Zaza Dili ve Edebiyatı

Bir dilin akademik olarak okutulması yalnızca bir müfredat sorunu değildir; hangi dillerin hangi kurumsal biçimlerde öğretilebileceği ayrıca düzenlenen bir konudur. Bu alana doğrudan değen metinlerden biri 2923 sayılı kanundur. Kanunun tam adı kaynakta YABANCI DİL EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE TÜRK VATANDAŞLARININ FARKLI DİL VE LEHÇELERİNİN ÖĞRENİLMESİ HAKKINDA KANUN olarak yayımlanmıştır ve bu ad dizesi üç ayrı okumada karakter düzeyinde aynı çıkmıştır. Bu kanunun ayrıca bir kısa ya da yaygın adı bu oturumun okumalarında gelmemiştir; bu nedenle burada kanuna yalnızca yukarıdaki tam ad dizesiyle atıf yapılmakta, kısa ad iddiası kurulmamaktadır. Adın kaç satıra basıldığına dair de hiçbir iddia yoktur: bir okuma adı tek satırda, bir okuma tek satırda, bir okuma üç satıra bölerek getirmiştir.

Doğrulama üç okuma ile yapılmıştır ve dördüncü bir okuma yapılmamıştır. Bu yöntemin sınırı açıkça yazılmalıdır: okuma aracı aynı adres için yanıtı yaklaşık on beş dakika önbelleğe aldığı ve üç okuma da bu pencere içinde yapıldığı için okumalar büyük olasılıkla tek bir metne dönüştürme çıktısı üzerinde çalışmıştır. Dolayısıyla okumalar arası mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını eler; kaynağın metne dönüştürülmesi sırasında oluşmuş bir bozulmayı elemez. Bu rehberin güvence düzeyi iki okumada aynı görünmüş olmakla sınırlıdır, kaynak belgede kesinlikle böyle yazdığı değildir.

Künye değerleri şöyledir: kanun numarası 2923, kabul tarihi 14/10/1983, Resmî Gazete değeri Tarih 19/10/1983 ve Sayı 18196, Düstur değeri Tertip 5, Cilt 22, Sayfa 758. Bu değerlerin hepsi üç okumada da aynı gelmiştir. Buna karşılık künye satırlarının noktalamalı biçimi iki okumanın mutabakatıyla verilebilmiştir: bir okuma iki nokta işaretinden önceki boşluğu düşürerek yazdığı için o satır biçiminde tanık sayılmamıştır. Değerler ile satır biçimi bu nedenle ayrı ayrı etiketlenmiş ve birbirine eşitlenmemiştir. Künye değerindeki tertip bilgisi belgenin açıldığı adresin tertibiyle tutarlıdır; bu, adresin doğru tertipten açıldığının belge içi teyididir.

Bu belgede madde kenar başlıkları da doğrulanmıştır: Amaç, Esaslar, Yönetmelik, Yürürlük ve Yürütme dizeleri üç okumada da karakter düzeyinde aynı gelmiştir. Bu beş dize bu rehberde madde kenar başlığı olarak anılmaktadır, bölüm başlığı olarak değil. Üç okumanın da bu dizeleri ilgili maddenin öneğinin üstünde ayrı satır olarak vermesi okumaların davranışına dair bir gözlemdir; dizgideki konuma dair bir iddia değildir.

Bu kaydın ağırlık merkezi kanunun üçüncü ve beşinci maddeleridir. Üçüncü madde, kenar başlığı Yönetmelik olan maddedir ve üç okumada da aynı gelmiştir. Madde şöyledir: Madde 3 – Yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amaç, program, yöntem ve uygulamalarıyla, yabancı dille eğitim öğretim yapan kurumların tabi olacağı esasları kapsayan; ilkoğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Milli Eğitim Bakanlığınca; yükseköğretim kurumlarıyla ilgili yönetmelik, Yükseköğretim Kurulunca, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde çıkartılır ve Resmi Gazetede yayımlanır. Bu maddenin bu rehber bakımından okunması gereken yeri şudur: kanun kendi esaslarının ayrıntılandırılmasını doğrudan kendi metnine değil bir yönetmeliğe bırakmakta ve bu yönetmeliği çıkaracak mercii katmana göre ikiye ayırmaktadır. Yükseköğretim katmanı için adı geçen merci Yükseköğretim Kuruludur. Bir lisans programının içinde bulunduğu düzenleme katmanı bakımından belirleyici olan cümle budur; kanunun kendisi bu katmanda son sözü söyleyen metin değil, son sözü kimin söyleyeceğini belirleyen metindir. Maddede bitişik ve şapkasız yazılmış ilkoğretim ile Resmi Gazetede biçimleri kaynakta göründüğü hâlde bırakılmıştır, düzeltilmemiştir ve bunların yazım hatası olduğu iddia edilmemektedir. Bu maddenin sonu üç okumada da aynı sözcüklerle kapanmıştır; hiçbir okuma cümleyi ortada kesmemiş ve hiçbir okuma maddeye kendi kapanışını yazmamıştır.

