İçeriğe geç
ünileniyorum
SAYLisans · 4 yıl

Uzay Mühendisliği

Uzay Mühendisliği, havada ve uzayda görev yapan araçların tasarımını, yapısını, uçuş ve yörünge davranışını, itkisini ve sistem bütünlüğünü mühendislik disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalıştığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Kısaca

Uzay Mühendisliği, havada ve uzayda görev yapan araçların tasarımını, yapısını, uçuş ve yörünge davranışını, itkisini ve sistem bütünlüğünü mühendislik disipliniyle ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Alanın çalıştığı kamusal çerçeveye değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Bu rehber puan vermez.

Puan türü
SAY
Seviye
Lisans
Süre
4 yıl
ÖSYM 2025 taban
306,15520,37
Üniversite
3
Genel kontenjan
158
Meslek çıktısı
9

Taban puanlar ÖSYM'nin 2025 yerleştirme sonuçlarından alınmıştır; başarı sıralaması içermez ve her yıl değişir.

Uzay Mühendisliği Nedir?

Uzay Mühendisliği, havalanabilen ve havada ya da uzayda görev yapabilen araçların tasarımını, yapısal bütünlüğünü, hareketini, itkisini ve sistem olarak çalışmasını bir mühendislik problemi olarak ele alan dört yıllık bir lisans programıdır. Programın konusu tek bir cihaz değil, bir görev zinciridir: aracın nasıl uçacağı, hangi ortamda çalışacağı, hangi kuvvetlere dayanacağı, kendini nasıl yönlendireceği, enerjisini nereden alacağı ve yerdeki insanla nasıl haberleşeceği aynı tasarımın parçalarıdır. Bu programı bir makine ya da elektrik programından ayıran şey, konuların kendisi değil, hepsinin tek bir uçan aracın görev başarısına bağlanmasıdır.

Alanın birinci ayağı temel bilimdir. Bu rehberde okunan iki ders planında da matematik, fizik, kimya, lineer cebir ve diferansiyel denklemler ilk yarıyıllara yerleştirilmiştir. Bu dersler süs değildir: aracın hareketi diferansiyel denklemlerle yazılır, yönelim hesabı doğrudan doğrusal cebirdir, aerodinamik ve ısı geçişi ise fiziğin sürekli ortam bölümünün uygulamasıdır. Bu temeli hafife alan öğrenci, aynı konuları üçüncü ve dördüncü yıllarda çok daha zor bir biçimde yeniden karşılar.

İkinci ayak katı cisim mekaniğidir. Statik, dinamik, mukavemet ve mekanik titreşimler dersleri aracın taşıyıcı yapısını kurar. Uçan bir aracın en pahalı kısıtı kütledir; mühendis, dayanacak kadar güçlü ama taşınabilecek kadar hafif bir yapı aramak zorundadır. Bu yüzden hava ve uzay yapıları dersi bu programda ayrı bir başlık olarak okutulur ve malzeme bilimi bu başlığın hemen yanında durur.

Üçüncü ayak akışkanlar ve ısıdır. Akışkanlar mekaniği, aerodinamik, sıkıştırılabilir aerodinamik, termodinamik ve ısı geçişi dersleri aracın hava içindeki davranışını ve ürettiği ısıyı yönetmeyi öğretir. Yüksek hızda hava artık sıkıştırılamaz bir akışkan gibi davranmaz; bu nedenle sıkıştırılabilir akış ayrı bir ders olarak açılır. Isı geçişi ise hem motorun hem de atmosfere giriş yapan bir yapının hayatta kalma sorunudur.

Dördüncü ayak uzayın kendisidir ve programı havacılık programlarından ayıran asıl yer burasıdır. Yörünge mekaniği, uzay ortamı, uzay aracı haberleşmesi, yönelim belirleme ve kontrol, roket itkisi ve uzay aracı sistem tasarımı dersleri bu ayağı taşır. Bir uydu havada değil, boşlukta, radyasyon altında ve aşırı sıcaklık farkları arasında çalışır; yerçekimi alanında serbest düşerken belirli bir noktaya bakmak zorundadır ve bunu kendi taşıdığı sınırlı enerjiyle yapar. Bu koşulların her biri ayrı bir tasarım kısıtıdır.

Beşinci ayak ölçme, kontrol ve deneydir. Otomatik kontrol, ölçme tekniği, deneysel mühendislik, sistem dinamiği ve sayısal yöntemler dersleri aracın kendi kendini düzeltmesini ve tasarımın gerçekten sınanmasını sağlar. Bir uzay aracı arızalandığında yanına gidilemez; bu nedenle alanın kültüründe doğrulama, test ve yedeklilik alışılmadık ölçüde ağır basar.

Altıncı ayak bütünleştirme ve tasarımdır. Her iki planda da son yıla bitirme çalışması ve uzay aracı sistem tasarımı dersleri konmuştur. Burada öğrenci tek tek dersleri bilen biri olmaktan çıkıp, birbiriyle çelişen kısıtları -- kütle, güç, ısı, dayanım, maliyet, güvenlik -- tek bir tasarımda uzlaştırmayı öğrenir. Alanın gerçek zorluğu bir denklemi çözmek değil, hangi denklemin hangi kısıtla birlikte çözüleceğine karar vermektir.

Yedinci ayak mesleki çerçeve ve etiktir. İTÜ planının ilk yarıyılında Uzay Müh. Giriş ve Etik adlı bir ders, Erciyes planının yedinci ve sekizinci yarıyıllarında ise İş Sağlığı ve Güvenliği-I ile İş Sağlığı ve Güvenliği-II dersleri basılıdır. Uçan bir aracın hatası yalnızca ürün hatası değildir; bu nedenle alanın kamusal çerçevesi bu rehberin bir sonraki başlığında ayrıca ele alınmaktadır.

Bu yedi ayak programı hem [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ile [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) gibi en yakın komşularına, hem [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi) ve [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) gibi temel mühendislik alanlarına, hem [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) gibi kontrol ve haberleşme alanlarına, hem de [astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) gibi gökbilim tarafına yakın kılar.

Alanın Kamusal Çerçevesi: 2920 Sayılı Kanun

Uçan araçlar yalnızca teknik değil, hukuki bir çerçeve içinde de çalışır. Bu çerçeveye doğrudan değen metinlerden biri 2920 sayılı kanundur. Kanunun adı, sözcük düzeyinde TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNU olarak üç ayrı okumada birebir aynı çıkmıştır. Ancak ad satırının basılı biçimi doğrulanmış sayılmamaktadır: iki okuma aynı satırı sözcüğe bitişik iki rakamla, üçüncü okuma ise rakamsız vermiştir. Bu rakamların ne olduğu -- dipnot işareti mi, iki ayrı dipnot mu, metne dönüştürme artığı mı -- hakkında bu rehberde hiçbir iddia kurulmamaktadır ve bu nedenle ad burada yalnızca sözcük gövdesiyle anılmaktadır.

