgede dört kez basılı oldukları için tekilleştirilmemişlerdir. İkinci kaynaktan sekiz yarıyıl boyunca yüz yedi ders adı alınmıştır ve sekiz yer tutucu ya da grup satırı ders adı sayımının dışında bırakılmıştır. Hiçbir seçmeli havuz doldurulmamıştır; birinci kaynakta yer tutucunun altında belgede basılı olan seçmeli satırlar taşınmış olsa bile yer tutucu satırın kendisi ayrıca korunmuş ve havuz doldurulmuş sayılmamıştır. Öğretim düzeyi konusunda durum açıkça yazılmalıdır: her iki kaynakta da düzey ÇIKARIMDIR, sayfada yazılı değildir. Birinci kaynakta iki okuma da Lisans sözcüğünün belgede basılı olmadığını bildirmiş, düzey yalnızca belgedeki sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarılmıştır; ikinci kaynakta da iki okuma aynı tespiti yapmış ve düzey yine sekiz yarıyıllık yapıdan çıkarılmıştır. Her iki durumda da yayımlayan sayfaların bağlantı etiketlerinde geçen lisans ifadeleri okunan kaynağın bastığı şey olmadığı için kaynak sayılmamıştır ve düzey sayfada yazılı gibi sunulmamıştır. Üniversite adı konusunda da durum aynı açıklıkla yazılmalıdır: her iki kaynakta da ad ARA DURUMDADIR, yani yayımlayan sayfadan alınmıştır. Birinci kaynakta iki okuma da üniversite adının belgenin kendisinde basılı olmadığını bildirmiş, ad belgeyi yayımlayan bölüm sayfasından alınmıştır; ikinci kaynakta da iki okuma adın plan sayfasında basılı olmadığını bildirmiş, ad yayımlayan bölüm sayfasından alınmıştır. Hiçbirinde ad alan adından çıkarılmamıştır, ama hiçbirinde kaynağın kendisinde yayımlı da değildir ve yayımlı gibi sunulmamaktadır. Fakülte adı iki kaynakta da basılıdır ve olduğu gibi bırakılmıştır. Okumaların ayrıştığı noktalar çözülmemiş, yalnızca işaretlenmiştir: birinci kaynakta yarıyıl başlığındaki nokta ile sözcük arasında boşluk olup olmadığı konusunda okumalar ayrışmıştır ve bu ayrışma tek biçime getirilmemiş, hiçbir okuma yanlış ilan edilmemiştir; aynı kaynakta beşinci ile sekizinci yarıyılların yer tutucu altındaki seçmeli satırlarını yalnızca üçüncü okuma dökmüştür ve bu satırların belgede basılı olduğu o okumanın bildirimidir; ayrıca ikinci okuma ders listesini uzunluk gerekçesiyle vermeyi reddetmiştir ve bu okuma yalnızca ad, düzey ve üniversite adı denetimi için kullanılmış, ders listesi için kullanılmamıştır. İkinci kaynakta grup ya da yer tutucu satırlarını yalnızca birinci okuma dökmüştür ve ikinci okumanın bu satırları dökmemesi yanlış ilan edilmemiştir. Hiçbir kaynak iki okuma birbirini tutmuyor gerekçesiyle reddedilmemiştir; ders adı, sıra ve yarıyıl sayısı düzeyinde çelişen iki okuma çıkmamıştır. Birinci kaynağın yayımlandığı sayfada aynı programın daha eski iki plan belgesi de bağlantılıdır ve bunlar bilerek açılmamıştır; eski planların içeriği hakkında hiçbir iddia yoktur. İkinci kaynağın yayımlandığı sayfadaki lisansüstü bilgi paketleri ayrı düzey oldukları için açılmamıştır ve aynı kurumun haftalık ders programı dosyaları ders planı olmadıkları için kullanılmamıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü sütunları iki kaynakta da basılıydı; alınmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Her iki sayfa da puan türü, taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan yayımlamamaktadır. Başka bir üniversitenin bu programa ait yayımlanmış bir planının bulunmadığı yönünde hiçbir iddia kurulmamaktadır ve bu iki plan yalnızca kendi kurumları için konuşur.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk çalışma alanı gözlem ve ölçmedir. Bir teleskopun ya da bir algılayıcının hazırlanması, gözlem programının kurulması, ham verinin alınması ve kalibre edilmesi başlı başına bir uzmanlıktır. Planlarda gözlemsel astronomi, pratik astronomi, ışık ölçme, tayfbilim ve kamera ile teleskoplar başlıklı derslerin bulunması bu alana açılır.

İkinci alan veri işleme ve analizdir. Ham ölçümün gürültüden ayrılması, zaman serilerinin çözümlenmesi, istatistiksel modelin kurulması ve sonucun görselleştirilmesi bu işin gövdesidir. Planlarda astronomide veri analizi, hesaplamalı fizik, sayısal sinyal işleme, istatistik ve nümerik yöntemler dersleri bu tarafa hazırlar.