Ağırlık merkezinin ikinci ayağı beşinci maddedir. Kenar başlığı Yürütme olan bu madde üç okumada da aynı gelmiştir ve şöyledir: Madde 5 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. Tek cümlelik bir hüküm olmasına karşın bu maddenin bir rehberdeki yeri küçümsenmemelidir. Yürütme maddesi, kanunun uygulanmasından sorumlu makamı metnin kendi ağzından adlandırır ve böylece kanunun idari sahibini gösterir. Bu rehber, bu maddede yazılı olan makamın bugünkü karşılığının ne olduğu konusunda hiçbir şey söylemez; metinde ne yazıyorsa o aktarılmıştır ve güncel hâl için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir. Aynı ölçü kanunun bütün maddeleri için geçerlidir: bu rehber yürürlük durumu, değişiklik zincirinin bugünkü hâli, ikincil mevzuat ve metinde geçen kurum adlarının bugünkü karşılığı hakkında hüküm vermez.

Bu iki maddenin çevresine geri kalan üç gövde yerleştirilir. Birinci madde kanunun amacını yazar ve iki okumanın mutabakatıyla verilmiştir; üçüncü okuma bu maddenin gövdesini çift tırnak içine aldığı için o iki karakterde tanık sayılmamış, eklenen tırnaklar kaynak metnin parçası sayılmamıştır. Maddenin değişiklik ibaresi Madde 1 – (Değişik: 3/8/2002-4771/11 md.) biçiminde üç okumada da aynıdır. Gövde şöyledir: Bu Kanunun amacı, eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller, yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okullar ile Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğreniminin tâbi olacağı esasları düzenlemektir. Amaç maddesinin üç bileşenli kurulması ve bunlardan birinin doğrudan farklı dil ve lehçelerin öğrenimi olması, bu rehberdeki programın hangi kamusal çerçevenin içinde durduğunu açıklar. Şapkalı tâbi biçimi kaynakta olduğu gibi bırakılmıştır.

İkinci madde bu kaydın bent düzeyinde ele alınan maddesidir ve hangi bendin hangi iki okumadan geldiği ayrı ayrı yazılmalıdır. Maddenin giriş cümlesi üç okumada da aynıdır: Madde 2 – Milletlerarası andlaşma hükümleri saklı olmak üzere, resmi ve özel her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak yabancı dillerin ve yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar şunlardır. Bentlerin durumu şöyledir. Birinci bent üç okumada da aynı gelmiştir ve alanın çekirdeğini yazar: bu bende göre eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına Türkçeden başka hiçbir dil ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez; ancak Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğrenilmesi için, kaynakta üç nokta parantezi bulunan bir ibarenin ardından Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tâbi olmak üzere özel kurslar açılabilir, bu kurslarda ve diğer dil kurslarında aynı maksatla dil dersleri oluşturulabilir. Aynı bent bu kursların ve derslerin Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel niteliklerine ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı öğretim yapamayacağını söyler ve bu kursların açılması ile denetimine ilişkin esas ve usullerin Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini yazar. Bende sonradan eklenen cümleler ise aynı dil ve lehçelerle eğitim ve öğretim yapmak amacıyla özel okul açılabileceğini, bu kurumlarda eğitimi ve öğretimi yapılacak dil ve lehçelerin Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edileceğini ve bu kurumların açılması ile denetimine ilişkin esas ve usullerin Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini söyler. Kaynakta bulunan üç nokta parantezi alıntıya olduğu gibi alınmıştır; bu dizenin neyin yerine geçtiği bu rehberde bilinmemekte ve iddia edilmemektedir.