Künye değerleri üç okumada özdeştir: kanun numarası 2920, kabul tarihi 14/10/1983, Resmî Gazete değeri Tarih: 19/10/1983 Sayı: 18196 ve Düstur değeri Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 736 biçimindedir. Künye satırlarının basılı biçimi ise yalnızca iki okumada aynı görülmüştür; üçüncü okuma bu satırları kalınlaştırıp iki nokta önündeki boşluğu düşürdüğü için satır biçimi o okumadan teyit edilememiştir. Satır içindeki asimetri, yani dış etiketin boşluklu iki nokta ile, iç etiketlerin boşluksuz iki nokta ile basılması, iki okumada özdeştir; kaynağın basılı biçimi olduğu iddia edilmemektedir. Bu belgede Düstur satırı Sayfa değeriyle birlikte gelmiştir.

Belgenin BİRİNCİ KISIM başlığı ile Amaç, Kapsam ve Tanımlar alt başlığı üç okumada aynıdır. İkinci kısmın Hava Seyrüseferinin Genel Hükümleri alt başlığı da üç okumada aynı çıkmıştır; buna karşılık İKİNCİ KISIM biçimi yalnızca iki okumada görülmüş, üçüncü okuma aynı satırı karışık büyük-küçük harfle vermiştir ve o varyant kullanılmamıştır. İkinci kısmın BİRİNCİ BÖLÜM başlığı ile Türk Hava Egemenliği Hükümleri alt başlığı da yalnızca iki okumada gelmiştir; üçüncü okuma bu iki satırı hiç getirmemiştir. Madde kenar başlıkları üç okumada aynıdır ve sırasıyla Amaç, Kapsam, Tanımlar, Türk hava egemenliği, Türk hava sahasının kullanılması ve Türk hava sahasından yararlanacak hava araçları biçimindedir. Madde öneki bu kanunda Madde 1 – biçiminde, yani küçük harfli madde sözcüğü ve iki yanı boşluklu uzun tire ile basılmıştır; bu yazım düzeltilmemiştir.

Kanunun birinci maddesi alanın kamusal tarifini verir: Madde 1 – Bu Kanunun amacı; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamaktır. Bu tek cümlede ileri teknoloji, sürat ve emniyet birlikte anılmaktadır; alanın mühendislik kültüründeki hız ile güvenlik arasındaki gerilim burada hukuki bir amaç ifadesine dönüşmüştür.

İkinci madde çerçevenin kimi kapsadığını yazar: Madde 2 – Bu Kanun, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsar. Maddenin ikinci paragrafı ise Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun kapsamı dışındadır biçimindedir. Bu iki cümlenin ayrı paragraflar hâlinde basılı olduğu yalnızca iki okumada görülmüştür; üçüncü okuma ikisini tek paragrafa akıtmıştır. Kaynaktaki tüzelkişilerinin yazımı birleşik hâliyle bırakılmış, düzeltilmemiştir.

Üçüncü madde bu rehberin en dikkat çekici yeridir, çünkü uzay mühendisliğinin tasarladığı nesneye hukuki bir tanım verir. Madde Madde 3 – Bu Kanunda geçen; cümlesiyle açılır. Doğrulanan bentler şunlardır: a) Türk Hava Sahası terimi: Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki sahayı, b) Hava Aracı terimi: havalanabilen ve havada seyredebilme kaabiliyetine sahip her türlü aracı, c) (Değişik: 12/7/2013-6495/25 md.) Devlet Hava Aracı terimi: Devletin askerlik, güvenlik, gümrük ve orman yangınları ile mücadele hizmetlerinde kullandığı hava araçları, d) Türk Sivil Hava Aracı terimi: Devlet hava araçları tanımı dışında kalan ve mülkiyeti Türk Devletine veya kamu tüzelkişilerine veya Türk vatandaşlarına ait araçları, e) Havaalanı terimi: Karada ve su üzerinde hava araçlarının kalkması ve inmesi için özel olarak hazırlanmış, hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına, yolcu ve yük alınmasına ve verilmesine elverişli tesisleri bulunan yerleri, f) Ferry Uçuş terimi: Bir hava aracının yolcu ve yük taşımaksızın; satın alınması veya kiralanmasında tescil işlemleri yapılmadan yurda getirilmesi maksadıyla yapılan uçuşlar ile, uçuşa elverişliliğine halel getirmeyen kısmi arızalı olarak yapılan uçuşları;

Bu maddedeki b bendi programın çekirdek kavramını hukuki dille yazar: tanım araç tipine göre değil, havalanma ve havada seyredebilme kabiliyetine göre kurulmuştur. Kaynaktaki kaabiliyetine yazımı üç okumada da aynı çıkmıştır ve düzeltilmemiştir; kısaltmalar da açılmamıştır, md. ibaresi olduğu gibi bırakılmıştır. Bu maddenin giriş cümlesi ile a ve f arası bentleri yalnızca iki okumada birebir aynı çıkmıştır, çünkü üçüncü okuma bu maddenin gövdesini vermek yerine bir anlatı cümlesi üretmiştir; o parafraz kaynak metin sayılmamış ve tümüyle reddedilmiştir. Yalnızca b bendinin tanım gövdesi üç okumada birebir görülmüştür.

Dördüncü ve beşinci maddeler aracın uçtuğu ortamın hukuki rejimini kurar. Madde 4 – Türkiye Cumhuriyeti Türk hava sahasında tam ve münhasır egemenliği haizdir. ve Madde 5 – Türk hava sahası hava araçları tarafından bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kullanılır. Bu iki cümle bir mühendislik metni değildir, ama bir görev tasarımının girdisidir: uçuş profili, irtifa, güzergâh ve izin rejimi bu çerçeveye göre kurulur.

Altıncı madde ise mühendislik çıktısını doğrudan bir hukuki şarta bağlar: Madde 6 – Uçuşa elverişli olmak şartıyla aşağıda sayılan hava araçları Türk hava sahasında uçuş yapabilirler. Ardından bentler gelir: a) Türk Devlet hava araçları, b) Türk uçak siciline kayıtlı Türk sivil hava araçları, c) Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalar uyarınca Türk Hava Sahasında uçmalarına müsaade edilen hava araçları, Giriş cümlesinin nokta ile bitip ardından virgülle biten bentlerin gelmesi kaynaktaki biçimdir ve düzeltilmemiştir; c bendinin virgülle biten hâli ile bentlerin ayrı satır düzeni yalnızca iki okumada görülmüştür, üçüncü okuma üç bendi tek satıra akıtıp son virgülü düşürmüştür. Aynı biçimde Türk Hava Sahası ibaresinin bu bentte büyük, beşinci maddede küçük harfle basılması da düzeltilmemiştir.