Üçüncü alan uzaktan algılama ve görüntü işlemedir. Uydu ve hava platformlarından gelen görüntünün düzeltilmesi, sınıflandırılması, değişim tespiti ve tematik ürüne dönüştürülmesi kamu ve özel sektörde yaygın bir iştir. Planlarda uzaktan algılamanın temelleri, sayısal görüntü işleme, hiperspektral görüntü işleme, radar ve sentetik açıklıklı radar ile kentsel uzaktan algılama dersleri bu alana değer.

Dördüncü alan coğrafi bilgi sistemleri ve mekânsal veridir. Konumlu verinin toplanması, saklanması, sorgulanması ve haritaya dönüştürülmesi ayrı bir uzmanlıktır; planlarda coğrafi bilgi sistemleri, koordinat sistemleri ve harita projeksiyonları, sayısal arazi modelleme, topografik ölçme ve sayısal fotogrametri dersleri buraya açılır.

Beşinci alan yörünge ve uzay görevi analizidir. Bir görev geometrisinin kurulması, yörünge seçiminin yapılması, geçiş zamanlarının hesaplanması ve görev ömrünün değerlendirilmesi bu işin konusudur. Planlarda gök mekaniği, temel yörünge mekaniği, yörünge dinamiği ve uzay görevi geometrisi dersleri bu tarafa hazırlar.

Altıncı alan algılayıcı ve yer sistemleridir. Foton algılayıcılarının seçimi ve karakterizasyonu, optik tasarım, anten ve yayılım hesabı ile yer istasyonu tarafındaki elektronik bu alanın işidir; planlarda foton algılayıcıları, optik tasarım ve kaplamalar, antenler ve yayılma ile dijital elektronik dersleri buraya değer.

Yedinci alan yazılım geliştirme ve otomasyondur. Gözlem ve işleme zincirlerinin kodlanması, veri tabanlarının kurulması ve arayüzlerin yazılması bu alanda düzenli bir ihtiyaçtır; planlarda programlamanın iki dönemi, python programlama dili, internet programcılığı ve veri tabanı yönetim sistemleri dersleri bu tarafa açılır.

Sekizinci alan araştırma ve akademik yoldur. Bu alanın sorularının önemli bir bölümü araştırma kurumlarında ve üniversitelerde çalışılır; planlarda bitirme çalışması ve proje derslerinin bulunması, öğrencinin daha lisans düzeyinde bağımsız bir araştırma denemesi yapmasına dönüktür.

Dokuzuncu alan bilim iletişimi ve eğitimdir. Gözlemevi, planetaryum ve bilim merkezi ortamlarında yürütülen tanıtım ve eğitim çalışmaları bu alanın görünür yüzüdür; planlarda gökyüzünü tanıyalım ile toplumsal duyarlılık ve katkı projeleri gibi derslerin bulunması bu tarafa işaret eder.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: fizik ve matematiği bir araç olarak taşımaya istekli misiniz? Okunan planlarda fiziğin iki dönemi ve laboratuvarları, matematiğin iki dönemi, analitik geometri, diferansiyel denklemler, kısmi türevli diferansiyel denklemler, lineer cebir uygulamaları, fourier analizi, istatistik ve nümerik yöntemler yer almaktadır. Bu yükten kaçmayı planlayan bir öğrenci astrofizik, gök mekaniği ve tayfbilim derslerinde aynı konularla çok daha zor bir biçimde yeniden karşılaşır.

İkinci soru sabırdır. Bu alanda sonuç çoğu zaman tek bir ölçümden değil, uzun bir gözlem ve işleme zincirinden çıkar; bir gecelik veri günlerce işlenebilir ve sonuç bazen yalnızca bir üst sınır olur. Anında sonuç görmek isteyen bir öğrenci bu ritmi yorucu bulabilir.

Üçüncü soru koddur. Planlarda programlamanın iki dönemi, python programlama dili, hesaplamalı fizik ve veri analizi dersleri vardır. Bu alanda veri elle işlenmez; kod yazmayı öğrenmeyi erteleyen bir öğrenci mesleğin ana aracından mahrum kalır.

Dördüncü soru dildir. Okunan planlarda bir bölüm ders adı doğrudan İngilizce yayımlanmıştır ve alanın literatürü, veri arşivleri ile yazılım belgeleri de ağırlıklı olarak bu dildedir. İngilizce okumaya isteksiz bir öğrenci hem derste hem araştırmada kendini sınırlı bulur.

Beşinci soru gece ve saha çalışmasıdır. Gözlem işi çoğu zaman geceye ve hava koşullarına bağlıdır; uzaktan algılama ve ölçme tarafı ise arazi çalışmasını içerebilir. Yalnızca sınıf ve masa başı bir öğrenim bekleyen bir öğrenci alanın bir bölümünü kendine kapatmış olur.