İkinci maddenin ikinci bendi yalnızca iki okumanın mutabakatıyla verilebilmiştir: üçüncü okuma bu bentteki bir sözcüğü farklı bir harfle getirdiği için karakter düzeyinde tanık sayılmamıştır. Bent, ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında Atatürkçü düşünce ile Atatürk ilke ve inkılaplarını konu olarak alan dersler ile Türk Kültürüyle ilgili diğer derslerin yabancı dille okutulamayacağını ve öğretilemeyeceğini düzenler ve öğrencilere bu derslerle ilgili araştırma görevleri ile ödevlerin Türkçeden başka hiçbir dille yaptırılamayacağını söyler. Üçüncü bent de yalnızca iki okumadan gelmiştir; üçüncü okuma bendin sonuna bir dipnot rakamı yapıştırdığı için alıntı o rakamın öncesinde kesilmiştir. Bent, Türkiye'de eğitimi ve öğretimi yapılacak yabancı dillerin Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edileceğini yazar. Dördüncü ve beşinci bentler üç okumada da aynı gelmiştir: dördüncü bent yükseköğretim kurumlarında yabancı dille eğitimi ve öğretim yapılacak dersler ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapacak yükseköğretim kurumlarının Yükseköğretim Kurulunca belirleneceğini; beşinci bent yabancı dilde okutulacak derslerin eğitim ve öğretim programlarının tâbi olacağı esasların yükseköğretim kurumları için Yükseköğretim Kurulunca tespit edileceğini söyler. Altıncı bent yine yalnızca iki okumadan gelmiştir; bu kez tanık sayılmayan okuma bir başkasıdır, çünkü aynı harf kararsızlığı bu bentte ters yönde ortaya çıkmıştır. Bent, yabancı dil eğitim ve öğretimiyle ilgili uygulamaların bu Kanundaki esaslara uygunluğunun yükseköğretim kurumlarında Yükseköğretim Kurulunca denetleneceğini yazar. Bentlerin harflemesi üç okumada da aynı diziyle gelmiştir ve olduğu gibi bırakılmıştır; bu bentlerden sonra başka bir bent bulunup bulunmadığı hakkında iddia kurulmamıştır. Dördüncü madde ise üç okumada da aynı gelen tek cümlelik bir yürürlük hükmüdür: Madde 4 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu kanunun bu programla örtüşmesi gerçektir, ama sınırı da aynı açıklıkla yazılmalıdır. Bu kanun bu programı kurmaz: doğrulanan beş gövdenin hiçbiri bir yükseköğretim programı ihdas etmez, bir bölüm ya da anabilim dalı açmaz, bir üniversite adı anmaz. Bu kanun bu programın ders planını belirlemez: beşinci bent ile üçüncü madde eğitim ve öğretim programlarının tâbi olacağı esasların ve yönetmeliğin kim tarafından tespit edileceğini söyler, hangi derslerin okutulacağını ya da öğrenimin kaç yıl süreceğini söylemez. İkinci maddenin ikinci bendinde geçen ders adları bir program müfredatı değildir; o bent bu derslerin yabancı dille okutulamayacağını düzenler ve kendi kapsamını ilköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumları olarak belirtir. Bu kanun mezunun meslek tanımını da düzenlemez: doğrulanan gövdelerde bir unvan, bir yetki belgesi, bir meslek adı, bir istihdam alanı ya da bir sicil kaydı geçmemektedir. Bu kanun bu programın adını ya da öğrenilen dilin adını bu rehbere vermez: söz konusu dil adına ilişkin bir dize bu oturumun okumalarında görülmemiştir ve bu, ibarenin kanunda bulunup bulunmadığına dair bir iddia değildir. Bu rehber, kanunun genel ifadesinin kapsamını kendi başına yorumlayıp herhangi bir dilin kanun kapsamında olduğu ya da olmadığı yönünde hukuki bir sonuç kurmamaktadır. Kanunun güncel hâli için kaynak listesindeki resmi adresin esas alınması gerekir.