Uçuşa elverişlilik kavramı bu programın tasarım, analiz ve doğrulama derslerinde öğretilen bir mühendislik ölçütüdür; altıncı maddede aynı kavram uçuşun ön koşulu olarak yazılıdır. Üçüncü maddenin f bendi ise aynı kavramın süreklilik boyutunu, yani bakım ile elverişlilik ilişkisini, uçuşa elverişliliğine halel getirmeyen kısmi arızalı olarak yapılan uçuşları ibaresiyle anmaktadır. Havaalanının e bendinde hava araçlarının bakım ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına elverişli tesisleri bulunan yerler olarak tanımlanması da aracın yer destek altyapısını hukuken adlandırır.

Örtüşmenin sınırı aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz; bir yükseköğretim düzenlemesi değildir ve doğrulanan maddelerde hiçbir üniversite, fakülte, bölüm, program ya da diploma hükmü yoktur. Bu programın ders planını belirlemez: üçüncü maddedeki tanımlar bir terminoloji listesidir, bir müfredat değildir. Mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan maddelerde uzay mühendisine ya da havacılık mühendisine unvan, atanma koşulu, yetki belgesi, sicil veya meslek icrası şartı getirilmemektedir. Ayrıca ve özellikle: bu oturumda çekilen maddelerin konusu sivil havacılıktır; uzay aracı, uydu, yörünge, fırlatma ya da atmosfer dışı faaliyete ilişkin bir hüküm bu kapsamda iki okumada birebir teyit edilememiştir. Bu bir yokluk iddiası değildir. Kanunun bu terimleri başka maddelerinde tanımlayıp tanımlamadığı, düzenleyip düzenlemediği hakkında hiçbir olumsuz iddia kurulmamaktadır; yalnızca çekilen kapsamda teyit edilemediği söylenebilir. Aynı biçimde uzay, mühendis ve uçuşa elverişlilik belgesi terimlerinin kanunda ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığına dair de hiçbir olumsuz iddia yoktur. Kanunun güncel hâli, bugünkü uygulanışı, yürürlük durumu, metinde geçen kurum adlarının güncelliği, ikincil mevzuatı ve değişiklik zinciri hakkında bu rehber hiçbir hüküm vermez; bunlar için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Kanun metni üç ayrı okumayla çekilmiş, yalnızca en az iki okumada karakter düzeyinde aynı çıkan öğeler alıntılanmıştır; dördüncü bir okuma yapılmamıştır, dolayısıyla tek okumada kalan hiçbir öğe ek bir denemeyle çözülmeye çalışılmamıştır. Yöntemin kendi sınırı da eksik olarak sayılmalıdır: üç okuma aynı kısa zaman aralığında yapıldığı ve okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır; bu nedenle okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler, kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu oturum bunun iki somut kanıtını üretmiştir: kanunun ad satırı iki okumada sözcüğe kaynaşmış iki rakamla gelmiştir ve bu satır biçimi doğrulanmamış sayılmıştır; üçüncü maddedeki kaabiliyetine yazımı ise üç okumada birebir aynı çıktığı için mutabakatla hiç elenememiştir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği de açıkça yazılmalıdır: birinci, ikinci, dördüncü ve beşinci madde gövdeleri ile altıncı maddenin girişi ve ilk iki bendi üç okumanın üçünde de aynıdır; buna karşılık üçüncü maddenin girişi ve bentleri ile altıncı maddenin c bendinin virgüllü biçimi yalnızca iki okumanın kesişimidir ve üçüncü tanık oluşmamıştır, çünkü o okuma üçüncü madde için gövde yerine parafraz üretmiştir. İKİNCİ KISIM başlığı da yalnızca iki okumanın kesişimidir, üçüncü okuma o satırı karışık büyük-küçük harfle vermiştir. İkinci kısmın birinci bölüm başlığı ile alt başlığı yine yalnızca iki okumadan gelmektedir, üçüncü okuma onları hiç getirmemiştir. Reddedilen malzeme de sayılmalıdır: bir okuma üçüncü madde yerine anlatı cümlesi kurmuş ve ayrıca istenmediği hâlde bir Madde 86 özeti üretmiştir; bu iki çıktı tümüyle reddedilmiştir ve o madde numarasının, kenar başlığının ve içeriğinin varlığı hakkında bu rehberde hiçbir iddia yoktur. Başka bir okuma altıncı maddenin devamı olarak bir paragraf ile belgenin sonuna dört bölüm başlığı eklemiş ve her birinin altına kendi yok cevabını yazmıştır; bu satırların tümü reddedilmiştir ve o bölümlerin varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Reddedilen malzeme için hiçbir okuma yeniden çağrılmamıştır. Üçüncü maddenin f bendinden sonrası iki okumanın ikisinde de gelmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir ve maddenin f ile bittiği iddia edilmemektedir. Yedinci ve sonraki maddeler hiçbir okumada istenmemiş ve getirilmemiştir; uçuşa elverişlilik belgesine, hava aracı siciline, havacılık personeline ve taşıma sözleşmelerine ilişkin ileri bölümlerde ne yazdığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Ad satırındaki rakamların karşılığı olabilecek dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiştir; kanunda dipnot bulunup bulunmadığına dair olumsuz bir iddia kurulmamıştır. Doğrulanan gövdelerin hiçbirinde mülga ibaresi görünmemiştir; kanunda mülga hüküm bulunup bulunmadığına dair de olumsuz bir iddia yoktur. Bölüm ve kısım yapısının tamamı çıkarılmamıştır; doğrulanmayan başlıkların varlığı ya da yokluğu hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır. Okumaların kendi kusurları da kaydedilmelidir: bir okuma kaynakta bulunmayan başlık işaretleri, kalınlaştırmalar ve yatay çizgiler eklemiş, bir başkası İngilizce bölüm etiketleri eklemiştir; bu eklemeler biçimsel sayılmış ve mutabakat sayımına alınmamıştır. İngilizce yazılmış istekle çalışan okuma metni çevirmemiş, parafraz üretmemiştir; bu bir red değildir. Bu program için bir yedek kanun numarası atanmış, ancak asıl numara ilk denemede açıldığı ve konu örtüşmesi doğrulanmış madde metninde tuttuğu için o yedek hiç denenmemiştir; o numaranın adı, künyesi, içeriği ve erişilebilir olup olmadığı hakkında burada hiçbir bilgi ve hiçbir iddia yoktur. Asıl adres ilk denemede açıldığı için başka tertip adresleri de hiç denenmemiştir ve denenmemiş adreslerin ölü olduğuna dair hiçbir iddia yoktur. Bu oturumda hiçbir adres için alternatif bir yol kullanılmamıştır: komut satırı indirme araçları, istek kütüphaneleri, arşiv siteleri, önbellek kopyaları ve aynalar hiç kullanılmamıştır. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Son olarak taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamış, hiçbir para tutarı alınmamıştır; doğrulanan madde gövdelerinin hiçbirinde bir yüzde ifadesi geçmemiş ve yorum olarak da üretilmemiştir.