Altıncı soru disiplinler arası çalışabilmektir. Bu programda astronomi, elektronik, yazılım, harita ve mekanik bilgisi aynı problemde buluşur. Yalnızca bir tarafa yoğunlaşıp diğerlerini gereksiz gören bir öğrenci ekip içinde zorlanır.

Yedinci soru belirsizlikle çalışabilmektir. Bu alanda her ölçümün bir hatası, her modelin bir varsayımı vardır ve sonuç kesin bir sayı olarak değil, bir aralık olarak yazılır. Kesinlik beklentisi yüksek bir öğrenci bu çalışma biçimini rahatsız edici bulabilir.

Sekizinci soru yönelim netliğidir. Okunan iki plan aynı ad altında farklı ağırlıklar taşımaktadır; biri astronomi ve gözlem tarafına, öteki uzaktan algılama ve uzay teknolojisi tarafına daha çok yer ayırmaktadır. Hangi tarafa yakın olduğunu bilmeyen bir öğrencinin, tercih öncesinde ilgili üniversitenin kendi planını okuması gerekir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu ve laboratuvar ile proje yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı ile yakın adlar birbirine karıştırılmamalıdır. Bu rehberde okunan iki plan kaynağı da yalnızca Uzay Bilimleri ve Teknolojileri adını basmaktadır; bu iki kaynakta uzay mühendisliği ya da astronomi ve uzay bilimleri adları program adı olarak basılı değildir. Bu, o programların bulunmadığı anlamına gelmez; yalnızca bu iki sayfanın onların adını basmadığı anlamına gelir. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Aynı ad altındaki iki plan belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan iki kaynakta ders sayısı, seçmeli havuzların büyüklüğü ve ağırlık merkezi birbirinden farklıdır ve bu iki liste bilerek birleştirilmemiştir. Bir üniversitenin gözlemevi ve teleskop altyapısı, başka bir üniversitenin uzaktan algılama ve laboratuvar altyapısı belirleyici olabilir; bu altyapıların varlığı ve öğrenciye açıklığı tercihten önce sorulmalıdır.

Üçüncü not: Öğretim dili ve hazırlık düzeni ayrıca sorulmalıdır. Okunan planlarda ders adlarının bir bölümü İngilizce basılıdır ve bu, tek başına öğretim dili hakkında bir sonuç vermez. Hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı öğrenilmelidir. Aynı biçimde staj, proje ve bitirme çalışması düzeninin nasıl kurulduğu da sorulmalıdır.

Dördüncü not: Alanın komşularına bakmak isteyen öğrenci için en yakın adlar [astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) ve [uzay mühendisliği](/bolum/uzay-muhendisligi); havacılık ve araç tasarımı tarafına ilgi duyan öğrenci için [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi), [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) ve [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi); temel bilimlere ilgi duyan öğrenci için [fizik](/bolum/fizik), [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [matematik](/bolum/matematik), [matematik mühendisliği](/bolum/matematik-muhendisligi) ve [istatistik](/bolum/istatistik); ölçme, harita ve mekânsal veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi), [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri), [harita ve kadastro](/bolum/harita-ve-kadastro) ve [jeofizik mühendisliği](/bolum/jeofizik-muhendisligi); atmosfer ve iklim tarafına ilgi duyan öğrenci için [iklim bilimi ve meteoroloji mühendisliği](/bolum/iklim-bilimi-ve-meteoroloji-muhendisligi) ve [çevre mühendisliği](/bolum/cevre-muhendisligi); elektronik, optik ve algılayıcı tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik-elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi), [fotonik](/bolum/fotonik) ve [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi); yazılım ve veri tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [bilgisayar bilimleri](/bolum/bilgisayar-bilimleri), [veri bilimi ve analitiği](/bolum/veri-bilimi-ve-analitigi) ve [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi); sistem denetimi ve otomasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi), [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi) ve [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi); insansız hava araçları ve havacılık işletmesi tarafına ilgi duyan öğrenci için [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi) ve [uçuş harekat yöneticiliği](/bolum/ucus-harekat-yoneticiligi); alanın hukuki çerçevesine ilgi duyan öğrenci için [hukuk](/bolum/hukuk) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Uzay Bilimleri ve Teknolojileri 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 2 üniversitede, 4 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

316,04
en yüksek taban
270,43
en düşük taban
65
genel kontenjan
2
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Uzay bilimleri ve teknolojileri uzmanıGözlem ve teleskop sistemleri uzmanıUzaktan algılama ve görüntü işleme uzmanıCoğrafi bilgi sistemleri uzmanıYörünge ve uzay görevi analistiUydu yer istasyonu ve algılayıcı sistemleri uzmanıAstrofizik araştırmacısıVeri bilimciBilim merkezi ve gözlemevi eğitim uzmanı

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.