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Dördüncü bir okuma yapılmamıştır; üç okumadan ikisinde birebir aynı görünmeyen hiçbir öğe doğrulanmış sayılmamış ve eksik kalan kalemler için ek okuma açılmamıştır, hiçbir okuma geri de çağrılmamıştır. Önbellek nedeniyle mutabakat yalnızca okuma ve çıkarım hatasını elemiştir, metne dönüştürme hatasını elememiştir. Etiketlerin hangi okumalardan geldiği yukarıda tek tek yazılmıştır: birinci maddenin gövdesi ile künye satır biçiminde bir okuma eklediği karakterler yüzünden tanık sayılmamış, ikinci maddenin ikinci ve üçüncü bentlerinde bir okuma, altıncı bendinde ise başka bir okuma karakter düzeyinde ayrıştığı için tanık sayılmamıştır; üçüncü okumanın neden tanık olmadığı her kalemde ayrıca belirtilmiştir. Bir okumanın ad satırının sonuna ve iki madde sonuna yapıştırdığı dipnot rakamları yalnızca o okumada kalmıştır; bütün alıntılar bu rakamların öncesinde kesilmiştir ve rakamların kaynakta basılı olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır. Aynı biçimde iki grafem varyantının hangisinin kaynakta basılı olduğu iddia edilmemiştir. Bir okumanın eklediği başlık, kalınlaştırma ve yatay çizgi işaretleri biçim eklemesi sayılmış, kaynak metnin parçası olarak hiçbir yere aktarılmamıştır. Kaynakta üç okumada da aynı gelen bazı yazım tutarsızlıkları düzeltilmemiş, eşitlenmemiş ve hiçbiri yazım hatası olarak işaretlenmemiştir; mutabakat bu anomalileri elememiştir ve bu, mutabakatın neyi eleyip neyi elemediğinin somut örneğidir. Dipnot gövdeleri hiçbir okumada gelmemiş ve talep de edilmemiştir; bu bir kapsam eksikliğidir. Geçici madde, ek madde, yürürlükten kaldırılan hükümler listesi ve belgenin sonundaki değişiklik çizelgeleri hiçbir okumada gelmemiştir; bu bir talep sınırı ve kapsam eksikliğidir, böyle hükümlerin bulunmadığı iddiası değildir. Bölüm başlığı türünden bir başlık hiçbir okumada gelmemiştir; bu da kapsam eksikliği olarak kaydedilmiştir, yokluk olarak değil. Yan başlıkların dizgideki konumuna ve ad satırının kaç satıra basıldığına dair iddia kurulmamıştır. Herhangi bir maddenin mülga olup olmadığına dair hiçbir iddia kurulmamıştır ve bu oturumda mülga bir gövdeden alıntı yapılmamıştır. Bu oturumda tek bir adrese istek gönderilmiş, belge ilk denemede açılmış ve hiçbir adres hata döndürmemiştir; başka tertip adresleri hiç denenmemiştir ve denenmemiş adres ölü adres sayılmamıştır. Üçüncü bir numara aranmamış, atanan eşleştirme sorgulanmamıştır. Önceki bir oturumdan gelen bir dikkat notunun içerdiği hiçbir bulgu bu rehbere taşınmamıştır; not yalnızca aynı davranışların tekrar edip etmediğini gözlemek için kullanılmış ve beklenti olarak bile veri sayılmamıştır. Bu oturumda hiçbir okuma toptan reddedilmemiştir; hiçbir okuma çeviri, özet ya da parafraz üretmemiş, hiçbir okuma bir terimin kanunda bulunmadığı yönünde olumsuz bir cümle kurmamıştır. Para tutarı gerekçesiyle düşürülen bir madde olmamıştır, çünkü doğrulanan beş gövdenin hiçbirinde para tutarı, ücret ya da idari para cezası miktarı görülmemiştir; kanun metninin kendi içinde bir yüzde ifadesi de iki okumada birebir teyit edilmemiştir ve yorum olarak yüzde üretilmemiştir. Kaynaktaki hiçbir kısaltma açılmamış, yazım, büyük ve küçük harf kullanımı ile noktalama düzeltilmemiştir. Taban puan, başarı sıralaması, kontenjan, maaş, ücret ve işe girme oranı hiç toplanmamıştır. Bu oturumda hiçbir adres için başka bir çekme aracı, arşiv, önbellek ya da ayna kullanılmamıştır.

Bu programın somut bir örneği için bir fakültenin kendi alan adında herkese açık biçimde yayımladığı ders müfredatı belgesi okundu. Belge Bingöl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesine aittir. Buradaki plan tek bir üniversitenin yayımladığı plandır ve programın ülke çapındaki ortak müfredatı değildir. Sayfa bir puan türü yayımlamamaktadır; bu kaydın puan türü değeri ÖSYM program tablosuna dayanır, bu sayfaya değil.