Uzay Mühendisliği ile Yakın Alanlar Aynı Şey Değil

Bu program birkaç alanla karıştırılır ve karışmanın nedeni çoğu zaman adların benzerliğidir. En sık karıştığı yer havacılık tarafıdır. [Havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ile [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi) aynı temel bilim ve mekanik altyapısını paylaşır; ayrıştıkları yer ağırlık merkezidir. Uzay Mühendisliğinde yörünge mekaniği, uzay ortamı, uzay aracı haberleşmesi ve uzay aracı sistem tasarımı ayrı dersler olarak öne çıkar. Bu rehber hangisinin daha iyi olduğu yönünde bir değerlendirme yapmaz; yalnızca okunan planlarda hangi derslerin basılı olduğunu kaydeder.

İkinci karışma noktası gökbilimdir. [Astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri) gök cisimlerini ve evreni inceler; bir fen programıdır ve amacı gözlem ile kuram üretmektir. Uzay Mühendisliği ise bir araç tasarlar. İki alan uzay sözcüğünü paylaşır, ama biri gözlenen nesneyle, öteki gönderilen nesneyle uğraşır. Okunan Erciyes planında Astronomi ve Gözleme Dayalı Uzay Araştırması adlı seçmeli derslerin bulunması, programı bir astronomi programına dönüştürmez.

Üçüncü karışma noktası klasik mühendislik dallarıdır. [Makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi) ve [gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliği](/bolum/gemi-insaati-ve-gemi-makineleri-muhendisligi) statik, dinamik, mukavemet, termodinamik ve akışkanlar mekaniği derslerini bu programla büyük ölçüde paylaşır. Ayrıldıkları yer tasarım kısıtıdır: bir kara ya da deniz aracında kütle bir maliyet kalemidir, uçan bir araçta ise doğrudan görev kısıtıdır.

Dördüncü karışma noktası malzemedir. [Malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ile [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi) malzemenin kendisini üretir ve karakterize eder. Bu programda malzeme bilimi ile hava uzay malzemeleri derslerinin bulunması, programı bir malzeme programına dönüştürmez; buradaki soru malzemenin nasıl üretildiği değil, belirli bir yapıda hangi malzemenin seçileceğidir.

Beşinci karışma noktası elektrik, elektronik ve kontroldür. [Elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi) ve [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) devrenin, sinyalin ve gömülü sistemin kendisiyle uğraşır. Okunan planlarda temel elektrik ve elektronik, otomatik kontrol, uzay aracı haberleşmesi ile yönelim belirleme ve kontrol derslerinin bulunması, programı bir elektronik programı yapmaz: burada bu konular uçan bir aracın görev gereksinimine bağlanır.

Altıncı karışma noktası yazılım ve yapay zekâdır. [Bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi) ve [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka) yazılımın ve öğrenen sistemlerin kendisini merkeze alır. Okunan planlarda bilgisayar programlama, sayısal yöntemler ve makine öğrenmesine giriş derslerinin bulunması, programı bir bilişim programına dönüştürmez; buradaki yazılım bir analiz ve kontrol aracıdır.

Yedinci karışma noktası düzey farkıdır. [Uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi), [havacılık elektrik ve elektroniği](/bolum/havacilik-elektrik-ve-elektronigi), [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu) ve [insansız araç teknikerliği](/bolum/insansiz-arac-teknikerligi) alanın bakım, işletme ve uygulama tarafına ağırlık verir. Mühendislik programı ise matematik ve temel bilim yükü, analiz dersleri ve tasarım projeleriyle ayrışır. İki taraf da aynı araçlarla çalışır; ayrıldıkları yer soruların sorulduğu soyutlama düzeyidir.

Sekizinci karışma noktası havacılığın işletme ve operasyon tarafıdır. [Pilotaj](/bolum/pilotaj), [uçuş harekat yöneticiliği](/bolum/ucus-harekat-yoneticiligi), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi), [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi) ve [sivil havacılık kabin hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri) uçağın uçurulmasına, sevkine ve ticari işletilmesine bakar. Bu programın konusu ise aracın tasarlanması ve doğrulanmasıdır; kanun metninde geçen uçuşa elverişlilik şartı bu iki tarafı birbirine bağlayan yerdir, ama iki tarafı aynı meslek yapmaz.

Dokuzuncu karışma noktası temel bilimlerdir. [Fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik) programları bu alanın kullandığı araçların kendisini üretir. Uzay Mühendisliğinde bu araçlar amaç değil, bir aracı uçurmak için kullanılan yöntemlerdir.

İki Üniversitenin Ders Planları: İstanbul Teknik Üniversitesi ve Erciyes Üniversitesi

Bu programın somut örnekleri için iki ayrı üniversitenin yayımladığı ders planı okundu. Birinci kaynak İstanbul Teknik Üniversitesinin öğrenci bilgi sisteminde yayımlanan lisans ders planı sayfası, ikinci kaynak Erciyes Üniversitesinin ders bilgi paketinde yayımlanan program sayfasıdır. İki plan birleştirilmemiş, her biri kendi bastığı biçimle ayrı tutulmuştur; benzer konuların iki sayfada farklı adlarla basıldığı yerler aynı satıra indirgenmemiştir.

Birinci kaynakta sayfa başlığı iki okumada iki ayrı yazımla bildirilmiştir: Uzay Mühendisliği Lisans Ders Planı ve Uzay Mühendisliği Lisans Programı 2009-2010 / Güz Dönemi Sonrası. İki yazım tek biçime getirilmemiştir; ikisinde de Uzay Mühendisliği dizgesi birebir geçmektedir. Öğretim düzeyi bu sayfada birebir yazılıdır ve yarıyıl sayısından yapılmış bir çıkarım değildir. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur ve yarıyıl başlıkları N. Yarıyıl biçiminde basılıdır. Ders adları karışık dilde yayımlanmıştır; İngilizce basılmış adlar çevrilmemiş, kısaltmalar açılmamıştır.

Bu kaynağın birinci yarıyılında Physics I, Physics I Laboratory, Genel Kimya I, Genel Kimya I Laboratuvarı, Int to Comp and Inf Systems, Matematik I, Uzay Müh. Giriş ve Etik ve English Course I dersleri basılıdır. Alanın adını taşıyan giriş dersinin etik ile birlikte tek bir ders adı içinde ve daha ilk yarıyılda yer alması dikkat çekicidir.

İkinci yarıyılda Bilgisayarla Teknik Resim, Statik, Lineer Cebir, Matematik II, Physics II, Physics II Laboratory, Intr. to Programming in C ve English Course II basılıdır. Teknik resim, statik ve programlamanın aynı dönemde yürümesi, tasarımın hem çizim hem hesap hem yazılım tarafının birlikte kurulduğunu gösterir.

Üçüncü yarıyılda Diferansiyel Denklemler, Dinamik, Malzeme Bilimi, Türk Dili I, Mukavemet I ve Elektrik Mühen. Temelleri basılıdır. Dördüncü yarıyılda Mukavemet II, Termodinamik, Türk Dili II, English III, Akışkanlar Mekaniği ve Numerical Methods basılıdır; bu yarıyılda ayrıca bir seçmeli havuz satırı 4.yy Seçime Bağlı Ders(TB) biçiminde yayımlanmıştır ve havuz doldurulmamıştır.

Beşinci yarıyılda Aerodinamik, Design of Machine Elements, Hava Uzay Yapıları, Ölçme Tekniği ve Isı Geçişi basılıdır; ayrıca 5.yy Seçime Bağlı Ders(ITB) ve 5.yy Seçime Bağlı Ders(TB) satırları yer tutucu olarak yayımlanmıştır. Altıncı yarıyılda Automatic Control, Deneysel Mühendislik, Yörünge Mekaniği ve Compressible Aerodynamics basılıdır; 6.yy Seçime Bağlı Ders(ITB) ve 6.yy Seçime Bağlı Ders(TM) satırları yer tutucudur. Aerodinamikten sıkıştırılabilir aerodinamiğe geçişin ve yörünge mekaniğinin bu iki dönemde yer alması, programın havadan uzaya doğru kaydığı noktayı gösterir.

Yedinci yarıyılda Atatürk İlk & İnkılap Trh I, Attitude Determination & Ctrl., Space Environment, Rocket Propulsion ve Spacecraft Communications basılıdır; 7.yy Seçime Bağlı Ders(ITB) satırı yer tutucudur. Sekizinci yarıyılda Atatürk İlk & İnkılap Trh II, Bitirme Çalışması ve Spacecraft Systems Design basılıdır; 8.yy Seçime Bağlı Ders(ITB), 8.yy Seçime Bağlı Ders I (MT) ve 8.yy Seçmeli Ders II(MT) satırları yer tutucudur. Aynı sayfanın sekizinci yarıyılda hem Seçime Bağlı Ders hem Seçmeli Ders ifadesini basması bir tutarsızlık gibi görünse de tek biçime getirilmemiştir.

İkinci kaynakta program adı iki okumada iki yazımla bildirilmiştir: bir okuma başlığı büyük harfle UZAY MÜHENDİSLİĞİ olarak, öteki okuma hem aynı büyük harfli başlığı hem de kırıntı yolundaki Uzay Mühendisliği yazımını bildirmiştir; büyük-küçük harf farkı tek biçime getirilmemiştir. Öğretim düzeyi bu sayfada da birebir yazılıdır: kırıntı yolu Lisans ile başlamaktadır. Sayfanın menüsünde ayrıca bir önlisans başlığı basılıdır; bu bir menü öğesidir ve bu programın düzeyi olarak okunmamıştır. Üniversite adı bu sayfada gövdede yayımlanmıştır ve alan adından çıkarım değildir. Plan sekiz yarıyıl üzerine kuruludur; yarıyıl başlığı biçimini yalnızca ikinci okuma N. Yarıyıl Ders Planı olarak vermiş, birinci okuma başlığı kısaltmıştır ve bu fark düzeltilmemiştir. Ders adlarının tamamı Türkçe yayımlanmıştır.

Bu kaynağın birinci yarıyılında Uzay Mühendisliğine Giriş, Matematik-I, Fizik-I, Kimya, Bilgisayar Programlama I, Türk Dili-I, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-I, Yabancı Dil-I ve Üniversitesi Kültürü basılıdır; son ders adı sayfada bu hâliyle basılıdır ve düzeltilmemiştir. İkinci yarıyılda Bilgisayar Destekli Teknik Resim, Matematik-II, Fizik-II, Statik, Bilgisayar Programlama II, Türk Dili-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-II, Yabancı Dil-II ile bir okumanın Kariyer Planlama, ötekinin Kariyer Planlaması olarak bildirdiği ders basılıdır; bu fark işaretlenmiş, çözülmemiştir.

Üçüncü yarıyılda Dinamik, Temel Elektrik ve Elektronik, Hava Uzay Malzemeleri, Mukavemet, Doğrusal Cebir, Diferansiyel Denklemler ve Teknik Yabancı Dil basılıdır. Dördüncü yarıyılda Akışkanlar Mekaniği, Termodinamik, Sistem Dinamiği, Mühendislik Matematiği, Sayısal Yöntemler, Mekanik Titreşimler ile bir okumanın Yabancı Dilde Akademik Yazma Becerisi, ötekinin Yabancı Dilden Akademik Yazma Becerisi olarak bildirdiği ders basılıdır; bu fark da işaretlenmiş, çözülmemiştir.

Beşinci yarıyılda zorunlu olarak Aerodinamik, Hava Uzay Yapıları, Otomatik Kontrol, Ölçme Tekniği, Isı Geçişi ve Yörünge Mekaniği, seçmeli olarak Astronomi basılıdır. Altıncı yarıyılda zorunlu olarak Deneysel Mühendislik, Uzay Ortamı, Sıkıştırılabilir Aerodinamik, Yönelim Belirleme ve Kontrol ve Uzay Aracı Haberleşmesi, seçmeli olarak yine Astronomi basılıdır; aynı ders adı iki yarıyılda da basılı olduğu için iki kez yazılmış, tekilleştirilmemiştir.

Yedinci yarıyılda zorunlu olarak Roket İtkisi Sistemleri, İş Sağlığı ve Güvenliği-II, İş Sağlığı ve Güvenliği-I, Bitirme Projesi-I, Uzay Aracı Sistemleri Tasarımı-I ve Yaz Stajı; seçmeli olarak Uçuş Dinamiği ve Kontrolü, bir okumanın Türbülansı Akışlar ötekinin Türbülans Akışlar olarak bildirdiği ders, Alternatif Enerji Kaynakları, Makine Öğrenmesine Giriş, Gözleme Dayalı Uzay Araştırması, Uzay Aracı Dinamiği ve Kontrolü, Bitirme Projesi-II ve Uzay Aracı Sistemleri Tasarımı-II basılıdır.