Belge üç ayrı okumayla okundu: ikisi zorunlu okuma, üçüncüsü yazım ve yer tutucu farkını ayırmak için yapılmış hedefli bir okumadır. Üç okumanın hiçbiri reddedilmemiştir. Program adı belgede birebir basılıdır ve hedef kayıttaki adla örtüşmektedir; ad uyuşmazlığı doğmadığı için kaynak ertelenmemiştir. Üniversite adı belgede yayımlanmıştır: belgenin üst başlık bloğunda üniversite adı iki kez, fakülte adı bir kez birebir basılıdır ve üç okumanın üçü de bunu plan belgesinin kendi içinden bildirmiştir. Alan adı kanıt olarak kullanılmamıştır; bu bir alan adı çıkarımı değildir ve yayımlayan sayfadan alınmış bir ara durum da değildir.

Öğretim düzeyi bu sayfada basılı değildir. Üç okuma da düzey sözcüklerinin belgede geçmediğini bildirmiş, üçüncü okuma ayrıca dört yıl ve sekiz yarıyıl ifadelerinin de basılı olmadığını bildirmiştir. Üç okuma da belgede sekiz yarıyıl bloğu bulunduğunu bildirmiştir ve düzey yalnızca bu sekiz yarıyıldan çıkarılmıştır. Bu bir çıkarımdır; doğrulanamadı değildir, ama basılı da değildir ve bu ayrım korunmalıdır. Kayıttaki dört yıllık süre bilgisi de sayfada basılı değildir, aynı sekiz yarıyıl çıkarımına dayanır.

Ders adları belgede Türkçe yayımlanmıştır; hiçbiri çevrilmemiş, hiçbir kısaltma açılmamış, yazım ve noktalama düzeltilmemiştir. Belgede ders adlarının önünde ders kodu, yanında ise ders saati, tür ve kredi sütunları basılıdır; bunların hiçbiri alınmamıştır ve bu rehberde hiçbir yerde verilmemiştir.

Üç okumanın ayrıştığı ilk nokta harf büyüklüğüdür ve bu ayrılık burada tekleştirilmemiştir. Birinci ve üçüncü okuma ders adlarını tümü büyük harf yazımıyla, ikinci okuma baş harfleri büyük yazımıyla bildirmiştir. İki liste aşağıda ayrı ayrı taşınmaktadır; hiçbiri doğru ilan edilmemiş, ikisi birleştirilmemiştir. Sıra ve ders sayısı iki okumada aynıdır, yalnızca harf büyüklüğü ayrışmaktadır.

Birinci okumanın yazımıyla, tümü büyük harf olarak, birinci yarıyıl satırları TÜRK DİLİ I, YABANCI DİL I, ZAZACA GRAMERİ I, ALFABELER, KONUŞMA I, ZAZACA YAZMA TEKNİKLERİ I, ZAZACA OKUMA TEKNİKLERİ I ve ZAZACA YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM I olarak yayımlanmıştır. İkinci yarıyıl satırları DİJİTAL OKURYAZARLIK, TÜRK DİLİ II, YABANCI DİL II, ZAZACA GRAMERİ II, KONUŞMA II, ZAZACA YAZMA TEKNİKLERİ II, ZAZACA OKUMA TEKNİKLERİ II, ZAZA DİL VE EDEBİYAT TARİHİ ve ZAZACA YAZILI VE SÖZLÜ ANLATIM II biçimindedir. Üçüncü yarıyıl satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I, MODERN ZAZA EDEBİYATI I, ZAZACA GRAMERİ III, ZAZA HALK EDEBİYATI I, KÜRTÇE METİNLER ve EDEBİYAT BİLGİ VE TEORİLERİ biçimindedir. Dördüncü yarıyıl satırları ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II, TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ KULLANIMI, ZAZACA GRAMERİ IV, MODERN ZAZA EDEBİYATI II, ZAZA HALK EDEBİYATI II ve KÜRTÇE GRAMER biçimindedir. Beşinci yarıyıl satırları ZAZACA CÜMLE BİLGİSİ I, ZAZA HALK EDEBİYATI III, KLASİK ZAZA EDEBİYATI I, MODERN ZAZA EDEBİYATI III ve FARSÇA METİN GRAMER I biçimindedir. Altıncı yarıyıl satırları ZAZA HALK EDEBİYATI IV, ZAZACA CÜMLE BİLGİSİ II, KLASİK ZAZA EDEBİYATI II, MODERN ZAZA EDEBİYATI IV ve FARSÇA METİN GRAMER II biçimindedir. Yedinci yarıyıl satırları ROMAN VE HİKAYE TAHLİLİ I, ZAZACADAN TÜRKÇEYE ÇEVİRİ, KLASİK ZAZA EDEBİYATI III ve BİTİRME ÖDEVİ I biçimindedir. Sekizinci yarıyıl satırları TÜRKÇEDEN ZAZACAYA ÇEVİRİ, ROMAN VE HİKAYE TAHLİLİ II, BİTİRME ÖDEVİ II ve ÖĞRETİM MATERYALLERİ biçimindedir. Sayfadaki HİKAYE yazımı düzeltilmemiştir.

İkinci okumanın yazımıyla, baş harfleri büyük olarak, aynı belgenin aynı sırasındaki satırlar şöyle bildirilmiştir. Birinci yarıyıl: Türk Dili I, Yabancı Dil I, Zazaca Grameri I, Alfabeler, Konuşma I, Zazaca Yazma Teknikleri I, Zazaca Okuma Teknikleri I, Zazaca Yazılı ve Sözlü Anlatım I. İkinci yarıyıl: Dijital Okuryazarlık, Türk Dili II, Yabancı Dil II, Zazaca Grameri II, Konuşma II, Zazaca Yazma Teknikleri II, Zazaca Okuma Teknikleri II, Zaza Dil ve Edebiyat Tarihi, Zazaca Yazılı ve Sözlü Anlatım II. Üçüncü yarıyıl: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I, Modern Zaza Edebiyatı I, Zazaca Grameri III, Zaza Halk Edebiyatı I, Kürtçe Metinler, Edebiyat Bilgi ve Teorileri. Dördüncü yarıyıl: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı, Zazaca Grameri IV, Modern Zaza Edebiyatı II, Zaza Halk Edebiyatı II, Kürtçe Gramer. Beşinci yarıyıl: Zazaca Cümle Bilgisi I, Zaza Halk Edebiyatı III, Klasik Zaza Edebiyatı I, Modern Zaza Edebiyatı III, Farsça Metin Gramer I. Altıncı yarıyıl: Zaza Halk Edebiyatı IV, Zazaca Cümle Bilgisi II, Klasik Zaza Edebiyatı II, Modern Zaza Edebiyatı IV, Farsça Metin Gramer II. Yedinci yarıyıl: Roman ve Hikaye Tahlili I, Zazacadan Türkçeye Çeviri, Klasik Zaza Edebiyatı III, Bitirme Ödevi I. Sekizinci yarıyıl: Türkçeden Zazacaya Çeviri, Roman ve Hikaye Tahlili II, Bitirme Ödevi II, Öğretim Materyalleri.

Yer tutucu satırlar ders adı sayılmamıştır ve seçmeli havuzların içi belgede basılı olmadığı için hiçbir havuz doldurulmamıştır. Birinci okumanın birebir bastığı yer tutucu satırlar şunlardır: dördüncü yarıyılda İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) ve SEÇMELİ DERS (1 DERS SEÇİLECEK); beşinci ve altıncı yarıyılda İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK) ve SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK); yedinci yarıyılda İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK), ÜNİVERSİTE ORTAK SEÇMELİ DERS ve SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK); sekizinci yarıyılda İSTEĞE BAĞLI FORMASYON SEÇMELİ DERSLER (1 DERS SEÇİLECEK), ÜNİVERSİTE ORTAK SEÇMELİ DERS ve SEÇMELİ DERSLER (2 DERS SEÇİLECEK).