Sekizinci yarıyılda sayfa yedinci yarıyıldaki satırların çoğunu ikinci kez basmaktadır: zorunlu olarak İş Sağlığı ve Güvenliği-II, İş Sağlığı ve Güvenliği-I, Bitirme Projesi-I, Uzay Aracı Sistemleri Tasarımı-I ve Yaz Stajı; seçmeli olarak Uçuş Dinamiği ve Kontrolü, Aday Mühendislik Programı, bir okumanın Türbülansı Akışlar ötekinin Türbülans Akışlar olarak bildirdiği ders, Alternatif Enerji Kaynakları, Makine Öğrenmesine Giriş, Gözleme Dayalı Uzay Araştırması, Uzay Aracı Dinamiği ve Kontrolü, Bitirme Projesi-II ve Uzay Aracı Sistemleri Tasarımı-II basılıdır. Bu tekrar tekilleştirilmemiş, iki blokta da olduğu gibi yazılmıştır; sayfanın neden böyle bastığı hakkında hiçbir iddia kurulmamıştır.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu programda iki ayrı kaynak kullanılmış ve her kaynak farklı ifadeyle yazılmış iki ayrı okuma ile okunmuştur; toplamda dört okuma yapılmıştır ve hiçbir okuma reddedilmemiştir. Birinci kaynaktan sekiz yarıyıl boyunca kırk beş ders adı alınmıştır; aynı sayfadaki dokuz seçmeli havuz satırı ders adı sayılmamış ve düşürülmüştür, havuzlar doldurulmamış, hangi derslerin bu havuzlarda olduğu araştırılmamıştır. İkinci kaynaktan sekiz yarıyıl boyunca yetmiş üç ders adı satırı alınmıştır ve bu sayı tekrarlar korunarak sayılmıştır; bu sayfa adsız seçmeli havuz satırı basmadığı için düşürülen yer tutucu satır sayısı sıfırdır. Öğretim düzeyi iki kaynakta da sayfada basılıdır; hiçbirinde yarıyıl sayısından çıkarım yapılmamıştır ve hiçbirinde doğrulanamadı durumu oluşmamıştır. Üniversite adı konusunda iki kaynak birbirinden ayrılır ve bu ayrım örtülmemektedir: ikinci kaynakta üniversite adı sayfanın görünür gövdesinde iki dilde yayımlanmıştır, dolayısıyla ne alan adından çıkarımdır ne de ara durumdur; birinci kaynakta ise durum bir ara durumdur ve bu başlığın adında geçen tam ad yayımlı gibi sunulmamalıdır, çünkü iki okuma da tam adın yalnızca sayfanın meta yazar etiketinde bulunduğunu, görünür gövdede ise yalnızca kısaltmanın basılı olduğunu bildirmiştir. Yani o tam ad alan adından çıkarım değildir, yayımlayan sayfanın kendi meta etiketinden alınmıştır; kısaltmanın açılması bu rehberin açımlaması değildir. İkinci kaynakta fakülte adının yazımı iki okumada ayrışmıştır ve bu ayrışma çözülmemiştir. Aynı kaynakta dört yazım ayrışması daha işaretlenmiş ve hiçbiri tek biçime getirilmemiştir: ikinci yarıyıldaki kariyer dersinin adı, dördüncü yarıyıldaki akademik yazma dersinin adı, yedinci ve sekizinci yarıyıldaki türbülans dersinin adı ve fakülte adının kendisi. Buna ek olarak sekizinci yarıyıldaki Aday Mühendislik Programı satırının listedeki konumu iki okumada farklı bildirilmiştir ve bu konum farkı da düzeltilmemiştir. Zorunlu ve seçmeli ayrımı ikinci kaynakta yalnızca bir okumadan alınmıştır; öteki okumanın yedinci ve sekizinci yarıyılda ayrımı karıştıran dökümü yanlış ilan edilmemiştir. Sayfanın aynı ders adını iki kez bastığı yerler tekilleştirilmemiştir: beşinci ve altıncı yarıyıldaki Astronomi satırı iki kez, yedinci ve sekizinci yarıyıldaki satırların büyük bölümü ise iki kez yazılmıştır. Ders kodu, kredi ve iş yükü değerleri hiçbir kaynaktan toplanmamış ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir. Hiçbir kaynak puan türü, taban puan ya da kontenjan yayımlamamaktadır; bu rehberdeki puan türü bu sayfalara dayandırılmamıştır. Kullanılmayan kaynaklar da kaydedilmelidir: aynı öğrenci bilgi sisteminde açılan bir başka plan sayfası çift anadal programına ait olduğu ve yarıyıl gruplaması basmadığı için kapsam dışı bırakılmıştır ve oradan tek bir ders adı bile alınmamıştır; ikinci üniversitenin bir başka sayfası açılmış, ancak dersleri yarıyıla göre değil konu kümelerine göre bastığı için kullanılmamıştır. Bir başka üniversitenin eğitim programı sayfası ise robots kuralı nedeniyle hiç okunamamıştır ve bu adres başka hiçbir yolla çekilmeye çalışılmamıştır: komut satırı indirme araçları, istek kütüphaneleri, arşiv siteleri, önbellek kopyaları ve aynalar kullanılmamıştır. Bu kayıtların hiçbiri, o kurumların bu programa ait bir planı bulunmadığı anlamına gelmez; böyle bir iddia kurulmamıştır. Son olarak bu iki plan yalnızca iki kurumun planıdır ve öteki kurumların planları için hiçbir şey söylemez.

Mezunlar Ne İş Yapar?

Bu programın mezununun ilk ve en belirgin çalışma alanı hava ve uzay araçlarının yapısal tasarımıdır. Taşıyıcı yapının boyutlandırılması, malzeme seçimi, yük durumlarının belirlenmesi ve dayanım ile kütle arasındaki dengenin kurulması bu işin gündelik gövdesidir. Okunan planlarda mukavemet, hava uzay yapıları, malzeme bilimi ve mekanik titreşimler dersleri bu tarafa açılır.

İkinci alan aerodinamik ve akış analizidir. Aracın hava içindeki davranışının hesaplanması, yüksek hızda ortaya çıkan sıkıştırılabilirlik etkilerinin çözümlenmesi ve ısıl yükün yönetilmesi ayrı bir uzmanlıktır; planlarda aerodinamik, sıkıştırılabilir aerodinamik, akışkanlar mekaniği, termodinamik ve ısı geçişi dersleri bu tarafa hazırlar.

Üçüncü alan yörünge ve görev analizidir. Bir aracın nereden, ne zaman ve hangi enerjiyle gönderileceği, hangi yörüngede kalacağı ve görev boyunca nasıl bir güzergâh izleyeceği bu işin konusudur. Planlarda yörünge mekaniği ve uzay ortamı dersleri bu alana doğrudan değer.

Dördüncü alan yönelim belirleme ve kontroldür. Bir aracın nereye baktığını ölçmek ve istenen yöne çevirmek, hem sensör hem eyleyici hem denetleyici tasarımı gerektirir. Planlarda otomatik kontrol, sistem dinamiği, yönelim belirleme ve kontrol ile uzay aracı dinamiği ve kontrolü dersleri bu tarafı taşır.

Beşinci alan itki sistemleridir. Roket motorlarının ve itki alt sistemlerinin tasarımı, analizi ve sınanması ayrı bir disiplindir; planlarda roket itkisi ve roket itkisi sistemleri dersleri bu alana açılır.

Altıncı alan uzay aracı sistem tasarımı ve bütünleştirmedir. Güç, ısıl kontrol, haberleşme, veri işleme ve yapı alt sistemlerinin tek bir araçta uzlaştırılması, alanın en bütünsel işidir; planlarda uzay aracı sistem tasarımı ve bitirme projeleri bu tarafa hazırlar.

Yedinci alan haberleşme ve yer segmentidir. Yerden aracın izlenmesi, komut gönderilmesi ve veri indirilmesi ayrı bir mühendislik zinciridir; planlarda uzay aracı haberleşmesi ve temel elektrik ve elektronik dersleri bu alana değer.

Sekizinci alan test, doğrulama ve uçuşa elverişliliktir. Bir tasarımın hesapta değil gerçekte de tuttuğunu göstermek, ölçüm düzeneği kurmak, deney yürütmek ve sonucu belgelemek başlı başına bir iştir; planlarda ölçme tekniği ve deneysel mühendislik dersleri bu tarafa açılır. Kanun metninde uçuşa elverişli olmak şartıyla ibaresinin uçuşun ön koşulu olarak yazılması, bu işin kamusal karşılığını gösterir.

Dokuzuncu alan sayısal analiz ve benzetimdir. Sayısal yöntemler, bilgisayar programlama ve makine öğrenmesine giriş dersleri, tasarımın deneyden önce bilgisayarda sınanmasını sağlayan araçları verir.

Bu alanda bazı işlerin belirli belge, yeterlik, izin ya da yetki şartlarına bağlı olduğu bilinmekle birlikte, bu rehber hangi işin hangi şarta bağlı olduğu konusunda bir iddia kurmamaktadır; bu bilgi ilgili mevzuattan ve yetkili kurumdan öğrenilmelidir. Bu rehber hiçbir iş için ücret aralığı, işe girme oranı ya da kariyer hızı vermez.

Kimler Tercih Etmeli?

Bu programı düşünen öğrencinin kendine sorması gereken ilk soru şudur: bir aracın nasıl uçtuğunu hesapla göstermeyi merak ediyor musunuz? Alanın gündelik zihinsel alışkanlığı, gözlenen bir davranışı bir denkleme, bir denklemi de bir tasarım kararına çevirmektir. Uçağı ya da uyduyu sevmek ile onu hesaplamak isteği aynı şey değildir; bu programda ikincisi belirleyicidir.

İkinci soru matematik ve fiziktir. Okunan iki planda da ilk iki yıl büyük ölçüde matematik, fizik, lineer cebir, diferansiyel denklemler, statik, dinamik ve mukavemet ile doludur. Bu derslerden kaçmayı planlayan bir öğrenci üçüncü yıldaki aerodinamik, yörünge mekaniği ve kontrol derslerinde zorlanır.

Üçüncü soru soyutlamaya tahammüldür. Bu alanda çalışılan nesnenin çoğu zaman eline alınamaz: bir yörünge, bir akış alanı ya da bir yönelim hatası ancak modelle görülür. Somut ve elle tutulur işten hoşlanan bir öğrenci, bu programın analiz ağırlığını yorucu bulabilir; bu durumda alanın uygulama ve bakım tarafındaki programlar daha uygun olabilir.

Dördüncü soru dildir. Okunan planlardan birinde ders adlarının önemli bölümü İngilizce yayımlanmıştır ve alanın teknik belgelerinin çoğu bu dilde üretilmektedir. İngilizce okumaya isteksiz bir öğrenci hem derste hem meslekte kendini sınırlı bulur.

Beşinci soru titizliktir. Uçan bir aracın hatası geri alınamaz; bir uzay aracının yanına gidilemez. Bu nedenle alanın kültüründe kontrol listesi, doğrulama ve belgeleme alışılmadık ölçüde ağırdır. Yaklaşık sonuçla yetinmeyi doğal bulan bir öğrenci bu kültürde zorlanır.

Altıncı soru takım çalışmasıdır. Okunan planlarda bitirme projeleri ve sistem tasarımı dersleri son yıla konmuştur; bu dersler tanımı gereği bölüşülmüş bir işin parçalarının birbirine oturmasını gerektirir. Yalnız çalışmayı tercih eden bir öğrenci bu derslerde yeni bir beceri öğrenmek zorunda kalır.

Yedinci soru sabır ve sürekliliktir. Bu alanda bir tasarımın olgunlaşması uzun sürer ve öğrenme mezuniyetle bitmez; yeni malzemeler, yeni itki yaklaşımları ve yeni analiz araçları sürekli üretilir. Son olarak bu programın dört yıllık bir lisans programı olduğu, laboratuvar ve proje yükünün ders dışı çalışmayı da gerektirdiği baştan bilinmelidir.

Tercih Öncesi Notlar

Birinci not: Bu programın adı ve içeriği üniversiteler arasında farklılaşabilmektedir. Yakın bir içerik uzay mühendisliği, havacılık ve uzay mühendisliği ya da uçak mühendisliği başlıklı adlarla açılabilmekte ve bu adların altındaki ders planları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilmektedir. Bu rehberde okunan iki plan da bunun örneğidir: iki sayfa aynı program adını basmaktadır, ama biri dersleri ağırlıkla İngilizce, öteki tümüyle Türkçe yayımlamakta ve seçmeli yapıları birbirinden farklı kurulmaktadır. Tercih listesi yapılırken adın değil, ilgili üniversitenin kendi ders planının okunması gerekir.