Bu başlıkta bilerek eksik bırakılanlar şunlardır. Bu sayfa üç okumayla okunmuştur ve hiçbir okuma reddedilmemiştir; okumalar çelişmemiş, yalnızca yazım biçimi, yer tutucu sayımı ve kapsam bakımından ayrışmıştır. Sayfadan alınan ders adı sayısı sekiz yarıyıl boyunca kırk yedidir ve bu sayı yer tutucu satırlar hariç tutularak verilmiştir. Yer tutucu satırların sayısı üç okumada ayrışmıştır ve bu ayrılık çözülmemiştir: birinci okuma on iki yer tutucu satır bastı, ikinci okuma aynı blokları listelemesine karşın toplamı on altı olarak bildirdi, üçüncü okuma dokuz dedi ve dokuzunu birebir metniyle kopyaladı. Üç sayı da burada yazılmıştır, aralarında hakemlik yapılmamış ve hiçbiri seçilmemiştir. Yer tutucu satırların birebir metni yalnızca birinci ve üçüncü okumadan gelmektedir; ikinci okuma bu satırları birebir alıntılamak yerine kendi ifadesiyle özetlemiştir ve o özet ifadeler ders adı olarak alınmamıştır. Yedinci ve sekizinci yarıyılın ders satırları yalnızca birinci ve ikinci okumadan gelmektedir; üçüncü okuma bu iki bloğun yalnızca başlığını bildirmiş, ders satırlarını dökmemiştir. Üçüncü okumanın dökümü eksik ilan edilmemiş, kapsamı olduğu gibi yazılmıştır. Hiçbir ders adı düşürülmemiştir ve okunamayan yarıyıl yoktur: sekiz yarıyılın sekizi de en az iki okumada eksiksiz dökülmüştür. İki yazım tekleştirilmemiştir ve iki liste birleştirilmemiştir. Bu kaynakta iki kez basılmış bir ders adı okumaların hiçbirinde bildirilmemiştir; bu nedenle tekilleştirme sorusu bu kaynakta doğmamıştır. Öğretim düzeyi sayfada basılı değildir ve sekiz yarıyıldan çıkarılmıştır; süre bilgisi de aynı çıkarıma dayanır. Üniversite adı sayfada yayımlanmıştır. Ders kodu, kredi, ders saati ve zorunlu ile seçmeli sütunu belgede basılıydı ve alınmamıştır. Sayfa puan türü yayımlamamaktadır ve kaydın puan türü bu sayfaya dayandırılmamıştır; taban puan, başarı sırası, kontenjan ve ücret verisi hiçbir yerden toplanmamıştır. İkinci bir plan kaynağı kurulamamıştır: aynı program adı bir başka üniversite için de arandı, beş ayrı ana makine adında toplam on adres tek tek denendi ve hiçbirinden yarıyıl başlıklı ders adı alınamadı. Bu, o kurumun planı olmadığı yönünde hiçbir iddia değildir; yalnızca denenen adreslerden ders adı alınamadığının kaydıdır. Aynı üniversitenin bir enstitüsüne ait iki adres, başlığı lisansüstü düzeye işaret ettiği için hiç açılmamıştır ve o ana makine adı engelli değildir. Aday bulmak için okunan bölüm ve müfredat indeksi sayfaları okuma sayılmamış, ön adım olarak işaretlenmiştir; bu ön adımlardan birinde bölüm listesinde hedef programın adının görülmemesi yalnızca o sayfa hakkında bir gözlemdir ve kurum hakkında bir iddia değildir. Aynı ön adımda başka bir programın satırının işaret ettiği ve dosya adı benzeşen ayrı bir adres hiç açılmamıştır; o belgenin hedef programla ilişkisi kurulmamıştır. İki ana makine adı bu oturumda robots kuralı nedeniyle engelli olarak kaydedilmiştir ve başka hiçbir yolla denenmemiştir. Kullanılan ana makine adı ise engelli ilan edilmemiştir: aynı ad üzerindeki bir yol robots kuralına takılmış, buna karşılık aynı ad üzerindeki dört adres açılmış ve biri üç okumada da tam ders listesini vermiştir; hangisinin gerçek durum olduğu iddia edilmemektedir. Bir başka kurumun adresleri üzerinde alınan dokuz adet yol düzeyindeki hata engellenme sayılmamış, hiçbir ana makine adı bu nedenle engelli listeye eklenmemiş ve hiçbiri başka bir yolla çekilmeye çalışılmamıştır. Program tablosu için kaynak listesinde yer alan YÖK Atlas adresi bu batch'in plan araştırmasında onlarca kez arama sonuçlarında görünmüş ve hiçbir zaman ders planı kaynağı olarak açılmamıştır; kaynak listesindeki o adres yalnızca program tablosu için vardır. Üçüncü taraf tercih ve rehber siteleri arama sonuçlarında çıkmış, hiçbiri açılmamış ve hiçbirinden veri taşınmamıştır. Önceki oturumlardan devralınan çözülmemiş dört alan adı çelişkisi için bu okumalarda yeni bir gözlem elde edilmemiştir; hiçbiri çözülmüş sayılmamış ve hiçbirinde taraf tutulmamıştır.