İkinci not: Öğretim dili ayrıca sorulmalıdır. Okunan planlardan biri ders adlarının önemli bölümünü İngilizce basmakta, öteki tümüyle Türkçe basmaktadır. Aynı adı taşıyan programların hepsinin aynı dilde yürütüldüğü varsayılmamalı; hazırlık sınıfının bulunup bulunmadığı, hangi derslerin hangi dilde okutulduğu ve bunun her üniversitede aynı olup olmadığı tercihten önce öğrenilmelidir.

Üçüncü not: Laboratuvar, proje ve staj düzeni bu alanda olağandan daha belirleyicidir. Öğrencinin rüzgâr tüneli, yapı testi, ölçme ve benzetim olanaklarına erişip erişemediği, uydu ya da roket takımı gibi öğrenci projelerinin bulunup bulunmadığı, staj düzeninin nasıl kurulduğu ve bitirme projesinin nasıl yürütüldüğü sorulmalıdır. Okunan planlarda tasarım ve bitirme dersleri son yıla yerleştirilmiştir; bu düzenin her üniversitede aynı olmadığı bilinmelidir. Okunan planlardan birinde seçmeli havuz satırlarının adsız basıldığı, ötekinde her seçmeli dersin adıyla basıldığı da hatırlanmalı ve havuzların içeriği ilgili üniversiteden öğrenilmelidir.

Dördüncü not: Alana en yakın komşulardan bakmak isteyen öğrenci için [havacılık ve uzay mühendisliği](/bolum/havacilik-ve-uzay-muhendisligi) ve [uçak mühendisliği](/bolum/ucak-muhendisligi); gökbilim tarafına ilgi duyan öğrenci için [astronomi ve uzay bilimleri](/bolum/astronomi-ve-uzay-bilimleri); temel mühendislik tarafına ilgi duyan öğrenci için [makine mühendisliği](/bolum/makine-muhendisligi), [otomotiv mühendisliği](/bolum/otomotiv-muhendisligi), [gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliği](/bolum/gemi-insaati-ve-gemi-makineleri-muhendisligi) ve [endüstriyel tasarım mühendisliği](/bolum/endustriyel-tasarim-muhendisligi); malzeme tarafına ilgi duyan öğrenci için [malzeme bilimi ve mühendisliği](/bolum/malzeme-bilimi-ve-muhendisligi) ve [metalurji ve malzeme mühendisliği](/bolum/metalurji-ve-malzeme-muhendisligi); kontrol, elektronik ve haberleşme tarafına ilgi duyan öğrenci için [elektrik elektronik mühendisliği](/bolum/elektrik-elektronik-muhendisligi), [elektronik ve haberleşme mühendisliği](/bolum/elektronik-ve-haberlesme-muhendisligi), [mekatronik mühendisliği](/bolum/mekatronik-muhendisligi) ve [kontrol ve otomasyon teknolojisi](/bolum/kontrol-ve-otomasyon-teknolojisi); yazılım ve yapay zekâ tarafına ilgi duyan öğrenci için [bilgisayar mühendisliği](/bolum/bilgisayar-muhendisligi), [yazılım mühendisliği](/bolum/yazilim-muhendisligi), [yapay zeka mühendisliği](/bolum/yapay-zeka-muhendisligi), [robotik ve yapay zeka](/bolum/robotik-ve-yapay-zeka) ve [otonom sistemler teknikerliği](/bolum/otonom-sistemler-teknikerligi); alanın uygulama ve bakım tarafına ilgi duyan öğrenci için [uçak teknolojisi](/bolum/ucak-teknolojisi), [havacılık elektrik ve elektroniği](/bolum/havacilik-elektrik-ve-elektronigi), [insansız hava aracı teknolojisi ve operatörlüğü](/bolum/insansiz-hava-araci-teknolojisi-ve-operatorlugu) ve [insansız araç teknikerliği](/bolum/insansiz-arac-teknikerligi); havacılığın işletme ve operasyon tarafına ilgi duyan öğrenci için [pilotaj](/bolum/pilotaj), [uçuş harekat yöneticiliği](/bolum/ucus-harekat-yoneticiligi), [havacılık yönetimi](/bolum/havacilik-yonetimi), [hava lojistiği](/bolum/hava-lojistigi), [sivil hava ulaştırma işletmeciliği](/bolum/sivil-hava-ulastirma-isletmeciligi) ve [sivil havacılık kabin hizmetleri](/bolum/sivil-havacilik-kabin-hizmetleri); uydu verisinin kullanıldığı alanlara ilgi duyan öğrenci için [harita mühendisliği](/bolum/harita-muhendisligi) ve [coğrafi bilgi sistemleri](/bolum/cografi-bilgi-sistemleri); alanın matematiksel ve fiziksel temeline ilgi duyan öğrenci için [fizik mühendisliği](/bolum/fizik-muhendisligi), [fizik](/bolum/fizik) ve [matematik](/bolum/matematik); enerji tarafına ilgi duyan öğrenci için [enerji sistemleri mühendisliği](/bolum/enerji-sistemleri-muhendisligi) karşılaştırılmaya değer yollar oluşturur.

Beşinci not: Bu rehber bölümün ne olduğunu anlatır; hangi üniversiteye hangi puanla girileceğini anlatmaz. Taban puan, başarı sıralaması ve kontenjan her yıl değişir ve tek geçerli kaynağı ÖSYM tercih kılavuzu ile YÖK Atlas'tır. Bu sayfada bilerek puan, sıralama ya da maaş rakamı verilmiyor: eksik bilgi, yanlış bilgiden iyidir.

ÖSYM 2025 Yerleştirme Sonuçları
Uzay Mühendisliği 2025 taban puanları

ÖSYM bu programı 3 üniversitede, 6 ayrı kontenjan satırında açtı. Aşağıdaki iki puan, bu programın ÖSYM'de yayımlanmış en yüksek ve en düşük taban puanıdır.

520,37
en yüksek taban
306,15
en düşük taban
158
genel kontenjan
3
üniversite
Üniversite bazlı taban puanları →

ÖSYM'nin bu tablolarında başarı sıralaması yoktur; sıralama için YÖK Atlas kullanılmalıdır. Taban puanlar geçmiş yılın sonucudur, her yıl değişir.

Bu Bölümden Hangi Mesleklere Gidilir?
Uzay mühendisiUydu sistemleri mühendisiYörünge ve görev analizi mühendisiYapısal analiz mühendisiAerodinamik analiz mühendisiİtki sistemleri mühendisiYönelim belirleme ve kontrol mühendisiTest ve doğrulama mühendisiUzay aracı haberleşme sistemleri mühendisi

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; müfredat ve koşullar üniversiteye göre değişir. Bölümün bulunduğu üniversiteler ile güncel taban puan, başarı sıralaması ve kontenjanlar için ÖSYM tercih kılavuzu ve YÖK Atlas esastır.